Khẩu hiệu chiến lược của Mác: “Vô sản tất cả các nước đoàn kết lại” và của Lênin: “Vô sản tất cả các nước và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại” đã được các Đảng cộng sản và các dân tộc
Trang 1MẶT TRẬN TƯ TƯỞNG 1930 -1945
A MỞ ĐẦU
I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1 Cơ sở lí luận
Theo chủ nghĩa Mác - Lênin, lịch sử là do nhân dân sáng tạo ra và cách mạng là sự nghiệp của quần chúng được giác ngộ, tập hợp và tổ chức Khẩu
hiệu chiến lược của Mác: “Vô sản tất cả các nước đoàn kết lại” và của Lênin: “Vô sản tất cả các nước và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại” đã
được các Đảng cộng sản và các dân tộc thuộc địa áp dụng, thực hiện và từng bước làm nên những thắng lợi to lớn trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa
đế quốc
Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi đại đoàn kết dân tộc là vấn đề chiến lược của cách mạng Việt Nam, đảm bảo cho sự thành công của sự nghiệp xây
dựng và bảo vệ tổ quốc: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết Thành công, thành công, đại thành công”.
2 Cơ sở thực tiễn
Việt Nam là quốc gia đa tộc người, với 54 tộc người anh em Mỗi tộc người đều có những đặc điểm riêng về lịch sử, văn hóa, đồng thời lại có sự phát triển về kinh tế khác nhau Và ngay trong nội bộ của một quốc gia dân tộc cũng có các giai cấp khác nhau (địa chủ, nông dân, công nhân, tư sản, tiểu tư sản) và trong một giai cấp lại có sự phân chia thành những tầng lớp khác nhau: trong địa chủ có đại, trung và tiểu địa chủ; trong nông dân có phú nông, trung nông, bần nông… Ngoài ra, trong cộng đồng tộc người Việt Nam còn có những tín ngưỡng, tôn giáo khác nhau và trong nội bộ một tôn giáo cũng có sự khác nhau về vai trò, vị trí Chính sự đa dạng, phong phú
Trang 2này đã đặt ra yêu cầu phải thường xuyên chăm lo cho sự nghiệp đại đoàn kết dân tộc để có thể vượt qua những thử thách trường kỳ trong xây dựng và bảo
vệ tổ quốc
Công cuộc chống giặc ngoại xâm và nội phản, xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội, sáng tạo ra những giá trị văn hóa đặc sắc trong suốt mấy nghìn năm lịch sử đã tạo nên truyền thống đoàn kết vững bền của đại gia đình các dân tộc Việt Nam: Thời Trần, nước Đại Việt đánh thắng quân
Mông - Nguyên là do “vua tôi đồng lòng, anh em hòa thuận, cả nước ra sức”…
Từ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc, những bài học kinh nghiệm quý báu đã cho chúng ta thấy bài học có giá trị vĩnh cửu là phải luôn luôn xây dựng cho được khối đại đoàn kết toàn dân
II VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TƯ TƯỞNG
Mặt trận tư tưởng có các vai trò như sau:
Một là, Tuyên truyền chủ nghĩa Mác- Lênin, đường lối chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, làm cho mọi người dân thuộc các giai tầng khác nhau giác ngộ, nhận thức đúng đắn vị trí, vai trò của mình trong sự nghiệp cách mạng, ra sức cống hiến cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập và xây dựng đất nước
Hai là, Tập hợp đông đảo quần chúng, vận động và tổ chức các tầng lớp nhân dân thành những lực lượng chính trị hùng hậu, phá tan âm mưu chia rẽ của ngoại xâm và nội phản, tạo lập được khối đoàn kết dân tộc mạnh mẽ, cô lập và phân hóa cao độ kẻ thù nhằm chĩa mũi nhọn đấu tranh đánh đổ chúng Trên cơ sở các lực lượng chính trị, các hội, đoàn thuộc Mặt trận đã được
