Vì chất lượng cuộc sống

Các mục tiêu của bài giảng Các mục tiêu chung: Thông qua dạy học nhằm giúp cho học sinh trung học phổ thông có những kiến thức cơ bản, có thái độ đúng mực, có niềm tin vào khả năng phòng

Giỏo ỏn: Vỡ chất lượng cuộc sống

LÂY TRUYỀN VÀ PHềNG TRÁNH SỰ LÂY TRUYỀN HIV/AIDS

Giỏo viờn : Đỗ Thị Phương Bắc.

Trường : THPT Đống Đa.

I Các mục tiêu của bài giảng

Các mục tiêu chung:

Thông qua dạy học nhằm giúp cho học sinh trung học phổ thông có những kiến thức cơ bản, có thái độ đúng mực, có niềm tin vào khả năng phòng chống HIV/AIDS; biết áp dụng các biện pháp phòng chống lây truyền HIV/AIDS trong cuộc sống hàng ngày cho bản thân, cho gia đình và xã hội

Các mục tiêu cụ thể

Sau bài học này, học sinh có khả năng:

1 Về kiến thức

- Trỡnh bày được thế nào là HIV/ AIDS

- Hiểu rõ đợc ảnh hởng của HIV/AIDS đối với cá nhân, gia đình và xã hội trên các mặt sức khỏe, gia đình, kinh tế, xã hội và nòi giống dân tộc

- Hiểu rõ đợc bản chất nguy hiểm của HIV/AIDS từ các đặc điểm gây bệnh của HIV, các con đờng lây truyền, các biểu hiện của ngời nhiễm HIV/AIDS

- Hiểu và biết cách phòng tránh sự lây truyền HIV/AIDS với đầy đủ trách nhiệm của mình đối với bản thân, gia đình và xã hội

2 Về kĩ năng

- Rốn kĩ năng phõn tớch, tổng hợp thụng tin, khỏi quỏt húa vấn đề

- Biết thu nhận thụng tin từ cỏc nguồn khỏc nhau

- Biết giữ mình để không bị nhiễm HIV/AIDS: hình thành nếp sống lành mạnh, tình bạn trong sáng, chống lại các tệ nạn xã hội

- Tích cực tham gia các hoạt động phòng chống HIV/AIDS trong gia đình, nhà trờng và xã hội

- Tích cực tham gia các hoạt động chăm sóc sức khỏe và giúp đỡ ngời bị nhiễm HIV/AIDS

3 Thái độ

- Xác định đợc trách nhiệm của ngời công dân trong việc phòng chống HIV/AIDS

- ủng hộ các hoạt động phòng chống HIV/AIDS

- Không phân biệt đối xử với ngời nhiễm HIV/AIDS

II Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.

1 Giáo viên.

- Các số liệu, bảng biểu, tranh ảnh, áp phích về HIV/AIDS

- Máy chiếu hắt, giấy trong, Projector, máy tính

- Phiếu học tập

- Mẫu tình huống trong trò chơi: “Nguy cơ lây truyền HIV/AIDS”

2 Học sinh.

- Tỡm cỏc tranh ảnh tài liệu cú liờn quan đến nội dung bài học

- SGK

III Ph ơng pháp dạy học.

- Nêu vấn đề.

- Thuyết trình

- Thảo luận nhóm

- Vấn đáp

IV Nội dung và tiến trình tiết học.

1 Tổ chức lớp: ổn định lớp, kiểm tra sĩ số…

2 Đặt vấn đề.

Tõm sự của một người bị nhiễm HIV.(tt online)

"Em khụng thể quờn những ngày đơn độc, cựng đường khi hai mẹ con phải đối mặt với dư luận, với

sự ghẻ lạnh của chớnh những người thõn trong họ hàng gia đỡnh chồng Hai mẹ con em như bị hủi, bỏt cơm cho hai mẹ con được đưa vào buồng riờng, em khụng thể nuốt! Nếu ăn cơm cựng mõm, người ta cũng để ý khụng ngồi cạnh, khụng gắp thức ăn ở đĩa chung".

