SKKN Âm nhạc tiểu học

Xuất phát từ thực trạng giảng dạy Âm nhạc cho học sinh ở lứa tuổi Tiểu học. Vấn đề học và kết quả học tập của các em là hết sức quan trọng, điều đó không chỉ phụ thuộc vào chương trình giảng dạy phù hợp mà còn phụ thuộc vào phương pháp truyền thụ của người thầy. Hơn nữa còn phụ thuộc vào ý thức học tập của các em cùng với sự quan tâm chăm sóc, tạo điều kiện của gia đình và toàn thể xã hội. Như chúng ta đã biết, Âm nhạc là một môn học mang tính nghệ thuật cao, nó khác rất nhiều so với môn học khác, tuy nó không đòi hỏi sự chính xác một cách tuyệt đối như những con số nhưng lại đòi hỏi người học phải có sự yêu thích, sự đam mê thậm chí là một chút cái gọi là “năng khiếu”, điều này không phải học sinh nào cũng có được. Học Âm nhạc mang đến cho học sinh những phút giây thư giãn, thoải mái, học mà chơi, chơi mà học. Thông qua những câu nhạc, những lời ca tiếng hát, Âm nhạc giúp các em nhận thức những hình tượng âm thanh, giai điệu, kích thích cảm xúc của các em, giúp các em cảm thụ những giai điệu qua từng bài nhạc, từng câu nhạc. Vậy làm thế nào để các em có hứng thú trong học tập, người giáo viên cần tạo cho các em có một tâm trạng thoải mái, tràn đầy hứng thú khi học âm nhạc. Để làm được việc đó giáo viên cần phải biết gây hứng thú cho học sinh khi học, ngoài ra giáo viên cần phải truyền tải chính xác các kiến thức về Âm nhạc.

Chương II: Thực trạng vấn đề nghiên cứu

2.2 Thực trang dạy hát cho học sinh trường tiểu học

Đắk Nông

8

Chương II:

Vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học trong dạy học hát cho học sinh Trường tiểu học Đắk Nông

3.3 Vận dụng các phương pháp linh hoạt trong tiến

trình lên lớp của tiết dạy hát

3.4 Kết quả thực hiện 19

Phần III Những đề xuất và kiến nghị

Phần I: MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Âm nhạc là một bộ phận không thể thiếu trong cuộc sống của con người

Âm nhạc có thể chia sẻ với chúng ta rất nhiều điều: Giải quyết những khó khăn trong cuộc sống, vơi đi những nỗi buồn, tìm lại tuổi thơ yêu dấu, nghe lòng bồi hồi, xao xuyến với tình yêu quê mẹ, với nắng ấm quê cha, sống dậy lòng tự hào dân tộc, khát vọng tìm về chân lý… Ngay từ thời thượng cổ, âm nhạc đã được ra đời cùng với đời sống sinh hoạt và lao động sản xuất của các cộng đồng người nguyên thuỷ Kể từ đấy, âm nhạc đã không ngừng được phát triển và hoàn thiện cùng năm tháng Quả thật, âm nhạc có sức ảnh hưởng lớn đến con người, đến sự hình thành và phát triển nhân cách nơi mỗi người

Âm nhạc là phương tiện hiệu quả nhất trong giáo dục thẩm mỹ, đặc biệt là

ở bậc tiểu học, thông qua môn học này đã hình thành cho các em những kiến

thức ban đầu về ca hát, về kiến thức Âm nhạc, đặc biệt là trang bị cho các em có một thế giới tinh thần thoải mái hơn, giúp các em phát triển toàn diện hơn, từ đó giúp các em học tốt các môn học Vì vậy mà mục tiêu của giáo dục nước nhà là hướng tới việc đào tạo những con người phát triển toàn diện về đức - trí - thể -

mĩ Nhằm hướng tới những con người lao động chủ động linh hoạt, sáng tạo, sẵn sàng thích ứng với xã hội đang từng ngày thay đổi

Ở cấp cấp tiểu học việc học Âm nhạc ở chủ yếu là học các bài hát, kết hợp với các hoạt động phụ hoạ, thông qua học hát các em được rèn luyện về tai nghe, trí nhớ, phát triển nhạc cảm và làm quen với việc thể hiện chính xác cao độ, trường độ của âm thanh trên cơ sở giai điệu bài hát Qua các bài học, các em được nghe hát, nghe nhạc, được tập hát, được biết một số kiến thức về âm nhạc….Tất cả những điều đó tạo nên một trình độ văn hóa âm nhạc tối thiểu để góp phần cùng những môn học khác giáo dục nhân cách làm cho các nội dung học tập ở trường phổ thông có tính toàn diện, làm thăng bằng hài hòa các hoạt động học tập của trẻ