tổ chức, củng cố và phát triển, từng bước hình thành lực lượng vũ trang cách mạng Lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang với hai mặt trận đấu tranh chính trị và đấu tranh vũ trang kết hợp chặt chẽ với nhau, tạo nên sức mạnh tổng hợp để giành chính quyền và sau đó tiếp tục giữ vũng chính quyền và xây dựng đất nước
Ba là, Tùy theo hoàn cảnh lịch sử, Mặt trận đã có lúc thực hiện vai trò của một chính quyền như Mặt trận Việt Minh, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam Mặt trận quản lí vùng giải phóng, chia ruộng đất cho nông dân, tổ chức nông dân làm ăn tập thể, cổ vũ mọi người đóng góp sức người, sức của cho cách mạng
Bốn là, Thực hiện và mở rộng hoạt động đối ngoại trong khu vực và trên thế giới theo đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước, góp phần tăng cường tình đoàn kết hữu nghị giữa các dân tộc vì độc lập, hòa bình, thống nhất và cùng phát triển
Trang 3B NỘI DUNG
MẶT TRẬN TƯ TƯỞNG 1930-1945
1 Hội Phản đế (7-2-1930)
Chủ tịch Hồ Chí Minh là một trong những người sáng lập Đảng Cộng sản Pháp và là người cộng sản đầu tiên của giai cấp công nhân và nhân dân Việt Nam Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng là người Việt Nam đầu tiên truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào trong nước và phác thảo ra con đường cứu nước đúng
đắn cho nhân dân ta Năm 1921, ở Pari, Người tham gia sáng lập "Hội liên hiệp thuộc địa", ra báo “Người cùng khổ” bằng tiếng Pháp tuyên truyền và
tập hợp lực lượng chống đế quốc trong các thuộc địa và tuyên truyền chủ
nghĩa Mác - Lênin Cũng từ năm 1921, Người bắt tay viết tác phẩm “Bản án chế độ thực dân Pháp” Tác phẩm có 12 chương, một số chương đã đăng trên báo “Người cùng khổ” “Bản án chế độ thực dân Pháp” cũng vạch rõ
sức mạnh to lớn của cách mạng giải phóng dân tộc, chỉ cho các dân tộc thuộc địa con đường của Cách mạng tháng Mười Đối với nước ta, đây là tác phẩm có tính chất lý luận cách mạng đầu tiên của Việt Nam, xác định
phương hướng tư tưởng mới cho phong trào cách mạng Việt Nam, phương
hướng đi theo chủ nghĩa Mác - Lênin và Cách mạng tháng Mười “Bản án chế độ thực dân Pháp” và báo “Người cùng khổ” đã góp phần quan trọng
nâng cao giác ngộ cách mạng cho công nhân và nhân dân lao động nước ta; giúp cho trí thức yêu nước ở nước ta hướng vào tìm hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin và Cách mạng tháng Mười, hình thành tư tưởng cách mạng vô sản của phong trào yêu nước
Cuối năm 1924, Nguyễn Ái Quốc đến Quảng Châu với tư cách là Uỷ viên Bộ Phương Đông của Quốc tế Cộng sản, phụ trách Cục Phương Nam
Tháng 6-1925, Nguyễn Ái Quốc thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên gồm những thanh niên Việt Nam yêu nước nhiệt thành và được giác ngộ bước đầu về chủ nghĩa Mác - Lênin Xuất bản tuần báo “Thanh niên”
làm cơ quan tuyên truyền của Hội Trong thời gian từ tháng 6-1925 đến tháng 4-1927, báo do Nguyễn Ái Quốc trực tiếp phụ trách và ra được 88 số
Số 1 ra ngày 21-6-1925 Mỗi số in khoảng 100 bản ở Quảng Châu rồi
