Những vấn đề lý luận và thực tiễn pháp lý của quá trình hợp tác và hội nhập quốc tế khu vực của việt nam

Kinh nghi~m lich sa trong quan h¢ elm Vi~t Nam v6'i cac qu6c gia lang chfnh phap lu31 chu yl'u lJ VI'I Ham In,lYcyAu ciu clia qua Irlnh hqp lac vii hOI 2... b mr6'c ta, trang giai lu~t h

TRUNG TAM KHOA Hoe XA HOI vA NHAN VAN Quae GIA

VI~N NGHI1tNCUD NHA NUde v A PHAp LU~T

(\ (, ' '.~ • ~~

'"~." ,II ~'J

" "',.,":::';;-;r"?"

CUA QuA TRiNH HOP TAc• , vA H81 NHAp QUOC TE· KHU vtrcA- • •

CUA VI~T HAM

,

Thuky De' tai: -TS VO KHANH VINH

- TS DINH NGQe VUQNG

HA N(n - 2001

LOI NO! AU 4

PHA HU'NHAT: Quan diem chung ve vI Irl, val IriJClia phap lu31 dft'lvol qUa

I S'! tie'p nhQn cac ghl trj phap Iy plllrong Dong va phuang Tfty ci6i v6'i s'!

3 Vffn de baa dam d¢c I~p, Chi'lql1yen qu6c gia trong qua trlnh h¢i nh~p ve

4 Kinh nghi~m lich sa trong quan h¢ elm Vi~t Nam v6'i cac qu6c gia lang

chfnh phap lu31 chu yl'u lJ VI'I Ham In,lYcyAu ciu clia qua Irlnh hqp lac vii hOI

2 Cai cach the che' h~mh ehfnh clap u'ng cac nhu cfiu h(>i nh~p qu6c te' ellCl

4 Che'd¢ cong ch(rc Vi¢t Nam vai qua trinh hqp lac va h¢i nh~p qu6c t6,

6 Vai' tro elm tu phap qu6c te' trong qua trlnh h¢i nl1~p qu6c te'va klm v'!c36

7 Th~rc tien ky ke't va th~fChi~.n di6u Hac qu6c te've kinh te' ella Vi¢t Nam

quyc't tranh chfip kinh te' - thHang Ill<)iph~lCV~ly~u cfiu mb r¢ng hqp tac, h¢i

11 Phap IUQtb,lo v¢ moi tnfo-ng lrong qua trlnh hqp tac, h¢i nh~p qu6c te' va

J

14 Cac hi¢p djnh ttrcmg trQ'tHphap v~ hlnh Sl!va t6 t\lng hlnh Sl!giua C¢ng

PHAN THUBA: V, vlec II'u ehlnh phap lu31 Iffl v(J1eae quan he quffc If vA eAe

1 Vai tro va thl!Ctr~ng cua phap Ju~t qu6c t€ trong vi~c dieu chlnh quan h~

2 V~ co cdu t6 chuc va ho~t d¢ng ctta Ngdn hang th€ giai va Quy ti~n t~

4 Cac t6 chilc phap 19 qu6c t€ va khu Vl!C(t6 chilc va ho~t d¢ng cua

ASEAN va WTO) va m¢t 86 ki€n ngh! v~ vi~c gia nh~p cac

5 Phap lu~t ch6ng d¢c quy~n all1¢t 86 mrac tren th€ giai 67

PHAN TI-H}'TV Klnh nghlem dleu ehinh phap lu31 Clia mOl sO nUlic vA cOng

1 Cac h¢ th6ng pllap lu~t the giai, hay lavffn d~ d!a 19 phap lu~t the giai 70

2 Nhrtng d~c diem chfnh elHl plu1pIlt~l tl"~nthe' gi6i va qua trlnh h9'P tac,

3 fI~th6ng th{)ng lu~t (Common Law) va phap lu~t My 74

4 M¢t s6 net co b?metIa phap lu~t Li~n minh chdu Au 76

5 Vai tro etIa phap lu~t d6i vai sl! phat tri~n kinh te bcac ntrac ASEAN 77

6 Nghien CtTulu~t H6i giao vai tfnh cach la m¢t h~ th6ng phap lu~t d~c s~c

lln NOI DAU

DuOng 16i d6i ngo~i elJa D~mg va Nha nucrc ta dang tU'ng bucrc duc,1ckhAng dinh m~nh me trong cac chfnh sach, phap lu~t va trong ho~t d¢ng th'!cti~n nhi~u m~t Duong 16i do lien quan de'n quan h~ cua nucrc ta vcri cac qu6cgia, cac khu v,!c, cac t6 chlrc va c¢ng d6ng Qu6c t~ Va d~ th'!c hi~n duqcdUOng 16i do, chung ta phiH co nhi~u plllrO'l1gthuc, nhi~u ho~t d¢ng tr~n nhi~u

chfin dong vai tro ra't quan tr<;mgc16iv6i vi¢c th'!c hi~n cac nhi~m Vl;lke tr~n.Quan diem chung v~ vi trl, vai tro cua phap lu~t et6i v6i qua tflnh hqp tac

di dung dfin trong vi~c hoan thi~n h~ th6ng phap lu~t nu6c nha va ti€p nh~ncac quy etinh ella c¢ng d6ng qu6c t€

De xfiy duc,1ccac lu~n clr khoa hqc cho vi~c hoan thi~n phap lu~t mr6cnha trong qua tdnh ntrac ta quan h~ v6i c¢ng d6ng qu6c t~, nhfrng nguai thamgia d~ tai nay tha'y din thie't pluH nghien Clm hai htrcrng co ban

trong h~ th6ng phap lu~t hi¢n hanh ella mr6c ta Nhiing va'n d~ va Hnh v'!cchfnh y~u do g6m co:

a) Linh vvc va ho~t d¢ng cua b¢ may c6ng quy~n Dfiy la ho~t d¢ng coli~n quan trvc ti~p de'n cac quan h¢ qu6c te'va tnr6c h~'t Ia cac quan h~ kinh t~

