Tính chu kì bán rã và độ phóng xạ của lượng chất phóng xạ còn lại.. Hãy xác định chu kỳ bán rã của chất phóng xạ.. Bài 08: Để xác định lượng máu trong bệnh nhân người ta tiêm vào máu một
Trang 1Bài 01: Cho biết bán kính hạt nhân R=1,2.A1 / 3(fm).Hãy xác định mật độ khối lượng, mật độ điện tích của hạt nhân 12
6
C
HD:ρ =2,29.1017(Kg/m3),ρq =1,1.1025(C/m3)
Bài 02: Cho prôtôn có động năng 1,46 MeV bắn phá hạt nhân 73Li đang đứng yên sinh ra hai hạt α có cùng động năng Xác định góc hợp bởi các véc tơ vận tốc của hai hạt α sau phản ứng Biết mp = 1,0073 u; mLi
= 7,0142 u; mα = 4,0015 u và 1 u = 931,5 MeV/c2
HD:
+ Theo định luật bảo toàn động lượng ta có:
p→p =
1
p→α + p→α2
=> p2p= pα21+ pα22+ 2pα 1pα 2cosϕ
+ Vì pα1 = pα2 = pα và p2 = 2mWđ
=> cosϕ = 2 W 4 W
p p
m
α α
α α
−
p p
m
α α
α α
−
(1)
+ Theo định luật bảo toàn năng lượng:
(mp +mLi)c2 +Wp = 2mαc2 + 2Wα
=> Wα =
2
2
m +m − m cα +
= 9,3464 MeV (2)
Từ (1) và (2): cosϕ = - 0,98 = cos168,50 =>ϕ = 168,50
Bài 03: Magiê Mg27
12 phóng xạ với chu kì bán rã là T, lúc t1 độ phóng xạ của một mẫu magie là 2,4.106Bq Vào lúc t2 độ phóng xạ của mẫu magiê đó là 8.105Bq Số hạt nhân bị phân rã từ thời điểm t1
đến thời điểm t2 là 13,85.108 hạt nhân Tim chu kì bán rã T
HD: H0 = H1 = λN0
H2 = H = λN ⇒ H1 – H2 = H0 – H = λ(N0 – N)
T ∆ = −
H H
T ln2 600
0
=
∆
−
=
Bài 04: Một lượng chất phóng xạ Radon(222Rn) có khối lượng ban đầu là m0 = 1mg Sau 15,2 ngày thì
độ phóng xạ của nó giảm 93,75% Tính chu kì bán rã và độ phóng xạ của lượng chất phóng xạ còn lại
1
16
4
T
A T
N m H
k
2 693 , 0
=
Bài 05:Ngày nay tỉ lệ U235 trong một mẫu quặng urani là 0,72% còn lại là 238U Cho biết chu kì bán rã
của U235 và U238 lần lượt là 7,04.108(năm) và 4,46.109(năm) Hãy tính tỉ lệ U235 trong mẫu quặng urani nêu trên vào thời kì đầu khi hình thành trái đất cách đây 4,5 tỉ năm
HD:
+ Gọi m và 01 m là khối lượng ban đầu của U01 235 và U238
+ Khối lượng còn lại của U235 và U238 ở thời điểm hiện nay là:
Trang 2t T T t
T t T
t T t T t
T
t T
t T
t T
e m
m e
m
m m
m e
m
m e
m
e m m
m e
m
m
e
m
2
1 2 ln 2 ln 2
1 02 01
2 ln 2 ln
02
01
2 ln 02
2 ln 01 2
1
2 ln 02
2
2 ln
01
2 1
2 1
2 1
2
1
1
−
−
−
−
−
−
−
−
=
=
=>
=
=
=>
=
=
+ Theo bài cho:
−
=
28 , 99
72 , 0
% 72 , 0
%
100
% 72 , 0
2
1
m
m
02 01
).
2 ln 2 ln ( ).
