Giới thiệu bài mới Trong thực tế thời lượng dành riênh cho phân môn tập làm văn trong nhà trường là rất ít song đánh giá kết quả học môn văn của học sinh chủ yếu thông qua các bài văn ng
Trang 1THựC HÀNH CHỮA LỖI LẬP LUẬN TRONG VĂN NGHỊ LUẬN
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
- Phát hiện và sửa các lỗi trong lập luận
- Có khả năng chủ động tạo các lập luận chặt chẽ, sắc sảo
B PHƯƠNG TIÊN DẠY HỌC
- SGK + SGV + Bài soạn
C CÁCH THỨC TIẾN HÀNH
- GV hướng dẫn HS trả lời câu hỏi và thảo luận
D TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN
1 Kiểm tra bài cũ
2 Giới thiệu bài mới
Trong thực tế thời lượng dành riênh cho phân môn tập làm văn trong nhà trường là rất ít song đánh giá kết quả học môn văn của học sinh chủ yếu thông qua các bài văn nghị luận Bài làm văn vô cùng quan trọng trong nhà trường cũng như trong cuộc sống sau này Để viết tốt các bài làm văn trước hết phải có kiến thức (Vì không có kiến thức bài làm sẽ đơn điệu, nghèo nàn, sai lệch…) Bên cạnh yêu cầu
về kiến thức còn có yêu cầu về kĩ năng Bài học hôm nay giúp chúng ta nâng cao
kỹ năng viết văn bằng cách sửa các lỗi thường gặp trong cách lập luận
? Lập luận là gì ?
Là cách thức tổ chức lí lẽ và dẫn chứng để làm rõ cho một nội dung nào đó
? Lập luận sử dụng các yếu tố nào ?
Hai yếu tố:
Luận điểm: Là ý khái quát định hướng
Luận cứ: Là lý lẽ dẫn chứng làm rõ cho luận điểm
VD: Hình ảnh người bà trong thơ Nguyễn Duy là điển hình về hình ảnh người phụ nữ Việt Nam nói chung Tảo tần lam lũ “váy nhuộm bùn, áo nhuộm nâu bốn mùa” Giầu tình thương yêu, với gánh nặng gia đình vẫn âm thầm bình thản đi qua gian khổ đói kém và cả chiến tranh.
Hoạt động của GV và HS Mục tiêu cần đạt
Trang 2Lỗi thuộc luận điểm hay luận
cứ ?
Luận điểm nêu giá trị nhận
thức của VHDG là vô cùng
phong phú… song luận cứ chỉ
chứng minh bằng một câu tục
ngữ
Sửa: Viết thêm các luận cứ bổ
sung thêm các giá trị nhận
thức của VHDG trong các thể
loại cổ tích, ca dao…
Lỗi thuộc luận điểm hay luận
cứ ?
Phân tích ?
Yêu cầu: viết lại luận điểm
I.Phát hiện phân tích và sửa lại các lỗi lập luận trong đoạn văn sau:
a.Giá trị quan trọng nhất của văn học dân gian là giá trị nhận thức Văn học dân gian chứa đựng một lượng kiến thức khổng lồ, phong phú về tự nhiên và đời sống xã
hội Những câu tục ngữ, ca dao vừa cung cấp cho chúng
ta những hiểu biết, những kinh nghiệm sống, vừa tác
động mạnh mẽ đến tâm hồn con người Ví dụ như câu: “
Chuồn chuồn bay thấp thì mưa – bay cao thì nắng, bay vừa thì râm” là một cách dự báo thời tiết của nhân
dân ta.
Lỗi: Luận cứ chưa đủ làm rõ cho luận điểm.
Sửa:
Giá trị quan trọng nhất của văn học dân gian là giá trị
nhận thức Văn học dân gian chứa đựng một lượng kiến
thức khổng lồ, phong phú về tự nhiên và đời sống xã hội Truyện cổ tích giúp chúng ta hiểu cuộc đấu tranh không khoan nhượng giữa cái thiện và cái ác, tâm hồn hướng thiện của nhân dân Ca dao dân ca bồi dưỡng tình yêu
quê hơng đất nớc, gia đình “Anh đi anh nhớ quê nhà -Nhớ canh rau muống, nhớ cà dầm tương” Tục ngữ lại
phổ biến những kinh nghiệm qua phán đoán từ thực tiễn
“Chuồn chuồn bay thấp thì mưa – bay cao thì nắng, bay vừa thì râm”.