- thtrong m~i qu6c te' Cai cach b¢ may Nha ntr6c ma tnr6c h~t la cac thu tl;lc

plulp lu~t, ap dl;lng phap lu~t trang qua tr1nh h¢i nh~p qu6c t~

trang Wong lai trang qua tr1nh hc)i nh~p qu6c te' va kllll vvc

hl~t hlnh sv va cac quy djnh v~ tfi t~lI1ghlllh sv

d) Cac thll tl;lc t6 tl;lng hanh chfnh, dAn s'!, tai phan elm toa an kinh t~ vaelm trqng tai DAy la linh vvc clui hbi pluli co btr6c d6i m6i r5 r¢t nhfim "kIwith6ng" h¢ th6ng tai pluln elW mr6c ta v6i cac quy dinh tai phan ntr6c ngoai vaqu6c te' gop phftn giiH quy€t hf'mg lo~t cac lo~i tranh cha'p trang cac ho~t d¢ngkinh doanh Kinh nghi~m va th'!c ti~n qu6c te'1.1Hnh v~rc nay Ia ra't da dc;mgva

diem ttrcmg d6ng, khfic phl;lc nhung h«t cQp trong cac quy djnh elIa phap lu~t

va trong thvc ti~n

2 Nghien cUu cac quan h¢ qu6c t~ va qua trlnh di~u chinh phap lu~t d6iVlli cac quan h¢ do: tlr sl! dieu chinh cac quan h¢ qu6c t~ chung cho c1~n sl!di~u chlnh trang cac IInh Vl!Cqu6c t~ C~Ith~ nhu ngfin hang qu6c t~, thuongm~i qu6c t~, toa an qu6c te', phap lu~t qu6c t~ bao v¢ m6i truemg v.v

3 Nghi~n CtTuv~ cac guy etinh phap ly cua cac t6 chuc qu6c t~ va cac t6

cac t6 chac lo~i nay, huang Ull tien ehrqc g~n cho vi¢c lalTI r6 nhfmg d~c di~mv~ t6 chlrc va ho~t d¢ng, cac nguyen t~c ho~t c1¢ng va nhung di~u uac chu y~u

co lien quan, lam r6 l¢ tdnh Vi¢t Nam tham gia va muc et¢ quan h¢ v6i cac t6

ChAng h~n nhu lien quan d~n phap 111~tve tl1U~,v~ hc\i quan, v~ eMu tu, v~ co

Chung ta d~u bi~t, pllap lu~t ella m6i qu6c gia d~u phan anh nhu c~u va d~cdiem di~u chinh cua cac nuac H¢i nh~p qu6c t~ doi hoi nhung m6i quan h¢C\l the, da phuong va do do, sl! hi~u hie't v~ plulp Iu~t elJa tung qu6c gia la rnt

cho d~n nay v~n chtra co dtrqc m¢t h¢ th6ng nghien cau lu~t ntrac ngoai hoanchinh va day dll, di~u ma b nhi~lI mr6'c b cac trung tfim nghien clm va giangd~y d~i hQc da dtrqc xac I~p ttr Iftu b mr6'c ta, trang giai lu~t hQc; cho d~n nayvftn chtra co dtrqc m¢t h¢ th6ng nghien clru lu~t mrac ngoai ho~m chinh va dny

duqc xac I~p tu Ifiu

H6i ghlo v.v ) va h¢ th6ng phap ItI~t etla m¢t s6 ntrac Ion la btroc eti thfeh hqpdntl ti~n et6i voi chung ta

D~ tai nay lien quan de'n hai plu,lITIvi Ion trong ehrang l6i phat trien dn'tmr{tc elJa Dang va Nha ntrac ta Do In ph~lm vi cac vn'n eM phat trien kinh te' -

xa h¢i, chfnh tr, va ph~m vi elIa cac quan h¢ qu6c te', et6i ngo~i Do do, vi¢c

Dang ta ve phat tri~n da't mr6'c, ve chfnh sach d6i ngo~i va quan eti~m ve hqp

ntroc ta

tl'r quan diem nghien cuu elln 111~tso sanh nhtr la quan diem hQc thu~t chfnhci'ta qua trlnh nghien clm

Co the trlnh bay quan diem tie'p c~n etm lu~t so sanh van de tai nhtr sau:

/ Xac a;nh cae nll(c a9 f1(O'ngfoc Clio phap hull.

N6i cach khac, tren the' gi6'i, c6 nhfrng co cffu nhu the' nao cua phap lu~t?

ngoai plwm vi qu6c gia co nhfrng mlrc dO tuong tac khac nhau d6i voi phaplu~t qu6c gia elm chung ta Khai ni¢m "phap Iu~t ngoai ph~m vi qu6c gia" baog6m:

a) Cac h¢ Iu~t Ion hay con gQi la cac gia dlnh lu~t, vf d':1h~ th6ng th6nglu~t (Common Law), h~ lu~t l':1cdia ddfty, din lam r5 tnroc he't la nhfrng d~ctfnh Ion duQ'c th~ hi~n qua cac hQc thuyet phap Iy, hO<;1tdOng l~p phap, th\!cti~n ap d':1ng phap lu~t, cach giai thfch phap Iu~t, d~c di~m elm lu~t gia vanghelu~t

Khi n6i de'n h~ Iu~t I6n v6'i nhung d~c tfnh nhu vfty nguai ta chu trQngtruoc he't klm V\!Canh huang ella nhfrng net d~c tnmg cho ca mOt h~ ltl~t

b) Cac h~ th6ng phap lu~t ella cac qu6c gia, bao g6m nhfrng d~c diemcua h¢ th6ng phap Iu~t noi chung cling nhu cua h~ th6ng cac van ban phaplu~t cua tung nuoc Ct:!th8

c) Cac lu~t l¢, cac quy djnh ella cac t6 chuc lien qu6c gia, da qu6c gia,kl1UV\!C(vf d':1elm EU, elm ASEAN )

Khi nghien clm ve nam muc dO clIa cai ma chung ta gQi la "Iu~t I¢ ngoaiph~m vi qu6c gia" do, din co mOt nh~n thuc la tfft ca chung kh6ng bao gia lanhfrng kh6i rieng re, bi¢t l~p; Cac Il1~t l¢ do co m6i quan h¢ qua l<;1i,anh huanglfin nhau trong qua trlnh phat t1'i~n c1ilen Clla the giOi H¢ th6ng phap lu~t elJamOt mroc chill tac dOng m~nh hay yeu tuy ttrng Iuc, nlHrng lu6n lu6n chiu S\!

IHrong) co tfnh n6i tr¢i, khi thl tfnh n{)i t1'¢i do Ie;tiIa tlr phfa cac quy c1inh ellClmOt c¢ng d6ng, mOt nhom qu6c gin c6 lien quan hay la ella m¢t mroc Ion n~lO

do Sl! tac d¢ng d6 cling di~n ra kh6ng d6ng deu d6i v6i cac b¢ ph~n hQ'pthanh h~ th6ng lu~t cua mOt qu6c gin Chftng he;tn, khi thl sl! anh IHrong lienquan de'n cac quan di~m phap ly la chfnh, nllltng c6 khi Ia ban thftn plulp lll~tth\!c djnh ho~c Ia th\!c ti~n ap d':1ng phap lu~t

