Chủ đề bám sát Chuyên đề 2 khí quyển I.Mục tiêu: - Biết đợc thành phần của lớp vỏ khí, trình bày đợc vị trí đặc điểm của các tầng trong lớp vỏ khí.. - Biết sử dụng hình vẽ để trình bày c
Trang 1Chủ đề bám sát Chuyên đề 2
khí quyển
I.Mục tiêu:
- Biết đợc thành phần của lớp vỏ khí, trình bày đợc vị trí đặc điểm của các tầng trong lớp vỏ khí Biết vị trí và vai trò của lớp ô zôn trong tầng bình lu
- Giải thích đợc nguyên nhân hình thành của các khối khí nóng, khối khí lạnh và lục địa, đại dơng
- Biết sử dụng hình vẽ để trình bày các tầng của lớp vỏ khí, vẽ đợc biểu đồ tỉ lệ các thành phần của khối khí
II Các thiết bị dạy và học
- Tranh vẽ về các tầng của lớp vỏ khí
- Bản đồ các khối khí hoặc bản đồ t nhiên thế giới
III Tiến trình bài giảng
1, ổn định tổ chức
2, Kiểm tra
3, Giới thiệu
4, Bài mới
Hoạt động của thầy và trò
Khí quyển gồm những
thành phần nào?
Chúng đợc hình thành ra
sao?
Khí quyển đợc chia ra
thành những tầng nào?
Đặc điểm chủ yếu của mỗi
tầng?
Nội dung cần đạt Thành phần khí quyển Trái Đất gồm chủ yếu là các khí nitơ, ôxy, hơi nớc,C2, H2, O3,NH4, các khí trơ
Khí quyển Trái Đất đợc hình thành do các chất khí, sự thoát hơi nớc từ thạch quyển và thuỷ quyển
Ban đầu thành phần khí quyển chủ yếu là hơi nớc, amôniac, mêtan, các loại khí trơ và hyđrô.Hơi nớc, dới tác dụng của mặt trời, bị phân huỷ thành ô xy và hyđrô
Ô xy lại tác động đến amôniac và mêtan tạo ra khí nitơ vàcacbonic, còn một lợng hyđrô nhệ mất vào khoảng không vũ trụ Thành phần còn lại của khí quyển chủ yếu
là hơi nớc, nitơ, cacbonic và một ít ô xy Khí quyển đợc chia ra làm 5 tầng, mỗi tầng có đặc
điểm chủ yếu sau:
1.Tầng đối lu:tầng thấp nhất của khí quyển, dòng không khí chuyển động đối lu chiếm u thế, nhiệt độ, khí
áp giảm theo chiều cao Nơi đây tập trung 80% khối lợng không khí và hầu nh toàn bộ hơi nớc,là nơi xảy ra các hiện tợng thời tiếtchính nh mây,ma,tuyết,ma
đá,bão….Ranh giới trên của tầng đối l.Ranh giới trên của tầng đối lukhoang 7-8 km ở hai vòng cực và 16-17 km ở vùng xích đạo
2.tầng bình lu:nằm trên tầng đối lu đến độ cao khoảng 50km.Không khí ở đây lõng hơn ,ít chứa bụi ,chuyển
động theo chiều ngang với vởi tốc lớn.ở độ cao khoảng
25 km trong tầng khí này có một lớp không khí gàu khí ozôn(03),gọi là tầng ôzôn,có vai trò bảo vệ sự sống trên Trái Đất
3.Tầng giữa(hay tầng trung lu):ở bên trên tầng bình lu
đến độ cao 80km.Nhiệt độ tầng này giảm xuống tới 100c 4.Tầng nhiệt:nằm ở độ cao 80km-800km.Do nguyên tử ỗy,hidro hấp thụ bức xạ tia cực tim,nên nhiệt độ nên cao hang trăm độ
5.Tâng ngoài(hay tầng điên ly):từ độ cao trên
Trang 2800km,không khí rất loãng.Dới tác động của tia cực tím,chúng bị phân huỷ thánh ion nhẹ nh He+,H+,O++.Đây lá nơi xuất hiện cực quang và phản xạ các sóng vô tuyến
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt
Tầng ôzôn lá gì?tại
sao phải bảo vệ tầng ôzôn?
nguyên nhân nào làm tầng
ôzôn bị thủng?