Những ngày đơn độc

Đi khỏm bệnh, người ta cũng "thả" thuốc vào bàn tay chứ khụng dỏm động vào tay em Bà thớm xin miếng gừng, thấy gừng đó được cạo vỏ bốn vứt luụn vào sọt rỏc Nếu khụng cú bộ Hựng đang khỏt sữa mẹ, em đó chỉ muốn đõm vào ụtụ cho rảnh nợ

Con được hơn 1 tuổi, em phải đưa chỏu đi vườn trẻ Mới những ngày đầu đến lớp, cũn khúc vỡ chưa quen ra nơi đụng người, đó bị cỏc bà mẹ khỏc xua: "ếch" đấy Nước mắt nước mũi trào ra vỡ "ức" mà em khụng làm gỡ được

Em đưa con đi xột nghiệm ở Trung tõm Bỏc sĩ gia đỡnh 50C Hàng Bài Chắc là trời run rủi cũn thương, phiếu xột nghiệm kết quả của bộ Hựng õm tớnh, chỏu đó may mắn khụng bị nhiễm bệnh từ mẹ

Em đạp xe thẳng một mạch gần 30 cây số về nhà trẻ, "trình" cho cô giáo tờ phiếu xét nghiệm Cô giáo đã phô tô

"bằng chứng" về sức khoẻ của cháu, ai còn nghi ngờ đều đưa tận tay cho xem Vậy mà vẫn còn có người độc miệng còn bảo em "mua" tờ giấy chứng nhận đó! Nếu không có cô giáo thương, không biết con em có được đến trường nữa hay không!"

Những đêm không ngủ, nhìn con, Lê chỉ còn biết khóc vì thương con, mới hơn 1 tuổi đã mồ côi cha Và Lê khóc cho số phận của mình, chẳng biết sống được bao lâu nữa, bé Hùng không biết lúc đó đã biết tự lo cho mình chưa,

nó sẽ ra sao khi lớn lên mà không có bố mẹ bên cạnh, nâng nó những lúc nó ngã, bảo vệ nó khi nó bị người ta ức hiếp?

Cố làm được nhiều việc hơn

Ngày Trung tâm Y tế huyện Gia Lâm đến vận động Lê gia nhập nhóm tuyên truyền viên tháng 5.2003 đã đem niềm vui đến cho em

Đi tuyên truyền về HIV, Lê thấy còn rất nhiều chị em cùng cảnh ngộ, bị ghẻ lạnh, họ rúm lại như sẻ non tắm mưa rào Như trường hợp của chị H., chị tới nhà họ hàng chơi, lúc về, người họ hàng này lột chiếu chị đã "trót" ngồi rồi đốt

Bệnh chị T ở giai đoạn cuối, những ngày trời nóng gần 40oC, nhà vẫn đưa chị xuống góc bếp, giường nằm là tấm cốp pha gẫy nửa, ngày cho ăn hai bữa

Sợ cảm giác cô độc, nếu không phải đang ở nhà một bệnh nhân HIV nào đó, Lê lại miệt mài học nghề may, hay chăm bẵm đàn gà, tăng thu nhập cho gia đình

Tôi hỏi Lê, rồi bỗng thấy mình vô tâm đã lại thêm một lần cứa vào nỗi buồn của em: "Làm cật lực thế, để tích luỹ cho bé Hùng, phải không?" Nhưng Lê lắc đầu ngay: "Chị nói đến điều mà em nghĩ đến nhiều nhất đấy Với nghề

may, em cú thể kết hợp ở nhà chăm con, bự đắp tỡnh cảm cho chỏu Những đờm khú ngủ, mải miết với kim chỉ, chắc thời gian sẽ trụi nhanh hơn Em muốn chuẩn bị cho chỏu, và cũng khụng biết đến lỳc bệnh phỏt, em đó cú tớch luỹ để mua được thuốc điều trị bệnh chưa, nghe núi thuốc đắt lắm mà "