Trong thực tế, việc đưa ra một phương pháp giảng dạy thích hợp cho bộ môn Âm nhạc ở Tiểu học đang còn rất nhiều vấn đề phải bàn Vì phương tiện dạy hoc còn thiếu hụt nhất là nhạc cụ, cùng với những phương pháp giảng dạy rập khuông cũ kỹ,chủ yếu là dạy hát theo phương pháp truyền miệng khô cứng

Do đó kết quả đạt được là chưa cao, ít gây hứng thú cho các em trong việc học tập và tiếp thu kiến thức của bộ môn Từ thực tế đó, tôi mạnh dạn đưa ra một vài

phương pháp "Vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học hát cho học sinh lớp 3 trường tiểu học Đắk Nông" Đây là những kinh nghiệm mà tôi đã

đúc rút được trong những năm giảng dạy tại trường Tiểu học Đắk Nông - Ngọc Hồi - Kon tum

2 Mục đích nghiên cứu.

Qua thực tế giảng dạy từ những năm trước đây, đặc biệt là những năm học

mà các em được học chương trình sách giáo khoa Âm nhạc mới Tôi nhận thấy

rằng trước một bài hát, một bài tập đọc hoặc ghi chép nhạc, để các em hiểu, nắm được và thực hiện tốt yêu cầu của bài học người giáo viên cần có một phương pháp truyền đạt tốt nhất, đơn giản nhất nhưng lại hiệu quả nhất, đơn giản nhất để giúp các em nắm bắt nhanh nhất kiến thức bài học.

3 Đối tượng nghiên cứu và pham vi nghiên cưu.

Đối tượng nghiên cứu: các bài hát của phân môn học hát lớp 3 mà học

sinh thực hiện

Phạm vi nghiên cứu: Học sinh khối 3 trường Tiểu học Đắk Nông

4 Phương pháp nghiên cứu:

+ Phương pháp trực quan

+ Phương pháp so sánh, đối chiếu

+ Phương pháp truyền khẩu

6 Cấu trúc đề tài: Ngoài phần mở đầu và kết luận đề tài gồm có 2 chương:

Chương I: Cơ sở lý luận và thực tiễn của đề tài

Chương II: Vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học trong dạy học phân

môn học hát cho học sinh lớp 3 trường tiểu học Đắk Nông.

Phần II: Nội dung

Như chúng ta đã biết, Âm nhạc là một môn học mang tính nghệ thuật cao,

nó khác rất nhiều so với môn học khác, tuy nó không đòi hỏi sự chính xác một cách tuyệt đối như những con số nhưng lại đòi hỏi người học phải có sự yêu thích, sự đam mê thậm chí là một chút cái gọi là “năng khiếu”, điều này không phải học sinh nào cũng có được Học Âm nhạc mang đến cho học sinh những phút giây thư giãn, thoải mái, học mà chơi, chơi mà học Thông qua những câu nhạc, những lời ca tiếng hát, Âm nhạc giúp các em nhận thức những hình tượng

âm thanh, giai điệu, kích thích cảm xúc của các em, giúp các em cảm thụ những giai điệu qua từng bài nhạc, từng câu nhạc

Vậy làm thế nào để các em có hứng thú trong học tập, người giáo viên cần tạo cho các em có một tâm trạng thoải mái, tràn đầy hứng thú khi học âm nhạc

Để làm được việc đó giáo viên cần phải biết gây hứng thú cho học sinh khi học, ngoài ra giáo viên cần phải truyền tải chính xác các kiến thức về Âm nhạc

1.1.1 Vai trò của ca hát đối với học sinh tiểu học

Âm nhạc là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để thực hiện nhiệm vụ giáo dục Chính vì vậy trong chương trình giáo dục thế hệ trẻ, giáo

dục Âm nhạc được coi là một trong những nội dung quan trọng của lứa tuổi học sinh Hoạt động Âm nhạc có những nét đặc trưng riêng, các em được tham gia vào các hoạt động phong phú hơn như: Nghe nhạc, đọc nhạc, chép nhạc, trò chơi

âm nhạc Vì vậy hiệu quả giáo dục phụ thuộc vào năng lực tổ chức và hoạt động của thầy