Khi nghien c(m ve vai t1'o elta phap Ill~t d6i voi qua trlnh h¢i nh~p va hQ'p

khik hi¢t trong cae h¢ th6ng ph,lp 11I~t,Slll1khi lam 1'5 cac mlrc <1¢ttr(mg lacella plUlp Iu~t N6i cach khac, cftn tlm cho chrQ'cnhfrng sl! khac bi~t va lam r5nhfrng S\! khac bi¢t d6 nam 0 Joe;tico c«u nao ella ttrng h¢ th6ng phap Iu~t Day

dung, ho~c ngtrQ'c I~i, co the cung m()( n¢i clung do, nlnrng Ill~t I~ cua mr(1C

th(rc phap lu~t cling v~y, clmg mOt che djnh phap Iu~t hay hi~n tUQ'ng phap

lu~t ma nguai dan cua m¢t mr6'c nay co th~ hi~l1 va danh gia kh6ng nlur ngtrai

Nhln chung, nhfrng 8t! khac bi¢t ella phap Iu~t elJa cac nuoc co th~ th~

bi¢t do co th~ tlm thd'y trong linh v'!c l~p phap, trong tlwc tien ap dl;1ng phap

nhd't la St! khac bi¢t v~ cac m~t sau clay:

d~o lu~t IOn, cho n~n, ne'u din lam 1'58t! khck nhau trong phap lu~t thl phai tlmtrong cac h¢ lu~t thd'p hon Cac lo~i ngu6n cua lu~t cung co vi trf thu b~ckh6ng nhu nhal1 trong h¢ th6ng lu~t ella m6i nuoc Nhu chung ta bi~t, ch~ng

m¢t 86 nuoc - cac quy dinh cua lu~t t6n giao v.v

ni¢m, che' djnh, quy plwm phap lu~t ChAng h~n, cach hi~u va tha tt! sfipxe'p

nu6c, va do do tftt nhi~n Ia muc d¢ phat triEn cua cac nganh hay che' djnh phap

va lu~t hrmh chfnh v6i nhCi'ng quy c1inh rftt ch~t che, rftt dffy du, rftt phong phu

kh~c phl;1cxung d¢t cac quy ph~m va cac ch~ dinh phap lu~t (lu~t v~ xung d¢t

muc d¢ phat tri~n nhd't

trong cach dieu chinh cac quan h~ cung lo~i Ch~ng IWn khi noi d~n t6 tl;1nghlnh 8t! d¢ nhftn cua phap luQt dla mOt 86 mrac chrqc nghi~ng v~ lo~i t6 tl;1ng

noi thu¢c ve lo~i t6 tl;1ngdo theo cach nay, qua trlnh t6 tl;1ng, dic th~m quy~nt6 tl;1ng, chuc nang t6 tl;1ng dien fa theo y~u cffu cua vi¢c di~u tfa xet hoi

quan ni¢m ve nguy~n tfie phap Iy: "Co th~ lam tftt ca nlllmg gi lu~t kh6ng

va trong cck giao dich dfin sV ma th6i 'l\fang tv nhu v~y, chung ta c6 the t1rn

tai s~m v.v

d) NhiIng st! kluk bi~t trang trlnh d¢ van hoa phap ly va d~c diem cuatruyen th6ng phap 1)' Co th~ noi r~ng, st! khac nhau trang phap lu~t chrqc t<;1onen kh5ng chi va kh5ng the chi VI cac "c5ng ngh~ lam lu~t" khac nhau mam¢t ph~n dang ke la do cach hieu va m(rc c1¢hieu bi~t ve phap lu~t ella ngtrai

t<;1o,chlro'ng trinh dao t<;\ocac chuyen gia phap hl~t cung co ~mh huang Ian c1e'nSt! khac nhau trong phap 11l~L

Xct ve mtrc d¢ khac hi¢l, co thli co mA'y m(rc d¢ khac bi~t trang phapItl~t nlnr sau:

vil'ng lfiu dai

v.v • t<;\onen

c1di trong dUO'ng 16i chfnh trj et6i ne>iva d6i ngo<;1iella cac mroc

3 Tim hilll nhfin[? xu Iw'017[? 171101 Iril17 clio pl1(1p huJI

phat tri~n Do v~Y, m¢t dieu co y nghia phtrong phap lu~n qucm tH?ng Ii\ plulilam r5 cac xu htrang phat tri~n clm plulp lu~t hi~n nay khi nghien c(nt ve vaitro va V! trf ella phap lu~t trong qua trlnh hqp t.k va h¢i nh~p qu6c te'

C6 the nett m¢t s6 xu hlrang sau dAy de tie'p t\IC nghien cUu va qua d6

a) Xu lllr6'ng toan cau hoa, ktlll v\rc hoa, qu6c te' hoa Khi xem xet xuhuang nay, nha nghien Clm se t1m thA'y cho mlnh St! ly giai ve St! tuO'ng tacgiil'a cac ye'u t6 lu~t qu6c gia va lu~t qu6c te', tu quan diem ve chil quy~n qu6c

cac qu6c gia va cac td chuc qu6c te' trong vi¢c ph6i hqp ban hanh cac quy Hac

v v

qu6c te', kl1U vt!c vao trang h¢ th6ng lu~t qu6c gia nhlr la m¢t cO' cA'u n¢i t<;\iclm h~ th6ng phap lu~t d6

c) Xu 11lrang nh«t the hml nhffng quy djnh phap lu~t tren nhil'ng m~t c~nthie't cua m¢t s6 klm v\rc tren the gi6i

d) Xu huang phfin hoa phap lu~t lrong m()t s6 qu6c gia do anh htrong elJaqua trlnh phat tden Nha ntrac

Trang qua trlnh hQ'P tac va h<)i nh~p, kh5ng th~ kh6ng d\Ing ch<;\mde'ncac yeu t6 va muc de>thu¢c cac xu huang vua k~ tren Cac xu huang d6 xay fa

trtnh hqp tac va h¢i nh~p la: cac xu t1lrang phat tri~n c6 nhiell chieu, nhiell

khong the chi nha'n m~nh va kh6ng the xem nhy m¢t xu l1lrang nao

4 Khd nGng va plu;J1n vi lIng dl!ng clia vi¢c nghien Cl(u vl vai tro clia pluip lu~t trong qua trinh lu!p toc va h(Ji nlujp qu6c t{ va khu vl!c

K€t qua cua vi¢c nghi~n Cl.llJco the dtrqc ap dl;lng vao nhieu linh v~rc.Trong m6i linh vl.!c va hoC;\tc1¢ng elIa Nha mr6c, xa h¢i ho~c cua ca nhftnnguo-i dftn, m(rc d¢ thlg dl;lng duO'ng nhi~n la kh6ng nhu nhau, tuy thu¢c vaov~n de c6 li~n quan C~n nghi~n Clm ve cac d~c di~m C\l the d6 C6 the n~um~y phC;\mvi (mg dl;lng nhtr sau:

mr6c, clm cac doanh nghi¢p, ella ca nhftn c6ng dftn khi c6 vffn de li~nquan)

