Bài 15: Axit Nictric và muối nitrat

Em hãy dự đoán các tính chất hoá học của axit nitric?...  Tác dụng với oxit bazơ và bazơ -> muối và nước..  Tác dụng với muối.. Em hãy lấy ví dụ với mỗi loại phản ứng... Tác dụng với

Kiểm tra bài cũ:

 Câu 1: Dung dịch NH3 gồm các thành phần nào:

a Zn(OH)2 là một hiđroxit lưỡng tính

b Zn(OH)2 là một bazơ ít tan

c Zn(OH)2 có khả năng tạo phức chất tan, tương tự Cu(OH)

c đúng

Câu 3: Trong các phản ứng sau phản ứng nào chứng

Axit nitric và muối nitrat

A Axit nitric

B Muối nitrat

B Muèi nitrat

I- TÝnh chÊt

I Cấu tạo phân tử:

 Phân tử HNO3 có cấu tạo:

O

H O N O

 dd axit thường có màu vàng nâu.

 Tan trong nước theo bất kì tỉ lệ nào xem ?

Em hãy dự đoán các tính chất hoá học của axit nitric?

1) Tính axit

 Là axit mạnh, trong nước phân li hoàn toàn:

HNO 3 -> H + + NO 3

-Có đầy đủ tính chất của một axit:

 Làm quì đổi màu đỏ

 Tác dụng với oxit bazơ và bazơ -> muối và nước

 Tác dụng với muối

Em hãy lấy ví dụ với mỗi loại phản

ứng

 Ví dụ:

Fe 2 O 3 + 3HNO 3 -> Fe(NO 3 ) 3 + 3H 2 O Ca(OH) 2 + 2HNO 3 -> Ca(NO 3 ) 2 + 2H 2 O

CaCO 3 + 2HNO 3 -> Ca(NO 3 ) 2 + CO 2 + H 2 O

- Em hãy giải thích tại sao axit nitric có tính oxi hoá ?

a. Tác dụng với kim loại: axit HNO3 có khả năng oxi

hoá hầu hết các kim loại, trừ Au, Pt…, không giải phóng H2

- Với kim loại có tính khử yếu: Cu, Ag,…

- Với kim loại có tính khử mạnh hơn: Mg, Zn, Al…

HNO3 đặc bị khử đến N2O hoặc N2

HNO3 rất loãng bị khử đến NH3 (dạng NH4NO3)

Al + HNO3(loãng) -> Al(NO3)3 + N2O + H2O

8 30 8 3 15 5Mg + 12HNO3 (loãng) -> 5Mg(NO3)2 + N2 + 6H2O

4Mg + 12HNO3(rất loãng) -> 4Mg(NO3)2 + NH4NO3 +5H2O

Lưu ý: N 2 O là khí vui, khí gây cười.

N 2 không duy trì sự sống, sự cháy.

NH 4 NO 3 cho kiềm vào dd thấy có khí mùi khai

 Thí nghiệm: Cho Fe hoặc Al vào dd HNO3 đặc nguội.

xem

Kết quả: Fe và Al không tác dụng với HNO3 đặc

nguội, hơn nữa Fe và Al cũng không còn tác dụng được với các axit khác (như axit HCl) mà trước đó

nó tác dụng

Được gọi là hiện tượng

thụ động hoá

 Hỗn hợp gồm 1V là HNO3 đặc và 3V là HCl đặc

-> gọi là nước cường thuỷ.

 Nước cường thuỷ hoà tan được cả Au và Pt ( mà

HNO3 không phản ứng được )

Au + HNO3 + 3HCl -> AuCl3 + NO + 2H2O

b Phản ứng với phi kim như C, P, S

 Thí nghiệm 1: Cho một mẩu S vào ống nghiệm

đựng axit HNO3đặc, đun nóng nhẹ

Hiện tượng: có khí màu nâu thoát ra -> là NO2

 Thí nghiệm 2: Cho mẩu than nhỏ vào dd HNO3 đặc, đun nóng nhẹ.

Hiện tượng: Khí màu nâu thoát ra.

2) Trong công nghiệp: được sản xuất từ amoniac.

Axit nitric có đầy đủ tính chất của một axit mạnh.

Là chất oxi hoá mạnh

Tóm lại:

Kim loại + HNO 3 đặc,t 0 -> NO 2 ( đỏ nâu)

Al và Fe bị thụ động trong HNO 3 đặc nguội

Tuỳ thuộc chất khử, nồng độ và t 0.

Câu 1: Chọn sản phẩm khí thoát ra khi cho dd

HNO3 loãng tác dụng với kim loại đứng sau hiđro:

a NO b NO2 c N2O d N2O5

Củng cố:

NO

Câu 2: Cho 0,02mol Fe3O4 tác dụng hết với dd

HNO3 đặc, to Cho tiếp NaOH dư vào dd sau phản

ứng, kết tủa thu được đem nung đến khối lượng

không đổi thu được m(g) chất rắn Giá trị của m là:

aa 4,8 g 4,8 g b 48 g c 2,4 g d 24 g

Câu 3: Khi cho Fe2O3 tác dụng với dd HNO3 loãng thì sản phẩm thu được có:

Câu 5: Ghép nửa phản ứng ở cột II cho phù hợp

5) Fe 3+ + H 2 O 6) Fe 3+ + NO 2 + H 2 O 7) Ba 2+ + CO 2 + H 2 O

a) … 5

b) … 2

c) … 6

d) … 7

Câu 6: Khoanh tròn chữ Đ hay S vào mỗi vế.

a Axit HNO 3 làm tan đá vôi, vì HNO 3 là chất oxy hoá mạnh Đ S

b Cu không tác dụng với dd axit HNO 3 loãng, nó chỉ tác dụng với dd axit HNO 3 đặc Đ S

c BaCO 3 tác dụng với dd axit HNO 3

Đ Đ S

Trình bày phương pháp hoá học để nhận ra axit

đựng trong mỗi ống nghiệm