Xữ trí ban đầu ngộ độc cấp

Đây là bài giảng chi tiết về xử trí ngộ độc cấp. Biết được các biện pháp để chẩn đoán sơ bộ các trạng thái ngộ độc ở tuyến cơ sở. Biết được các nguyên tắc điều trị cơ bản cấp cứu ở tuyến y tế cơ sở. Đưa ra biện pháp dự phòng.

XỬ TRÍ BAN ĐẦU NGỘ ĐỘC CẤP

Trần Đức Lai

BM Cấp Cứu Đa Khoa

ĐH Y-D Huế

Mục tiêu

• Biết được các biện pháp để chẩn đoán sơ bộ các trạng thái ngộ độc ở tuyến cơ sở

• Biết được các nguyên tắc điều trị cơ bản cấp cứu

ở tuyến y tế cơ sở

• Đưa ra biện pháp dự phòng

Đại cương

• Chất độc: chất hóa học ngoại lai gây hại

• Quá liều

• Phơi nhiễm

• Ngộ độc

• Ngộ độc cấp, ngộ độc mạn

Dịch tể

• Trẻ em: ngộ độc cao

• Người lớn: tử vong cao

• 10% do cố ý

• 1,2% cần dùng thuốc giải độc đặc hiệu

• 0,3% cần có chuyên gia

Nguyên nhân

• 80 – 90% tự tử

• 10 – 15% do tai nạn

• 5% do nghề nghiệp

• Một số khác

– Đầu độc

– Không rõ

Chẩn đoán (1)

• 1 Khai thác tiền sử, bệnh sử:

– Hỏi bệnh, (người thân)

– Thu thập chứng cứ

– Thông tin quan trọng:

• Đường tiếp xúc, lý do tiếp xúc

• Thời gian uống, liều

• Chất nôn

• Quá trình tiếp xúc: cấp, mạn, đợt cấp

• Người cùng bị ngộ độc

• 2 Khám

– Dấu hiệu sống, ý thức, da, niêm mạc, chất thải, mùi, biểu hiện ở cơ quan đích.

Chẩn đoán (2)

• 3 Chất độc thay đổi dâu hiệu sống:

– Thở chậm: Thuốc phiện, thuốc ngủ, rượu, CO – Thở nhanh: Cocain

– Nhịp chậm: Phospho HC, nấm, thuốc ngủ

– Nhịp nhanh:Nicotin, cocain

• 4 Chất độc gây dấu hiệu đặc trưng:

– Co ĐT: Phospho HC, chất độc thần kinh

– Giản ĐT: hc cai, nấm

– Rung giật nhãn cầu: rượu

– Nghiện ma túy:

• Vết chích

• Khô nứt môi

Nguyên tắc xử trí

• Đánh giá sơ cấp: A, B, C, D, E…

• Khám thứ cấp

• Thải trừ chất độc

– Thuốc giải độc đặc hiệu

– Đào thải chất độc đã hấp thu

• Điều trị hỗ trợ

Điều trị cụ thể

• 1 Hồi sức và ổn định bệnh nhân

• 2 Ngăn ngừa hấp thu, loại bỏ chất độc

– Làm sạch da, tóc

– Rửa mắt

– Gây nôn

– Rửa dạ dày

– Dùng than hoạt:1-2g/kg

• 3 Thuốc giải độc đặc hiệu (Antidote)

– Thuốc giải độc triệu chứng:

– Thuốc giải độc hoá học:

• 4 Khám tâm thần và tâm lý liệu pháp

• 5 Chuyển lên tuyến trên

Một số thuốc giải thiết yếu

rắn độc cắn,

rimifon (INH)

methanol,

atropin

huyết thanh kháng nọc rắn đặc hiệu, pyridoxin (Vitamin B6)

fomepizol, ethanol physostigmin