2 ln 2 ln (
2
1 02
28 , 99
72 , 0
m
m m
T T t
T
3 , 0
3 , 0
% 100
02 02
02 02
01
+
=
m m
m
m
Bài 06: Silic 1431Si là chất phóng xạ, phát ra hạt β− và biến thành hạt nhân X Một mẫu phóng xạ 1431Si
ban đầu trong thời gian 5 phút có 190 nguyên tử bị phân rã, nhưng sau 3 giờ cũng trong thời gian 5 phút chỉ có 85 nguyên tử bị phân rã Hãy xác định chu kỳ bán rã của chất phóng xạ
HD:
-Ban đầu: Trong thời gian 5 phút có 190 nguyên tử bị phân rã : ⇒H0=190phân rã/5phút
-Sau t=3 giờ:Trong thời gian 5 phút có 85 nguyên tử bị phân rã: ⇒H=85phân rã /5phút
H=H0e− λ t=>T=
H H
t
0
ln
2 ln
= 85
190 ln
2 ln 3
= 2,585 giờ
Bài 07: Một mẫu phóng xạ 31Si
14 ban đầu trong 5 phút có 196 nguyên tử bị phân rã, nhưng sau đó 5,2 giờ (kể từ lúc t = 0) cùng trong 5 phút chỉ có 49 nguyên tử bị phân rã Tính chu kỳ bán rã của 31Si
HD: Ta có: H = H0 T
t
−
2 T t
H
2
0
T
t
2 = H H0 = 4 = 22 T
t
= 2 T =
2
t
= 2,6 giờ
Bài 08: Để xác định lượng máu trong bệnh nhân người ta tiêm vào máu một người một lượng nhỏ dung
dịch chứa đồng vị phóng xạ Na24( chu kỳ bán rã 15 giờ) có độ phóng xạ 2µCi Sau 7,5 giờ người ta lấy
ra 1cm3 máu người đó thì thấy nó có độ phóng xạ 502 phân rã/phút Thể tích máu của người đó bằng bao nhiêu?
HD: H0 = 2,10-6.3,7.1010 = 7,4.104Bq; H = 502V phân rã/phút = 8,37V Bq (V thể tích của máu: cm3 )
H = H0 2-t/T = H0 2-0,5 => 2-0,5 =
0
H
H
10 4 , 7
37 ,
=> 8,37 V = 7,4.104.2-0,5
=> V =
37 , 8
2 10 4
,
7 4 − 0 , 5
= 6251,6 cm3 = 6,25 dm3 = 6,25 lit
Bài 09: để đo chu kì bán rã của 1 chất phóng xạ ß- người ta dùng máy đếm electron Kể từ thời điểm t=0 đến t1= 2 giờ máy đếm ghi dc N1 phân rã/giây Đến thời điểm t2 = 6 giờ máy đếm dc N2 phân rã/giây Với
N2 = 2,3N1 tìm chu kì bán rã
HD:
H1 = H0 (1- e λt1) => N1 = H0 (1- e λt1)
H2 = H0 (1- e λt2) => N2 = H0 (1- e λt2)
=> (1- e λt2) = 2,3(1- e λt1) => (1- e− 6 λ) = 2,3 ( 1 - e− 2 λ)
Đặt X = e− 2 λ ta có: (1 – X3) = 2,3(1-X) => (1-X)( X2 + X – 1,3) = 0
Do X – 1 ≠ 0 => X2 + X – 1,3 = 0 => X = 0,745
Trang 32
−
e = 0,745 => -
T
2 ln 2
= ln0,745 => T = 4,709 = 4,71 h Bài 10: Để đo chu kỳ của một chất phóng xạ người ta cho máy đếm xung bắt đầu đếm từ thời điểm t0=0 Đến thời điểm t1=2 giờ, máy đếm được n1 xung, đến thời điểm t2=3t1, máy đếm được n2 xung, với
n2=2,3n1 Xác định chu kỳ bán rã của chất phóng xạ này
HD: Số xung đếm được chính là số hạt nhân bị phân rã:∆N=N0(1-e λ t)
-Tại thời điểm t1: ∆N1= N0(1-e λ.t1)=n1
-Tại thời điểm t2 : ∆N2= N0(1-e λ.t2)=n2=2,3n1
1-e λ.t2=2,3(1-e λ.t1) ⇔1-e−3 tλ 1=2,3(1-e λ.t1) ⇔1 +e λ.t1+e−2 tλ 1=2,3
⇔ e−2 tλ 1+e λ.t1-1,3=0 => e λ.t1=x>0 ⇔X2 +x-1,3= 0 => T= 4,71 h