Ngoài ra, ca hát nghe nhạc và hoạt động ngoại khoá, Âm nhạc mang cho các em tính lạc quan, tích cực, sự hoạt bát, lanh lợi, ý thức tổ chức kỷ luật, tinh thần tập thể đặc biệt thông qua các yếu tố cơ bản của ngôn ngữ âm nhạc (giai điệu, tiết tấu, hoà âm cường độ, âm sắc, nhịp độ ) học sinh được bồi dưỡng về khả năng trí tuệ, tính nhạy cảm, trí thông minh sáng tạo, khả năng tư duy trừu tượng, trí nhớ, sự tưởng tượng, tính chính xác khoa học

Mặt khác Âm nhạc còn hỗ trợ việc học tập các môn học khác được tốt hơn và qua các hoạt động âm nhạc trong phổ thông, tạo điều kiện cho các HS có năng khiếu nổi trội được phát hiện và bồi dưỡng phát triển bước đầu tạo nguồn cho các trường đào tạo chuyên nghiệp để có những nghệ sĩ tài năng cho đất nước

1.1.2 Mục tiêu, yêu cầu của dạy hát ở bậc tiểu học

Dạy môn âm nhạc không nhằm đào tạo các em thành những người hành nghề âm nhạc mà mục đích chính là thông qua môn học để tác động vào đời sống tinh thần của các em góp phần cùng các môn học khác thực hiện mục tiêu của nhà trường phổ thông và mục tiêu cấp học

Hình thành và phát triển năng lực cảm thụ của học sinh, tạo cho các em một trình độ văn hoá âm nhạc nhất định góp phần giáo dục toàn diện và hài hoà nhân

Rèn luyện một số kỹ năng đơn giản về ca hát và tập đọc nhạc, bước đầu

cảm

Khích lệ HS hăng hái tham gia hoạt động âm nhạc Làm cho đời sống tinh thần phong phú lành mạnh tạo điều kiện cho các em bộc lộ rõ và phát triển năng khiếu

1.2 Cơ sở thực tiễn

Đa số các em học sinh Trường Tiểu học Đắk Nông người dân tộc thiểu số, trình độ nhận thức không đồng đều do ít được tiếp xúc với loại hình này nên còn thể hiện nhiều nhược điểm khi học tập Vì vậy người giáo viên phải từng bước giúp các em có được sự tự tin, nắm được các kiến thức, các kỹ năng cơ bản từ

đó giúp các em phát triển tai nghe và khả năng thể hiện tốt khi học nhạc

Dựa vào cơ sở lý luận đã có cùng với thời gian giảng dạy tại trường, tôi

đã tìm hiểu khả năng học nhạc của học sinh Bằng việc quan sát thực tế các giờ học, tôi nhận thấy việc tiếp thu các kiến thức Âm nhạc và sự yêu thích học tập

bộ môn chỉ rơi vào một số em có năng khiếu Còn lại các em khác chỉ học theo bản năng "phải học" nên ít có sự sáng tạo học "vẹt" thầy hát trò làm theo

Thực tế khi nghe các em thực hiện bài hát, bên cạnh những em trình bày

tự nhiên và thoải mái vẫn còn một số em chưa thực sự mạnh dạn, tự tin, chỉ hát với tính chất thuộc lòng, hát chưa có truyền cảm, chưa tự nhiên chưa tự tin

Chương II Thực trạng vấn đề nghiên cứu 2.1/ Khái quát về trường tiểu học Đắk Nông

Trường tiểu học Đắk Nông là một trường đạt chuẩn quốc gia nằm trên địa

bàn xã Đắk Nông một xã có bề dạy hiếu học Cơ sở vật chất tương đối đảm bảo, trường lớp khang trang thoáng mát, có bề dày thành tích về chất lượng giáo dục Đây là môi trường sư phạm lí tưởng để các em học tập Năm học 2013 - 2014 khối 3 gồm có 2 lớp với 55 học sinh Trong đó:

2.2/ Thực trạng dạy hát cho học sinh lớp 3 trường tiểu học Đắk Nông.