Giờ đõy, trờn những con phố của huyện cú người nhiễm HIV/AIDS, vẫn cú người nhận ra chị tỡnh nguyện viờn cần mẫn, với đụi mắt buồn lặng nhưng lại cú nụ cười thật hiền hậu Người ta vẫn khụng hiểu vỡ sao chỉ "ăn" lương cú 300.000 đồng/thỏng của Hội Chữ thập đỏ mà sao chị tỡnh nguyện viờn này cú thể đạp xe khụng quản ngại nắng mưa đến gặp những người nhiễm AIDS, an ủi cả những người bệnh đó lở loột khắp mỡnh, sắp gần đất xa trời

Người biết tuổi thật, băn khoăn sao chị tuyờn truyền viờn này lại già trước tuổi nhiều thế, người lạ chị chỉ nhỏ nhẹ

"Võng" Trước bạn bố thõn, Lờ vẫn tự cười trào: "Đó nhiễm HIV/AIDS thỡ coi như ở hội người cao tuổi rồi cũn gỡ, nờn sống "gấp" hơn, cố làm được nhiều việc hơn"

Chẳng biết bạn bố, người thõn an ủi, động viờn ra sao khi nghe chị tự cười vậy Cũn tụi, chẳng núi được gỡ, chỉ thấy nghốn nghẹn trong họng và thầm núi: "Lờ ơi! Đừng tuyệt vọng!"

Qua bài tõm sự trờn:

(?)Em có nhận xét gì về tâm trạng của bạn Lờ qua bức th trên?

Dẫn: Phòng chống HIV/AIDS là việc làm cấp bách, là trách nhiệm của mọi ngời, mọi quốc gia Vậy HIV/AIDS là gì? Nguyên nhân nào dẫn đến HIV/AIDS? HIV/AIDS đợc lây truyền nh thế nào? Có cách nào để phòng tránh đợc sự lây truyền đó thì bài học hôm nay sẽ giải đáp cho chúng ta Bài học: “Vì chất lợng cuộc sống: Lây truyền và phòng tránh

sự lây truyền HIV/AIDS”

3 Nội dung bài học

Nội dung Hoạt động của Giỏo viờn – Học sinh

I Khái niệm về HIV/AIDS.

1 HIV là gì?

- HIV là virut gây suy giảm miễn dịch ở ngời

- HIV có khả năng gây nhiễm và phá hủy các tế bào bạch cầu có tên là

CD4 (Tế bào giúp T), làm mất khả năng miễn dịch của cơ thể Lợi

dụng cơ hội này, các vi sinh vật gây bệnh khác tấn công cơ thể và gây

bệnh cho ngời (bệnh cơ hội)

2 AIDS là gì?

- AIDS là hội chững suy giảm miễn dịch mắc phải ở ngời, do virut HIV

gây ra

AIDS là giai đoạn cuối cùng của quá trình nhiễm HIV

G - HIV là gì?

- Tại sao nói HIV gây suy giảm miễn dịch ở ngời? Hội chứng này dẫn đến hậu quả gì?

H – Suy nghĩ, thảo luận đưa ra cõu trả lời

GV giới thiệu: HIV là chữ viết tắt của Human Immunodeficiency

G – AIDS là gỡ?

H – Trả lời

G – Nhận xột và bổ sung AIDS là chữ viết tắt của Acquired Immuno Deficiency

Syndrom

G - Phân biệt HIV và AIDS?

Yêu cầu HS nêu đợc + HIV không có nghĩa là AIDS, HIV là virut gây ra AIDS

+ AIDS là giai đoạn cuối cùng của quá trình nhiễm HIV

G - Tại sao ngời ta nói HIV/AIDS là hiểm họa đối với loài ngời?

