Ngữ văn: Tiết 61: Văn bản: Làng Trích - Kim Lân-I.mục tiêu cần đạt Giúp HS: - Cảm nhận đợc tình yêu làng quê thắm thiết thống nhất với lòng yêu nớc và tinh thần kháng chiến ở nhân vật
Trang 1Ngữ văn: Tiết 61:
Văn bản:
Làng
(Trích)
- Kim
Lân-I.mục tiêu cần đạt
Giúp HS:
- Cảm nhận đợc tình yêu làng quê thắm thiết thống nhất với lòng yêu nớc và tinh thần kháng chiến ở nhân vật ông Hai trong truyện Qua đó thấy đợc một biểu hiện cụ thể sinh động về tinh thần yêu nớc của nân dân ta trong thời kì kháng chiến chống Pháp
- Thấy đợc những nét đặc sắc trong nghệ thuật truyện: xây dựng tình huống tâm lí, miêu tả sinh động diễn biến tâm trạng, ngôn ngữ của nhân vật quần chúng
- Rèn luyện kĩ năng phân tích nhân vật trong tác phẩm tự sự, đặc biệt là phân tích tâm lí nhân vật
- Bồi dỡng lòng yêu làng quê, yêu đất nớc cho học sinh
II Đồ dùng dạy học
Phiếu học tập
Máy chiếu đa năng
III Hoạt động trên lớp.
1 ổn định
2 Kiểm tra bài cũ
? Trong những bài thơ em vừa học có những câu thơ nào nói về tình cảm đối với làng quê, quê hơng
3 Bài mới
* Giới thiệu bài
Nhà thơ Chính Hữu nhớ về làng quê với những hình ảnh “nớc mặn đồng chua, đất cày lên sỏi đá”, thì nhà thơ Đỗ Trung Quân lại gửi gắm tình yêu quê hơng của mình qua bài thơ Quê hơng đã đợc phổ nhạc:
“ Quê hơng là chùm khế ngọt Cho con chèo hái mối ngày Quê hơng đờng đi học Con về rợp bớm vàng bay Quê hơng mỗi ngời chỉ một
Nh là chỉ một mẹ thôi Quê hơng nếu ao không ngớ
Sẽ không lớn nỗi thành ngời”
Còn đối với nhà văn Kim Lân thì tình cảm đối với làng quê lại đợc thể hiện qua truyện ngắn Làng mà hôm nay cô và các em sẽ tìm hiểu
I Giới thiệu chung
?Em hãy giới thiệu những hiểu biết của
mình về nhà văn Kim Lân
? Ngoài những thông tin mà bạn vừa
giới thiện, em còn có những hiểu biết nào
khác về nhà văn không
Hs trả lời:
- Năm sinh, tên thật, quê quán, đặc điểm
sáng tác
Gv kết luận và cho hs xem đoạn băng giới
thiệu về nhà văn Kim Lân
?Truyện ngắn Làng của Kim Lân đợc
viết trong hoàn cảnh nào?
Hs trả lời
1 Tác giả :
- Sinh năm: 1920
- Tên thật là Nguyễn Văn Tài
- Quê : huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh
- Là nhà văn một lòng đi về với “Đất”, với “Ngời” với “Thuần hậu nguyên thuỷ”
của cuộc sống nông thôn (Nguyên Hồng)
2 Văn bản
- Viết trong thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp
Trang 2Truyện ngắn Làng đợc viết trong thời kì
đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp và
đăng lần đầu trên tạp chí văn nghệ năm
1948
Gv: Văn bản mà các em tìm hiểu chỉ là
một đoạn trích của tác phẩm đã lợc bỏ
phần đầu
Sau đây cô và các em sẽ theo dõi một
đoạn băng giới thiệu những nét khái quát
về tác phẩm Làng
Gv cho hs xem đoạn băng giới thiệu về
tác phẩm Làng
II Đọc- hiểu văn bản
? Em hãy cho biết văn bản Làng đợc
viết theo phơng thức biểu đạt nào
Hs: Kết hợp tự sự với miêu tả và biểu
cảm
- Sử dụng phơng thức tự sự là chính vì
câu chuyện đợc triển khai theo hệ thống
các sự việc
? Văn bản Làng đợc kể theo ngôi kể thứ
mấy
? Khi sử dụng ngôi kể thứ 3 sẽ có tác
dụng nh thế nào?
