CÔNG TRÌNH NGẦM GIAO THÔNG ĐÔ THỊ

Giải quyết hợp lý vấn đề giao thông đường phố cho phép khai thác tổng thể và tận dụng được không gian ngầm, nghĩa là bô' trí công trình và các cụm công trình khác nhau dưới đất phục vụ c

< ỈIÁO sư, VIỆN S ĩ L.v M AK Ổ PSK I

CÔNG TRÌNH NGẦM GIAO THÔNG ĐÔ THỊ

(Tái bản)

N g ư ờ i d ụ c ỉ i : TS N G U Y Ễ N đ ú c N G U Ô N

H i é u đín.h : GS T SK H NGU^^ỄN v ă n q u ả n g

NHẢ X UẤT BẢN XÀY DỤNG

l ỉÀ NÔI -2 0 1 0

L Ờ I N Ó I Đ Ầ U

T r o n g c ô n g c u ộ c c ô n g n g h iệ p h o á và h iệ n đ ạ i h o á đ ấ t nư ớ c, v iệ c x â y

d ự n g h ạ tầ n g k ỹ tlìiíật đ ó n g vai trò r ấ t q u a n tr ọ n g T r ư ớ c h ế t p h á i h iệ n đ ạ i

h o á c á c đ ô th ị lớn.

H iệ n n a y ở c á c th à n h p h ố lớn n h ư H à N ộ i, th à n h p h ố H ồ C h í M in h

th ư ờ n g x u y ê n b ị á c h tắ c g ia o th ô n g , ô n h iễ m m ô i trư ờ n g và ú n g n g ậ p và o

m ù a m ư a Đ ấ t đ a i ỏ đ ò ỉh ị lạ i r ấ t q iiỷ và r ấ t đắt.

T ấ t c á n h ữ n g b ấ t c ậ p đ ó , đ ò i h ỏ i p h ả i c ấ p b á c h g iả i q u y ế t v iệ c s ử d ụ n g

k h ô n g g ia n n g ầ m đ ô thị.

T r o n g c á c đ ô th ị h iệ n d ạ i s ẽ cố n h iề u n h à c a o tầ n g ( từ 1 2 tầ n g tr ở lê n ),

đ ò i h ỏ i p lìd i có c á c tầ n g h á m Đ ể g iả i q u y ế t á c h tắ c g ia o th ô n g , c ầ n p h ả i

là m n h iề u đ ư ờ n g n g ầ m viừxt q u a c á c n ú t g ia o lớn Đ ể c ó b ã i đ ỗ x e , m à x e ô tô

n g à y c à n g n h iề u , p h á i x â y d ự n g c á c g a ra ô tô n g ầ m n h iề u tầ n g d ư ớ i m ặ t đ ấ t

ơ th à n h p h ô H ồ C h í M in h d ã c ó d ự á n x â y d ự n g tà u đ iệ n n g ẩ m và đ ư ờ n g b ộ

n g ầ m c h u i d ư ớ i d ủ y s ô n g S à i G òn q iu i kh u đ ô th ị m ớ i T h ủ T h iê m H à N ộ i

c ũ n g cầ n niịliiêii cứu p ìn id n g ím x ả y d ự n ỵ lỉitò n g tà u đ iệ n n g ầ m T r o n g tươìĩg

la i k h ô n g x a , c h ú n g ta p h ả i riíỊhĩ d ế n việc x â y d iũ ig c á c t ổ h ợ p c ô n g tr ìn h

n g ẩ m ở c á c th à n h p h ô ' lớn Đ ố là c h ư a k ể đ ế n c á c c ô n g tr ìn h n g ầ m q u ố c

p h ò n g , a n ninh.

Đ ể c u n g cá'p n h ữ n g th ô n g tin cần th iế t ch o b ạ n đ ọ c , N h à x u ấ t b ả n X â y

d ự n g đ ã c ù n g c á c c h u y ê n g iơ c h ọ n d ịc h c u ố n s á c h " C ô n g ĩ n n h n g ầ m g ia o

th ô n g đ ô th ị" củ a G iá o s ư V iệ n s ĩ V L M a k ố p s k i, x u ấ t b ả n n ă m 1 9 8 5 tạ i Mat.xcơ\<a C u ố n s á c h d o T S N g u y ễ n Đ ứ c N g iiô n d ịc h và G S T S K H N g u y ễ n

