LÃNH ĐẠO VÀ QUẢN LÝSỰ THAY ĐỔI Ở TRƯỜNGMẦM NON, TIỂU HỌC, THCSMỤC TIÊU Giúp các CBQL nhà trường nghiên cứu chuyên đề để hiểu được những nội dung cốt lõi sau: - Hiểu rõ tính cần thiết củ
Trang 1LÃNH ĐẠO VÀ QUẢN LÝSỰ THAY ĐỔI Ở TRƯỜNGMẦM NON, TIỂU HỌC, THCS
MỤC TIÊU
Giúp các CBQL nhà trường nghiên cứu chuyên đề để hiểu được những nội dung cốt lõi sau:
- Hiểu rõ tính cần thiết của sự thay đổi, lãnh đạo và quản lý sự thay đổi ở nhà trường;
- Biết cách lựa chọn sự thay đổi cần thiết, lập kế hoạch thay đổi và tổ chức thực hiện đổi mới lãnh đạo, quản lý trên cơ sở thực tiễn trường nơi mình đang công tác;
- Có được niềm tin và quyết tâm thay đổi để phát triển nhà trường trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập
NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ
1 LÃNH ĐẠO VÀ QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI
1.1.Thay đổi là gì?
1.2 Sự cần thiết phải lãnh đạo và quản lý sự thay đổi ở trường Mầm non, Tiểu học và THCS
1.3 Lãnh đạo và QL sự thay đổi trường Mầm non, Tiểu học và THCS
1.4 Mục tiêu chung của sự thay đổi
1.5 Bảy bước thay đổi
1.6 Một số thay đổi cơ bản để phát triển trường MN,TH,THCS và THPT
2 HOẠCH ĐỊNH SỰ THAY ĐỔI Ở MN, TH và THCS
2.1 Dự báo sự thay đổi
2.2 Xác định các mục tiêu thay đổi
2.3 Xác định nhu cầu thay đổi
2.4 Xây dựng kế hoạch thay đổi
3 QUY TRÌNH THỰC HIỆN SỰ THAY ĐỔI Ở NHÀ TRƯỜNG
3.1 Quy trình 8 bước của Kotter
3.2 Mô hình tiến trình thay đổi của Lewin
3.3 Các chiến thuật của nhà lãnh đạo và quản lý khi thực hiện sự thay đổi
4 CÁC THÀNH TỐ ĐẢM BẢO THÀNH CÔNG SỰ THAY ĐỔI
4.1 Vai trò khác biệt của người lãnh đạo và quản lý trong quản lý sự thay đổi
4.2 Mô hình của Luis and Miles và Barbara Leroy về các thành tố cần có để bảo đảm sự thay đổi thành công
4.3 Tầm quan trọng của học tập và khuyến khích động viên trong củng cố kết quả và tạo ra nhiều sự thay đổi
Môi trường làm thay đổi thế giới:
• Vũ trụ thay đổi
• Toàn cầu hóa
• Dân số
• Năng lượng,…
• Con người
• Tự nhiên
• Thời gian
• Không gian…
• 1.LÃNH ĐẠO VÀ QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI
1.1 Thay đổi là gì?
a Khái niệm thay đổi
Thay đổi là quá trình vận động do ảnh hưởng, tác động qua lại của sự vật, hiện tượng, của các yếu tố bên trong và bên ngoài; thay đổi là thuộc tính chung của bất kì sự vật hiện tượng nào
b Thay đổi bao gồm cả sự biến đổi về số lượng, chất lượng và cơ cấu
c Thay đổi được hiểu ở các mức độ khác nhau
FCải tiến (improvement) là tăng lên hay giảm đi những yếu tố nào đó của sự vật để cho phù hợp hơn;
không phải là sự thay đổi về bản chất
FĐổi mới (Innovation) là thay cái cũ bằng cái mới; làm nảy sinh sự vật mới; còn được hiểu là cách tân; là
sự thay đổi về bản chất của sự vật
Trang 2FCải cách (Reform) là loại bỏ cái cũ, bất hợp lý của sự vật thành cái mới có thể phù hợp với tình hình
khách quan; là sự thay đổi về bản chất nhưng toàn diện và triệt để hơn so với đổi mới
FCách mạng (Revolution) là sự thay đổi trọng đại, biến đổi tận gốc; là sự thay đổi căn bản.
d Thay đổi một cách bị động
Cùng suy ngẫm và cho ví dụ thay đổi bị động?