CO'quan va t6 chuc phi chfnh phu, cac cO'quart tn;mg tai v.v )

tu thuO'ng mC;l.i,.xu~tnh~p khau, tai chfnh, ng~n hang, thu€ quan v.v

PIIAN THlJ NHAT

QUAN DI~M CHUNG VE Vr TRI, VAl TRO eUA PHAp

ngudi Vi~t Nam da bie't tranh thu cac gia tri tu tUOng va van hoa n6i chung va

Vi~t Nam ma xfiy dt!l1g nen ban s~c cua dfin t¢c mlnh d~ t6n t~i va phat tril!n.51! giao thoa gifra cac gia tri truyen thong Vi¢t Nam vai cac gia tri phuO'ngDOng va phuong Tfiy ve phlrO'ng di¢n phap lu~t trong lich sir dien ra trong ke't

qua elIa cac nguyen nhfin th~t trai nghich Thu nhcft, sl! ap d~t cac quan di~m

nghln nam B~c thu¢c, cac tdell d~i phong kie'n Trung qu6c cd xua da ap d~t

nam dl) h¢,thI!C dan Phap cGng da ap d~t vao Vi¢t Nam cac tu tuang ve h¢

th6ng phap 111~tcua nuac Phap Th,( hai, sl! ti~p thu cac gia tri lich sir cua cac

qu6c gia c6 quan h¢ vai Vi¢t Nam bbi cac nha tu tuong Vi¢t Nam, va th6ngqua ho~t d¢ng ella cac nha tu tuong nay, cac gia tri ~y duqc truyen ba vao Vi¢tNam, t~o nen nhii'ng co so tu tuong quan trQng cho vi¢c hlnh thanh cac gia tri

phong kie'n elIa Vi¢t Nam chiu i'mh huong sfiu s~c cua phap lu~t phong kienTrung Qu6c 51! anh huang nay trong qua khlr da dien ra tren hai phU<1Ogdi¢n:H¢ ttr wOng va h¢ th6ng cac quy dinh phap lu~t cua cac trieu d~i Tren phuO'ngdi~n h¢ tu tucmg, cac tu tl1'Cmgphap 19 va cac trieu c1~iphong kie'1) 9 thuc phapIu~t ella Cck trieu df?i phong ki~n Vi¢t Nam chiu Sl! chi ph6i m~nh me cua tlrtUOng nho giao Nho giao tlr th~ ky th(r XII da duqc giai c~p phong kie'n c1uangthai tiep thu lam co so tu tuong cho vi¢c xfly dVng Nha nUac va phap hl~t Cacgh\ tri nho giao chi ph6i m~nh me c1~nphlrclIlg Inrang xay dl!ng phap lu~t van<)i dung elIa phap lu~t nha Le th~ ky XV B¢ Quoc Trieu htnh lu~t elIa nha Leth~ hi¢n m¢t h¢ th6ng lu~t I¢ Inrang Nho Bfing nhfrng qlly c1jnh ella phap 11I~t,

quan dil!m trung quan "chfnh danh djnh ph~n"; "Tam ClTO'ng","NgG thl1c1I1g"dtTQ'Cthl! hi¢n kha r6 dmg trang vi¢c dieu chinh cac m6i quan h¢ xa h¢i elIa

phap lu~t phong kie'n Vi¢t Nam.

Trong xa h¢i Vi¢t Nmn truy6n th()ng, s~rthi h~mh c6ng 19 - chfnh 11\ diemChll ch()t d~ Nha mroc va nhAn clAn co th~ xfch l~i gAn nhau Bftt ky s~r hn'tcOng naa cung co th~ gay ra sv bAt hlnh elW clAnchung, th~m chf gAy n6i lo~n.Tuy nhien, sv anh huang ella tlTtuang Nho Giao, tu tuang phap gia haym6 phong theo cac b¢ lu~t el,a die triCu d~ti phong kie'n Tnmg Qu6c, phap 11I~t

Nam Cac Nha nu6'c phong kie'n Vi¢t Nam khi xay dVng lu~t phap cho trieud~i minh d~u da bie't tie'p tlm cac tu tHang phap 19, tie'p thu cach th(rc va nhieun¢i dung plulp lu~t clla cac b¢ lu~t Trung Qu6c d~ ap dt:mg v~\Ot1nh hlnh thvctien Vi¢t Nam, phu hqp voi tfnh chftt, tdnh d¢ phat tri~n kinh te' - xa h¢i, vanhoa, truyen th6ng, tam 19 va phong t~'c t~p qmln clla nguoi Vi¢t Nam Sv tie'pnh~n co chc;m l<;Jcva khOng may moc r~p khu6n cac gia tri phap 19 ella nen van

cluqc ban sfic clla chfI~h dan t¢c minh So sanh b¢ Qu6c tri~u hinh lu~t vai lu~t

Nlnt v~y co 408 dieu trang Q1I6c trieu hlnh lu~t la cac qui dinh rieng bi¢t clJaphap lu~t nha Le, ma khOng h~ vay IlllTqn phap lu~t ella bftt ky nha nuac nao

Du chiu nnh huang ella tlTtlTang phap 19 va mO hinh Ill~t phap Clla Trung

kh6ng bi Trung Qu6c hoa Cai c1~c sfic Vi¢t Nam van luOn duqc khfing etinh

truyen th6ng A'yla Hnh thucmg yell con ngtrai

Qua trinh tiel] 1111(111 cae gia tr; p1111'r1l1g Tay trong pl1ap IU(1t Vi¢t Nam.

Cac tu tuang phap 19 Vi¢t Nam trong lich stTphat tri~n ella minh kh()ngchi chiu anh huang cua cac ttr tLtang phap 19 phlTong Dong - qua phap Ill~t vah¢ tlT tHang ella Trung Qu6c phong kie'n, ma con chill anh huang cua cac ttrtuang phap 19 phuong Tay, k~ tu khi thvc dAn Phap tie'n hanh xAm lang va c16h¢ Vi¢t Nam van the' ky XIX

Tnr6'c he't con c1uong c1tracac qmm c1i~m phap lu~t va mO hinh phap lu~tphlTO'ngTay van Vi¢t Nam la Cl1<)cxam lang clla thvc dan Phap ll1CO got chan

Tay xfim thvc vao c10i s6ng xa h<)i Vi¢t Nam va ap d~t tung bLTocm() hlnhphap Ill~t cua phuO'ng Tfiy van m¢t cHitmToc v6n he't S(TCxa I~ v6i cac quy dinhphap Iu~t nay Co th~ noi xa h¢i Vi¢t Nam chill ~lI1hInTang cua phap Ill~tplntong Tay khOng phai trong ke't qua ella sv tie'p thu tv nguy¢n nlnT Nh~t Betn

tfic phar 19 plntO'ng Tfiy eta g~p phai S~Tch6ng d6i m~nh me elJa dan chung va

Vi¢t Nmn cac tlTtubng phap Iy <Inn chI', plnTong Tny

Vtrqt l~n H\m Iy va y th(rc phclp lu~t ti~u c~rc cua clan chung d6i v6i che'd¢ phap lu~t bi th~c dan ap d~t, nhi~u nha tu tuang va cach m~ng Vi¢t Nam cHi

di sau t'im hieu cac gia tf! clan ChlI Tfty Au va chiu Sl! anh Inri'mg ella cac gia tri

vie't:

"Bay xin l-J;e'nphap han honh

Qua day ta thtfy rAng HO Chf Minh cHi tie'p c~n va chiu lmh huang sAu s5cci'la cac tu ttTang phap ly tie'n b¢ phuong Tfty v6i ChlI nghia I~p Hie'n, tinh thftn

Ttr ttTang elm Chll nghia I~p hi~n ti~n b¢ va khat v<;mgthie't I~p m¢t ban

Chf Minh Hinh d~o xfty dl!ng - Hi~n plulp 1946

Hitn phap 1946 la 51!th~ hi¢n ta.i t'inh cac gia tri ella ChlI nghia I~p hie'n

va cac ghi tr! Vi¢t Nam M¢t m~t th~ hi¢n dtT<;fccac y~u cAu cua m¢t che' c1¢

quyen va dan quy~n M~t klulc no phan anh con duang dan chu d~c thit elmcach m~ng Vi¢t Nam, kh6ng sao chep m¢t cach may moc btft ky m¢t m6 hlnhclAnChll phtrong TAy nao

Nghi~n cuu lich si'r h'inh thanh va phat tden cac ttTtuang gia td phap IyVi¢t Nam trong sI! tie'p xuc, v6i cac gia tT! D6ng TAy, chung ta thtfy rAng: cacgia trt nay khi dU<;fctitp tlm vao Vi¢t Nam deu dU<;fCcac the' h¢ ngtTai Vi¢tNam phat tri~n, nAng l~n m¢t tAm moi va tra thanh cac gia tri Vi¢t Nam

2 He)i nh~p khn vl!c &chau A nhln tir g6c de) cua sl! 'tuO'I1ghlc elm cac n~nvan hoa phap lu~t va cac h~ thong plulp lu~t

SI! wang dOng trong van hoa Ia m¢t trong nhfrng ye'u t6 cAn thie't va qW1I1trqng trang qua tdnh h¢i nh~p klm vvc tren cac linh v~rc kinh te' va chfnh trioM¢t vf cll;!dien h'inh d6 Ia truy~n th6ng van "hoa plnrong Tay ntnr Thi~n chua

Khong the phil nh~n rang, phuong TAy vftn dang nuoi cluong tu ttTang ve

Chu nghia ca nhAn Ia m¢t trong nhfrng ban chAt cua van hoa plnrong

n6i chung co the dtta ra 3 ye'u t6 sau dfly:

Co m¢t hi¢n ttrQ'ng h¢i nh~p klm v~rc nfra a klm Vl!CD~ng Nam A gifracac ntroc Trung Qu6c, B6ng K6ng, Han Qu6c, Nh~t B?m, Dfli Loan ma hi¢n

Trung Boa c6 d~i, chAng Iwn nlnr Nho giflo) (hrQ'ccoi Ia s~rhoa h<Jpnlnt la ml)t

deu tie'p nh~n phap Iu~t chau Au lyc etja (D(rc, Phap) duai s'! cai trj tr'!c tiepelIa Nh~t B~m tnroc Chie'n tranh The' gioi Ian thu II (trtr B6ng K~ng) Cac qmmchuc Chfnh phll va cac h9C gia ella cac ntroc nay thuang xuyen trao d6i nhfrngquan di~m el1a h9 ve cac va'n de chfnh sach va dieu do da dlin Wi s\r ban hanhphap Iu~t tuong d6ng, d~c bi¢t In trang lInh vl!c kinh te'

Cfiu truc van hoa tOflOd\u ttr xtra toi nay do Chl1 nghia ca nhAn lam b,lchu dl!a tren van hoa phlroog Tay thl nay dang chiu ,\nh huang elIa van hoa t~p

trang xa h¢i, Ia h¢ qua cua chl1 nghia ca nhan trong dIU truc van hoa

3 V~n d~ bao dam dQc I~p, chi qlly~n qlloc gia trong qua trinh hQi nh~p

v~m~t phap lu~t

chong va mc;mh me cua xu the to~lt1cftl1hml, nh~t la trang linh v'!c kinh te C~lC

thi phai (rng pho v6'i st! c~nh tTanh m~nh me Tuy nhien, xu hu6'ng chung Incac qu6c gia 100, nho (tham gia ngay dIng nhieu vao qua trlnh hQ'p tac va lienke't kllll vl!c, lien ke't qu6c te' v~ kinh te', thmmg m~i va nhi~u linh v~rc ho~td¢ng khac )

S'! h¢i nh~p cua nu6'c ta ngay cang sau r¢ng vao dai s6ng kinh te thegi6'i dang tO~lOcftu hoa, sl! tham gia ella mr6'c ta vao m¢t s6 to ch(rc kinh te'kl1l1v'!c Ia thlt thach 16'11 d6i v6'i n~n kinh te cua nu6'c ta Quan h¢ cua mr6'c ta

tnrang Qu6c te' ngay cang cao Kha nang gifr vfrng d¢c l~p, tl! chll va h¢i nh~rv6'i c¢ng d6ng the' gi6'i tang len

Cac tac gia eta nghien CUlt, lam r5 khai ni¢m chu quyen qu6c gia tronglu~t qu6c te hi¢n d~i

tn;mg Chll quyen elIa t~t ca dic qu6c gia trong quan h¢ qu6c te: "Li~n hqp qu6c

Qu6c gia dtrqc c~u thanh bai 3 ye'u t6: Lanh th6 (co so v~t cha't ellO s\r t6n t~i

elIa q116c gia); clfin ctr; va ql1y~n I~rc cong khai (cac y€u t6 tinh th~n) Chll

vi lanh thlS qu6c gia) va quy~n d¢c I~p cua qu6c gia trong quan h~ qu6c t~

Quy~n t6i cao cua qu6c gia dtrQ'c hi€u la quy~n It!c c()ng tuy~t d6i, IOf;li

bo ba't ky quy~n It!c nao tlr b~n ngoai Nha nuac tht!c hi~n quy~n t6i cao ellamlnh trong phC;}mvi lanh th6 qu6c gia, t6 c1uTcvi¢c th\rc hi¢n quy~n It!c ~y vem~t hanh chfnh SlJ d¢c I~p elIa qu6c gia trong quan h¢ qu6c t~ th~ hi¢n vi~cqu6c gia kh()ng I~ thu¢c van quyen I~rcelIa Nha mr6c mr6c ngoai, elIa cac dinh

