Thực hành chữa lỗi lập luận trong văn nghị luận

Ví dụ nh câu: “ Chuồn chuồn bay thấp thì m a – bay cao thì nắng, bay vừa thì râm bay cao thì nắng, bay vừa thì râm” là một cách dự báo thời tiết của nhân dân ta.. Truyện cổ tích giúp c

TiÕt: 52

Thùc hµnh ch÷a lçi lËp luËn trong v¨n

nghÞ luËn

VD: Hình ảnh ng ời bà trong thơ

Nguyễn Duy là điển hình về hình

ảnh ng ời phụ nữ Việt Nam nói

bùn, áo nhuộm nâu bốn mùa” Giầu

tình th ơng yêu, với gánh nặng gia

đình vẫn âm thầm bình thản đi

qua gian khổ đói kém và cả chiến tranh.

I.Phát hiện phân tích và sửa lại các lỗi lập luận

trong đoạn văn sau:

a Giá trị quan trọng nhất của văn học dân gian là giá trị nhận thức. Văn học dân gian chứa đựng một l ợng kiến thức khổng lồ, phong phú về tự nhiên và

đời sống xã hội Những câu tục ngữ, ca dao vừa

cung cấp cho chúng ta những hiểu biết, những kinh nghiệm sống, vừa tác động mạnh mẽ đến tâm hồn con ng ời Ví dụ nh câu: “ Chuồn chuồn bay thấp

thì m a – bay cao thì nắng, bay vừa thì râm bay cao thì nắng, bay vừa thì râm” là

một cách dự báo thời tiết của nhân dân ta.

Lỗi: Luận cứ ch a đủ làm rõ cho luận điểm.

Giá trị quan trọng nhất của văn học dân gian là giá

trị nhận thức Văn học dân gian chứa đựng một l ợng

kiến thức khổng lồ, phong phú về tự nhiên và đời

sống xã hội Truyện cổ tích giúp chúng ta hiểu cuộc

đấu tranh không khoan nh ợng giữa cái thiện và cái

ác, tâm hồn h ớng thiện của nhân dân.Ca dao dân ca

bồi d ỡng tình yêu quê h ơng đất n ớc, gia đình “Anh

đi anh nhớ quê nhà -Nhớ canh rau muống, nhớ cà

dầm t ơng” Tục ngữ lại phổ biến những kinh nghiệm qua phán đoán từ thực tiễn “Chuồn chuồn bay thấp thì m a bay cao thì nắng, bay vừa thì râm– bay cao thì nắng, bay vừa thì râm ”

b Trong bài thơ “Việt Bắc”, thể thơ lục bát đã phát huy đ ợc thế mạnh rõ rệt Tính dân tộc của bài

“Việt Bắc tr ớc hết biểu hiện ở thể thơ.” Những câu thơ lục bát uyển chuyển, nhịp nhàng, cân đối phù

hợp với giọng tâm tình ngọt ngào, da diết Tính dân

tộc ở “Việt Bắc” còn biểu hiện ở đề tài, cảm hứng

chủ đạo: bài thơ đề cập đến vấn đề trọng đại của dân tộc, bộc lộ niềm tự hào, niềm vui chiến thắng của cả dân tộc sau chín năm kháng chiến tr ờng kì Đồng

thời những hình ảnh, chất liệu đ ợc sử dụng trong bài thơ cũng mang đậm nét truyền thống, gần gũi với cách cảm, cách nghĩ của dân tộc: “Chiếu Nga Sơn, gạch Bát Tràng Vải tơ Nam Định, lụa hàng – bay cao thì nắng, bay vừa thì râm

Hà Đông…”

- Luận điểm ch a phù hợp với luận cứ.