• Không có sự chuẩn bị trước, bị ảnh hưởng một cách tự nhiên, bột phát
• Không dự kiến được hậu quả
• Không biết là cần thiết hay không cần thiết
e Chủ động thay đổi
Cùng suy ngẫm và cho ví dụ thay đổi chủ động?
• Dự kiến được kết quả
• Biết được sự cần thiết
• Có sự chuẩn bị trước, dự báo được tương lai
1.2 Sự cần thiết phải lãnh đạo và quản lý sự thay đổi ở nhà trường
a Yêu cầu thay đổi
• Sự phát triển kinh tế - xã hội
• Sự phát triển của khoa học-công nghệ với tốc độ ngày càng nhanh và mạnh
b Mong muốn thay đổi
Bạn có mong muốn thay đổi ?
Phải học
c Đón nhận sự thay đổi
• Nhận biết những người muốn thay đổi
• Tạo đồng minh
=>- Nhận thấy tác dụng của thay đổi
- Thay đổi là một quá trình tự nhiên
Đã trả lời được tại sao lại thay đổi ?
F Thay đổi là tất yếu Muốn hay không muốn thì trường học vẫn thay đổi Nếu biết lãnh đạo và quản lý
sự thay đổi thì sẽ hiệu quả hơn, tích cực hơn Hãy đón nhận sự thay đổi một cách chủ động và tích cực! Cần thay đổi – phải thay đổi – nên thay đổi – có thể thay đổi.
d Phản kháng sự thay đổi
Ai?
Tại sao?
Làm thế nào ?
e Nguyên nhân sự thay đổi trường học
• Xã hội, kinh tế, KH - CN
• Từ phía người học
• Từ phía người dạy
• Từ các cấp quản lý giáo dục và trường học
• Từ các cấp QL nhà nước, địa phương…
Do vậy:
cần phải quản lý sự thay đổi trong một tổ chức.
Quản lý sự thay đổi được xác định như một tập hợp toàn diện các quy trình cho việc ra quyết định, lập kế hoạch, thực hiện và các bước đánh giá quá trình thay đổi…
1.3 Lãnh đạo và quản lý sự thay đổi nhà trường
a Thay đổi từ bên trong
Theo bạn đó là những thay đổi gì?
Trang 3b Thay đổi từ bên ngoài
Phân loại sự thay đổi
- Nguyên nhân
- Mức độ
1.4 Mục tiêu chung của sự thay đổi
Hoạt động của học sinh làm chính yếu;
Thay đổi?
Số lượng?
Chất
lượng
? Đội
ngũ?
Cơ sở vật chất?
Tài chính?
……
Theo bạn đó là những thay đổi gì?
Mô hình nhà trường…?
Tha y đ
ổi
nhữ
ng g ì?
Kinh tế
Xã hội
Môi
hóa
Yêu cầu đối với GD (tuyển sinh, tốt nghiệp,…)
Trang 4 Đưa ra chương trình học phong phú, bổ ích;
Thúc đẩy việc học tập của học sinh;
Tạo bầu không khí nhà trường tích cực;
Nuôi dưỡng, cổ vũ những mối tương tác mang tính đồng nghiệp;
Quan tâm phát triển đội ngũ quy mô;
Ủng hộ, cổ vũ giải quyết vấn đề sáng tạo;
Cuốn hút phụ huynh và cộng đồng tham gia vào quá trình giáo dục
Hiệu trưởng vừa là người lãnh đạo vừa là người quản lý sự thay đổi của nhà trường
Vai trò: - Lãnh đạo STĐ
- Quản lý STĐ
- Tạo ra STĐ Thay đổi trong giáo dục hiện nay:
Tiếp cận năng lực
Tích cực của người học
Vai trò của người dạy
Phương tiện hỗ trợ
Môi trường học tập
………
1.5 Bảy bước thay đổi
u Huy động năng lực và xác định vấn đề;
v Xây dựng tầm nhìn chung;
w Xây dựng quyền lãnh đạo;
x Hướng vào kết quả;
y Thay đổi từng phần;
z Thể chế hóa chính sách, quy trình;
{ Kiểm soát và điều chỉnh
2 HOẠCH ĐỊNH SỰ THAY ĐỔI Ở TRƯỜNG MN, TH, THCS
2.1 Dự báo sự thay đổi
2.2 Xác định các mục tiêu thay đổi
DỰ BÁO
Học sinh
Giáo
viên
Tài chính, CSVC
Dự báo khác