H – yờu cầu trả lời được những tỏc hại của HIV/AIDS:

+ ảnh hởng đến nòi giống

+ảnh hởng sức khỏe

+ảnh hởng đến kinh tế, xã hội

G: Nờu một số thụng tin bổ sung tỡnh hỡnh HIV/AIDS tại Việt Nam:

Số người nhiễm HIV đó tăng lờn gấp đụi

kể từ năm 2000 và lờn tới con số ước tớnh khoảng 263000 người, vào thời điểm năm 2005

Dịch AIDS ở Việt Nam hiện nay đó chuyển sang giai đoạn mà bất cứ một sự chậm trễ nào cũng cú thể làm mất đi hàng ngàn sinh mạng Đồng thời, hệ thống chăm súc y tế quốc gia phải chuẩn bị cho việc đối phú với số ước tớnh 5000 – 10000 trường hợp mắc AIDS

G – Cho học sinh xem phim về quỏ trỡnh

II S ự xâm nhập của vi rút HIV

Gồm 5 giai đoạn:

- Hấp thụ

- Xâm nhập

- Sinh tổng hợp

- Lắp ráp

- Phóng thích

III/ Biểu hiện.

1 Các nhóm triệu chứng.

a Nhóm triệu chứng chính.

- Sụt cân trên 10% cân nặng

- Tiêu chảy kéo dài trên một tháng

- Sốt kéo dài trên một tháng

b Nhóm triệu chứng phụ.

- Ho dai dẳng trên một tháng

- Ban đỏ, ngứa da toàn thân

- Nổi mụn rộp toàn thân (bệnh Herpes)

- Bệnh zona (giời leo) tái đi tái lại

- Nhiễm nấm tưa ở hầu, họng kéo dài hay tái phát

- Nổi hạch ít nhất là 2 nơi trên thân thể kéo dài hơn 3 tháng

xâm nhập virut vào cở thể và yêu cầu hs trả lời câu hỏi: Quá trình xâm nhập virut HIV vào cở thể qua những giai đoạn nào?

H – Quan sát phim và trả lời câu hỏi

G – làm thế nào để biết một người bị nhiễm HIV/AIDS?

H – Đọc sgk, thảo luận đưa ra câu trả lời

G – Nhận xét và đưa thêm thông tin: Ngoài các biểu hiện trên muốn biết chính xác hơn thì phải qua xét nghiệm

Xét nghiệm HIV là gì?

Xét nghiệm HIV là xét nghiệm xem có kháng thể chống lại vi rút HIV hay không Các xét nghiệm kháng thể chính được sử dụng để phát hiện sự có mặt của

vi rút HIV trong cơ thể lả xét nhiệm ELISA và xét nghiệm Western Blot Một người sau khi bị nhiễm HIV thường sẽ

Chẩn đoán ADSI: Khi có ít nhất 2 triệu chứng chính, 1 triệu chứng

phụ mà không do các nguyên nhân bên ngoài như: ung thư, suy dinh

dưỡng, thuốc ức chế miễn dịch…

mất từ 3 đến 6 tháng để cơ thể sản xuất ra kháng thể chống lại vi rút Đây chính là thời kỳ “cửa sổ”; tức thời kỳ vi rút mới xâm nhập vào cơ thể Ở giai đoạn này, người nhiễm HIV sẽ không có bất kỳ triệu chứng gì Ở một số trường hợp khác, sau khoảng từ 2 đến 8 tuần hay thậm chí lâu hơn, người nhiễm HIV có thể có một vải triệu chứng như sốt, ra mồ hôi, đau đầu, đau cơ, ho khan, mạch máu