Thế nào là hiệu ứng nhà
kính?hiệu ứng nhà kính gây
ra những hậu quả gì trên trái
đất?
Cầu vồng đợc hình thành nh
thế nào?
Tầng ôzôn lá gì?tại sao phải bảo vệ tầng ôzôn? nguyên nhân nào làm tầng ôzôn bị thủng?
Trong tầng bình lu, ở đọ cao khoảng 25 km có tồn tại mọt lớp không khí gàu ôzôn(o3)đợc gọi là tầng ôzôn Khi tầng ôzôn bị thủng, một phần lớn tia tử ngoại ị chiếu xuống trái đất gây nên các bệnh ung th da cho con ng-ời,làm mất khả năng miễn dịch của thực vật,làm các sinh vật ở biển bị tổn thơng và chết dần
Thủ phạm làm thủng tầng ôzôn là các chất khí thuộc dang freon.đây là loại hoá chất không tự có trong thiên nhiên mà do con ngời tạo ra,thờng đợc sử dụng để làm lạnh trong tủ lạnh,máy lạnh,trong dung dịch giật tẩy,bình cứu hoả
Thế nào là hiệu ứng nhà kính?hiệu ứng nhà kính gây ra những hậu quả gì trên trái đất?
Trái đất đợc bao bọc bởi bầu khí quyển dày
đặc ,trong đó có một tỷ lệ nhất định khí cácboníc(thờng 0,003% thể tích khí quyển).lợng khí cacbonic này có khả nănghấp thụ nhiệt lợng phát ra từ vỏ trái đất và toả vào vũ trụ
Do sự gia tăng tiêu thụ nhiên liệu hoá thạch và phá rừng của con ngời ngày càng lớn ,nồng độ co2trong khí quyển tăng vọt lên.nhiệt lợng tỏ ra từ vỏ trái đất bị tấng
co2 giữ lại không khuếch tán đợc vào vũ trụ ,đó là hiệnt-ợng “hiệu ứng nhà kính”.khí co2cùng với CFCSvà mêtan
đợc gọi là những khí nhà kính
“hiệu ứng nhà kính”làm cho nhiệt độ của bề mắt trái đất tăng lên,gây ra nhiều hậ quả xấu:
- Làm tan băng và dâng cao mực nớc biển,gây ngập úng các vùng các vùng sản xuất lơng thực trù phú,thành phố ven biển,các đảo thấp
- Khí hậu trai đất biến đổi ,làm sáo động điều kiện sốngvà các hoạt động sản xuất nông,lâm,thuỷ sản bị ảnh hởng
Cầu vồng là một vòng cung sáng gồm 7 mau sặc sỡ (tím,lục,xanh da trời,xanh thẫm,vàng,da cam,đỏ)vắt nghang lng chừng trời cầu vòng thờng xuất hiện sau những cơn ma buổi chiều
Cầu vồng là một hiện tợng quang học của khí quyển,đợc sinh ra do nhng tia bức xạ của mặt trời khi đi qua các giọt nớc trong những đám mây ma hoặc những dải ma rơi đều(thờng ở phía đối diện mặt trời ),hơi nớc tập hợp lại thành những giọt nớc có kích thớc khác nhau.tia sáng trắng của mặt trời khi rọi chiếu qua các giọt nớc của lớp mây ma sẽ bị khúc xạ tạo thành 7 tia sáng
đơn sắc lẹch đờng nhau do đó chúng khong tập hợp thành
ánh sáng trắng đợc nữa mà tạo thành một dải màu sắc sặc
Trang 3Tại sao các khối khí có đặc
tính khác nhau?tren trái đất
có những khối khí chủ yếu
nào?