Bài 11: Để đo chu kỳ bán rã của 1 chất phóng xạ, người ta dùng máy đếm xung Ban đầu trong 1 phút
máy đếm được 14 xung, nhưng sau 2 giờ đo lần thứ nhất, máy chỉ đếm được 10 xung trong 1 phút Tính chu kỳ bán rã của chất phóng xạ Lấy 2 =1,4
HD: Số xung phát ra tỉ lệ với số nguyên tử bị phân rã
Số nguyên tử bị phân rã trong 1 phút đầu tiên: ∆N1= N01 – N1= N01(1- e−λ ∆t)
Sau 2 giờ số nguyên tử còn lại là: N02 = N01.e− λ t
Số nguyên tử bị phân rã trong khoảng thời gian ∆t = 1phút kể từ thời diểm này là:∆N2 = N02(
1-t
e−λ ∆ )
t
e e
N
N N
N e
N
e N
N
01
01 02
01
02
01
2
1
)
1 (
) 1
λ λ
λ
=
=
=
−
−
=
∆
∆
−
∆
−
∆
−
=> eλ t= 1,4 2
10
14 = = λt = ln 2
=> ln2t =ln 2
T => T =ln 2t
2 ln
= 2t = 2.2 = 4 giờ
Bài 12: Để xác định chu kỳ bán rã T của một đồng vị phóng xạ, người ta thường đo khối lượng đồng vị
phóng xạ đó trong mẫu chất khác nhau 8 ngày được các thông số đo là 8µg và 2µg.Tìm chu kỳ bán rã T của đồng vị đó?
HD: Tìm chu kì bán rã khi biết số hạt nhân( hay khối lượng) ở các thời điểm t1 và t2
m1= m0 e λ−.t1; m2=m0 e λ.t2 => 1
2
m
m =eλ.(t2−t1)= 2 1
ln 2 (t t )
T
e − =>T =
1 2
( ) ln 2 ln
t t m m
−
Thế số : T =
1 2
( ) ln 2 ln
t t m m
−
=
(8 0) ln 2 8 ln 2
−
=8ln 2 4 ày
ln 4 = ng
Bài 13: (ĐH -2010)Ban đầu (t = 0) có một mẫu chất phóng xạ X nguyên chất Ở thời điểm t1 mẫu chất phóng xạ X còn lại 20% hạt nhân chưa bị phân rã Đến thời điểm t2 = t1 + 100 (s) số hạt nhân X chưa bị phân rã chỉ còn 5% so với số hạt nhân ban đầu Chu kì bán rã của chất phóng xạ đó là
HD:
Ta có: N = N0 T
t
−
2 T
t
−
2 = N0
N
Theo bài ra: T
t1
2− = N01
N
= 20% = 0,2 (1); T
t2
2− = N02
N
= 5% = 0,05 (2)
Trang 4Từ (1) và (2) suy ra:
T t T t
2 1
2
2
−
−
= t2T t1 2
−
= 05 , 0
2 , 0
= 4 = 22
T
t
t2− 1
= 2 T =
2
100 2
1 1
1
t − = + −
= 50 s
Bài 14: Chất phóng xạ poolooni 210Po
84 phát ra tia α và biến đổi thành chì 206Pb
82 Cho chu kì của 210Po
84
là 138 ngày Ban đầu (t = 0) có một mẫu pôlôni chuyên chất Tại thời điểm t1, tỉ số giữa số hạt nhân pôlôni và số hạt nhân chì trong mẫu là
3
1 Tại thời điểm t2 = t1 + 276 ngày, tỉ số giữa số hạt nhân pôlôni
và số hạt nhân chì trong mẫu là
HD:
Tại thời điểm t1, tỉ số giữa số hạt nhân pôlôni và số hạt nhân chì trong mẫu là
3
1 Suy ra 3 phần bị phân rã
,( còn lại 1 phần trong 4 phần) -> còn 2
2
t T
T =
=> t1 = 2T=2.138=276 ngày Suy ra t2 = t1 + 276 = 4T
Ta có :
Po
Pb
Bài 15: Để xác định thể tích máu của bệnh nhân, người ta tiêm vào máu một người một lượng nhỏ dung
dịch chứa đồng vị phóng xạ 24
Na (chu kỳ bán rã bằng 15 giờ) có độ phóng xạ bằng 1,5µCi Sau 7,5giờ người ta lấy ra 3
1cm máu người đó thì thấy nó có độ phóng xạ là 400 phân rã/phút Thể tích máu của
người đó bằng bao nhiêu ?