V ă n Q u ả n ẹ h iệ u đ ín h

C h ủ n g tô i m o n g r ằ n g c u ố n sá ch s ẽ có ích c h o b ạ n đ ọ c

N hà x u ấ t b ả n Xây dựng

Chương I

K H Á I N IỆ M C H U N G V Ể C Á C C Ô N G T R Ì N H N G Ẩ M

§1 s ự SỬ DỤNG KHÔNG GIAN NGẨM TRONG CÁC ĐÔ THỊ

Lợi ích c ủ a việc xây dựng cóng trìn h ngầm Khối lượng xây dựng nhà ở và công trình công cộng tăng, sự liên tục phát triển mạng lưới giao thông đường bộ, sự hình thành các công trình và cụm công trình công nghiệp mới, các xí nghiệp công nghiệp đang yêu cầu đô thị dành riêng cho những khu đất lớn Những khu đất đó, đặc biệt tại những khư trung tâm đô thị, ngày càng khan hiếm Trong đó, tại các đô thị lớn ngày càng thiếu những diện tích đất để xâv dựng các bồn hoa, công viên, các khu vực đi bộ, dạo chơi, sân thể thao Vì vậy, cần thiết phải tãng mật độ xây dựng, tạo lập những cốt cao độ nhân tạo mới, sử dụng nhữn? giải pháp không gian đô thị Các đô thị hiện tại được mở rộng theo mặt bằng và mặt đứng bằng cách khai thác không gian trên mặt đất

và không gian ngầm Phân vùng theo chiểu đứng cho phép phân luồng phương tiện giao tliông và người đi bộ, giao ihòng nội hạt và quá cảnh, tốc độ cao và bình thường Trong

đó có thể có các phuơiig án bố irí tuyên giao thông và đường bộ khác nhau; ở mức mặt đất, trên mặt đất hoặc dưới mật đất

Giải quyết hợp lý vấn đề giao thông đường phố cho phép khai thác tổng thể và tận dụng được không gian ngầm, nghĩa là bô' trí công trình và các cụm công trình khác nhau dưới đất phục vụ các phương tiện giao thông và lắp đặt các thiết bị kỹ thuật: các bến đỗ

cố định, các công ly kinh doanh, các dịch vụ công cộ n g

Xây dựng các công trình ngầm trong đô thi cần tiến hành một cách tổng thể và có

tâm đô thị, nơi khan hiếm đâì, các vùng trống nơi giao thông tập trung lớn nhất, có tính đến cốt cao độ tự nhiên của khu vực (đồi, gò cao, mái dốc, sườn núi ) sao cho thuận lợi nhất cho việc xây dựng tuvến đường ngầm

Sử dụng tổng thể không gian ngầm hạn chế được nhu cầu tăng diện tích của các đô thị lớn và cho phép giải quyết nhiều vấn đề rộng lớn của xây dựng đô thị, giao thông vận tải, các bài toán kỹ thuật và xã hội

Khi sử dụns hiệu quả không íỉian nsầm cho phép;

- Tăng cườiig cấu trúc quy hoạch, kiến trúc của đô thị

5

- Sử dụng đất đô thị hợp lý cho việc xây dựng nhà ở, tạo ra các công viên, bổn hoa, sân vận động, khu vực cây xanh, các \'ùng “không có ôtô”

- Tăng cường vệ si ih môi trưòng đô thị

- Bảo vệ các tượng đài kiến trúc

- Bố trí hiệu quả các cụm thiết bị kỹ thuật

- Trong trưòíng hợp cần thiết sử dụn^ công trình ngầm cho mục đích chiến tranh vệ quốc

- Giải quyết được vấn đề giao thông do:

+ Đảm bảo được sự đi lại liên tục và tốc độ cao của các phưcmg tiện giao thông

+ Phân luồng tuyến giao thông và tuyến đi bộ

+ Tạo nên được các nút giao ihòng thuận tiện (các nút chuyển đổi, các nhà ga ) + Tổ chức tốt các bến đỗ của ôtô

+ Tăng cưcmg chất lượng dịch vụ vận chuyển

+ Xét đến tính đặc biệt của các cóng trình ngầm không có ánh sáng tự nhiên, thông thoáng kém, tách biệt với môi trường bên ngoài, nên dưới đất được ưu tiên bố tn các công trình mà con người có mặt Irong thời gian ngắn: các công trình giao thông, bảo tàng, rạp chiếu phim, bách hoá