Trang 5Mục tiêu thay đổi trường học là trạng thái được xác định trong tương lai của nhà trường hoặc một số yếu tố cấu thành nên nó
Căn cứ để xác định hệ thống mục tiêu thay đổi nhà trường:
- Tình hình phát triển KT-XH
- Nhiệm vụ giáo dục;
- Nhu cầu học tập và GD của địa phương
- Thực trạng của nhà trường
- Các nguồn lực đáp ứng việc thiện hiện MT
Các phương pháp để xác định mục tiêu:
PP tiếp cận ngoại suy
PP tiếp cận tối ưu
PP tiếp cận thích ứng
PP chuyên gia
PP nhóm họp theo điều khiển học
MT gắn với tầm nhìn- sứ mạng-giá trị của nhà trường
Dùng nguyên tắc SMART để kiểm chứng các MT
S: Special Cụ thể
M: Measuable Đo lường
A: Achievable Vừa sức
R: Realistic Thực tế
T: Timebound Thời hạn
2.3 Xác định nhu cầu thay đổi
- Lắng nghe ý kiến, thu thập thông tin: CB, GV, HS, Phụ huynh,…
- Đáp ứng nhu cầu: Thiện chí, hợp lý
- Đo lường được mức độ hài lòng và không hài lòng
- Phương pháp làm việc phải khoa học, khách quan
- Chọn lựa những thay đổi cần thiết
- Nhận biết và đánh giá sự phức tạp
- Xây dựng kế hoạch, chương trình tđ
2.4 Xây dựng kế hoạch thay đổi
- Xác định mục tiêu ưu tiên
- Dự trù kinh phí
- Tìm nguồn lực
- Xác định các rào cản và các biện pháp tránh
- …………
Chú ý khi lập KH cần trả lời tốt các câu hỏi:
- Công việc cụ thể phải làm?
- Thời gian bắt đầu và kết thúc?
- Ai phụ trách ? Ai thực hiện?
Ban đầu
Thực trạng (hiện tại )
Tương lai
Trang 6- Ở đâu?
- Biện pháp để thực hiện công việc? - …
Nhận diện các rào cản
*Từ phía các cá nhân
• Lo sợ thất bại
• Sợ mất lợi ích
• Sợ mất quyền kiểm soát;
• Không muốn thay đổi
• Tư duy bảo thủ
• Chưa thấy cần thay đổi
• Thiếu kiến thức, kỹ năng để thực hiện
* Từ phía tổ chức
• Nguồn lực giới hạn,
• Cấu trúc tổ chức không phù hợp,
• Văn hóa tổ chức - truyền thống, thói quen khó thay đổi,
• Thiếu sự đồng tình, Không được mọi người ủng hộ
• …
Cách vượt qua??
Cách thức chung
Nhận định đúng rào cản, tìm nguyên nhân gốc rễ của vấn đề, lựa chọn cách vượt qua phù hợp
Trang 73 QUY TRÌNH THỰC HIỆN SỰ THAY ĐỔI Ở NHÀ TRƯỜNG
3.1 Quy trình 8 bước của Kotter (đọc tài liệu)
B1: Tạo tình huống khẩn cấp
B2: Hình thành một liên minh mạnh mẽ
B3: Tạo ra một tầm nhìn để thay đổi
B4: Giao tiếp Tầm nhìn
B5: Tháo bỏ những trở ngại
B6: Tạo ra những thắng lợi ngắn hạn
B7: Liên tục củng cố sự thay đổi
B8: Cố định thay đổi trong văn hoá của tổ chức
3.2 Mô hình tiến trình thay đổi của Lewin
3.3 Các chiến thuật của nhà lãnh đạo và quản lý khi thực hiện sự thay đổi
3.3.1
Chiến thuật QL bản thân
Trang 8• Khi mình bối rốiL
• Khi mình hoang mangL
• Khi mình lảng tránhL
• Khi mình tức giậnL
3.3.1
Chiến thuật QL người khác
• Khi họ bối rối <
• Khi họ hoang mang<
• Khi họ lảng tránh<
• Khi họ tức giận<
4 CÁC THÀNH TỐ ĐẢM BẢO THÀNH CÔNG SỰ THAY ĐỔI
4.1 Vai trò khác biệt của người lãnh đạo và quản lý trong quản lý sự thay đổi (đọc tài liệu)
Một số đặc tính phân biệt về Lãnh đạo và Quản lý sự thay đổi
• Nhiệt tình
• Chuyển đổi
• Hướng dẫn/chỉ đạo nhân viên
• Chia sẻ trách nhiệm
• Sự thay đổi
• Năng động
• Con đường mới
• Đồng nghiệp
• Tầm nhìn
• Xác định hướng đi
• Uy tín cá nhân
• Chấp nhận cạnh tranh