chuyển về nước theo đường bí mật Cơ sở ở trong nước chép thêm thành nhiều bản khác để lưu hành Đây là tờ báo phục vụ sự nghiệp cách mạng của người Việt Nam, đánh dấu sự ra đời của báo chí cách mạng Việt Nam Nó cũng là tờ báo tiếng Việt đầu tiên đưa quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin
Trang 4truyền bá trong những người yêu nước Việt Nam
Cùng với việc trực tiếp phụ trách báo Thanh niên, từ năm 1925 đến tháng 4 năm 1927, Nguyễn Ái Quốc đã mở được 10 lớp huấn luyện cho hơn 200 cán
bộ, đào tạo họ thành những người cách mạng Việt Nam đầu tiên tuyên
truyền chủ nghĩa Mác - Lênin vào trong nước, một số sau đó được cử sang học Trường Đại học Phương Đông ở Liên Xô Những bài giảng của Người
được in thành sách “Đường cách mệnh” Nguyễn Ái Quốc viết: “Cách mệnh trước hết phải có cái gì? Trước hết phải có đảng cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và
vô sản giai cấp mọi nơi” Đây là tác phẩm vận dụng sáng tạo học thuyết
Lênin và kinh nghiệm Cách mạng tháng Mười vào hoàn cảnh cụ thể của cách mạng nước ta Chỉ sau bốn, năm năm, kể từ ngày người học viên của lớp huấn luyện chính trị đầu tiên “tốt nghiệp”, bão táp cách mạng vô sản Việt Nam bắt đầu nổi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời Cuộc chiến đấu chống Pháp và tay sai của nhân dân ta do Đảng lãnh đạo bước đầu ra một đòn mạnh vào kẻ thù để thức tỉnh ý chí đấu tranh của toàn dân tộc, thu hút
sự ủng hộ của phong trào cách mạng vô sản thế giới Đòn đánh đầu tiên ấy là cuộc khởi nghĩa của nhân dân Nghệ - Tĩnh lập chính quyền Xô Viết vào năm 1930-1931
Trước đó vài chục năm, trước sự xuất hiện lớp vô sản thành thị và ngoại
ô, bọn thực dân Pháp đã linh cảm thấy sớm hay muộn chúng cũng phải ăn
đòn “Khốn thay! Tấm mề đay có mặt trái của nó Sự phát triển của những
đô thị lớn như Sài Gòn, Chợ Lớn làm ta thấy lại sinh ra một thứ vô sản thành thị và ngoại ô Thái độ và hành động của đám vô sản này làm cho số người Âu châu và những giai cấp giàu có của bản xứ lo sợ một cách nghiêm trọng và có lí”.
Biết trước không thể tránh khỏi bọn chúng càng trở nên tàn bạo để kéo dài sự sống Bởi thế, sau cao trào xô viết Nghệ - Tĩnh, lực lượng cách mạng
bị đàn áp nặng nề Nhiều đảng viên cộng sản và người trung kiên trong nhân dân bị tù đầy Người Pháp hào hiệp đã tặng cho người Hoa Kỳ bức tượng
“thần tự do” và cũng “hào hiệp” xây nhiều nhà tù cho nhân dân Việt Nam
Từ những năm 1920 trở đi, phong trào yêu nước phát triển mạnh mẽ, để tạo điều kiện thuận lợi truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào giai cấp công nhân và tự rèn luyện mình, Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên chủ trương
"vô sản hoá" và tạo điều kiện cho những thanh niên trí thức tiểu tư sản đi từ
giác ngộ dân tộc đến giác ngộ giai cấp, từ tán thành chủ nghĩa cộng sản đến thực sự rèn luyện để trở thành những chiến sĩ cộng sản
Năm 1929, tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên đã phát triển
cơ sở mạnh mẽ trong cả nước Hội rèn luyện được nhiều cán bộ cách mạng chân chính làm nòng cốt cho việc chuẩn bị thành lập Đảng Cộng sản Phong
Trang 5trào đấu tranh của giai cấp công nhân phát triển mạnh ở Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định, Sài Gòn, Hòn Gai giành nhiều thắng lợi