Để loại bỏ các cảm giác ở dưới đất, các phòng có thể được tạo dáng kiến trúc mỹ thuật đặc biệt bằng cách tao cho chimí» nét mẫn cảm, nhe nhàng và bền vũng Đé làm điều đó người ta bố trí luân phiên các phòng ngầm với các phòng nổi trên niặt đất, xây dựng các cửa sổ giả, các sân được chiếu sáng, các lỗ trên các tấm trần, chiếu sáng nhân tạo, thông gió và trao đổi không khí

Để giảm số lượng nhân viên phục vụ trong các công trình ngầm cần tự động hoá (ất

cả các quá trình liên quan đến sự khai thác chúiig tới mức có Ihể

Xây dựng số lượng lớn các công trình ngầm trong đô thị sẽ gặp phải những khó khán nhất định, xuất hiện ở giai đoạn khảo sát, thiế^ kế, xây dựng và khai thác công trình Việc lựa chọn giải pháp hợp lý quy hoạch hình khối cho các công trình ngầm và sự kết nối chúng với quần thể kiến trúc của các công trình liền kề trên mặt đất cũng phúc tạp Để kết nối các nhánh ngầm riêng biệt với nhau và với mặt đất cũng như với các công trình dưới mặt đất và trên mặt đất cần phải xây dựng các luyến giao thòng ricỉm ngang, thãr*'’ đứng hoặc nghiêng (thang máv, bâng tải, các vỉa hè di động ) Ngoài ra, xâv dựng các công trình ngầm cần thiếí phải xây dưng lại mạng lưới kỹ thuật và tãng cưòíig móng cho nhà lân cận

Trong quá trình xây dựng còng trình ngầm yêu cầu phải thực hiện khối [ượng đào (lất lớn ' à phải tạo nên những kết cấu chịi: lưc khổng lồ và không ihấm nước Tuy nhicn, mặc dù có nhiều khó khán, những chuyên gia xây dựng đã vượt qua một cách thành

công íCinh nghiệm xây dựng công trình ngầm khác nhau trong nhiều đô thị của Liên Xô

(cũ ) VI ở nước n g o á i đã chứng m inh diều đó.

HiíU q u ả kinh tế xã hội của công trìn h ngầm Xây dựng công trình ngầm gắn liền với ch phí đầu tư rất lớn Phụ thuộc vào dạng công trình ngầm cũng như điều kiện địa

kỹ thiật và tính chất đô ihị, giá thành xây dựng công trình ngầm có thể cao hơn 1,5 đến

2 lần ỊÌá xây dựng công trình tương tự trên mặt đất Khoảng cách về giá có thể giảm rất nhiều khi mật độ xây dựng ở đô thị cao, cường độ đi lại của các phương tiện giao thông cao v; lượng người đi bộ lớn Khi giá thành công trình trên m ặt đất tăng mạnh (do phải dịch chuyển nhà, trang bị sửa chữa lại các tuyến giao thông và đường đi bộ) có thể tiệm cận đ;h giá thành công trình ngầm Giá thành xây dựng công trình ngầm giảm đáng kể khi b( trí chúng trong tổ hợp chung với các công trình trên mặt đất, khi điểu kiện địa kỹ thuật huận lợi cho phép sử dụng các kết cấu công nghiệp tiên tiến, các phưcmg pháp xây dựng nhanh và kinh tế cũng như khi khối lượng sửa chữa m ạng kỹ thuật ngầm nhỏ Ngoà ra, khoảng cách vể giá thành xây dựng công trình nổi và công trình ngầm được giảrn ihiều nhớ lợi thế về xã hội và đô thị trong việc bố trí cụm công trình ngầm Như vậy tong các lính toán hiệu quả khai thác tổ hợp không gian ngầm cần đánh giá không nhữn; hiệu quả kỹ thuật mà còn phải tính đến hiệu quả kinh tế xã hội (tăng cường điều kiện :ống của con người, giảm chi phí thời gian chung cho người lao động, trong sạch mỏi tường đô thị) kể cả đánh giá hiệu quả kinh tế của quỹ đất dùng để xây dựng công trình Igầm

