Bệnh bạch cầu ung thư máu

Tần suất xuất hiện UTM – Có thể xảy ra ở trẻ em, người lớn – Chiếm 9.5% các ca ung thư mới (Mỹ) – 100000 canăm–50000năm ca tử vong Do UTM – Chẩn đoán phân tử: chẩn đoán, Xên đoán cho các trị liệu Tần suất xuất hiện UTM – Có thể xảy ra ở trẻ em, người lớn – Chiếm 9.5% các ca ung thư mới (Mỹ) – 100000 canăm–50000năm ca tử vong Do UTM – Chẩn đoán phân tử: chẩn đoán, Xên đoán cho các trị liệu

–  

–  

–  

–  

BẠCH CẦU MÃN

(CHRONIC LEUKEMIA)

Định nghĩa

Bệnh bạch cầu mãn là :

cầu cấp

Phân loại bệnh học

NGUYÊN NHÂN

•  Yếu tố thuận lợi :

o Tia xạ

o  Bom nguyên tử

o  Rối loạn nhiễm sắc thể

o Yếu tố gia đình: CLL tăng gấp 16 lần nếu trong gia đình có người mắc bệnh này

CÁC GIAI ĐOẠN TĂNG TRƯỞNG CỦA DÒNG BẠCH CẦU

TẾ BÀO MÁU GỐC ĐA NĂNG

TẾ BÀO MÁU GỐC CỦA CÁC DÒNG TB MÁU CÒN LẠI

TẾ BÁO MÁU GỐC CỦA DÒNG LYMPHO

TB TIỀN THÂN CỦA DÒNG BC THỂ TỦY &

DÒNG BC ĐƠN NHÂN

TIỀN NGUYÊN HỒNG CẦU NGUYÊN MẪU TIỂU CẦU

NGUYÊN TỦY BÀO TIỀN TỦY BÀO TỦY BÀO HẬU TỦY BÀO

BC TRƯỞNG THÀNH

NGUYÊN BC ĐƠN NHÂN

TIỀN BC ĐƠN NHÂN

VỊ TRÍ XUẤT HIỆN BẠCH CẦU MÃN

TẾ BÀO MÁU GỐC ĐA NĂNG

TẾ BÀO MÁU GỐC CỦA CÁC DÒNG TB MÁU CÒN LẠI

TẾ BÁO MÁU GỐC CỦA DÒNG LYMPHO

TB TIỀN THÂN CỦA DÒNG BC THỂ TỦY &

DÒNG BC ĐƠN NHÂN

TIỀN NGUYÊN HỒNG CẦU NGUYÊN MẪU TIỂU CẦU

NGUYÊN TỦY BÀO TIỀN TỦY BÀO

TỦY BÀO HẬU TỦY BÀO

BC TRƯỞNG THÀNH

NGUYÊN BC ĐƠN NHÂN

TIỀN BC ĐƠN NHÂN

BẠCH CẦU MẠN DÒNG TỦY

CHRONIC MYELOGENOUS LEUKEMIA

(CML)

• 

,

ü  Thay đổi quan trọng nhất và đặc hiệu của CML

tế bào B và T, và trong suốt quá trình

bệnh

CÁC KiỂU BẢN SAO BCR/ABL TRONG CML

b2 b3 a2 e1

b2 a2 e1

a2 e1 e1a2 : �

b3a2 : �

b2a2 : �

198bp

287bp 212bp

The image cannot be displayed Your computer may not have enough memory to open the image, or the image may have been corrupted Restart your computer, and then 1a

Major BCR/ABL mRNA

Minor BCR/ABL mRNA 1

2

3 b1 b5 a2

4

minor BCR major BCR

b2 b3 e1 b1 b4 b5 c1 c2 c3 c4 c5 c6 c7

BCR� gene �

(22q11)

micro �

BCR e17 -18 -19 � 20 21 22 -23

e12 -13 -14 -15 16

Tel

Cent

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

•  cơ năng: diễn tiến chậm, mơ hồ và không đặc hiệu

–   Mệt mỏi, biếng ăn, sụt cân, giảm thể lực, và ra mồ hôi nhiều

–   Triệu chứng của lách lớn: khó chịu, căng tức ở hạ sườn trái và ăn mau no

•  thực thể:

–   Xanh xao và lách to (khoảng 90%)

–   Tăng chuyển hóa: ra mồ hôi về đêm, không chịu được nóng

–   Viêm khớp gout cấp nghĩ do tăng urê máu

–   Gan và hạch to nhưng hiếm khi kích thước hạch > 1 cm

–   Nhồi máu lách có thể gặp

–   Chảy máu do rối loạn số lượng và chất lượng tiểu cầu

DẤU HIỆU SINH HỌC

•  Huyết đồ: chẩn đoán sơ bộ CML dựa vào huyết đồ

v   Bạch cầu tăng: 20 – 500 x 10 9 /L, trung bình 134 đến 225 x 10 9 /L

•  Hiện diện các giai đoạn của quá trình biệt hóa BC hạt

•  Không có “khoảng trống leucemie”

•  BC đa nhân ưa kiềm tăng nhưng không quá 10 – 15%

v   Tiểu cầu tăng: 50% các trường hợp, có khi > 1000 x 10 9 /L.

v   Thiếu máu nhẹ, đẳng sắc, đẳng bào

v   Hồng cầu lưới bình thường

DẤU HIỆU SINH HỌC

Tủy đồ:

v   Tủy xương rất giàu tế bào, ưu thế là các gđ của dòng BC hạt

v   Tỉ lệ blast < 5% Tăng dòng BC ưa acid và ưa kiềm

v   Mẫu TC gia tăng và thỉnh thoảng tạo thành từng đám

Mẫu TC trong CML nhỏ hơn và có thể gặp micromegakaryocyte

v   Dòng HC có thể tăng, bình thường hoặc giảm

v   Xơ hóa collagen và reticulin gặp trong gần một nữa số BN

lúc chẩn đoán: lách to hơn, thiếu máu nặng hơn và tăng % blast

Những XN di truyền phân tử

Kỹ thuật lai tại chỗ phát huỳnh quang (FISH)

v   Tổ hợp gen BCR/ABL được phát hiện bằng:

-  Southern blot analysis

-  RT-PCR

v   Kỹ thuật PCR có thể được sử dụng:

-  Định tính

-  Định lượng.

t(9;22)(q34;q11)

9q+

22q- NST Ph

27

CÁC XÉT NGHIỆM KHÁC

thể gây tắt đường niệu do kết tủa acid uric Thường gặp sỏi urate đường niệu và một số BN phát triển viêm khớp gout

cấp hoặc bệnh thận do acid uric

bình thường (nhất là transcobalamin-I) vì neutrophil chứa

protein này Nồng độ tỉ lệ thuận với số lượng BC

tăng khi CML chuyển sang giai đoạn tiến triển hoặc chuyển cấp (có thể bị ảnh hưởng bởi yếu tố khác như nhiễm trùng)

BẠCH CẦU MẠN DÒNG LYMPHO

• 

• 

• 

CÁC GIAI ĐOẠN TĂNG TRƯỞNG CỦA DÒNG BẠCH CẦU

TẾ BÀO MÁU GỐC ĐA NĂNG

TẾ BÀO MÁU GỐC CỦA CÁC DÒNG TB MÁU CÒN LẠI

TẾ BÁO MÁU GỐC CỦA DÒNG LYMPHO

TB TIỀN THÂN CỦA DÒNG BC THỂ TỦY &

DÒNG BC ĐƠN NHÂN

TIỀN NGUYÊN HỒNG CẦU NGUYÊN MẪU TIỂU CẦU

NGUYÊN TỦY BÀO TIỀN TỦY BÀO TỦY BÀO HẬU TỦY BÀO

BC TRƯỞNG THÀNH

NGUYÊN BC ĐƠN NHÂN

TIỀN BC ĐƠN NHÂN

• 

• 

–  – 

• 

–  –  – 

– 

–  –  – 

BỆNH BẠCH CẦU CẤP (ACUTE LEUKEMIA)