quan h~ qu6c t~

tr~ng thai phap ly d¢c l~p cua quy~n h!c nha nuac ella m¢t qu6c gia nh~t etinhd6i vai ba't ky m¢t quy~n It!c nao khac trong plWm vi lanh th6 qu6c gia cGngnhu ngoai ph~m vi duemg bi~n giai qu6c gia S~ kh~ng djnh nay se ddn d~ncach hi~u kh()ng dung v~ s~ d¢c I~p ella quy~n l\rc nha mrac trong ph~m vilanh th6 cua m'inh nlnrng d6ng thai I~i cho phep st! t6n t~i cua cac chtl th~ elIaquyen ll!c t6i cao khac trong p1wm vi lanh th6 cua mlnh

tuy~n ng()n ella Cach m~ng Phap va cGng tlr thai ky nay khai ni~m chu quyenduqc nghien ctru m¢t cach co h~ th6ng m~c du chu quyen Ia thu¢c tfnh ellanha nuac, xu~t hi¢n cung vai s~ xufft hi¢n elIa nha ntrac

m6i ttro'11gquan giua phap lu~t qu6c te' va phap Iu~t qu6c gia Blm thfin m6iquan h¢ qua I~i m~t thi€t giua 'cac quan h¢ trong m6i qu6c gia do phap lu~tqu6c gia dieu chinh va cac quan h¢ qu6c t€, quan h¢ giua cac qu6c gia do

phap lu~t qu6c t~ chung, mang tfnh toan c~u va phap lu~t qu6c t~ di~u chlnhm6i quan h~ giua cac qu6c gia trong m6i klm v~c d!a Iy nhfft d!nh deu co m6iquan h~ m~t thie't vai phap lu~t elIa m6i qu6c gia ChAng hf;ln, cac dieu uac

nhieu d€n phap lu~t qu6c gia ella cac mr6c thanh vien; cac cam k€t trongkhu6n kh6 ASEAN t~t yeu se tac dOng trt!c tie'p d€n phap lu~t cua cac qu6cgia D6ng Nam a, trong do co Vi¢t Nam Vi¢c cam k€t tham gia x~y dt!ng KImvt!c m~u dich tt! do ASEAN - AFT A va tht!c hi¢n CEPT duong nhi~n ddn taivi¢c si'ra d6i phap lu~t ve tIme' quan clla Vi¢t Nam Khi chung ta tham giaWTO thl tfft y€u phai sua d6i phar lu~t cho phu hqp

ta quy€t dinh hay dfiy Ia thvc te', 18 'Illy hl~t tfft y€u? Cfiu tra lai chi co th~ la

m¢t: h¢i nh~p la quy Iu~t khckh quem 111~gi6'i ngay dmg trO'nen nhtrt the hoa

hoa blnh m6'i thtry s'! n6 l'!c chung ma trong phat tri~n kinh t~ cling v~y

H¢i nh~p qu6c t~ va klm v~rc khOng phai Ia m\lc dfch ma Ia phu<mg ti~n,phu<mg phap d~ chung ta th'!c hi~n nhi~m V\l cOng nghi~p hoa, hi~n d<;\ihoadat nu6'c, VI d~n gHm, nu6'c m<;\nh, xa h¢i cOng b~ng, d~n chi't va van minh.Tuy nhien, hoa nh~p vao dong chay chung khOng co nghia Ia ta khOng phai H\

ta nua, khOng phai ttrt ca se nhu nhau H¢i nh~p khOng co ngh'ia Ia phai tu bi)

H6i ghlo va 111ien chua giao, Ph~t giao vAn con do, Ch'll nghia xa h¢i vAn lam\lc tieu phtrn c1~ucua chung ta Kh6ng ai bu¢c ta phai tu bi) chu nghia xii h¢ine'u mu6n h¢i nh~p khu v'!c Duo'ng nhien trong vong quay chung cua c6 mayh¢i nh~p, banh xe g6 dugc che' t~o kh6ng theo ti~u churln n~lOkh6 va an kh6pv6i duqc v6i banh xe kim Io<;\i.NIllfIlg kh6ng thie'u truong hqp banh xe rangcua lam b~ng chfft deo t6ng hqp vftn crr nhjp nhang cung banh xe kim Io<;\ine'u

khu Vl!c la tfft ye'u, bu¢c chung ta phai n6 I'!c nhieu h<m d~ khOng t\lt h~u

huang phat trien cua chung ta

f-{<)i nlu;lp quae fe: h<)i n/u;lp khu vife va quye'n 19p pluip

Quyen I~p phap Ia m¢t trong ba quyen cua quyen l'!c nha nu6c, the hi~nchu quyen qu6c gia Trang qua trlnh h¢i nh~p qu6c te' va h¢i nh~p khu v'!cquyen l~p phap khOng mfft c1ithu¢c tfnh la chu quyen t6i cao cua Nha nu6c ta Trong truemg hqp nay, theo chung t6i, co hai vffn de quan trQng c~n phaikhAng dinh

TIll! nl1l1't,vai tro lanh c1<;\ocua Dang C¢ng san Vi~t Nam la khOng thephli nh~n Vai tro nay duqc ghi nh~n tTong Hie'n phap cua nu6c C¢ng hoa X5

Duong 16i d6i ngo:;ti cua Dang Nha ntr6'c ta dang tUng buac dugc khAngdjnh m<;\nh me trong cac chfnh sach, phap lu~t va trong ho<;\td¢ng th'!c tiennhieu m~t D6 la duemg 16i "ci'mg c6 m6i tnremg hoa blnh va t'i1Odieu ki~n

hoa, hi~n d<;\ihoa dttt nu6'c, ph\lc V\l s'! nghi~p x~y d,!ng va bao v~ T6 qu6c";

m~t, song phu<mg v6i cac nu6c, cac t6 ch(rc q116c t~ va klm v'!c tr~n nguy~nt~c tOn trQng d¢c l~p, chu quyen, toan vyn lanh th6 cua nhau, khOng can thi~pvao cOng vi~c n¢i b¢ cua nhal1, blnh c1~ng, cung co Iqi, thOng qua thu<mgluqng d~ Om nhli'ng giai phap phu hgp giai quye't cac vA'n de t6n t~i va cactranh chttp"; "Tang cuO'ng quan h~ v6'i cac Illr6c Iang gieng va cac nu6c trang

th6ng, coi trQng quan h~ v6i cac 11l1'0'cpilat tri~n va cac trung t~m kinh te'

-chfnh trj tr~n th~ gi6'i"; "Tang cttang quan h¢ v6'i cac t6 chuc cua Li~n hQ'pqu6c va cac t6 chuc qu6c t~ khac" Nhu v~y, duang 16i do li~n quan d~n quanh¢ cua nu6'c ta voi cac qu6c gia, cac khu vt!c, cac t6 chuc va c¢ng d6ng qu6c

nhieu ho~t dOng tr~n nhieu m~t La cong Cl;lquan 19, t6 chuc va dieu chinh cuaNha nu6'c, phap Ju~t ch~c ch~n dong vai tro rat quan tn;mg d6i v6'i vi¢c tht!chi¢n cac nhi¢m vl;lke tr~n