HD:
+ Độ phóng xạ còn lại sau 7,5h:
) / _ (
58 , 2354665 /
_ 4264 , 39244
2
ln
H
+ 3
1cm máu có độ phóng xạ 400 phân rã/phút
=> Thể tích máu tương ứng với 2354665,58 phân rã/phút là:
) ( 886 , 5 664
, 5886 1
400
58
,
l cm
Bài 16: Giả sử ban đầu có một mẫu phóng xạ X nguyên chất, có chu kỳ bán rã T và biến thành hạt nhân bền
Y Tại thời điểm t1 tỉ lệ giữa hạt nhân Y và hạt nhân X là k Tại thời điểm t2 = +t1 2T thì tỉ lệ đó là
HD: Áp dụng công thức ĐL phóng xạ ta có:
1
1 1
0 1
1
t
t X
k e
λ
λ λ
−
−
−
−
∆
+ (1)
2
2
( 2 ) 0
2
1
Y
X
k
−
Ta có:
ln 2 2
4
T
e− λ = e− = e− = (3)
Thay (1), (3) vào (2) ta được tỉ lệ cần tìm: 2
1
1 1
k
+
Trang 5
Bài 17: Để cho chu kì bán rã T của một chất phóng xạ, người ta dùng máy đếm xung Trong t1 giờ đầu tiên máy đếm được n1 xung; trong t2 = 2t1 giờ tiếp theo máy đếm được n2 =
64
9
n1 xung Chu kì bán rã T
có giá trị là bao nhiêu?
HD:
Ta có n1 = ∆N1 = N0(1-e λt1)
n2 = ∆N2 = N1(1- e λt2) = N0e λt1(1- e−2 tλ1)
2
1
n
n
=
) 1
(
1
1 1
1
2 t t
t
e e
e
λ λ
λ
−
−
−
−
−
= X(11 X2)
X
−
−
(Với X = e λt1
do đó ta có phương trình: X2 + X =
2
1
n
n
= 64
9 hay X2 + X –
64
9
= 0 Phương btrình có các nghiệm X1 = 0,125 và X2 = - 1,125 <0 loại
e- λ t
1 = 0,125 - -λt1 = ln 0,125 -
T
2 ln
t1 = ln0,125 T =
-125 , 0 ln
2 ln
t1=
3
1
t
Bài 18: Một bệnh nhân điều trị ưng thư bằng tia gama lần đầu tiên điều trị trong 10 phút Sau 5 tuần
điêu trị lần 2 Hỏi trong lần 2 phải chiếu xạ trong thời gian bao lâu để bệnh nhân nhận được tia gama như lần đầu tiên Cho chu kỳ bán rã T=70 ngày và xem : t<< T
HD:
1
2 14 2
2
λ λ
Bài 19: Một bệnh nhân điều trị bằng đồng vị phóng xạ, dùng tia γ để diệt tế bào bệnh Thời gian chiếu xạ
lần đầu là ∆ =t 20phút, cứ sau 1 tháng thì bệnh nhân phải tới bệnh viện khám bệnh và tiếp tục chiếu xạ Biết đồng vị phóng xạ đó có chu kỳ bán rã T = 4 tháng (coi ∆ <<t T) và vẫn dùng nguồn phóng xạ trong lần đầu Hỏi lần chiếu xạ thứ 3 phải tiến hành trong bao lâu để bệnh nhân được chiếu xạ với cùng một lượng tia γ
như lần đầu?
HD:
Lượng tia γ phóng xạ lần đầu: ∆ =N1 N0(1−e− ∆λ t )≈N0λ∆t
( áp dụng công thức gần đúng: Khi x << 1 thì 1-e-x ≈ x, ở đây coi ∆ <<t Tnên 1 - e-λt = λ∆t
Sau thời gian 2 tháng, một nửa chu kì t = T/2, Lượng phóng xạ trong nguồn phóng xạ sử dụng lần đầu còn
T
N =N e−λ =N e− =N e− Thời gian chiếu xạ lần này ∆t’
N N e− e− ∆λ N e− λ t N
∆ = − ≈ ∆ = ∆ Do đó ∆ =t' eln 22 ∆ =t 1, 41.20 28, 2= phút
Bài 20: Gọi τ là khoảng thời gian để số hạt nhân nguyên tử giảm đi e lần, Sau thời gian 0,51τ số hạt nhân của chất phóng xạ đó còn lại bao nhiêu ?