-DỊNG TUỶ -DỊNG LYMPHO

Đinh Nghĩa

(Hemopoietic progenitor cell):

-Tăng sinh mạnh, nhưng không biệt hóa hoặc biệt hóa bất thường

-Sự tích tụ những tế bào leukemic trong tủy xương và các cơ quan tổ chức

-Ức chế sự tạo máu bình thường

-Thâm nhiễm các cơ quan tổ chức ngoài tủy

Phân loại

(acute lymphocytic leukemia: ALL)

(acute nonlymphocytic leukemia: ANLL),

thường được gọi là bạch cầu cấp dòng tủy (acute myelocytic leukemia: AML)

NGUYÊN NHÂN

+ Tiếp xúc với tia xạ

+ Tiếp xúc với benzene

+ Thuốc hóa trị gây độc tế bào, hóa chất:

phenylbutazone, chloramphenicol, arsenic

TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG

1 Hội chứng suy tủy :

2 Tổn thương, xâm lấn ngoài tủy :

3 Triệu chứng tắc mạch do tăng bạch cầu

(Leukostasis)

4 Triệu chứng do ly giải tế bào khối u :

CẬN LÂM SÀNG

1 Huyết đồ :

•  Hồng cầu: TM đẳng bào đẳng sắc, HC lưới giảm

•  Tiểu cầu: Giảm, SLTC < 50x109/l (50%)

•  Bạch cầu: tăng

+ Tế bào non (blast) xuất hiện máu ngoại vi

2 Tủy đồ :

bị suy giảm, tế bào blast thường hiện diện > 50% tổng số tế bào có nhân trong tủy

cầu và bạch cầu hạt: M6, M7, loạn sản tủy trước đó

3 Các xét nghiệm bất thường khác :

giảm, yết tố V giảm, FDP tăng

CHẨN ĐOÁN

- Huyết đồ : Tế bào blast máu ngoại vi, có khoảng trống bạch cầu

- Tủy đồ : Chẩn đóan xác định

FAB: Blast > 25-30% tổng số tế bào có nhân/ tủy

WHO: Blast > 20%

PHÂN LOẠI

1 Phân biệt AML và ALL

AML ALL

arurophilic, auer rods (đặc

hiệu)

không

Đặc điểm nhiễm sắc

chất

(quan trọng)

Mịn, chấm nhạt màu, đăng ren, phân bố đều

Kết cụm, phân bố không đều

Copyright ©2005 American Society of Hematology Copyright restrictions may apply

Maslak, P ASH Image Bank 2005;2005:101401 Figure 1 Scanning under low power reveals a heterogenous population of cells

• 

• 

• 

• 

• 

• 

• 

–  –  – 

Myelomono

•  AML

• 

–  – 

• 

• 

–  –  – 

• 

–  –  –  – 

MPN- classification

• 

• 

• 

ĐA HỒNG CẦU NGUYÊN

PHÁT

(POLYCYTHEMIA VERA: PV)

PV là một rối loạn tăng sinh tủy mạn tính, đặc trưng bởi:

•  tăng huyết áp, huyết khối ĐM và TM, và xuất huyết

•  Xuất huyết tiêu hoá

•  lách to gặp trong hơn 2/3 trường hợp, cứng và trơn láng

TRIỆU CHỨNG

Huyết đồ:

v  Hb tăng 18 – 24 g/dL, hồng cầu tăng 7 – 10 x 10 12 /L

v  Bạch cầu và tiểu cầu đều tăng

v  Hồng cầu lưới bình thường, tăng khi có xuất huyết

Ø   Tủy đồ: tủy giàu, tăng sinh tất cả các dòng tế bào

v  Khoảng 13% tủy bình thường lúc chẩn đoán

v  Không có sắc tố sắt trong > 90% trường hợp

Ø Di truyền tế bào: bất thường NST gặp trong 25 – 32%

trisomy 8, trisomy 9, và del NST Y, 5q, 6q, 7q, 11q, 13q, và 20q

99%

Ø   JAK2 luôn gắn với thụ thể

của erythropoietin (EPOR)

CƠ CHẾ HOẠT HÓA JAK2

•  

EPO

Ø   Duy trì Hct: khoảng 45% cho nam và 42%

TĂNG TIỂU CẦU NGUYÊT

PHÁT

(ESSENTIAL THROMBOCYTHEMIA: ET)

ET là một rối loạn tăng sinh tủy mạn tính, đặc trưng bởi: Ø   Sự gia tăng bất thường dòng mẫu tiểu cầu

Ø   Số lượng tiểu cầu > 600 x 10 9 /L

Ø   Lách to

Ø   Tiến triển LS đặc trưng bởi sự xuất huyết / huyết khối

•  ≈ 50% không có triệu chứng

•   Khoảng 20 - 50% có lách to nhẹ

•   Biến chứng xuất huyết và tắc mạch

•  Xuất huyết: xảy ra ở vị trí nông và tự phát hoặc sau chấn thương nhẹ

•  Huyết khối: thường gặp hơn và huyết khối ĐM nhiều hơn

TM

•  HKĐM thường xảy ra ở tim, não và mạch ngoại vi

•  HKTM thường là HT TM sâu chi dưới và xoang TM não

TRIỆU CHỨNG

Ø   Huyết đồ:

v   TC tăng, thường > 1000 x 10 9 /L

v   Có thể tăng BC (thường < 20 x 10 9 /L) và thiếu máu nhẹ

v   Có thể thấy mảnh mẫu TC

Ø   Tủy đồ: tủy giàu

v   Tăng sinh quá mức dòng mẫu TC, thường xuất hiện

thành từng cụm

v   Dòng HC và BC tăng sinh cũng có thể gặp

ASH 2007

CML BCR-­‐ABL

4 CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

Ø  Aspirin: giảm triệu chứng

hydroxyurea trên những BN ET đang mang thai hoặc dự định có thai

XƠ TỦY NGUYÊN PHÁT

(PRIMARY MYELOFIBROSIS: PMF)

PMF là một rối loạn tăng sinh tủy mạn tính, đặc trưng bởi:

v   Thiếu máu

v   Lách to

v   TB hạt chưa trưởng thành, nguyên HC và

HC hình giọt nước trong máu

v   Xơ tủy

v   Xơ cứng xương

Thường gặp > 50 tuổi, nhưng có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi

•  25% không có triệu chứng

•  Mệt mỏi, yếu, thở nhanh, hồi hộp đánh trống ngực, sụt cân, chán ăn, đổ mồ hôi ban đêm

dưới

TRIỆU CHỨNG

Ø   Tủy đồ: khó thực hiện do xơ tủy

Ø   Sinh thiết tủy:

v  Tăng sinh mẫu TC và BC hạt

v  HC giảm, bình thường hoặc tăng

v  Nhuộm hematoxylin hoặc eosin: thấy sợi collagen

Ø   30% không trch và ổn định nhiều năm không cần điều trị

Ø   Thiếu máu, giảm TC và lách to là lý do chính bắt đầu điều trị:

Jakavi (INC424, ruxolitinib): ức chế JAK1 và JAK2, đã

được European Commission chấp nhận cho điều trị xơ tủy

nguyên phát

Lách nhỏ lại và giảm triệu chứng do lách to

ĐỘT BIẾN GIEN TRONG MPNs VỚI BCR/ABL(-)

Cross NCP, American Society of Hematology 2011