Ttơng ứng với các điều kiện dà xét, hiệu quả kinh tế xã hội xây dựng công trình ngầrrcó thể được nêu ra khi so sánh tất cả các chi phí cho xây dựng và khai thác công trình Igầm tưong lự như công trình trên mật đất Trong đó, m ỗi trường hợp cụ thể cần tính (ến tính đặc biệt của công trình, vị trí, đặc điểm quy hoạch và xây dựng khu vực cụ thể cia đô thị, điều kiện đi lại của các phương tiện giao thông và người bộ hành, mức độ thuậrlợ i cho xây dựng và trang thiết bị kỹ thuật khu vực Hiệu quả kinh tế xây dựng công rình ngầm trong các đô thị cần đánh giá 'thông chỉ cho từng ccng trình được lựa chọn nà phải đánh giá cho tất cả tổ hợp công trình nơầm có công dụng đa chức năng

Gá trị chung của hiệu quả kinh tế, xã hội được xác định theo kết quả tính toán, so sánhliiệu quả đầu tư, đươc biểu thị bằng tỷ số giữa lợi nhuận bổ sung từ thực hiện chirơig trình xây dựng ngầm đối với lưcmg chi phí đầu tư để nhận được hiệu quả đó Hệu quả kinh tế xã hội bổ sung nhận được từ xây dựng ngầm là hiệu quả kinh tế xã

sánh cây dựng ngầm có thể nhận được từ biểu thức sau;

^CTNG

Ẻ ( A „ , - A „ )

= y AB

^ AR

ở đây: 3 c t n g - hệ số tính toán của hiệu quả so sánh; ^ (A n g - An) - hiệu quả kinh tế xù hM bổ

í

n

sung từ xây dựng các công trình ngầm từ i đến n (nghìn đồng rúp); ^ (Bng - Bp) - chi phí đriu ĩư bổ sung từ khi xây dựng các công trình ngầm từ i đến n (nghìn đổng rúp).

Thời hạn hoàn vốn của chi phí đầu tư bổ sung vào xây dựng ngầm:

i

Giá trị hệ số hiệu quả đầu tư khi sử dụng đồng bộ không gian ngầm nhận được bằng 0,12-0,1, còn thời hạn hoàn vốn đầu tư gần 10 năm

Đối với các tổ hợp ngầm đa năng, hiệu quả kinh tế xã hội cần xac định như tổng các lợi nhuận thành phần được tạo ra từ xây dựng từng công trình ngầm nằm trong tổ hựp

đó Khi xác định mức độ hiệu quả kinh lế xây dựng công trình ngầm cần lưu ý lợi í^h lâu dài của việc xây dựng các công trình ngầm, liên quan đến sự giải phóng đất đai, tăng cao các chỉ số kinh tế công trình và kinh tế xã hội Trong đó, tồn tại khái niệm đánh giá đất đai đô thị theo tổ hợp đô thị, quyết định không những đến chi phí trực tiếp cho xfiy dựng và khai thác công trình ngầm, chi phí đầu tư cho việc xây dựng cảnh quan và trang

bị kỹ thuật cho khu vực m à còn quyết định một chuỗi các chỉ số khác (ví dụ chi plu' di chuyển nhà ở và mạng kỹ thuật, xoá bỏ các hồn hoa và công viên, tăng cường dịch vụ giao thông cho nhân dân và làm trong sạch môi trường )

đáng kể Ví dụ, khi xây dựng 1 km đưừniỉ ôtô nổi 6 làn cần đến 4,5-7 hecta đất, còn (lể xây dựng Ikm ngầm như vậy chỉ mất 0,1 hecta

Theo tính toán của Viện nghiên cứu kinh tế xây dựng thuộc Bộ Xây dựng Liên Xô (cũ), sử dụng tổ hợp không gian ngầm ờ Matxcơ\'a cho phép giải phóng hơn 5.000 hecta đất đô thị, trong đó giá thành Ihecta khoảng 250.000 rúp và thay đổi từ 100.000 rúp ở ngoại vi đến 3 triệu rúp ở trung tâm đô thị Rõ ràng trong điều kiện sở hữu xã hội clm nghĩa đất đai không phải là hàng hoá và giá thành của nó chỉ để so sánh giá trị đất đai sử dụng vào mục đích xây dựng

Tính đến giá thành xây dựng công trình ngầm cao, có thể cho rằng tốt nhất tiên hành chương trình sử dụng tổ hợp không gian ngầm trong đô thị một cách từ từ