HD:
áp dụng ct : N =N e0 −λt
+ sau τ số hạt nhân giảm e lần, ta có : N0 1
e e N
λ
+ sau 0,51τ,ta có 0,51 0
0
60
N e N
λ τ
−
Bài 21: Để cho chu kì bán rã T của một chất phóng xạ, người ta dùng máy đếm xung Trong t1 giờ đầu tiên máy đếm được N1 xung; trong t2 = 2t1 giờ tiếp theo máy đếm được N2 = 9
64N1 xung Chu kì bán rã T
có giá trị là bao nhiêu?
Trang 6HD:
Ta có N1 = ∆N1 = N0(1 – e–λt1) và N2 = ∆N2 = N1(1 – e–λt2) = N0e–λt1 (1 – e–2λt1)
1
2
N
N =
1
λt
1 e
−
−
1 X X(1 X )
−
− (với X = e–λt1)
Do đó ta có phương trình: X2 + X = 1
2
N
N =64
9 hay X2 + X –
64
9
= 0
Phương btrình có các nghiệm X1 = 0,125 và X2 = – 1,125 < 0 loại
e–λt1 = 0,125 → λt1 = ln(1/0,125) → T = t1/3
Bài 22: Một bệnh nhân điều trị ưng thư bằng tia gama lần đầu tiên điều trị trong 10 phút Sau 5 tuần
điều trị lần 2 Hỏi trong lần 2, nếu vẫn sử dụng mẫu phóng xạ còn lại từ lần đầu tiên trên thì phải chiếu
xạ trong thời gian bao lâu để bệnh nhân nhận được tia gama như lần đầu tiên Cho chu kỳ bán rã T=70 ngày và xem t<< T
HD:
+ Số hạt phân rã lần đầu: (1 ln2 1)
0 1 0 1
t T
e N N N
+ Số hạt nhân phóng xạ còn lại sau t= 5 tuần =35 ngày : t
T
e N
2 ln 0
0′ = − + Số hạt phân rã lần 2 ( 5 tuần sau): .(1 2) . ln2..(1 ln2 2)
0
2 ln 0
2 0 2
t T t
T t
e N N N
N = ′ − = ′ − − = − − −
+ Bài cho:
) ( 14 , 14 ) ( 54 , 848 )
999903 ,
0 ln(
2 ln 999903
, 0
) 1
( 1
) 1
.(
1
) 1
.(
) 1
(
2 2
.
2
ln
2 ln 86400
35 86400 70 2 ln 60
10 86400
.
70
2 ln
2 ln
2 ln
2
ln
2 ln
2 ln 0
2 ln 0
2 1
2
2
2 1
2 1
phut s
t t
T e
e e
e
e e
e
e e
N e
N N
N
t
T
t T
t T t
T t
T
t T t
T t
T
=
=
=>
=
−
=>
=
=>
−
=
−
=>
−
=
−
=>
−
=
−
=>
∆
=
∆
−
−
−
−
−
−
−
−
−
−
Bài 23: Chất phóng xạ 210Po
84 có chu kỳ bán rã 138,4 ngày Người ta dùng máy để đếm số hạt phóng xạ
mà chất này phóng ra Lần thứ nhất đếm trong ∆t = 1 phút (coi ∆t <<T) Sau lần đếm thứ nhất 10 ngày người ta dùng máy đếm lần thứ 2 Để máy đếm được số hạt phóng xạ bằng số hạt máy đếm trong lần thứ nhất thì cần thời gian là
HD:
Số hạt phóng xạ lần đầu:đếm được ∆N = N0(1-e− ∆t') ≈ N0 λ∆t
( áp dụng công thức gần đúng: Khi x << 1 thì 1-e-x ≈ x, ở đây coi ∆ <<t T nên 1 - e-λ ∆ t = λ∆t)
Sau thời gian 10 ngày, t = 10T/138,4, số hạt phóng xạ trong chất phóng xạ sử dụng lần đầu còn
N = N0 e λt=
ln 2 10 138,4 0
T T
N e− =
10ln 2 138,4 0
N e−
Thời gian chiếu xạ lần này ∆t’: ∆N’ = N(1-e− ∆t') = N0 138 , 4
2 ln 10
−
e (1- e− ∆t') ≈ N0 138 , 4
2 ln 10
−
e λ∆t’= ∆N => N0 138 , 4
2 ln
10
−
e λ∆t’ = N0 λ∆t => ∆t’ = 138 , 4
2 ln 10
e ∆t = 1,0514 phút = 63,08 s
Bài 24: Một hỗn hợp 2 chất phóng xạ có chu kì bán rã lần lượt là T1= 1 giờ và T2 =2 giờ Vậy chu kì bán
rã của hỗn hợp trên là bao nhiêu?