Chủ nghĩa Mác - Lênin, hệ tư tưởng tiên tiến của giai cấp công nhân ngày càng có tác động mạnh mẽ vào phong trào yêu nước và phong trào công nhân Trước xu thế phát triển của cách mạng, tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên không còn đáp ứng được đòi hỏi khách quan "phải có đảng cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi" Việc thống nhất ba tổ chức cộng sản đã trở thành một yêu cầu khách quan và cấp bách của phong trào cách mạng để khắc phục sự chia rẽ về tư tưởng, tổ chức, thống nhất sự chỉ đạo trong cả nước
Nguyễn Ái Quốc đã tiến hành việc chuẩn bị hội nghị hợp nhất và đã chủ trì hội nghị từ ngày 3 đến ngày 7-2-1930 Hội nghị đã nhất trí thành lập Đảng, lấy tên là Đảng Cộng sản Việt Nam, thông qua Chánh cương vắn tắt của Đảng, Sách lược vắn tắt của Đảng, Chương trình tóm tắt của Đảng, Điều
lệ vắn tắt của Đảng Cộng sản Việt Nam và Lời kêu gọi nhân dân do Nguyễn
Ái Quốc dự thảo Hội nghị còn nhất trí thông qua Điều lệ tóm tắt của các hội quần chúng
Cương lĩnh chính trị xác định đúng ta - địch, bạn - thù, qua đó chỉ rõ các giai cấp, tầng lớp cần phải tập hợp, lôi kéo để họ đi cùng với công nông làm cách mạng Trong năm giai cấp của xã hội Việt Nam lúc bấy giờ, không phải khi xác định công nông là gốc cách mạng thì ba giai cấp còn lại đều là địch
cả Trong giai cấp địa chủ (mâu thuẫn đối kháng với giai cấp nông dân) có đại, trung và tiểu địa chủ Trong gia cấp tư sản (mâu thuẫn đối kháng với
giai cấp vô sản) có tư bản bậc trung, tư bản bản xứ “Tư bản bản xứ không
có thế lực gì ta không nên nói họ đi về phe đế quốc được, chỉ bọn đại địa chủ mới có thế lực và đứng hẳn về phe đế quốc chủ nghĩa”; “đối với bọn phú nông, trung, tiểu địa chủ và tư bản An Nam mà chưa rõ mặt phản cách mạng thì phải lợi dụng, ít lâu mới làm cho họ đứng trung lập” Mặt khác,
“Đảng phải hết sức liên lạc với tiểu tư sản, trí thức, trung nông… để kéo họ
đi vào phe vô sản giai cấp” Như vậy, Đảng đã thấy được khả năng cách
mạng của giai cấp tiểu tư sản và một bộ phận trong giai cấp tư sản và địa chủ, từ đó mà tăng thêm lực lượng cách mạng trong hoàn cảnh cụ thể của nước ta lúc bấy giờ
Trong Báo cáo tóm tắt Hội nghị (7-2-1930) có đoạn “Đưa những người trí thức, tiểu tư sản… vào tổ chức phản đế… Tổ chức Đảng viên Quốc dân Đảng vào Hội phản đế Đảng chỉ định một đồng chí chịu trách nhiệm họp đại biểu tất cả các đảng phái như Tân Việt, Thanh Niên, Quốc Dân đảng…
để thành lập Mặt trận phản đế mà về sau tất cả các cá nhân hoặc tổ chức đều có thể gia nhập”.
Trang 6Như vậy, ngay khi mới thành lập, Đảng ta đã xác định rõ việc tổ chức Hội phản đế Đó là một tổ chức Mặt trận có tính rộng rãi, không chỉ gồm các cá nhân thuộc tầng lớp trên mà còn những người đã tham gia các đảng phái có tính chất phản đế trước đó
Chánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Chương trình tóm tắt, Điều lệ vắn tắt, đã hợp thành Cương lĩnh đầu tiên của Đảng thể hiện sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào thực tiễn cách mạng nước ta, vạch rõ mục đích, động lực, phương pháp cách mạng và những khẩu hiệu đấu tranh
cơ bản Đó là con đường cứu nước đúng đắn giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, thể hiện tư tưởng kết hợp đấu tranh dân tộc và đấu tranh giai cấp, dân tộc và quốc tế, chủ nghĩa yêu nước chân chính và chủ nghĩa quốc tế vô sản