• Trái tim
• Phá vỡ quy tắc
• Tham vấn
• Chấp nhận rủi ro
• Cấp dưới
• Quản lý công việc
• Mục tiêu
• Lập kế hoạch chi tiết
• Giải quyết
• Kiểm soát
• Tính ổn định
• Giảm thiểu rủi ro
• Quyền lực
• Cái đầu
• Phản ứng lại
• Con đường đã có
• Chịu trách nhiệm
• Tránh cạnh tranh
• Chỉ huy
• Giữ nguyên quy tắc
Một số đặc tính phân biệt và so sánh về Lãnh đạo và Quản lý sự thay đổi
Trang 91 Chuyển đổi
2 Sự thay đổi
3 Hướng dẫn/chỉ đạo nhân viên
4 Đồng nghiệp
5 Tầm nhìn
6 Xác định hướng đi
7 Uy tín cá nhân
8 Trái tim
9 Nhiệt tình
10 Năng động
11 Tham vấn
12 Chấp nhận rủi ro
13 Phá vỡ quy tắc
14 Chấp nhận cạnh tranh
15 Con đường mới
16 Chia sẻ trách nhiệm
17 Giải quyết
18 Tính ổn định
19 Quản lý công việc
20 Cấp dưới
21 Mục tiêu
22 Lập kế hoạch chi tiết
23 Quyền lực
24 Cái đầu
25 Kiểm soát
26 Phản ứng lại
27 Chỉ huy
28 Giảm thiểu rủi ro
29 Giữ nguyên quy tắc
30 Tránh cạnh tranh
31 Con đường đã có
32 Chịu trách nhiệm
So sánh chung về Lãnh đạo và Quản lý sự thay đổi
4.2 Mô hình của Luis and Miles và Barbara Leroy về các thành tố cần có để bảo đảm sự thay đổi thành công 4.2.1 Mô hình của Luis và Miles (đọc tài liệu)
1) Có tầm nhìn và sứ mạng rõ ràng và được xây dựng và đóng góp bởi cả tập thể;
2) Có sự cam kết mạnh mẽ bới các cộng đồng bên trong và bên ngoài tổ chức/trường;
3) Có môi trường khuyến khích nâng cao chất lượng;
4) Phát triển chuyên môn, kỹ thuật một cách bền vững để nâng cao chất lượng kết quả đầu ra;
LÃNH ĐẠO LÀ LÀM VIỆC ĐÚNG
(Doing right thing)
QUẢN LÝ LÀ LÀM ĐÚNG VIỆC
(Doing thing right)
Trang 105) Có mối quan hệ bền vững, tốt với các bên liên quan, cộng đồng;
6) Có kế hoạch hệ thống và quy trình thực hiện đáp ứng nhu cầu thay đổi của tổ chức.
4.2.2 Mô hình của Barbara Leroy
QLSTĐ của phức hợp thay đổi (Leroy Model)
QLSTĐ của phức hợp thay đổi (Leroy Model)
6 NGUYÊN TẮC CƠ BẢN ĐỂ QUẢN LÝ
SỰ THAY ĐỔI
1 Xây dựng lòng tin ở mọi người
2 Thay đổi bản thân trước khi yêu cầu người khác thay đổi
3 Để mọi người làm chủ sự thay đổi
4 Thay đổi phải phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của tổ chức và khả năng QL STĐ
5 Đảm bảo tính kế thừa và phát triển, không phủ nhận sạch trơn, coi trọng lịch sử
6 Đảm bảo tính cân bằng độngtrong quá trình thực hiện STĐ
NẾU VI PHẠM 1 HAY NHIỀU NGUYÊN TẮC SẼ DẪN TỚI HẬU QUẢ
1 Xây dựng lòng tin ở mọi người
Dr Barbara Leroy’s Model of …“Requirements for Change to Work”
Tầm
nhìn năng Kỹ Lợi ích nguồn Các
lực
KH hành động Kỹ
năng Lợi ích nguồn Các
lực
KH hành động Tầm
nhìn Lợi ích nguồn Các
lực
KH hành động Tầm
nhìn năng Kỹ nguồn Các
lực
KH hành động Tầm
nhìn năng Kỹ Lợi ích hành KH
động
Tầm
nhìn Kỹ
năng Lợi ích nguồn Các
lực
Thay đổi
Thất bại ngay khi bắt đầu
Sự đổ bể
Thay đổi
từ từ
Lo âu Lạc lối QLSTĐ của phức hợp thay đổi (L eroy Model)
Trang 112 Thay đổi bản thân trước khi yêu cầu người khác thay đổi
3 Để mọi người làm chủ sự thay đổi
4 Thay đổi phải phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của tổ chức và khả năng QL STĐ
5 Đảm bảo tính kế thừa và phát triển, không phủ nhận sạch trơn, coi trọng lịch sử