ở cổ và nách sưng phù, và da trầy xước Nếu xét nghiệm vào thời điểm này để tìm

sự có mặt của kháng thể HIV thì kết quả

có thể sẽ là âm tính (HIV-), tuy nhiên người nhiễm HIV này vẫn có thể làm lây truyền sang người khác Thời kỳ “cửa sổ” có thể kéo dài từ 3 đến 6 tháng Do vậy một xét nghiệm được tiến hành trong thời kỳ cửa sổ có thể có kết quả âm tính giả Chỉ những xét nghiệm được tiến

hành sáu tháng kể từ ngày có quan hệ tình dục không được bảo vệ (không sử dụng bao cao su đúng cách) hoặc dùng chung kim tiêm thì mới có thể chắc chắn kháng thể có xuất hiện hay không

Giai đoạn nhiễm bệnh không có triệu chứng: Nếu xét nghiệm để tìm kháng thể HIV, kết quả xét nghiệm có thể sẽ là dương tính Người nhiễm HIV ở giai đoạn này, giai đoạn có thể kéo dài từ ½ năm đến 10 năm, không có biểu hiện bệnh nào cả Trong giai đoạn này, một số chủng bệnh có thể rút ngắn giai đoạn chuyển hoá huyết thanh và đẩy nhanh sang giai đoạn AIDS

Giai đoạn AIDS: xuất hiện các triệu chứng lâm sàng chủ yếu để chuẩn đoán được chính xác AIDS Những triêu

chứng này bao gồm các nhiễm trùng cơ hội và ung thư, mà kết cục dẫn đến tử

2

Các giai đoạn từ khi nhiễm HIV đến AIDS gồm 3 giai đoạn.

a Giai đoạn sơ nhiễm hay giai đoạn cửa sổ“ ”

- Kéo dài từ khi bắt đầu nhiễm đến khoảng 3 tháng

- Ngời nhiễm HIV vẫn hoàn toàn khỏe mạnh bình thờng trong giai

đoạn này

- Đây là giai đoạn hết sức nguy hiểm vì ngời nhiễm HIV có thể truyền

virut sang cho ngời khác mà không biết

b Giai đoạn nhiễm HIV.

- Kéo dài 1 – 10 năm, ngời nhiễm HIV vẫn khỏe mạnh bình thờng

Tuy nhiên trong suốt thời gian này, HIV dần phá hủy hệ thống miễn

dịch (số lợng tế bào limphô T – CD4 giảm dần)

- Đến cuối giai đoạn này, cơ thể yếu đi và các triệu chứng bệnh của

giai đoạn AIDS bắt đầu xuất hiện

c Giai đoạn AIDS.

Hệ miễn dịch suy yếu nghiêm trọng, các bệnh cơ hội xuất hiện: tiêu

chảy, viêm da, sng hạch, lao, ung th Kapôsi, mất trí, sốt kéo dài, sút

cân… Cuối cùng dẫn đến cái chết

vong

G - Ngời nhiễm HIV sẽ trải qua những giai

đoạn nào? Nêu đặc điểm của từng giai

đoạn?

H – Quan sỏt cỏc giai đoạn và đưa ra cõu trả lời

IV

Nguyên nhân dẫn đến HIV/AIDS

1 Vì HIV có nhiều trong máu, tinh dịch, âm đạo của ng ời bị nhiễm

nên HIV/AIDS lây truyền chủ yếu qua 3 con đờng chính sau:

- Qua đờng máu: truyền máu, tiêm chích, xăm mình, ghép tạng … đã

bị nhiễm HIV

- Qua đờng tình dục: quan hệ tình dục bừa bãi không phòng ngừa trong

quan hệ khác giới cũng nh đồng tình luyến ái

- Lây truyền từ mẹ sang con: Mẹ bị nhiễm HIV truyền qua cho con lúc

mang thai và khi sinh nở

2 HIV cũng có thể lây nhiễm qua các con đ ờng khác

(Để học sinh có thể nắm rõ con đờng lây truyền HIV/AIDS) giáo viên tổ chức trò chơi và phổ biến luật chơi

Trò chơi 1: Nguy cơ lây truyền HIV/AIDS Nội dung:

+ Lớp đợc chia làm 4 nhóm

+ Mỗi nhóm đợc nhận một bộ tình huống, mỗi tình huống đợc in trên một tấm

Nh qua sữa mẹ, các vết tổn thơng ở da của 2 ngời áp sát nhau (ngời

bị nhiễm và ngời lành)…

V Các biện pháp phòng chống HIV/AIDS.