Frông là gì?thế nào là frông
nóng?frông lạnh?
Thời tiết và khí hậu khác
nhau ở chỗ nào?
El- Nino là gì?
sỡ đợc gọi là cầu vòng
….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l Tuỳ theo vị trí tiếp xúc ở bề mặt trái đất mà không khí ở đáy tầng đối lui tiếp thu một số đặc tính(nóng hay lạng,nặng hay nhẹ,ẩm hay khô)để hình thành các khố khí.do vậy các khối khí có đặc tính không giống nhau.những nơi có áp cao rộng lớn và ổn định (nh áp cao
địa cực và áp cao mùa đông giữa các lục địa, áp cao cận chí tuyến)thuận lợi để tạo các khối khí theo nơi phát sinh,ở mỗi nửa cầu các nhà khí hậu học phân biệt ra bốn khối khí cơ bản:
- Khối khí bắc cực,nam cực rất lanh (A)
- Khối khí địa cực lạnh(P)
- Khối chí tuyến rất nóng (T)
- Khối khí xích đạo nóng(E) chung cho cả hai nửa cầu
Mỗi khối khí lại phân biệt ra khối khí hải dơng ,có
độ ẩm lớn(ký hiệu m) và khối khí lục địa,tơng đối khô(ký hiệu c) riêng khối khí xích đạo chỉ có một kiểu khối khí hải dơng ẩm ớt(ký hiệu em)
Hai khối khí có tính chất vật lý khác nhau tiếp xúc với nhau theo một mặt nghiêng gọi là frông(ký hiệuF),ở mỗi nửa quả cầu có 3 frông căn bản phân giớ gia 4 khối khí:
-frông bắc,nam cực(FA)gia các khối khí bắc nam cực với địa cực
-frông địa cc(FP)giữa các khối địa cực và chí tuyến
-frông nọi chí tuyến(CIT)hay hội tụ nội chí tuyến giữa hai khối khí chí tuyến và xích đạo
Các frông không cố đinh mà di chuyển theo các khối khí.khi một khói khí có nhiệt độ thấp đẩy lùi một khối khí có nhiẹt độ cao hơn thì frông bị đẩy lùivà làm không khí những nơi nó quýet đến bị lạnh đó là frông lạnh.còn khi một khối khí có nhiệt độ cao đẩy một khối khí có nhiệt độ thấp thì frông bị đẩy lùi và làm choi không khí ở những nơi đó nóng lên.đó là frông nóng
Thời tiết là tòan bộ các hiện tợng vật lý(năng,
m-a ,giông bão….Ranh giới trên của tầng đối l)và trạngk thái của khí quyển(nhiệt độ, độ
ẩm, khí áp , gió) gần sát mặt đất,diễn ra trong một thời gian ngắn, ở một nơi nào đó Thời tiết luôn biến động Mỗi lần thay đổi nắng , ma, nóng, lạnh là một trờng hợp thời tiết
Khí hậu là trạng thái của khí quyển diễn ra trong một phạm vi không gian rộng lớn, là kết quả trung bình của của thời tiết trong nhiều năm Khí hậu có tính ổn định hơn thời tiết rất nhiều Những biến đổi của khí hậu trên Trái đất thờng diễn ra theo chu kì hàng năm hay hàng chục năm
El-Nino đợc dùng để chỉ hiện tợng nóng lên khác
Trang 4th-Tại sao các loaì bò sát trong
hoang mạc lại đào hang dới
cát nóng để ở trong khi bề
mặt cát rất nóng, có nơi lên
tới 57oC?
Trong một ngày đêm, lúc
nào thì nhiệt độ không khí
cao nhất? Lúc nào thì thấp
nhất?Vì sao?