Trong đó thứ tự xây dựng các công trình ngầm được sắp xếp theo nhu cầu của đô thị Tồn tại thực tế khá phổ biến là đưa vào khai thác theo giai đoạn từng hạng mục côiig trình riêng biệt nằm trong tổng thể công trình ngầm

P h â n loại công trìn h ngầm đô thị Những công trình được gọi là ngầm nếu phồn chính của chúng nằm dưới mặt đất theo quan điểm khai thác Các công trình ngầm trong

đô Ihị hiện đại có rất nhiều và nhiều loại và có thể dùng để làm lối đi hoặc bảo quản các phuơng tiện giao thông (đường hầm, gara), làm các điểm sinh hoạt công cộng, kinh doanh, rạp chiếu phim và các công trình có công dụng khác như khu giao thông liên hợp, các công trình quốc phòng Các công trình kể trên có thể được bố trí hoàn toàn dưới mặt đất hoặc một phần dưới mặt đất Ví dụ; phần ngầm có thể là các phòng riêng biệt của công trình nổi; gara, nhà ga, cảng hàng không, các trung tâm thương mại, nhà ở

và nhà hành chính cao tầng

Trong số rất nhiều công trình ngầm đô thị, công trình giao thông chiếm số lượng khá lớn, chúng khác nhau về mặt công dụng, sơ đồ quy hoạch, vị trí bố trí trong đô thị, chiều síìu, phương pháp xây dựng (hình I.l) Ngoài ra, các công trình giao thông ngầm có thể khác nhau về hình dạng và kích thước mặt cắt, loại vật liệu, đặc điểm kết cấu, điều kiện thông gió, chiếu sáng

Theo sơ đồ mặt bằng, người ta chia:

- Các công trình có chiều dài lớn: các đường hầm (tuynen), chiều dài lớn hơn rất nhiều so với mặt cắt thiết diện

- Các công trình có chiều dài hạn chế phụ thuộc vào công dụng, các đưòmg hầm có thể là đường ôtô, đưòmg tàu điện ngầm (mêtrô), đường tầu điện cao tốc, đường cho các dạng phương tiện giao thông đặc biệt (đường tàu có nhiều ray, tàu trên ray từ trường hoặc trên đệm không khí, các phương tiện giao thông khí nén ) Kể cả các lối bộ hành hoặc hỗn hợp dành cho các phương tiện giao llìôiig klìác nhau và người đi bộ Ví dụ: theo các mặt cắt khác nhau của một tuyến ngầm có thể ôtô, tầu điện ngầm, tàu hoả của

đò Ihị và người đi bộ đi được

Các công trình giao thông ngầm có chiều dài giới hạn có thể dùng để bảo quản các phưcmg tiện giao thông (các điểm đỗ ôtô, gara) để bố trí các ga tàu điện ngầm, tàu điện tốc độ cao hoặc đường sắt đô thị, các nút giao thông, các điểm giao nhau của các tuyến ôtô ngầm, các phòng riêng biệt của các nhà ga hoặc cảng hàng không, để tạo các đường

đi bộ có cao độ khác nhau và các tổ hợp giao thòng nhiều tầng (hình 1.2)

Các công trình giao thông ngầm (CTGTN) có thể được bố trí dưới khu vực đô thị đã

có công trình xây dựng (hình I.3a-b) và chưa có công trình xây dựng (hình I.3i-e) Các công trình ngầm trong trưcmg hcfp thứ nhất có thể được xây dựng cách biệt khỏi các toà nhà và công trình phía trên cũng như nằm trong khu vực và bên cạnh khu vực có còng trình

Nằm trong khu vực có công trình gọi là những công trình ngầm kết hợp với các tầng ngầm của toà nhà Còn các công trình bên cạnh có công trình là những công trình bố trí cỊnh và kết nối với chúng bằng những lối đi ngầm và đường vượt Ngoài ra còn tồn tại còng trình ngầm nằm trong và cạnh khu vực có công trình xây dựng

-y

ọ"

ri

I

S'

o

*>*»

2r-o.