Hs trả lời, nhận xét
Gv kết luận:
- Tác giả sử dụng ngôi kể thứ 3 kết hợp
với độc thoại nội tâm có tác dụng làm cho
phạm vi phản ánh đợc rộng hơn, đảm bảo
tính khách quan, gợi cảm giác chân thực
cho ngời đọc và phù hợp với việc thể
hiện tâm trạng của nhân vật
? Theo em khi đọc văn bản Làng ta cần
đọc với một giọng đọc nh thế nào
-Hs đa ra cách đọc
-Gv chỉnh lại,giới thiệu cách đọc
*Gv tóm tắt đoạn trích đã lợc bớt trong
văn bản
Gv đọc mẫu một đoạn
Hs đọc, hs và gv nhận xét
? Em hãy tóm tắt đoạn còn lại của văn
bản
Hs tóm tắt, nhận xét
Gv kết luận
? Qua tóm tắt văn bản em có nhận xét gì
về cốt truyện
Hs trả lời: Cốt truyện xoay quanh diễn
biến tâm trạng của nhân vật=> cốt truyện
tâm lí
1 Đọc- kể tóm tắt
*Tóm tắt:
* Chú thích
Trang 3?Em hiểu “tản c” nghĩa là gì.
- Tản c: tạm rời nơi c trú để đến ở vùng
khác, chủ yếu vì chiến sự Trong thời kì
kháng chiến chống pháp, nhân dân ở
những vùng bị giặc chiếm hoặc có chiến
sự ác liệt thờng tản c đến những vùng tự
do, dới sự kiểm soát của chính quyền
kháng chiến
? Em hiểu thế nào là “ bình dân học vụ”
- Bình dân học vụ: phong trào dạy chữ
quốc ngữ, thanh toán nạn mù chữ cho
nhân dân lao động sau Cách mạng tháng
Tám 1945 và trong thời kì kháng chiến
chống Pháp
? Em hiểu gì về địa danh “Chợ Dầu”
- Chợ Dầu: một làng thuộc huyện Từ Sơn,
tỉnh Bắc Ninh, có tên chữ là Phù Lu, nổi
tiếng về sự sầm uất, trù phú, đờng làng lát
toàn đá xanh
? Em hãy cho biết nhân vật chính trong
văn bản này là ai?
? Tại sao ông hai lại là nhân vật chính
Truyện xoay quanh diễn biến tâm trạng
của nhân vật ông Hai
? Dựa theo diễn biến tâm trạng của ông
Hai, em sẽ chia bố cục của văn bản nh
thế nào
Hs trả lời, hs khác nhận xét
Gv kết luận
Nhà văn Kim Lân đã đặt nhân vật ông
Hai vào một tình huống truyện gay cấn
để làm bộc lộ sâu sắc tình cảm yêu làng,
yêu nớc của ông.Tình huống ấy là cái tin
làng ông theo giặc, lập tề mà chính ông
nghe đợc từ miệng những ngời tản c dới
xuôi lên Và đây chính là tình huống
trọng tâm của câu chuyện Nhng hôm nay
cô và các em sẽ đi tìm hiểu tâm trạng của
ông Hai nh thế nào trớc khi tình huống ấy
xảy ra
? Dựa vào phần đầu đoạn trích, em hãy
cho biết gia đình ông Hai hiện đang sống
ở đâu
-Hs: Sống ở nơi tản c
? Cuộc sống của ông Hai đợc tác giả giới
thiệu nh thế nào
Hs tìm chi tiết
- con bé lớn gánh hàng ra quán cho mẹ
- hai đứa bé ra vờn trông mấy luống rau
- ông Hai hì hục vỡ đất
? Từ đó em có nhận xét gì về cuộc sống
của gia đình ông Hai
Hs : Một cuộc sống rất vất vả
* Bố cục : 3 phần
- Phần 1: Từ đầu đến ruột gan ông lão cứ múa cả lên, vui quá!
Tâm trạng của ông Hai trớc khi nghe tin làng theo giặc
- Phần 2: Từ Ông lão náo nức đến cũng vợi đi đợc đôi phần
Tâm trạng của ông Hai khi nghe tin làng theo giặc
- Phần 3: Phần còn lại Tâm trạng của ông Hai khi biết tin làng mình không theo giặc
2 Phân tích
a Tâm trạng của ông Hai trớc khi nghe tin làng mình theo giặc.
Trang 4Gv : Đó là một cuộc sống khó khăn, tạm
bợ nhng nề nếp
Gv: Các em hãy quan sát đoạn văn sau:
Gv chiếu đoạn văn:
“ Ông lại nghĩ về cái làng của ông, lại
nghĩ đến những ngày cùng làm việc với
anh em ồ, sao mà độ ấy vui thế Ông
thấy mình hình nh trẻ ra Cũng hát hỏng,
bông phèng, cũng đào, cũng cuốc mê
man suốt ngày.Trong lòng ông lại thấy
náo nức hẳn lên ông lại muốn về làng,
lại muốn đợc cùng anh em đào đờng đắp
ụ, xẻ hào, khuân đá…Không biết cái chòiKhông biết cái chòi
gác ở đầu làng đã dựng xong cha? Những
đờng hầm bí mật chắc còn là khớt lắm
Chao ôi! Ông lão nhớ làng, nhớ cái làng
quá”
?Mặc dù cuộc sống ở nơi tản c rất vất vả
nhng ông Hai vẫn dành thời gian để nghĩ
về điều gì
? Việc lặp đi lặp lại cụm từ “lại nghĩ” có
tác dụng gì?