Phơng pháp tốt nhất để ngăn chặn sự lây lan của HIV/AIDS là sử dụng

các phơng pháp dự phòng

1 Phòng lây truyền HIV/AIDS qua đ ờng máu.

- Thực hiện truyền máu an toàn, máu truyền phải qua xét nghiệm HIV

- Phải tiệt trùng đúng kĩ thuật các dụng cụ y tế (dùng trong tiêm chích,

châm cứu …)

- Tuyệt đối không tiêm chích ma túy

- Không dùng chung những vật xuyên qua da và niêm mạc: dao cạo

râu, kim xăm mình, kim xuyên lỗ tai …

thẻ, các nhóm sẽ lên sắp xếp các tình huống theo mức độ có nguy cơ cao, nguy cơ thấp

và không có nguy cơ lây truyền HIV/AIDS

+ Thời gian thảo luận của mỗi nhóm

là 5 phút Hết thời gian thảo luận mỗi nhóm

cử 1 bạn lên bảng sắp xếp các tình huống (Thời gian hoàn thành là 2 phút)

Sau khi trò chơi kết thúc, GV nhận xét bài làm của các nhóm và công bố đáp án

(?) Có những con đờng nào lây truyền HIV/AIDS

H – Trả lời

G - Cho đến nay có vacxin phòng HIV hữu hiệu cha? Có thuốc đặc trị chữa khỏi

HIV/AIDS cha?

H - Cho đến nay cha có vacxin phòng HIV hữu hiệu Các thuốc chỉ làm chậm tiến trình dẫn đến bệnh AIDS.)

G - Làm thế nào có thể ngăn chặn sự lây truyền của HIV/AIDS?

2 Phòng lây truyền HIV/AIDS qua đ ờng tình dục.

- Tình dục lành mạnh – Một vợ một chồng, thủy chung

- Tình dục an toàn – Dùng bao cao su đúng cách

- Phát hiện và điều trị sớm các bệnh lây truyền qua đờng tình dục

3 Phòng lây truyền HIV/AIDS từ mẹ sang con.

- Ngời phụ nữ bị nhiễm HIV thì không nên có thai, nếu đã có thai thì

không nên sinh con

- Trờng hợp muốn sinh con, cần đến cơ sở y tế để đợc t vấn về cách

phòng lây nhiễm HIV cho con

- Sau khi đẻ, nếu có điều kiện thì nên cho trẻ dùng sữa bò thay thế sữa

mẹ

4 Phòng lây truyền trong sinh hoạt hàng ngày.

Để phòng lây nhiễm HIV khi sống chung với ngời nhiễm HIV cần tuân

thủ một số nguyên tắc đơn giản sau

- Nếu ngời bệnh bị chảy máu, cần nhanh chóng rửa sạch bằng các chất

liệu tiệt trùng nh nớc javel, trong khi lau rửa máu cần phải mang găng

tay (nếu không có thì phải dùng giấy hoặc nilông)

- Phải rửa tay thật sạch bằng xà phòng sau khi thay chiếu, chăn, quần

áo bẩn sau khi tiếp xúc với dịch tiết của cơ thể ngời bệnh

- Không dùng chung các vật đâm qua da, không dùng chung bàn chải

đánh răng, dao cạo râu, tăm và tất cả các vật nhọn có thể gây chảy

Em hiểu câu “Đừng chết vì thiếu hiểu biết

về AIDS” nh thế nào?

H – Suy nghĩ, thảo luận đưa ra cõu trả lời