Hai la, My da vi ph~m phap Jll~t q1l6c te' khi thong qua ngh! quye't etoi

huy be, dieu 4 Hie'n phap tHroc C¢ng hoa Xa h¢i chil nghia Vi¢t Nam nam

1992 Mu6n bao dam hoa b'inh va an ninh qu6c te'de thuc et~y st! phat trien,cac qu6c gia phai hQ'P tac v6'i nhall, t6n tr9ng cac nguy~n t~c co ban cua PhapJu~t qu6c te' nhat Ja nguy~n t~c b'inh etfing ve chit quyen gifra cac qu6c gin.Ngay nay, ra't nhieu va'n de da vuqt ra khoi ph~m vi elm mOt nu6'c, chAng JWnche'va'n de bao v¢ moi truang, ch6ng chie'n tranh ht;lt nh~n Nguy~n t~c cac

q1l6c te' ngay cang mang tfnh thai s~r Th~ gi6'i da qua thai ky philn thanh hai

dtrQ'c giai quye't d~ dang

Trong cong cu¢c d6i mai b tHrac ta hi¢n nay, vi¢c tuy~n b6 Vi¢t Nam

mu6n la b~n va Ja d6i tac tin c~y cua tat ca cac mrac trong c¢ng d6ng the' giaichfnh Ja chung ta tuy~n b6 cam ke't th~rc hi¢n nguy~n t5.c cac qu6c gia phai co

Hl)i nht;?p qU6c te: hl)i nht;?pklw vl(c vaquye'n hanh pl1{1p

Quyen hanh phap la mOt trang nhfrng quyen thu¢c chit quyen hoan toan

va d~y du cua q116c gia Co the noi, cGng nhtr cac linh vt!c I~p phap va tu phap,cac cong vi¢c thu¢c quyen hanh phap, quyen dieu hanh elm Chfnh phil Ia congvi¢c n¢i b¢ cua qu6c gia Ntnr v~y co the noi kh6ng the co s\r can thi¢p ta b~nngoai vao quyen hanh phap ella m6i nu(S-c.Va.'n de nay da duQ'c khAng c1!nhtrong cua nglly~n t~c co blm elIa Ill~t qu6c te' Ch~ng Iwn nguy~n t~c khongcan thi¢p van c6ng vi¢c n¢i b¢ cua cac q1l6c gia khac, nguy~n t~c cac diln t¢c

qu6c gia

H()i nhlJp qU6c f~: h()i I1/Uj1' k/111 IIl/e I'a quyln fctphap

m6i Ii~n h¢ ben ngoai va b~n trong dta no Do la ho~t d¢ng theo quy djnh cuaIl1~t hlnh th(rc, Iu$t t6 t\lng H¢ th6ng ttr plHlp fa m¢t b¢ ph~n h<;1Pthanh etla h¢th6ng kiem tra xa h¢i de duy trl va bllO v~ ky ctrang va tr$t tt! xa h¢i D6ngthai, h¢ th6ng tu phap l~i c6 nhfrng et~c diem va chuc nang ri~ng, va truac het

COng nhu cac Iinh vl!c l~p phap va hanh philp, tu phap Ia ho~t d¢ng, la linhvt!c hoan toan thu¢c khai ni~m "c6ng vi¢c n¢i b¢ cua qu6c gia".111eo quandiem h~ th6ng tu phap vtra la b¢ ph~n kiem tra xa h¢i, vua la m¢t b¢ ph~nquy~n It!c Nha mroc n~m trong cac kh~hl f~lOthanh h¢ th6ng trang kiem tra clla

xii h¢i thOng qua Nha Illtuc.

Tuy nhi~n, trong qua trlnh h<)i nh~p chung ta khOng th~ khOng tfnh dennhung clieu ki¢n to~m c~u hoa, khu vt!c hoa va hq'p tac qu6c te trong linh Vt!Cghli quyet tranh chap kinh te, elfin st!, hOn nhfin - gia dlnh va dau tranh phongch6ng t¢i ph~m, nhat Ia khi quan h¢ nay da vUq't ra khoi gi6i h~n cua du<1tlgbi~n gi6i qu6c gia St! h¢i nh~p nay doi hoi chung ta phai co nhfmg giai phap

de wang trq tu phap, hq'p tac dft'u tranh, phong ch6ng t¢i ph~m trong pIwm vi

trQng thi nu6c ngoai duq'c thi h~mh tr~n lanh th6 Vi¢t Nam Ia nh!m t~o Co' h<)ih<)i nh~p va cling kh6ng th~ khac chrq'c khi y~u diu khach quan da dang va sed~t ra cho cac co' quan co tham quyen cua Vi¢t Nam phai giai quyet cac va'n

de tttO'ng tt! Va dieu do kh6ng co nghia Ia chil quyen etm Vi¢t Nam da bi xfimlwi

Trong linh vt!c quyen tu phap cftn phai tha'y mOt tht!c te Ia trong kh6ng ft

nu6'c phuO'ng Tay co quan di~m thtra nh~n quyen tai ph an cua toa an qu6c ted6i v6i cac v\l ki¢n ma ca nhan d¢ dO'n ki¢n Nha Illr6c mlnh t6i toa an qu6c te.Ch~ng h~n cac nuoc Tay Au thua nll~n quyen (ai phan cua Toa an nhan quyenChau Au hay m¢t s6 nuoc tham gia C6ng uoc qu6c te ve cam mQi hlnh thucphftn bi¢t d6i xlr d6i voi pI1\! nft clo D~i h<)i d6ng Li~n Hq'p Qu6c thOng quanam 1979 ma Vi¢t Nam da phe chunn eta c6ng nh~n quyen etm nguoi ph\l nuv6i tu cach Ia c6ng dan cua m¢t Illr6'c ki¢n Nha nu6'c mlnh ra Toa an qu6c tekhi xet tha'y quyen cua mlnh hi vi p1wm Vi¢t Nam da baa Iuu dieu khafm nay(dieu 29 cua COng u6c) Day la m<)t thl!c te ma chung ta khOng the cha'p nh~nduq'c Neu c6ng nh~n quyen tai phan etta Toa an qu6c te d6i vui cac V\l ki¢n

ma m¢t b~n Ia cOng dan va m<)t ben Ia Nha mruc etm cOng clan a'y thl duangnhi~n chu quyen qu6c gia hi xam h~i H¢i nh~p qu6c te khOng co nghia la

quyen cua ca nhan ki¢n Nha mr6'c mlnh ra tnr6'c taa an qu6c te Tht!c ra quan

chu th~ cua c6ng plulp qu6c te

the anh Inrbng ti~l1 Ct!Ctoi vi¢c bllO v¢ Chll quyen elJa nha mroc ta Trong tientrlnh gia nh~p WTO Vi¢t Nam cia va clang tien hanh nhfrng c6ng vi¢c kh6ngdO'n gian