Sửa: Trong bài thơ “Việt Bắc”, tính dân tộc là một trong

những nét nghệ thuật độc đáo Tính dân tộc của bài Việt “

Bắc” tr ớc hết biểu hiện ở thể thơ Những câu thơ lục bát

uyển chuyển, nhịp nhàng, cân đối phù hợp với giọng tâm

tình ngọt ngào, da diết Tính dân tộc ở “Việt Bắc” còn biểu

hiện ở đề tài, cảm hứng chủ đạo: bài thơ đề cập đến vấn đề trọng đại của dân tộc, bộc lộ niềm tự hào, niềm vui chiến

thắng của cả dân tộc sau chín năm kháng chiến tr ờng kì

Đồng thời những hình ảnh, chất liệu đ ợc sử dụng trong bài thơ cũng mang đậm nét truyền thống, gần gũi với cách cảm,

cách nghĩ của dân tộc: “Chiếu Nga Sơn, gạch Bát Tràng – bay cao thì nắng, bay vừa thì râm

Vải tơ Nam Định, lụa hàng Hà Đông…” ”

c Nếu ai đã từng ra biển thì hẳn phải cảm

nhận vẻ đẹp kì diệu và sức mạnh khôn l ờng của những con sóng biển miên man vỗ bờ

Những con sóng luôn biến đổi khôn l ờng, lúc thì êm ả, dịu dàng, lúc lại sôi sục, dữ dội Và những con sóng ấy d ờng nh không biết mệt.

Sóng từ đâu đến và đi đâu, về đâu? Chính vì thế, Xuân Quỳnh đã ví tình yêu của mình nh

những con sóng Dữ dội và dịu êm “ – bay cao thì nắng, bay vừa thì râm ồn ào

và lặng lẽ ” Chính Xuân Quỳnh đã hoá thân vào những con sóng để nói lên tình yêu của mình.

- Luận điểm ch a rõ ràng.

- Luận cứ lan man, dông dài.

Sửa: Sóng từ đâu đến và sóng đi đâu về đâu? Xuân Quỳnh

nh hoá thân vào sóng để tự bộc lộ tình yêu của mình Đó là những cung bậc cảm xúc tha thiết mãnh liệt, những đam mê cháy bỏng rạo rực trong lòng:

“Con sóng d ới lòng sâu

Con sóng trên mặt n ớc

Ôi ! Con sóng nhớ bờ

Ngày đêm không ngủ đ ợc

Lòng em nhớ đến anh

Cả trong mơ còn thức”.

d Lòng th ơng ng ời của Nguyễn Du bao

trùm lên tòan bộ tác phẩm Truyện Kiều

Đoạn trích nào trong sách giáo khoa ông cũng nâng cao phẩm giá con ng ời Kiều

th ơng cha bị đòn mà phải bán mình Điều này khiến chúng ta thấy rõ hơn cuộc sống hồng nhan của Kiều Ông th ơng xót Kiều vì Kiều chịu bao nhiêu tai hoạ Ta càng

hiểu thế nào là hồng nhan bạc mệnh

Lỗi:

- Luận cứ thiếu lôgic không ăn nhập với luận

điểm.

Sửa: Lòng th ơng ng ời của Nguyễn Du bao

trùm lên toàn bộ tác phẩm “Truyện Kiều ”

Đoạn trích nào của truyện cũng đều thể hiện

tấm lòng ấy của Nguyễn Du Ông th ơng nàng Kiều phải bán mình chuộc tội cho cha và em

Ông xót xa khi Kiều phải “ Thanh y hai l ợt,

thanh lâu hai lần” Ông cảm thông chia sẻ với

Kiều Ta càng hiểu vì sao “Truyện Kiều” đạt tới

đỉnh cao của chủ nghĩa nhân đạo

e Từ chỗ là con quỷ dữ của làng Vũ Đại,

Chí Phèo đã khao khát đ ợc trở lại làm ng

ời Chính bát cháo hành của Thị Nở đã

đánh thức những ớc mơ t ởng đã chết

trong hắn Hắn không thèm r ợu nữa mà thèm đ ợc làm ng ời l ơng thiện Nh ng rồi cái ớc mơ nhỏ bé ấy cũng không thể thực hiện đ ợc Vì rốt cuộc, đến một ng ời xấu

xí dở hơi nh Thị Nở cũng không chấp

nhận hắn nữa.

- Luận cứ có chỗ ch a xác đáng, ch

a phù hợp với bản chất vấn đề.