HD:
Trang 7Sau t = T1 = 1h số hạt nhân của chất phóng xạ thứ nhất giảm đi một nửa, còn số hạt nhân của chất phóng
xạ thứ hai còn
2 1 02
2
N
= 2
02
N
>
2
02
N
.Như vậy chu kì bán rã cảu hỗn hợp T > 1h
Bài 25: Urani 238U
92 sau nhiều lần phóng xạ α và β− biến thành 206Pb
82 Biết chu kì bán rã của sự biến đổi tổng hợp này là T = 4,6.109 năm Giả sử ban đầu một loại đá chỉ chứa urani, không chứa chì Nếu hiện nay tỉ lệ của các khối lượng của urani và chì là m(U)/m(Pb) = 37 thì tuổi của loại đá ấy là ?
HD:
+ Số hạt 238U
92 còn lại:
U A
t T U
A
U U
t T
N
e N M N
N m e
N
2 ln 0
2 ln
0
−
−
=
=
=>
+ Số hạt 206Pb
82 sinh ra = số hạt 238U
92 phân rã:
Pb A
t T Pb
A
Pb Pb
t T U
N
e N M N
N m e
N N
N
2 ln 0
2 ln 0
0
−
−
=
−
=
+ Bài cho:
) ( 10
04
,
2
37 ) 37
1
(
) 1
( 37 37
)
1 (
37
8
.
2
ln
2 ln
2 ln
2 ln
2 ln
nam t
M
M M
M e
e M
M e
M e
M e m
m
U
Pb U
Pb t
T
t T U
Pb t
T Pb
t T U
t T Pb
U
=
=>
= +
=>
−
=
=>
=
−
=>
=
−
−
−
−
−
Bài 26: Trong các mẫu quặng Urani người ta thường thấy có lẫn chì Pb206 cùng với Urani U238 Biết
chu kỳ bán rã của U238 là 4,5.109 năm, hãy tính tuổi của quặng trong các trường hợp sau:
a Khi tỷ lệ tìm thấy là cứ 10 nguyên tử Urani thì có 2 nguyên tử chì
b Tỷ lệ khối lượng giữa hai chất là 1g chì /5g Urani
HD:
a + Số hạt 238U
92 còn lại:
T
2 ln
0 −
+ Số hạt 206Pb
82 sinh ra = số hạt 238U
92 phân rã:
0 0
t T U
+ Bài cho:
) ( 10 1836 , 1 5
) 5
1
(
) 1
.(
5
5 ) 1
(
5
9
2
ln
2 ln
2
ln
2 ln
2 ln
nam t
e
e e
e
e N
N
t
T
t T t
T
t T
t T Pb
U
=
=>
= +
=>
−
=
=>
=
−
=>
=
−
−
−
−
−
b
+ Số hạt 238U
92 còn lại:
Trang 8
U A
t T U
A
U U
t T
N
e N M N
N m e
N
2 ln 0
2 ln
0
−
−
=
=
=>
+ Số hạt 206Pb
82 sinh ra = số hạt 238U
92 phân rã:
Pb A
t T Pb
A
Pb Pb
t T U
N
e N M N
N m e
N N
N
2 ln 0
2 ln 0
0
−
−
=
−
=
+ Bài cho:
) ( 10 35 , 1
5 ) 5
1
(
) 1
(
5
5 )
1
(
5
9
2
ln
2 ln
2
ln
2 ln
2 ln
nam t
M
M M
M e
e M
M e
M e
M e
m
m
U
Pb U
Pb t
T
t T U
Pb t
T
Pb
t T U
t T Pb
U
=
=>
= +
=>
−
=
=>
=
−
=>
=
−
−
−
−
−
Trong bài này tính tuổi khi biết tỉ số số nguyên tử(khối lượng) còn lại và số nguyên tử (khối lượng) hạt
mới tạo thành:
m
m'
∆
= 5
1 ,
N
N
∆
= 5 1
m
m'
∆
A
t
e m
N
A e N
0
.