Hs: Nhấn mạnh cảm xúc của ông Hai
Gv: Không chỉ bây giờ ông Hai mới nghĩ
tới làng mà trớc đây, bây giờ và cả sau
này nữa, lúc nào ông cũng nhớ về ngôi
làng Chợ Dầu của mình
? Khi nghĩ về làng Chợ Dầu cảm xúc của
ông Hai đợc thể hiện qua những từ ngữ
nào
? Tại sao khi nghĩ về làng ông Hai ông
Hai lại có cảm xúc nh vậy
Hs: vì làng ông là làng tích cực kháng
chiến
? Trong những ngày ấy, ông còn nhớ về
những điều gì ở làng
Gv: Mặc dù ở nơi tản c nhng ông Hai
luôn dõi theo hoạt động của anh em ở
làng quê của mình
? Khi nghĩ về những điều đó, cảm giác
của ông nh thế nào
Hs: ông nhớ làng da diết : Chao ôi! Ông
lão nhớ làng, nhớ cái làng quá
(Hs thảo luận theo cặp 1 )’)
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu
tả của nhà văn Kim Lân
? Từ đó cho thấy tình cảm của ông Hai
đối với làng quê nh thế nào
Đại diện nhóm trả lời
Nhóm khác nhận xét, bổ sung
Gv kết luận
Gv bình: Kim Lân đã kể rất hay về tình
yêu làng của ông Hai.Ông Hai không
yêu làng sao đợc? Vì cái làng Dầu vốn là
nơi chôn nhau cắt rốn của ông,có “nhà
ngói san sát, sầm uất nh tỉnh”, “ đờng
- lại nghĩ về cái làng, lại nghĩ đến những ngày làm việc…Không biết cái chòi
- ồ, vui thế
- Nh trẻ ra
- Náo nức hẳn lên
- Chao ôi !Ông lão nhớ làng, nhớ cái làng quá
- Cùng anh em đào đờng đắp ụ, xẻ hào, khuân đá, cái chòi gác ở đầu làng, những
đờng hầm bí mật
=> miêu tả nội tâm trực tiếp, sử dụng câu cảm, từ biểu cảm
Gắn bó với làng quê, tự hào về làng quê, có trách nhiệm với làng quê
Trang 5trong làng toàn lát đá xanh, trời ma trời
gió tha hồ đi khắp đầu làng cuối xóm,
bùn không dính đến gót chân”.ông yêu
làng Dầu với tất cả sự hồn nhiên của một
ngời nông dân hiền lành chất phác
- Gv cho hs theo dõi đoạn văn tiếp theo:
“Ông Hai đi nghênh ngang giữa đờng
vắng, cái đầu cung cúc lao về phía trớc
Hai tay vung vẩy, nhấp nhổm Gặp ai
quen ông lão cũng níu lại, cời cời:
-Nắng này là bỏ mẹ chúng nó !
Có ngời bỡ ngỡ hỏi lại: “ Chúng nó
nào?” thì ông Hai bật cời, giơ tay trỏ về
phí tiếng súng:
- Tây ấy chứ còn chúng nó nào nữa
Ngồi trong vị trí giờ bằng ngồi tù.”
? Theo dõi đoạn văn em hãy tìm những
câu văn miêu tả hình ảnh ông Hai đến
phòng thông tin
? Qua đó em có nhận xét gì về nghệ thuật
miêu tả của tác giả
? Em hình dung tâm trạng của ông hai
lúc này nh thế nào
Hs trả lời
? Trong đoạn văn có câu: “ Nắng này là
bỏ mẹ chúng nó !” Theo em câu này ông
Hai nói ai
- hs: Ông nói Tây
? Từ đó cho thấy thái độ của ông Hai
đối với Tây nh thế nào
- Hs: ông ghét Tây
GV: Ông mong nắng cho Tây nó chết
bởi ông ghét Tây, vì bọn chúng mà ông
phải xa làng, xa nơi chôn nhau cắt rốn
của mình
? Khi đến phòng thông tin, việc đầu tiên
là ông Hai làm gì
- Hs: Nghe đọc báo
? Điều gì làm ông khổ tâm hết sức mỗi
khi đến phòng thông tin
- Hs: Vì ông không biết đọc
- Gv: Và cũng nh mọi ngày việc đầu tiên
là ông vào phòng thông tin nghe đọc
báo.Nhng ông chỉ nghe lỏm bởi ông mới
chỉ học lớp bình dân học vụ, cũng biết
đọc nhng cứ bập bõm câu đợc câu chăng
Đây cũng chình là điều làm ông khổ tâm
hết sức
?Khi nghe đợc những thông tin đó, ông
Hai có suy nghĩ nh thế nào
?Em hãy tìm những câu văn kể về tâm
trạng của ông Hai
- Đi nghênh ngang, cái đầu lao về phía tr-ớc
- Tay vung vẩy
- níu lại, cời cời
=> tả thực
tâm trạng rất vui
Trang 6- Hs trả lời: “ Đấy cứ kêu chúng nó trẻ
con mãi đi…Không biết cái chòi.”