Đầu tháng 10-1930, Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ nhất với Án Nghị quyết của Trung ương toàn thể Đại hội nói về tình hình hiện tại ở Đông
Dương và nhiệm vụ cần kíp của Đảng, một mặt chỉ rõ: Đảng phải lập tức phái một số đồng chí chuyên trách tổ chức Phản đế Đồng minh và Hội Cứu
tế, hô hào các đoàn thể quần chúng và các đảng phái khác gia nhập hai hội
ấy, lại phải ra sức kéo tiểu tư sản và học sinh vào các cuộc tranh đấu chống
đế quốc chủ nghĩa những phải chú ý giành lấy quyền lãnh đạo vô sản giai cấp Mặt khác, thông qua nhiều văn kiện liên quan đến nội dung, nhiệm vụ
và cách thức tổ chức của các đoàn thể quần chúng trong Mặt trận thống nhất phản đế như; Án Nghị quyết về vấn đề phản đế của Trung ương toàn thể hội nghị, Công nhân vận động, Phụ nữ vận động…
Tuy nhiên, Hội nghị đã không kế thừa, phát triển được những quan điểm đúng đắn của Hội nghị thành lập Đảng, nhất là trong việc xác định thái độ, lập trường của một số tầng lớp, giai cấp như tư sản, địa chủ, tiểu tư sản, làm ảnh hưởng đến việc tập hợp quần chúng một cách rộng rãi Luận cương chính trị của Đảng Cộng sản Đông Dương (10-1930) cho rằng giai cấp tư sản gồm tư bản thương mại đã đứng về một phe với đế quốc chủ nghĩa và địa chủ mà chống cách mạng, còn tư bản công nghệ thì không thể đứng về quốc gia cách mạng mà chỉ đứng về mặt quốc gia cải lương và khi phong trào quần chúng lên cao thì sẽ theo phe đế quốc chủ nghĩa Giai cấp tiểu tư sản gồm tiểu chủ thì đối với cách mạng rất do dự, tiểu thương thì không tán thành cách mạng, trí thức, học sinh thì có xu hướng quốc gia chủ nghĩa nhưng chỉ được lúc đầu thôi Từ đó, Đảng có thể tạm thời hợp tác với các đảng phái tiểu tư sản với điều kiện họ thực sự đứng lên tranh đấu chống đế quốc chủ nghĩa và không ngăn cản việc tuyên truyền cộng sản trong quần chúng công nông Hội nghị còn nói việc chia địa chủ làm đại, trung và tiểu địa chủ là không đúng; là sai lầm và nguy hiểm nếu như đối với tiểu , trung địa chủ thì chủ trương lợi dụng họ, ít ra cũng làm cho họ đứng trung lập
Trang 7Chủ trương của Đảng về việc lập Hội Phản đế đã không được triển khai thực hiện ráo riết và nhanh chóng Hội nghị Trung ương Đảng (10-1930) thừa nhận: “công tác trong quần chúng kém, công hội rất yếu, các đoàn thể khác (Cứu tế, Phản đế) thì tổ chức lộn xộn hoặc xơ sài”
2 Hội Phản đế Đồng minh (18-11-1930)
Ngày 18-11-1930, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra Chỉ thị “Về vấn
đề thành lập Hội Phản đế Đồng minh”.
Chỉ thị vạch rõ tầm quan trọng cũng như tính chất rộng rãi của Hội phản đế: “Giai cấp vô sản lãnh đạo cuộc cách mạng tư sản dân quyền ở Đông Dương mà không tổ chức được toàn dân lại thành một lực lượng thật đông, thật kín thì cuộc cách mạng cũng khó thành công”
Từ đó, Chỉ thị nêu lên những thiếu sót trước đây trong việc thành lập Mặt trận phản đế: “Tổ chức cách mạng vẫn đơn thuần công nông và là một màu sắc nhất định như : Công hội đỏ, Nông hội đỏ,Thanh niên đỏ… do thiếu mặt