Trong một năm, ở Bắc bán
cầu, tháng nào có nhiệt độ
không khí cao nhất?Tháng
nào thấp nhất?Vì sao?
ờng của nớc biển và vành đai xích đạo rộng lớn từ bờ biển Nam mĩ đến quần đảo Macsan Marudơ ở khu vực Thái Bình Dơng El-Nino xuất hiện gây ra những thiên tai nặng
nề nh hạn hán ở vùng này, ma lớn và bão, lũ ở vùng khác Hiện tợng này thờng lặp lại với chu kì 8 đến 11 năm, có thể có chu kì 2-3 năm Giữa các thời kì nóng lên, đôi khi
có hiện tợng nớc biển lạnh đi, gọi là La-Nina
Sự truyền nhiệt vào trong đất phụ thuộc chủ yếu vào nhiệt dung và độ dẫn nhiệt của đất Với lợng nhẫn nhiệt mặt trời nh nhau,đất nào có nhiệt dung thể tích (l-ợng calo cần để đốt nóng 1 cm3 một chất nhất định lên
10C)lớn thì đợc đốt nóng nhiều hơn.nhìn chung nhiệt dung thể tích của đất đá nhỏ hơn nhiệt dung của nớc 2 lần(nhiệt dung của nớc=1;thạch anh=0,571;đất sét=0,676) tính dẫn nhiệt khả năng truyền nhiệt đợc đo bằng lợng nhiệt đi qua một lớp đất có diện tích 1cm2 và chiêu dai 1cm,mà nhiệt độ chênh lệch nhau ở hai mặt cắt của lớp
đất đó là 10trong một giây)của phần lớn đất đá đêu nhỏ cat kết có độ dẫn nhiệt 0,0109 cal/cm/S/độ;hoa
c-ơng:0,0097;đất sét :0,0044;cát
ẩm:0,000056;n-ớc :0,0129;không khí :0,000056….Ranh giới trên của tầng đối l
Do cần có thời gian dẫn truyền,nên nhiệt độ cực đại
ở các lớp càng sâu thì càngchậm so với trên mặt.các lớp
đất ở dới nhận nhiệt từ trên truyền xuống,càng xuống sâu thì càng nhận đợc ít nhiệt và dao động nhiệt cũng nhỏ.do
đó ở sâu dới cát sẽ mát hơn và các loài bò sát trong hoang mạc thờng đào để ở
Nhiệt độ của không khí gần mặt đất chịu ảnh hởng của bức xạ Mặt Trời lẫn bức xạ mặt đất Ban ngày cờng
độ bức xạ Mặt trời lớn nhất vào lúc 12 giờ, còn cờng độ bức xạ mặt đất lên cao nhất vào quãng từ 13-15 giờ Ban
đêm, bức xạ mặt đất yếu dần, thấp nhất vào quãng ỳ 4-6 giờ Do vậy trong một ngày đêm, nhiệt độ không khí cao nhất vào quãng từ 13-15 giờ, thấp nhất vào quãng từ 4-6 giờ
Tháng có nhiệt độ cao nhất là tháng 7, tháng có nhiệt độ thấp nhất là tháng1
Trong vận động tự quay của trái đất quanh Mặt trời, ở nửa cầu Bắc từ ngày 21 tháng 3 đến ngày 21 tháng
6, Mặt trời lên cao dần, ngày dài dần, cờng độ bức xạ Mặt trời ngày càng lớn dần, mặt đất thu càng nhiều nhiệtvà bức xạ càng nhiều Đến tháng 7 nhiệt độ lên cao nhất
Trái lại, từ ngày 23 tháng 9 đến 21 tháng 12, Mặt trời xuống thấp dần, ngày ngắn dần, cờng độ bức xạ Mặt trời càng nhỏ dần, mặt đất thu ít nhiệt dần và bức xạ ngày càng kém Đến tháng 1 nhiệt độ xuống thấp nhất
….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l….Ranh giới trên của tầng đối l