λ
λ
−
−
−
=
A
A'
(1-e λ t) =>t=
2 ln
) 1 '
' ln(
A m
m A T
=
2 ln
) 1 206 5
238 ln(
10 5 ,
=1,35.109 năm
N
N
∆
= eλt-1 => t=
2 ln
) 1 ln(
N
N
T +∆
=
2 ln
) 5
1 1 ln(
10 5 ,
= 1,18.109 n¨m
Bài
27: Hạt nhân U23492 (đứng yên) phóng xạ phát ra hạt α và γ tạo ra hạt X Biết động năng của hạt α sau phản ứng là 13MeV, mα =4,0015u,m u =233,99u,m X =229,9737u,1u =931MeV /c2 Xác định bước sóng γ
HD:
+ P t =P s =>0=P X +Pα =>P X =−Pα
2262 , 0 13 9737 , 229
0015 , 4
2
) ( )
( )
( 2
m
W m W
W m W
m P
P
X
đ X
đ đ
X đ X
α α
+
λ
hc W
W c
m m
hc W
c m W
c
m T + đ T = s + đ s + => T − s 2 + = đ(X)+ đ( ) +
) (
2 )
(
+ 0,5526 0,5526.106.1,6.1019( ) 2,248.10 12( )
) ( )
W
λ λ
Bài 28: Để đo chu kì bán rã của 1 chất phóng xạ X người ta dùng máy đếm xung Kể từ thời điểm t=0
đến t1= 1(h) máy đếm được n1 (xung) Đến thời điểm t2 = 3(h) máy đếm được n2(xung) Với n2 = 2,89n1 Tìm chu kì bán rã của chất trên
HD:
+ => ′= −− <=> −− = => − −+ + = => ==−
=
′
=>
=
=
=>
=
) ( 963 , 1
963 , 0 89
, 2 1
) 1
)(
1 ( 89 , 2 1
1 1
1 89
, 2 89
,
2
3
1
2
1
2
loai X
X X
X X X X
X X
X k
k n
n
k
t
+ Mặt khác: X = ln2.t1
T
e− => Chu kì: T = 18,385(h).
Bài 29: Để đo chu kỳ bán rã của 1 chất phóng xạ, người ta dùng máy đếm xung Ban đầu trong thời
Trang 9gian ∆t máy đếm được 14 xung, nhưng 2 giờ sau đo lần thứ hai, máy chỉ đếm được 10 xung cũng trong
thời gian t∆ ( Xem t∆ << T ) Tính chu kỳ bán rã của chất phóng xạ
HD:
+ Số xung đếm được trong thời gian ∆t:
n1=H.∆N1=H (1 ln2. )
0
t T
e
N − − ∆ (1) + Số hạt phóng xạ còn lại sau t= 2(h): t
T
e N
2 ln 0 0
−
=
+ Số xung đếm được trong thời gian t∆ lúc này:
n2 =H.∆N2 =H (1 ) . . ln2..(1 ln2. )
0
2 ln 0
t T t
T t
e
N′ − − ∆ = − − − ∆ (2)
t T
t T t
T
e n
n e
e e
n
1
2
2 ln
2 ln
2 ln
1
2
) 1
(
) 1
.(
:
)
1
(
)
2
∆
−
∆
−
−
=
=>
−
−
Bài 30: Cho phương trình phóng xạ 210Po→X +α
Biết m Po =209,9828u,mα =4,0015u,m X =205,9744u,1u=931MeV/c2, toàn bộ năng lượng toả ra
chuyển thành động năng của các hạt tạo thành Xác định động năng của các hạt tạo thành
HD:
+ P t =P s =>0=P X +Pα =>P X =−Pα
) ( )
( )
( )
( )
( 2
0015 , 4
9744 , 205
2
đ đ
X đ X
m
W m W
W m W
m P
=>
α α
α α
+ m T.c2 +W đ(T) =m s.c2+W đ s) =>(m T −m s).c2+0=W đ(X)+W đ(α)
3 , 6
0015 , 4
9744 , 205
1224 , 0
0015 , 4
9744 , 205
) ( )
(
) ( )
( )
(
MeV W
W
MeV W
W W
W
X đ đ
X đ X
đ X
đ
toa
=
==
=>
=
=>
+
=
=>
α