tổ chức thật quảng đại quần chúng” Cho nên, cần phải “hấp thụ các tầng lớp trí thức dân tộc, tư sản dân tộc, họ là tầng lớp trên hay ở vào lớp giữa cũng vậy và cho tới cả những người địa chủ, có đầu óc oán ghét đế quốc Pháp, mong muốn độc lập quốc gia… để cần kíp tổng động viên toàn dân nhất tề hành động mặt này hay mặt khác, mà chống khủng bố trắng và ủng hộ cách mạng công nông”
Từ thực tế phong trào đấu tranh mạnh yếu khác nhau giữa các vùng miền, Chỉ thị đã vạch ra phương pháp tiến hành cụ thể để thành lập Hội Phản đế theo hai cách Đó là tổ chức từ trên xuống và từ dưới lên Từ trên xuống với các tỉnh có phong trào mạnh như Nghệ An, Hà Tĩnh, Thái Bình… thì Tỉnh
ủy chọn ra một cán bộ đứng ra vận động thành lập Ban Chấp hành của Hội phản đế theo đúng Điều lệ, sau đó lên kế hoạch vận động thành lập Hội Phản
đế ở huyện và xã Từ dưới lên với những nơi có phong trào yếu, tiến hành bí mật và lập ra các tổ chức biến tướng như phường, hội làm ăn, hội hiếu hỷ…
để tuyên truyền vận động quần chúng
Chỉ thị của Trung ương Thường vụ về vấn đề thành lập Hội Phản đế Đồng minh là văn kiện đầu tiên phân tích tương đối đầy đủ những quan điểm
cơ bản của Đảng về Mặt trận dân tộc thống nhất, định hướng toàn bộ cho quá trình phát triển của tổ chức Mặt trận
Mặc dù có những quan điểm khác nhau về tổ chức mặt trận ở thời điểm
1930, nhưng với sự nỗ lực phi thường của lớp Đảng viên, cả nước đã bùng lên Cao trào cách mạng 1930 – 1931, mạnh nhất là ở Nghệ An và Hà Tĩnh Các tổ chức được hình thành trong chiến tranh và ngày càng lớn mạnh
Thi hành Nghị quyết Hội nghị thống nhất Đảng tháng 2-1930, các Đảng
bộ địa phương đã thực hiện việc quán triệt Chánh cương, Điều lệ tóm tắt của Đảng Đảng chủ trương đẩy mạnh công tác tuyên truyền về việc thành lập
Trang 8Đảng Cộng sản Việt Nam, lãnh đạo quần chúng tiếp tục đấu tranh
Việc phổ biến Lời kêu gọi của Nguyễn Ái Quốc được tiến hành rộng rãi Những khẩu hiệu nêu ra phản ánh nguyện vọng bức thiết của quần chúng lao động, đi nhanh vào lòng người, nhờ đó, phong trào cách mạng đã dấy lên mạnh mẽ Nhiều cuộc bãi công, biểu tình bị địch đàn áp đẫm máu, nhưng không đẩy lùi được khí thế đấu tranh của quần chúng, buộc địch phải có một
số nhượng bộ
Sau đợt kỷ niệm ngày 1-5 là đợt kỷ niệm Ngày Quốc tế đỏ 1-8, Ngày đấu tranh chống chiến tranh đế quốc, Ban Cổ động và Tuyên truyền của Đảng xuất bản tài liệu Ngày Quốc tế đỏ 1-8, giải thích nguồn gốc chiến tranh đế quốc, kêu gọi chống chiến tranh, bảo vệ hoà bình, bảo vệ Liên bang Xô viết, ủng hộ phong trào giải phóng dân tộc Tài liệu nêu rõ những khẩu hiệu đấu tranh nhân dịp kỷ niệm 1-8 (đây là tài liệu đề rõ Ban Cổ động và Tuyên truyền của Đảng Cộng sản Việt Nam ấn hành sớm nhất đã sưu tầm được) Trong thời gian này, Đảng còn chú ý đẩy mạnh công tác tuyên truyền trong binh lính, kêu gọi họ đoàn kết với nhân dân hưởng ứng cuộc đấu tranh trong ngày chống chiến tranh đế quốc Việc này có ảnh hưởng nhất định tới binh lính; ở một số nơi binh lính đã không bắn vào quần chúng khi họ bị đưa đi đàn áp các cuộc biểu tình trong dịp này
Đến tháng 8-1930, hầu hết các xí nghiệp đều đã lập ra các phân bộ công hội gồm 20 đến 500 hội viên, trên toàn Đông Dương có 7000 đến 8000 công nhân được tổ chức vào các công hội
Từ 1-8 đến tháng 10-1930, hàng trăm cuộc đấu tranh của nhân dân nổ ra ngày càng quyết liệt Công tác tuyên truyền trong nhân dân đã được tiến hành công khai, sâu rộng để thực hiện các chính sách của cách mạng: xoá