6 Đảm bảo tính cân bằng độngtrong quá trình thực hiện STĐ
4.3 Tầm quan trọng của học tập và khuyến khích động viên trong củng cố kết quả và tạo ra nhiều sự tđ 4.3.1 Học tập không ngừng để thay đổi không ngừng
4.3.2 Khuyến khích động viên để thay đổi không ngừng
Thay đổi thành công khi có được sự tham gia, thông tin và lòng nhiệt tình
Mọi thay đổi đều phải được hoạch định đúng quy trình và kỹ thuật
Để thích ứng với sự thay đổi, con người cần phải thay đổi về thái độ, kỹ năng và kiến thức
“Rã đông” là bước chuẩn bị tinh thần cho mọi người để thay đổi
“Tái định hình” xảy ra sau khi tđ đã được tiến hành
Phải sẵn sàng thay đổi kế hoạch thực hiện thay đổi
Những kết quả tích cực của sự thay đổi cần được đánh giá và khen thưởng đúng mức và kịp thời
Kết thúc một sự thay đổi là báo hiệu khởi đầu cho một sự thay đổi mới
7 bước để thay đổi hiệu quả
1) Huy động năng lực và xác định vấn đề
2) Xây dựng tầm nhìn chung
3) Xác định và trao quyền lãnh đạo
4) Hướng vào kết quả
5) Thay đổi từng phần
6) Thể chế hóa chính sách, quy trình
7) Kiểm soát và điều chỉnh
8 yếu tố để thực hiện thay đổi thành công
1) Tạo ý thức về sự cấp bách
2) Thành lập các nhóm hướng dẫn
3) Hiểu đúng tầm nhìn
Học tập và Sự thay đổi
Học tập
Thay đổi
Học tập và Sự thay đổi
Học
Thực hiện
Thay đổi
Sự phản hồi Change/Growing Positive
Học tập và đổi mới ở mức độ sâu sắc
Học
Thay đổi
Vòng thứ nhất
Cải tiến
Vòng thứ hai
Đổi mới
Vòng thứ ba
Cải tổ
Trang 124) Giao tiếp hiệu quả
5) Giao quyền hành động
6) Tạo ra những thắng lợi ngắn hạn
7) Không bao giờ dừng lại
8) Giữ những thay đổi tồn tại lâu
5 việc cần làm để củng cố sự thay đổi
1- Theo dõi tiến độ
2- Duy trì sự cân bằng
3- Xem xét lại các kết quả (thành công hay thất bại)
4- Điều chỉnh mục tiêu và kế hoạch
5- Kiểm định và đánh giá kết quả thay đổi
Qui trình quản lý sự thay đổi
Chú ý: Khi quản lý sự thay đổi nhà quản lý cần chú ý:
- Xây dựng kế hoạch khoa học TĐ
- Phân công đúng người, đúng việc, đúng cách; Xác định đúng trách nhiệm và quyền hạn và các mối quan hệ ngang _ dọc
- Xác định đúng các rào cản
- Không nóng vội nhưng cũng không nên quá do dự thay đổi phải phù hợp với tổ chức, với đối tượng, với môi trường
ĐỜI THAY ĐỔI KHI CHÚNG TA THAY ĐỔI
1 Khái niệm thay đổi
2 Tại sao phải lãnh đạo và quản lý sự thay đổi
1 Lập kế hoạch QL sự
Thay đổi
2 Tổ chức thực hiện
kế hoạch TĐ
3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch TĐ
4 Kiểm tra, đánh giá
việc thực hiện, củng
cố,… TĐ
Trang 133 Lãnh đạo và quản lý sự thay đổi nhà trường như thế nào để có hiệu quả cao
4 Hoạch định được sự thay đổi trong nhà trường
5 Quy trình thực hiện sự thay đổi trong nhà trường
6 Các thành tố đảm bảo sự thành công của sự thay đổi
Trêng häc thÕ kû 20 vµ 21 Trường học thế kỷ 20
• Tập trung phát triển kiến thức, kỹ năng cơ bản;
• Tách kiểm tra với giảng dạy;
• HS làm việc cá nhân, với cùng nội dung và mục đích;
• Học tập theo thứ tự;
• Giám sát QL hành chính;
• HS giỏi mới được học cách tư duy
• Trường học thế kỷ 21