- Gv: Khi nghe những tin ấy, ông đã
thán phục, trầm trồ khen ngợi “ Đấy,
cứ kêu chúng nó trẻ con nữa đi, liệu
đã bằng chúng nó cha?”, “ Khiếp
thật tinh những ngời tài giỏi cả” Và
ông còn tin tởng vào chiến thắng của
quân ta “…Không biết cái chòilàm gì mà thằng tây
không bớc sớm.”
?Khi nghe những tin ấy, tâm trạng của
ông Hai biểu hiện qua chi tiết nào
? Em hiểu “ Ruột gan ông cứ múa cả
lên, vui quá !” nghĩa là nh thế nào
? Qua chi tiết này em thử hình dung ra
ông Hai lúc này nh thế nào
- Hs: Ông Hai rất vui vẻ phấn chấn
- Hs tự tả theo tởng tợng của riêng mình
? Qua những biểu hiện của ông Hai ở
phòng thông tin, em thấy ông Hai quan
tâm đến vấn đề gì
Và nh vậy ông không chỉ quan tâm tới
làng của mình mà ông còn rất quan tâm
tới cuộc kháng chiến của dân tộc
- Gv bình: Phút giây sảng khoái, sung
s-ớng nhất của ông Hai có lẽ là buổi tra
hôm ấy, lúc ông phóng bớc trên con đờng
làng “ Trời xanh lồng lộng, có những
tảng mây sáng chói lừ đừ…Không biết cái chòiÔng Hai đi
nghênh ngang giữa đờng vắng…Không biết cái chòi, ông
thoát ra ngoài sự tù túng, lao vào thế giới
của ông.ông đi nghe tin tức, ông phấn
khởi trớc những thắng lợi của kháng
chiến, ông vui cả với cái nắng chang
chang để cho “ Tây nó ngồi trong vị trí
giờ bằng ngồi tù”- Ruột gan ông cứ múa
cả lên
Hs thảo luận theo bàn
? Qua việc phân tích về tâm trạng của
ông Hai trớc khi nghe tin làng mình theo
giặc, em đã cảm nhận đợc gì về nhân vật
ông Hai
- Hs nêu cảm nhận
Gv: Dới ngòi bút của Kim Lân, ông Hai
hiện lên là một ngời nông dân có tính tình
vui vẻ, chất phác, có tấm lòng gắn bó với
làng quê,kháng chiến Ông yêu nớc bắt
nguồn từ yêu những gì gần gũi thân thơng
nhất.Nh nhà văn I Ê- ren- bua của Liên
Xô đã viết: Lòng yêu nớc ban đầu là yêu
những vật tầm thờng nhất: yêu cái cây
trồng ở trớc nhà, yêu cái phố nhỏ đổ ra bờ
sông, yêu vị thơm chua của trái lê mùa
thu hay mùa cỏ thảo nguyên có hơi rợu
mạnh Lòng yêu nhà, yêu làng xóm, yêu
miền quê trở nên lòng yêu nớc
-Ruột gan ông lão cứ múa cả lên, vui quá!
tâm trạng vui vẻ, phấn chấn
Ông rất quan tâm tới kháng chiến
=>Ngời nông dân tính tình vui vẻ, hiền lành, chất phác, gắn bó với làng quê, với kháng chiến => Biểu hiện của lòng yêu n-ớc
Trang 74 Củng cố :
Gv đa ra sơ đồ sau:
5 Hớng dẫn về nhà.
- Tóm tắt lại toàn bộ văn bản
- Tìm hiểu tâm trạng ông Hai khi nghe tin làng theo giặc và tin đó đợc cải chính
- Viết một đoạn văn, nêu cảm nậ của mình về nhân vật ông Hai
Làng
Tâm trạng của
ông Hai…Không biết cái chòi
Đề tài
Nhân vật chính Ngôi kể
Thể loại
Truyện
dân
Vui, phấn
chấn
Vui, phấn chấn