nợ, giảm tô, chia lại công điền cho nông dân, thủ tiêu mọi thứ thuế, ban bố các quyền dân chủ, xử án bọn phản động, bài trừ hủ tục, tổ chức học văn hoá Nhiều loại báo chí địa phương được xuất bản Xứ uỷ Trung kỳ có báo Người lao khổ, Công nông binh, Nghệ An có báo Tiến lên, các huyện của tỉnh Nghệ An như Hưng Nguyên có báo Sản nghiệp, Thanh Chương có báo Nhà quê, Quỳnh Lưu có báo Tia sáng, Nam Đàn có báo Giác ngộ v.v Hàng loạt thơ ca cách mạng được lưu truyền Sách báo, thơ ca, tài liệu cách mạng được phổ biến rộng rãi Hàng đêm nhân dân hội họp nghe cán bộ nói
chuyện, đọc sách báo, đi học văn hoá ở nhiều tỉnh khác, phong trào nông dân cũng phát triển mạnh Để đối phó với tình hình, bọn đế quốc và tay sai
đã điên cuồng phản công, liên tiếp mở các cuộc hành quân đàn áp và dùng nhiều thủ đoạn chia rẽ, lừa bịp Đảng đã liên tiếp ra thông báo, lời kêu gọi, tuyên bố bảo vệ Xô viết Nghệ Tĩnh, chống khủng bố Các tài liệu còn vạch
kế hoạch hướng dẫn công tác tư tưởng; "Luôn luôn tuyên truyền, tuyên
Trang 9truyền nữa, luôn luôn có những cuộc nói chuyện và những cuộc nói chuyện nữa để cổ vũ, thúc đẩy quần chúng hy sinh cho sự nghiệp chung"
Từ giữa năm 1931, các cuộc đấu tranh trong cả nước dần dần lắng xuống, thực dân Pháp và phong kiến Nam triều tiến hành khủng bố trắng đã gây cho cách mạng nước ta nhiều khó khăn và tổn thất lớn Các cơ quan lãnh đạo của Đảng, từ Trung ương tới tỉnh đều bị phá vỡ, hầu hết cán bộ lãnh đạo bị bắt giam, một số bị giết, cơ sở Đảng và đoàn thể quần chúng nhiều vùng cũng bị tan tác, nhưng đế quốc không thể tiêu diệt được tổ chức Đảng và phong trào cách mạng
Đối với người cách mạng kiên định, lạc quan thì nhà tù của đế quốc không thể khuất phục được họ Ngược lại đây là chiến trường đặc biệt của
họ, mà ai qua được sẽ kiên định hơn, quyết chiến hơn nhiều lần Để làm
được điều đó, họ nêu khẩu hiệu “Biến nhà tù thành trường học”, để tổ chức
các lớp học cho các đồng chí, đồng đội của mình với quan niệm học để đủ sức chịu đựng một cách khôn ngoan mọi đàn áp tra ; Học để sống; Học để
chuẩn bị cho tương lai Để “Biến nhà tù thành trường học”, các chiến sĩ bị
giam cầm đã tổ chức các lớp học chính trị, văn hóa cho đồng chí, đồng đội tùy theo điều kiện cụ thể, lập ra các chi bộ, lãnh đạo đấu tranh chống chế độ nhà tù dã man, tàn ác, giữ vững và cổ vũ tinh thần cách mạng Các đồng chí
đã “biến nhà tù thành trường học” để huấn luyện cán bộ, đảng viên về lý
luận, chính trị và văn hoá Một số đồng chí từ những tài liệu đã đọc, tự soạn tóm tắt rồi chép lại, như: Những vấn đề cơ bản của cách mạng Đông Dương, Lịch sử tóm tắt ba Quốc tế, Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, Tư bản, Bệnh