Tất cả học sinh khối lớp 3 đều được học 2 buổi/ ngày, đây là điều kiện thuận lợi để các em có thời gian ôn luyện, tăng cường nâng cao chất lượng các

môn học, trong đó có môn Âm nhạc

* Qua thời gian dạy, tôi tiến hành khảo sát, đánh giá học sinh khả năng học hát của học sinh Kết quả như sau:

2.3.1/ Nguyên nhân khách quan:

Do môn học đòi hỏi phải có tính năng khiếu nên trong khi ca hát một số học sinh hát lạc giọng, chưa thuộc lời, hát chưa chuẩn về giai điệu, tiết tấu, do

một số em nói tiếng địa phương nên nói ngọng vì vậy nhiều em ngại tham gia

các hoạt động âm nhạc trong lớp, Mặt khác, học sinh chưa biết cảm nhận về bài

hát, tác phẩm âm nhạc, chưa mạnh dạn trong việc nhận xét các bạn trong lớp

biểu diễn bài hát để từ đó có thể thể hiện đúng nội dung bài hát, thuộc lời ca một

cách nhanh chóng

2.3.2/ Nguyên nhân chủ quan

* Đối với giáo viên:

Chưa mạnh dạn đổi mới phương pháp dạy học nên tiết học trở nên đơn điệu, chưa thực sự hấp dẫn học sinh, chưa tạo cho các em niềm đam mê ca hát một cách thực sự Cần cho học sinh cảm nhận được học mà chơi-chơi mà học để

từ đó các em tích cực, chủ động trong học tập

Chưa có nhiều cơ hội dự giờ học hỏi các đồng nghiệp có cùng chuyên môn bởi vì thông thường mỗi nhà trường chỉ có một giáo viên chuyên dạy âm nhạc, còn giáo viên chủ nhiệm dạy môn Toán và Tiếng Việt Do đó, việc trao đổi chuyên môn, học hỏi kinh nghiệm để nâng cao phương pháp giảng dạy cho học sinh có không có nhiều cơ hội

* Đối với học sinh

Đại đa số học sinh các khối lớp là con em DTTS (gần 90%), điều kiện kinh tế còn gặp nhiều khó khăn nên việc tạo điều kiện tốt nhất cho con em cũng còn nhiều hạn chế

Một số gia đình chưa thực sự quan tâm đến công việc học tập của con

em, còn giao khoán cho nhà trường nên chất luợng học tập một số em vẫn còn thấp

Đồ dùng, trang thiết bị, phòng chức năng chưa đáp ứng nhu cầu học tập cho môn âm nhạc

Chưa có điều kiện tham gia tiếp xúc nhiều với âm nhạc dẫn đến các em còn em ngại chưa tự tin khi thể hiện trước lớp

Các em còn có tư tưởng xem môn âm nhạc là một môn học phụ nên còn

lơ là chưa được coi trọng dẫn đến chất lượng đạt chưa cao

Chương III:

Vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học trong dạy học hát cho học

sinh Trường tiểu học Đắk Nông 3.1: Cơ sở xác lập

Căn cứ vào tình hình thực tế của học sinh bản thân tôi mạnh dạng đưa ra một số biện pháp vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học hát đối với học sinh lớp 3

Giáo viên cần mạnh dạn đổi mới và sử dụng linh hoạt các phương pháp dạy học

Tham gia dự giờ, trao đổi các đồng nghiệp nhiều hơn nhằm nâng cao chuyên môn nghiệp vụ

Sử dụng tranh ảnh minh họa, trò chơi nhằm tạo hứng thú cho học sinh

3.2 Biện pháp vận dụng cụ thể:

Các phương pháp dạy môn Âm nhạc có nhiều, song tuỳ từng bài, tuỳ từng tiết giáo viên lựa chọn phương pháp cho phù hợp giúp cho việc dạy và học đạt kết quả tốt hơn

3.2.1 Phương pháp trực quan:

Phương pháp này giáo viên sử dụng khi giới thiệu bài hát mới hoặc ôn tập

bài hát Giáo viên đưa tranh cho học sinh quan sát, gợi mở để giới thiệu bài hát

hoặc gợi nhớ lại bài hát đã học, khai thác nội dung để học sinh hiểu nội dung bài hát giúp cho các em thuộc bài một cách nhanh

Ví dụ:

Khi giới thiệu bài hát “Gà gáy” dân ca Cống ( Lai Châu) Giáo viên có thể

sử dụng hình ảnh

Bài: Chị Ong Nâu và em bé (Nhạc và lời Tân Huyền)

Giới thiệu về nhạc sĩ đối với bài hát: Em yêu trường em (Nhạc và lời Hoàng Vân)

3.2.2 Phương pháp so sánh đối chiếu.

Sử dụng phương pháp này để dạy Âm nhạc đối với những bài hát 2 lời hoặc 3 lời ca, hoặc trong bài hát có cùng một nét nhạc, cùng chung giai điệu chỉ khác lời ca.Từ đó học sinh biết so sánh, nhận xét giai điệu hai lời ca với nhau, qua đó giáo viên có thể tập cho học sinh khả năng cảm thụ âm nhạc, giúp cho các thích thú hơn khi học hát

Ví dụ:

Giai điệu lời 1 và 2 như thế nào? Giống hay khác nhau?

