Thao tác lập luận phân tích

Gợi ý: Là một lập luận phân tích vì: -Đoạn trích được viết để làm sáng tỏ một luận điểm -Các luận điểm được phân tích thành các yếu tố để việc xem xét được chi tiết, kĩ càng hơn.. -Các l

Tiết 8- Làm văn

Người soạn: Trần Thị Thu Hương Lớp B K55 Ngữ Văn ĐH Sư phạm

Hà Nội

I.KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu hỏi 1: Phân tích đề là gì?

Những yêu cầu của việc phân tích đề? Áp dụng phân tích đề bài sau:

“ Cảm nghĩ của anh chị về giá trị

hiện thực sâu sắc của đoạn trích

Vào phủ chúa Trịnh (trích Thượng

kinh kí sự của Lê Hữu Trác)”.

Câu hỏi 2: Quá trình lập dàn ý bao

gồm các bước nào ?

I Gợi ý trả lời

Câu hỏi 1: “Cảm nghĩ của anh chị về giá trị hiện

thực sâu sắc của đoạn trích Vào phủ chúa Trịnh

(trích Thượng kinh kí sự của Lê Hữu Trác)

Yêu cầu về nội dung: Giá trị hiện thực sâu sắc của

đoạn trích

Yêu cầu về hình thức: Trình bày những cảm nghĩ

của cá nhân

Phạm vi tư liệu sử dụng: Đoạn trích Vào phủ Chúa

Trịnh( Trích Thượng kinh kí sự- Lê Hữu Trác)

I.KHÁI NIỆM, MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU CỦA

THAO TÁC LẬP LUẬN PHÂN TÍCH

Câu hỏi: Kể những hoạt động được gọi là phân

tích mà các em vẫn thường gặp trong học tập

và trong đời sống ?

Câu hỏi: Trong tất cả những trường hợp ấy, từ

“phân tích” có nghĩa là gi?

Phân tích là chia một sự vật, sự việc, vấn đề…ra thành các phần nhỏ để xem xét cặn kẽ, chi tiết nhằm mục đích nhận thức được chúng một cách đúng đắn, sâu sắc

hơn

*Tìm hiểu ngữ liệu (đoạn trích SGk

tr25)

• Thảo luận nhóm

Nội dung;

1 Tác giả đã phân tích ý kiến của

mình thành các bộ phận, yếu tố

như thế nào?

2 Sau khi phân tích, tác giả đưa ra

nhận định gì?

3 Chỉ ra sự kết hợp chặt chẽ giữa

phân tích và tổng hợp trong đoạn trích?

Sự bẩn thỉu và bần tiện của

nhân vật Sở Khanh

Mức cao nhất của tình hình đồi bại trong xã hội này.

Së Khanh

sống bằng

“nghề” đồi bại,

bất chính,

“nghề” bám vào

nhà chứa.

Nhưng,

Së Khanh tồi tàn hơn tất cả những

kẻ cùng nghề

ở sự giả dối, đội lốt nhà nho, hiệp khách.

Người bị

Së Khanh lừa

là Kiều - người con gái hiếu thảo hết lòng tin

và đội ơn hắn.

Së Khanh lừa gạt Kiều, làm nàng khổ nhục hơn.

Đã thế, hắn còn vác mặt mo trở lại nhiều lần mắng và định đánh Kiều.

S ơ đồ tóm tắt:

Tổng hợp

Tổng hợp

Phân tích

Câu hỏi: Đoạn trích vừa xem xét có

là một lập luận phân tích không? Vì sao?

Gợi ý:

Là một lập luận phân tích vì:

-Đoạn trích được viết để làm sáng tỏ một luận điểm

-Các luận điểm được phân tích thành các yếu tố để việc xem xét được chi tiết, kĩ càng hơn.

-Các lí lẽ, yếu tố được sắp xếp theo một trình tự

nhất định

( từ thấp đến cao,từ đặc điểm chung

đến hành động cụ thể rồi khái quát bản chất)

để làm sáng tỏ luận điểm cuối cùng

 Là một lập luận phân tích

Thế nào là phân tích và lập luận phân tích?

Thế nào là phân tích và lập luận phân tích?

Phân tích là chia nhỏ đối tượng thành nhiều yếu tố

để đi sâu xem xét một

cách kĩ càng nội dung và mối quan hệ bên trong

cũng như bên ngoài của chúng.

Phân tích là chia nhỏ đối tượng thành nhiều yếu tố

để đi sâu xem xét một

cách kĩ càng nội dung và mối quan hệ bên trong

cũng như bên ngoài của chúng.

Lập luận phân tích: Kiểu

lập luận nhằm làm rõ một

ý kiến, kết luận về một

hiện tượng, một vấn đề

bằng cách dùng thao tác phân tích ý kiến, kết luận

ấy ra thành từng mặt để

xem xét kĩ lưỡng,tường

tận

Lập luận phân tích: Kiểu

lập luận nhằm làm rõ một

ý kiến, kết luận về một

hiện tượng, một vấn đề

bằng cách dùng thao tác phân tích ý kiến, kết luận

ấy ra thành từng mặt để

xem xét kĩ lưỡng,tường

tận

Mục đích:

+ Làm rõ đặc điểm

về nội dung, hình

thức của đối tượng

+ Chỉ ra được cáu

trúc nội tại và các

quan hệ bên trong,

bên ngoài của đối

tượng

Mục đích:

+ Làm rõ đặc điểm

về nội dung, hình

thức của đối tượng

+ Chỉ ra được cáu

trúc nội tại và các

quan hệ bên trong,

bên ngoài của đối

tượng

Yêu cầu: Phân tích phải đi liền với tổng hợp- đó là bản chất của thao tác phân

tích trong văn nghị luận.