ấu trĩ tả khuynh, Nhà nước và cách mạng, Nguyên lý chủ nghĩa Lênin Cuộc đấu tranh tư tưởng trong các nhà tù cũng diễn ra trên nhiều mặt chống lại các khuynh hướng tư tưởng dao động, thoả hiệp, dân tộc hẹp hòi trước hết đối với các đảng viên Quốc dân đảng ở Hoả Lò, Côn Đảo, Sơn La Lớp học nhà tù là biểu hiện một phần nhân cách cao đẹp của những người cộng sản: Đó là tinh thần chiến đấu đến cùng, tinh thần trách nhiệm cao trước phong trào giải phóng giai cấp, dân tộc, tính kỷ luật sắt đá, tinh thần lạc quan tin tưởng vào sự nghiệp của dân tộc… Lớp học trong nhà tù là loại lớp học đặc biệt trong hệ thống trường lớp đặc biệt Qua cuộc đấu tranh này quan điểm cách mạng của Đảng đã thuyết phục một số cán bộ lãnh đạo của Việt Nam Quốc dân đảng, đưa họ vào hàng ngũ những người cộng sản, cô lập những người ngoan cố Khôi phục và phát triển phong trào cách mạng Đảng đã công bố bản Chương trình hành động của Đảng Cộng sản Đông Dương, phân tích tình hình, vạch ra phương hướng phấn đấu mới, tiếp đó là chương trình hành động của Công hội, Nông hội và Đoàn Thanh niên cộng sản
Trang 10Việc phổ biến, quán triệt bản chương trình hành động đã có tác dụng quan trọng trong việc ổn định tư tưởng đảng viên và quần chúng, nâng cao lòng tin vào lý tưởng và tiền đồ cách mạng, đẩy lùi tư tưởng bi quan, dao động, vạch ra phương hướng khôi phục, phát triển phong trào và đấu tranh trong tình hình cách mạng đang gặp khó khăn
Trong điều kiện có nhiều khó khăn, Đảng đã lợi dụng báo chí hợp pháp
để tuyên truyền quan điểm tư tưởng của Đảng và đấu tranh chống lại các quan điểm tư tưởng phản động, sai lầm
Một dân tộc có nhu cầu chữ viết riêng của mình Đó là hiệc tượng phổ biến, nhưng cho đến thế kỷ XII SCN, Việt Nam vẫn không có chữ viết riêng của mình Thời kỳ một nghìn năm Bắc thuộc nhân dân ta phải dùng chữ Hán Sang thế kỷ XIII, một số tri thức Việt tạo ra cho mình một kiểu chữ riêng Đó là chữ Nôm, nhưng chữ này có một số hạn chế về viết và diễn đạt Khi chủ nghĩa tư bản phát triển, tiến hành xâm lược Viễn Đông - Á châu, với đội quân trinh sát và cha cố đạo Gia Tô, Việt Nam có chữ viết mới, một kiểu chữ ghi âm bằng các chữ cái của ngôn ngữ La Tinh- chữ quốc ngữ Khi Đảng ra đời, trong số các biện pháp cách mạng của mình, Đảng đã coi trọng việc truyền bá chữ quốc ngữ, chống thất học cho toàn dân tộc Trong “Chánh cương vắn tắt” của Đảng Cộng sản, có ghi: “Phổ thông giáo dục theo công nông hóa”
Tóm lại, các tổ chức yêu nước ra đời từ thế kỷ XIX về sau đều coi trọng công tác giáo dục tư tưởng cho đa số nhân dân Xóa nạn chưa biết chữ cho công nông và tầng lớp lao động, trở thành nguyện vọng của đa số trí thức yêu nước và nhân dân Bởi vậy, trong khi chưa có chính quyền, phong trào chống thất học và chưa biết chữ vẫn tìm được cách tồn tại, phát triển trong chừng mực có thể Ví dụ: Trong thời gian một năm tồn tại của Xô viết Nghệ
- Tĩnh đã có 815 lớp học, với số học sinh là 11.626 người, và số thầy dậy là
436 Chỉ riêng Hà Tĩnh, số học sinh ở trường làng Xô viết đã có 5213 người, trong khi số học sinh trường Pháp - Việt ở Hà Tĩnh chỉ có 3265 người
Sau Xô viết Nghệ - Tĩnh cách mạng bị đàn áp mạnh Kiểu làm giáo dục ở các làng Xô viết không thể tồn tại, mà phải tìm cách mới Và đúng thế, vào năm 1938, một tổ chức giúp Đảng lo việc thất học đã ra đời- Hội truyền bá chữ quốc ngữ Bảy năm, hai nghìn thầy giáo làm cho sáu vạn người thoát nạn mù chữ để nhìn thấy và làm theo cái lớn lao, vĩ đại: cách mạng giải phóng tổ quốc
Tóm lại, với kết quả trên, nhân dân thấy rõ: Đảng đã chọn việc cần kíp đúng đắn, hợp ý dân Cán bộ của cách mạng phụ trách công việc này đã rất trung thành, tận tụy, khôn khéo, sáng tạo…
3 Đông Dương Phản đế Liên minh.