Cao độ câu nhạc thứ nhất và thứ 2 như thế nào?

Ví dụ:

Bài ca đi học ( N&L: Phan Trần Bảng)

Ngày mùa vui (dân ca Thái – lời mới: Hoàng Lân)

Em yêu trường em ( N&L : Hoàng Vân)

Chị ong Nâu và em bé ( N& L : Tân Huyền )…

3.2.3 Phương pháp truyền khẩu:

Là phương pháp giáo viên áp dụng khi hát mẫu, giáo viên cần hát mẫu chuẩn xác, có thể hát kết hợp động tác vận động theo lời ca Cần chú ý sửa cho học sinh kịp thời đối với chỗ hát sai hoặc nhưng học sinh hát sai, không nên để cho các em hát sai nhiều lần vì như thể các em sẽ có thoái quen hát sai Hướng dẫn cho các em cách lấy hơi nhả chữ cho tròn

Luôn luôn khen và khích lệ học sinh để các em tự tin hơn khi thể hiện bài hát

Cần chú ý đến các em hát yếu, thường xuyên không thuộc lời ca để nhắc nhỡ kèm cặp các em trong mỗi tiết học

Bồi dưỡng khích lệ các em có năng khiếu tham gia nhiều các hoạt động

âm nhạc để các em có cơ hội thể hiện tài năng của bản thân như: Mạnh dạn tham gia đội văn nghệ của trường, lớp hoặc ở địa phương

Ngoài việc dạy hát giáo viên cần hướng dẫn thêm cho các em về phần nhạc lý như: Dấu nhắc lại, dấu lặng đen, dấu luyến thì chúng ta cần phải làm gì? Làm như thế nào? Hướng dẫn cho các em cách xác định cách gõ đệm theo nhịp, theo phách Như thế sẽ giúp cho học sinh chủ động hơn trong khi học hát

3.2.4 Phương pháp đàm thoại

Giáo viên áp dụng phương pháp đàm thoại khi khai thác nội dung bài hát, cảm nhận của học sinh về bài hát, nhận xét giai điệu Qua đó giúp cho các em dễ nhớ bài và dể thuộc lời ca hơn, tạo cho học sinh sự yêu thích đối với mỗi bài hát Ngoài ra giáo viên hiểu được tâm tư nguyện vọng của học sinh để giúp cho các

em tự tin hơn khi học môn năng khiếu này

Ví dụ:

+ Giai điệu bài hát như thế nào?

+ Nội dung bài hát nói về điều gì?

+ Em thích nét nhạc, câu nhạc nào nhất trong bài hát? Vì sao?

+ Em học được gì qua bài hát?

+ Bài hát cao hay thấp?

3.2.5/ Phương pháp thực hành,luyện tập

Muốn cho học sinh nhanh thuộc lời bài hát, gõ đệm chính xác, biểu diễn bài hát tự nhiên đòi hỏi các em phải được thực hành, luyện tập thật nhiều lần bằng các hình thức khác nhau như: Tổ chức nhiều hình thức biểu diễn bài hát, hát kết hợp gõ đệm, vận động theo nhạc, tổ chức các trò chơi khi học hát Thường xuyên động viên, khích lệ cho các em còn nhút nhát, chưa tự tin được thể hiện trước lớp, qua đó giáo viên có thể dễ dàng thấy được các lỗi sai của các

em để có hướng sửa đổi Vì vậy phương pháp thực hành là phương pháp vô cùng quan trong trong học hát

Ví dụ

Đối với các bài hát mới sau khi dạy hát xong giáo viên có thể tố chức trò chơi cho các tổ hát thi với nhau xem tổ nào hát thuộc lời hơn, hát hay hơn, to rõ,

gõ đệm đều và chính xác hơn Như thế sẽ giúp không khí học sôi nỗi học sinh sẽ

có sự nỗ lực hơn trong khi học

Giáo viên tổ chức nhiều hình thức biều diễn bài hát như: Đơn ca, tam ca,

tứ ca, tốp ca

3.3 Vận dụng các phương pháp linh hoạt trong tiến trình lên lớp của tiết dạy hát.

3.3.1 Giới thiệu bài: Giáo viên cần tạo ra sự hứng thú cho HS trước khi vào học

hát Giáo viên giới thiệu nên nêu được khái quát nội dung bài hát, giới thiệu tên