II CÁCH PHÂN TÍCH

lập luận phân tích theo quy trình nào?

Bằng những thao tác cụ thể nào?

Tìm hiểu ngữ liệu: Đoạn trích (1) ở

mục II.SGK

Thảo luận nhóm:

Nội dung:

• Luận điểm chính?

• Các mặt, các bộ phận, yếu tố của luận

điểm?

• Các mặt, các yếu tố đó được phân chia

theo quan hệ nào?

• Từ sự phân tích đó, tác giả giúp chúng

ta hiểu ra điều gì trong Truyện Kiều?

Tìm hiểu ngữ liệu: Đoạn trích (1) ở

mục II.SGK

Thảo luận nhóm:

Nội dung:

• Luận điểm chính?

• Các mặt, các bộ phận, yếu tố của luận

điểm?

• Các mặt, các yếu tố đó được phân chia

theo quan hệ nào?

• Từ sự phân tích đó, tác giả giúp chúng

ta hiểu ra điều gì trong Truyện Kiều?

Thế lực của đồng tiền

Tác dụng tốt Mặt tác hại

Kiều

được

chuộc

Kiều cứu cha

và đền ơn

Một loạt hành động gian ác bất chính là

do đồng tiền

chi phối

Đồng tiền

cơ hồ đã trở thành thành thế lực vạn năng

Quan hệ giữa các yếu tố tạo nên đối tượng

Quan hệ giữa các yếu tố tạo nên đối tượng

Quan hệ quả - nhân

Quan hệ quả - nhân

•Một loạt các hành động gian ác

bất chính là do đồng tiền chi phối

Quan l ại

vì tiền

mà bất

chấp

công lí

Sai nha

vì tiền

mà tra tấn người

Một số

kẻ vì tiền

mà buôn bán người

Sở Khanh

vì tiền mà táng tận lương tâm

Khuyển, Ưng

vì tiền mà làm điều đại ác

Cả một xã hội chạy theo tiền

Đồng tiền cơ hồ đã trở thành thế lực vạn năng

Tài hoa,

nhan sắc,

nhân phẩm

không còn

ý nghĩa gì.

Kiều cũng chỉ là món hàng

Kiều cũng một phần xiêu lòng

vì vàng

Thế lực của đồng tiền

Tác dụng tốt Mặt tác hại

Một loạt các hành động bất chính là do đồng tiền chi phối

Quan l ại

vì tiền

mà bất

chấp

công lí

Sai nha

vì tiền

mà tra tấn người

Một số

kẻ vì tiền

mà buôn bán người

Sở Khanh

vì tiền mà táng tận lương tâm

Khuyển, Ưng

vì tiền mà làm điều đại ác

Đồng tiền cơ hồ đã trở thành thành thế lực

vạn năng

Tài hoa, nhan sắc, nhân phẩm không còn

ý nghĩa gì

Ki u c ng ều cũng ũng

Ch l m t ỉ là một à một ột Món h ng à một

Ki u c ng ều cũng ũng

M t ph n ột ần Xiêu lòng

Vì v ng à một

Gi ng i u khinh b c a Nguy n Du ọng điệu khinh bỉ của Nguyễn Du điệu khinh bỉ của Nguyễn Du ệu khinh bỉ của Nguyễn Du ỉ là một ủa Nguyễn Du ễn Du

KiÒu ® îc

chuéc.

Kiều cứu cha

và đền ơn

Quan

hệ nhân quả

Quan

hệ nhân quả

Tài hoa, nhan sắc, nhân phẩm không còn

ý nghĩa gì.

Quy trình thực hiện thao tác lập luận phân tích

Quy trình thực hiện thao tác lập luận phân tích

Bước 1: Nêu luận điểm cần phân tích

Bước 2: Dùng thao tác phân tích chia đối tượng

thành các yếu tố theo những tiêu chí, quan hệ

nhất định.

+Quan hệ giữa các yếu tố tạo nên đối tượng.

+ Quan hệ nhân quả, quả nhân…

+ Quan hệ giữa đối tượng này với đối tượng khác

+Quan hệ giữa người phân tích và đối tượng phân tích

Bước 3: Tổng hợp, khái quát hoá,

nâng cao vấn đề.

III Luyện tập: Bài 1 SGK tr 28 1.Luận điểm chính: Diễn biến các cung bậc

tâm trạng của Thuý Kiều

2 Xét về mặt nội dung: Các khía cạnh: Xót đau (câu2), quẩn quanh ( câu 3), bế tắc

(câu 4) Quan hệ nội bộ giữa các đối

tượng

3.Xét về mặt hình thức nghệ thuật, phân tích theo các mặt:

+ Hình ảnh: “Dầu chong trắng đĩa lệ tràn

thấm khăn”

+ Từ ngữ:” Bàn hoàn”

+ Âm điệu: “ nỗi riêng, riêng những)

Câu hỏi: Người viết đã phân tích

đối tượng

từ những quan hệ nào?

Ở câu b phần 1, tác

giả có phân tích theo quan hệ nội bộ

giữa các đối tượng

nữa không?

Gợi ý:

1.Đối tượng được phân tích ở đây là gì?

2 Để làm nổi bật đặc trưng của đối tượng phân tích,tác giả đã sử dụng phương thức nào?

Quan hệ giữa đối tượng này với đối tượng khác

Bài tập 2 ( SGK tr 28)