5

Oq

2S

t -s

§r

Khi bố trí các công trình ngầm tại những khu vực đất trống của đô thị, người ta thường bố trí chúng dưới tuyến đường ôtô cao tốc nằm ngoài tuyến phố hoặc dưới tuyến đường sắt, dưới các bồn hoa hoặc các công viên, cũng như dưới các chướng ngại vật tự nhièn hoặc nhân tạo Như vậy, để đi qua các gò, đồi cao chia cắt đô thị thành các phần khó qua lại giữa các vùng riêng biệt của đô Ihị, người ta xây dựng những đường ngầm giao ihông cơ giới và đường bộ dạng tuy ncn qua núi Trong một số trường hợp, dưới những chướng ngại vật cao như vậy người ta bố trí các gara và các tổ hợp ngầm Các đường hầm đô thị thường hay xuyên qua cả các chướng ngại vật cao nhân tạo như các gò đất đắp, đưòTig ôtô, đườiig sắt, các đê đập

Trong nhiều đô thị lớn có các tuyến và hỗ nước: sông, kênh, hồ, các khu dự trữ nước Để kết nếi giao thông liên tục thườiig xuyên giữa các bờ với nhau, người ta không chỉ xây dựng cầu mà còn xây dựng cả các đường ngầm dưới rnực nước

Dưới các chướng ngại nước có thể bố *rí cả các công trình giao thông khác: bến đỗ ôtô, gara, các tổ hợp nhiều tđng

a)

H ỉnh 1.2 Các sơ đổ công írình ngầm đô thị;

a dường hầm cho òtô: ô đường ngcìm cho người đi bộ; b gara ôtô - điểm đỗ;

i tổ hợp giao thông nhiềii táng: ổ ga tàu điện ngầm (mêtrô);

1 đường hầm (tuynenV 2 đuờng !èn xuống; 3 bậc thang lên xuống;

4 bến đỗ; 5 đirờn',' ra'' nhỉều nhánh; 6 đường tàu diện ngầm.

Các CTG I N có thể được bố trí tại các chiều sâu khác nhau so với mặt đất Người ta phân biệi công trình ngầm dặt nông, bố trí ở độ sâu H < 10-12m và đặt sâu, bố trí ở độ sâu H > 10-l2in (xem hình 1.2) Tồn tại cả các công trình nửa ngầm, mái của chúng cao liơii mặt đất,

Phụ thuộc vào chiổu sâi.1 đặt ngẩrn của các công trình ngấm, tính đặc biệt về cấu trúc

Nầ đỏ thị của chung cũ n í như điều kiện địa chất còng t.'ình, việc xây dựng công trình

11

được tiến hành bằng nhiều phương pháp khác nhau: đào lộ thiên, hạ chìm, đào hầm mỏ, màng chắn, ép Trong đó, ở một số trường hợp các phươiig pháp này được sử dụng kết hợp với những phương pháp đặc biệt như làm đông cứng nhân tạo, gia cường đất bằng hoá chất, hạ mực nước ngầm (xem chương VII-X)

r

b)

I

H ìn h 1.3 Công trình ngầm dưới khu vực dã và không có công trình xảy d m g a tách bivt;

5 trong khu vực có công trình xây dipìg: b lì ong và cạnh klìii vực có công trinh xây diừìg;

i dưới chướng ngại vật nhân tạo: õ dưới chướng ngại vật cao tự nhiên: e dưới lưới chắn nước.

ích cho môi trường đô thị vì chúng cho phép giải phóng diện tích trên mặt đất và chuyển một phần tuyến giao thông xuống d lới mặt đất Điều đó tạo điều kiện tăng cường c.tu trúc quy hoạch các vùng của đô thị, ắp xếp lại đường bộ hành, giảm tai nạn giao thông đường bộ và tăng cường an toàn giao thông Ngoài ra các nhánh của công trình ngầm nâng cao trạng thái vệ sinh môi trường cho không khí vì một mặt làm giảm lượng khí thải, tiếng ồn và chấn động, mặt khác các khu đất được giải phóng có thể xây dựng các bồn hoa, cồng viên, trổng cây xanh

Trong nhiều trường hợp, các CTGTN được xây dựng chỉ nhằm mục đích bảo vệ môi trường xung quanh khỏi bị tác động có hại của các phương tiện giao thông để giữ gìn trọn vẹn khu đất và quần thể kiến trúc của các khu vực đô thị

Vì vậy, khi bố trí các tuyến đường ỏtô gần sát nhà ở, trường học, bệnh viện, thư viện, nhà hát, người ta chuyển một phần tuyến giao thông vào đường ngầm có trang bị hệ thống thông gió nhân tạo và các phương tiện chống ồn, chống chấn động

12