b Trong bài thơ “Việt Bắc”, thể thơ lục bát đã phát huy
được thế mạnh rõ rệt Tính dân tộc của bài “Việt Bắc”
trước hết biểu hiện ở thể thơ Những câu thơ lục bát
uyển chuyển, nhịp nhàng, cân đối phù hợp với giọng tâm
tình ngọt ngào, da diết Tính dân tộc ở “Việt Bắc” còn
biểu hiện ở đề tài, cảm hứng chủ đạo: bài thơ đề cập
đến vấn đề trọng đại của dân tộc, bộc lộ niềm tự hào, niềm vui chiến thắng của cả dân tộc sau chín năm kháng
chiến trường kì Đồng thời những hình ảnh, chất liệu được sử dụng trong bài thơ cũng mang đậm nét truyền thống, gần gũi với cách cảm, cách nghĩ của
dân tộc: “Chiếu Nga Sơn, gạch Bát Tràng – Vải tơ Nam
Trang 3Mục đích cảm nhận về tình
yêu của người phụ nữ qua
hình tượng “Sóng” nhưng
người viết lại sa đà lan man
viết về những con sóng biển
Hai câu cuối lặp đi, lặp lại
một nội dung rườm rà chưa rõ
LĐ
Lỗi đại ngôn dông dài nói
nhiều mà không đúng vào vấn
đề
VD minh hoạ thêm:
“Tây Tiến là một địa danh nổi
tiếng ở miền Tây, Quang
Dũng đi bộ đội vào miền
Định, lụa hàng Hà Đông…”
Lỗi:
- Luận điểm chưa phù hợp với luận cứ
Sửa: Trong bài thơ “Việt Bắc”, tính dân tộc là một trong
những nét nghệ thuật độc đáo
c Nếu ai đã từng ra biển thì hẳn phải cảm nhận vẻ đẹp kì
diệu và sức mạnh khôn lường của những con sóng biển miên man vỗ bờ Những con sóng luôn biến đổi khôn lường, lúc thì êm ả, dịu dàng, lúc lại sôi sục, dữ dội Và những con sóng ấy dường như không biết mệt Sóng từ đâu đến và đi đâu, về đâu? Chính vì thế, Xuân Quỳnh đã
ví tình yêu của mình như những con sóng “Dữ dội và dịu
êm – ồn ào và lặng lẽ” Chính Xuân Quỳnh đã hoá thân
vào những con sóng để nói lên tình yêu của mình
Lỗi:
- Luận điểm cha rõ ràng
- Luận cứ lan man, dông dài
Sửa: Sóng từ đâu đến và sóng đi đâu về đâu? Xuân Quỳnh như hoá thân vào sóng để tự bộc lộ tình yêu của mình Đó là những cung bậc cảm xúc tha thiết mãnh liệt, những đam mê cháy bỏng rạo rực trong lòng:
“Con sóng dưới lòng sâu Con sóng trên mặt nước
Ôi ! Con sóng nhớ bờ Ngày đêm không ngủ được Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức”.
d Lòng thương người của Nguyễn Du bao trùm lên
tòan bộ tác phẩm Truyện Kiều Đoạn trích nào trong sách
giáo khoa ông cũng nâng cao phẩm giá con người Kiều thương cha bị đòn mà phải bán mình Điều này khiến chúng ta thấy rõ hơn cuộc sống hồng nhan của Kiều Ông thương xót Kiều vì Kiều chịu bao nhiêu tai hoạ Ta càng
Trang 4Nam sau đó ra miền Bắc rồi
về miền Tây Nam Bộ rồi lại
ra miền Tây Và ông viết bài
nhớ Tây tiến.”
Lỗi thuộc luận điểm hay luận
cứ ?
Phân tích ?
Viết theo tuỳ hứng, không tập
trung VD thêm:
“Sáng nay mẹ em đi chợ
Mảnh vải trắng dài 6 mét,
mảnh vải đỏ dài 5 mét Con
mèo này rất đẹp.”
Lỗi thuộc luận điểm hay luận
cứ ?
Phân tích ?
LC đã xác đáng, phù hợp với
bản chất vấn đề chưa ?