- Nguyên nhân vì ng ời viết ch a

hiểu đúng bản chất bi kịch bị cự

tuyệt làm ng ời của Chí Phèo.

Từ chỗ là con quỷ dữ cuả làng Vũ Đại, Chí Phèo đã khao khát đ ợc trở lại làm ng ời Chính bát cháo hành của Thị Nở đã đánh thức những ớc mơ t ởng đã chết trong hắn Hắn không thèm r ợu nữa mà thèm đ ợc

làm ng ời l ơng thiện Nh ng rồi cái ớc mơ nhỏ bé ấy cũng không thể thực hiện đ ợc Vì những định kiến của xã hội Đại diện là bà cô Thị Nở, Bà đã cấm cô cháu gái của bà không đ ợc lấy Chí Phèo Nh ng đó chỉ là nguyên nhân gián tiếp, nguyên nhân trực tiếp chính là giai cấp phong kiến thống trị đã không cho Chí Phèo đ ợc sống cuộc đời của một con ng ời

g Chính vì ra đời từ rất sớm nên văn học dân gian có giá trị bảo tồn và nuôi d ỡng tâm hồn nhân dân Các tác phẩm

văn học dân gian đều h ớng con ng ời tới cái “chân, thiện,

mĩ”. Không một ai là không biết đến truyện cổ tích Tấm

Cám Cuộc đấu tranh của cô Tấm với mẹ con Cám cũng

chính là cuộc đấu tranh giữa cái thiện và cái ác Và tất

nhiên chiến thắng sẽ thuộc về cái thiện văn học dân gian

còn là kho tàng về nghệ thuật:

“ Thân em nh trái bần trôi

Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu ”

Với phép so sánh đặc sắc, câu ca dao là lời hát về thân

phận éo le, khổ cực của ng ời phụ nữ trong xã hội x a Với những giá trị ấy văn học dân gian là bộ phận của văn học Việt Nam và là nền tảng của văn học viết.

- Luận cứ ch a rõ ràng ch a đủ làm

rõ cho luận điểm.

- Luận điểm chồng chéo khó triển khai.

Văn học dân gian có giá trị nuôi d ỡng tâm hồn con

ng ời Các tác phẩm của văn học dân gian đều h ớng

con ng ời tới cái “chân, thiện, mĩ” Cô Tấm phải

chết đi sống laị nhiều lần để cuối cùng trở lại làm

ng ời, giết kẻ thù, giành lại hạnh phúc Thạch Sanh cũng là hiện thân của ng ời lao động giỏi, dũng cảm

và chân thật, bị mẹ con Lý Thông gian tham độc ác

đánh lừa, nh ng cuối cùng chàng vẫn đ ợc làm phò

mã, nối ngôi vua

Những câu ca dao ru hồn ta bằng tình yêu quê h

ơng đất n ớc và gắn bó với con ng ời, biết ơn tổ tiên,

ông cha, biết rèn mình góp phần nuôi d ỡng tâm hồn con ng ời

Văn học dân gian còn tiêu biểu cho nhiều phong cách nghệ thuật, đặt nền móng cho văn học viết Nhà văn học gì ở truyện cổ tích, nhà thơ học gì ở ca dao Phải chăng

đó là học về cốt truyện, bố cục truyện,

những tình tiết, sự kiện, tình huống gây

cho ng ời đọc ng ời nghe sự hứng thú

Cách so sánh ẩn dụ, nhân hoá …” của ca

dao là những bài học sáng giá cho những

nhà thơ và cả với ai “Trót nợ vì thơ phải

chuốt lời ”

II.Kết Luận:

- Các lỗi th ờng gặp ở luận điểm:

+ Luận điểm ch a phù hợp với luận cứ.(Nội dung nêu ra ch a phù hợp với lí lẽ và dẫn chứng)

+ Không nêu đ ợc luận điểm cần trình bày

+ Luận điểm chồng chéo

- Các lỗi th ờng gặp ở luận cứ:

+ Luận cứ ch a đủ làm rõ cho luận điểm

+ luận cứ lan man xa rời vấn đề

+ Luận cứ thiếu lo gic, không xâu chuỗi với nhau,

ch a triển khai đúng luận điểm