hiểu thế nào là hồng nhan bạc mệnh
Lỗi:
- Luận cứ thiếu lôgic không ăn nhập với luận điểm
Sửa: Lòng thương người của Nguyễn Du bao trùm lên
toàn bộ tác phẩm “Truyện Kiều” Đoạn trích nào của
truyện cũng đều thể hiện tấm lòng ấy của Nguyễn Du Ông thương nàng Kiều phải bán mình chuộc tội cho cha
và em Ông xót xa khi Kiều phải “ Thanh y hai lợt, thanh lâu hai lần” Ông cảm thông chia sẻ với Kiều Ta càng hiểu vì sao “Truyện Kiều” đạt tới đỉnh cao của chủ nghĩa
nhân đạo
e Từ chỗ là con quỷ dữ của làng Vũ Đại, Chí Phèo đã
khao khát được trở lại làm người Chính bát cháo hành của Thị Nở đã đánh thức những ước mơ tưởng đã chết trong hắn Hắn không thèm rượu nữa mà thèm được làm người lương thiện Nhưng rồi cái ước mơ nhỏ bé ấy cũng không thể thực hiện được Vì rốt cuộc, đến một người xấu xí dở hơi như Thị Nở cũng không chấp nhận hắn nữa
Lỗi:
- Luận cứ có chỗ chưa xác đáng, chưa phù hợp với bản chất vấn đề
- Nguyên nhân vì người viết chưa hiểu đúng bản chất bi kịch bị cự tuyệt làm người của Chí Phèo
Sửa:
Từ chỗ là con quỷ dữ cuả làng Vũ Đại, Chí Phèo đã khao khát được trở lại làm người Chính bát cháo hành của Thị
Nở đã đánh thức những ước mơ tưởng đã chết trong hắn Hắn không thèm rượu nữa mà thèm được làm người l-ương thiện Nhưng rồi cái ước mơ nhỏ bé ấy cũng không thể thực hiện được Vì những định kiến của xã hội Đại diện là bà cô Thị Nở, Bà đã cấm cô cháu gái của bà không được lấy Chí Phèo Nhưng đó chỉ là nguyên nhân gián tiếp, nguyên nhân trực tiếp chính là giai cấp phong kiến thống trị đã không cho Chí Phèo được sống cuộc đời
Trang 5Lỗi thuộc luận điểm hay luận
cứ ?
Phân tích?
Xác định những câu nêu luận
điểm?
LC đã đủ thuyết minh cho LĐ
chưa?
của một con người
g Chính vì ra đời từ rất sớm nên văn học dân gian có giá
trị bảo tồn và nuôi dư ỡng tâm hồn nhân dân Các tác phẩm văn học dân gian đều hư ớng con ngư ời tới cái
“ chân, thiện, mĩ ”.Không một ai là không biết đến truyện
cổ tích Tấm Cám Cuộc đấu tranh của cô Tấm với mẹ
con Cám cũng chính là cuộc đấu tranh giữa cái thiện và cái ác Và tất nhiên chiến thắng sẽ thuộc về cái thiện văn học dân gian còn là kho tàng về nghệ thuật:
“ Thân em như trái bần trôi Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu”.
Với phép so sánh đặc sắc, câu ca dao là lời hát về thân
phận éo le, khổ cực của người phụ nữ trong xã hội xa Với những giá trị ấy văn học dân gian là bộ phận của văn học Việt Nam và là nền tảng của văn học viết
Lỗi:
- Luận cứ chưa rõ ràng chưa đủ làm rõ cho luận điểm.
- Luận điểm chồng chéo khó triển khai.
Sửa:
Văn học dân gian có giá trị nuôi dưỡng tâm hồn con người Các tác phẩm của văn học dân gian đều hướng
con người tới cái “chân, thiện, mĩ” Cô Tấm phải chết đi
sống laị nhiều lần để cuối cùng trở lại làm người, giết kẻ thù, giành lại hạnh phúc Thạch Sanh cũng là hiện thân của ngời lao động giỏi, dũng cảm và chân thật, bị mẹ con
Lý Thông gian tham độc ác đánh lừa, nhưng cuối cùng chàng vẫn được làm phò mã, nối ngôi vua
Những câu ca dao ru hồn ta bằng tình yêu quê hương đất nước và gắn bó với con người, biết ơn tổ tiên, ông cha, biết rèn mình góp phần nuôi dưỡng tâm hồn con ng-ười
Văn học dân gian còn tiêu biểu cho nhiều phong cách nghệ thuật, đặt nền móng cho văn học viết Nhà văn học
Trang 6Bài học giúp ích gì cho các
em trong viết văn?
gì ở truyện cổ tích, nhà thơ học gì ở ca dao Phải chăng
đó là học về cốt truyện, bố cục truyện, những tình tiết, sự kiện, tình huống gây cho người đọc người nghe sự hứng thú Cách so sánh ẩn dụ, nhân hoá…của ca dao là những
bài học sáng giá cho những nhà thơ và cả với ai “Trót nợ
vì thơ phải chuốt lời”.
II.Kết Luận:
- Các lỗi th ường gặp ở luận điểm:
+ Luận điểm chưa phù hợp với luận cứ.(Nội dung nêu ra chưa phù hợp với lí lẽ và dẫn chứng)
+ Không nêu được luận điểm cần trình bày
+ Luận điểm chồng chéo
- Các lỗi th ường gặp ở luận cứ:
+ Luận cứ chưa đủ làm rõ cho luận điểm
+ Luận cứ lan man xa rời vấn đề
+ Luận cứ thiếu logic, không xâu chuỗi với nhau, chưa triển khai đúng luận điểm