Vi¢c sua d6i cac van ban phap hl~t hi¢n hi'mh ctln duq'c tien hanh m¢tcach can blm thea m<)t dinh huang H\u clai, tren Co' sb ell! bao khoa Iwc ve cacnhu CtlUcfttl clieu chinh plulp lu~l trong ttrng ch~ng c1uong phat tri~n cua tuO'ng

cho cac dt! an dau tu vao san xufft kinh doanh, t~o tftm ly cam chUng cho dqi

thucmg xuyen ra soat l~i tht!c tr~ng hi¢u It!c cua cac van ban phap lu~t hi¢n

kha nang di~u chlnh trong ph~m vi thai gian nhat dinh Ben c~nh do chung tacting co th~ tie'n hanh x~y dt!ng nen nhfi'ng van ban phap lu~t mol

Cac bi~n phap tdng ClfO'l1gcong lac lu)i nlu;ip

Tie'p tt:lCday nhanh cfing cu¢c cai cach, t6i da hoa kha nang dap t1'ng yeucau elm WTO Cac IInh Vt!Ctn tien cho cai cach phai duqc xac djnh phu hqpvoi cac yeu cau cua WTO

Phai thie't l~p m¢t h¢ th6ng plulp lu~t phu hqp ma do do m¢t h¢ th6ng

Nam va cac thanh vien WTO khac, phu hqp vai tieu chuan va tht!c tien qu6c

cac nuac dang phat tri~n Vi¢t Nam cOng phai c~t giam h~mg rao phi quan

m~i Truac khi dua ra chuang trlnh chfnh th(rc cho WTO can nghien ct1'u tdng

th~ danh gia lmh huang cua vi¢c cM giam thue' va cac nhftn nhuqng thi truemgkhac Phc1i nghien CtIu ty m! cac linh vt!c, d~c bi¢t la cac Iinh vt!c nh~y cam;nhUng Hnh vt!c d~t duqc muc d¢ c~nh tranh co th~ cho phep mO' cua ma ft co

mu6n v~n d1;1ngMFN

nhUng yeu cau can ban trong qua trlnh Hun vi¢c t~i WTO Dlra can b¢ co dllnang l'!c di dao t~o chuyen sAu ve kinh Ie' b cac nucrc co nen c6ng nghi~p tientie'n d~ sau nay tham gia ho~t d¢ng dam phan van cae ho~t d¢ng khac t~iWTO

Can t~n d1;1ngt6i da vi trf Hi quan sat vien d~ co th~ chuan bi t6t han cho

gia nh~p WTO cua cac nuac khac se cung cap cac kinh nghi¢m tht!c te' v~ muc

kh6ng chfnh thuc d6i v6i cae mrac thanh vien cua WTO

Di~u quan tr<;mg nhat dln phai qucm tAm la vi¢c sua d6i phap ]u~t, hoanthi~n h¢ th6ng phap lu~t d~ h<)i nhQp klm vt!c, h¢i nh~p qu6c te, tnrac het Inthvc hi¢n I¢ tr'inh cM giam thue' xuflt nhQp khrlu theo quy dinh cua Hi¢p dinhCEPT nham thie't I~p AFTA, d~un phan gia nh~p WTO can phc1i duqc th'!chi¢n sac cho kh6ng xftm h~i toi chtt quyen qu6c gia, phai dam bao d¢c I~p dAn

chung ta

4 Kinh nghi~m lich sir trong quan h~ cua Vi~t Nam vUi cac qu6c gia langgi~ng - khu VIlC

va h¢i nh~p qu6c te' - klm v'!c la c6ng vi~c din thie't va cffp bach Trong do,

trong l!ch su Vi¢t Nam trong quan h¢ voi cac qu6c gia tang gieng - klm v,!c,d~ tii' do tlm ra nhfrng kinh nghi¢m Ijch str phu hQ'p v6i quy lu~t chung va thfch(rng voi hoan cc'mh Vi¢t Nmn, gop phfin plll:ICV\l y~u cftu mb r¢ng hQ'P tac va

nghi~n CI1uelm de tai nay

• Ki~n quy€t girl vfrng d¢c I~p, Chtl quyen qu6c gia va a~t IQ'ifeh dan t¢clen tfen h€t

• Co k€ Seteh thfeh hQ'p tuy theo the' mr6c va v6i ttrng "d6i tac"

• Su d\lng ke't hQ'p nhieu bi¢n phar nh~m t~o the' m~nh, chu quyen va mb

r()ng quan h¢ d6i ngo~i

• Co ke' sckh thfeh hQ'p din phlli hi~u mlnh bi€t nguai

• Su d\lng phap Iu~t trang mr6c va hi~u bie't lu~t I¢ ella mr6c Iang gieng

PHAN TI-Ilf HAl

LINH VU'C DI1LUCHiNH PHAp LUAT CHU v1fu 6 VIET

H(>INH~P

1 Qua trinh d6i mUi ho:,tt dQng I~p plulp (1 nuoc ta truoc y~u cAli cua hQinh~p qu6c t~ - khu VIlC

D~i h¢i Ian thu VIII elm Dang C¢ng san Vi¢t Nam, khi d~ ra nhi¢m vI;!

va phtrO'ng htr6ng ti€p t\lC cai cach b¢ may Nha nu6c C¢ng hoa xu h¢i Chtlnghia Vi¢t Nam du coi m¢t trong nhG'llg quan ai~m co ban elm vi¢c th'!c hi¢nnhi¢m Vl;ldo la "U'ing ctrang phar chc' xa h()i chlt nghia, xfty dvng Nha ntr6c

ghlo d\Ic, nfing cao d~o duc,,(I).

Trong n¢i dung cua cac dinh htrang phat tden d~t mrac, Dang ta da xlkdinh tiep t\Ic d6i mai, nfing cao ch~t ltrqng c()ng tac I~p phap cua Qu6c h¢inhfim "ban hanh cac d~o lu~t c~n thi~t de c1i~uchinh cac Hnh vvc ella doi s6ng

xa h¢i Uu ti~n xfiy dVng cac lu~t vt, kinh t~, v~ cac quy~n c()ng dfin va caclu~t di~u chinl) c()ng cu¢c cai cach b¢ may Nha nuac, cac lu~t di~u chinh Ce1c

Khi noi d~n nhi~m V\l quan Iy kinh t~ ella Nha ntt<1c va nfing cao nang

khu()n kh6 Iu~t phap, co h~ th6ng chfnh sach nhfi't quan d~ t~o m()i trtrong On

"Phap lu~t khOng nhfrng pheli phu hqp vai di~u ki~n kinh te chung va khOngchi la sv bieu thi di~u ki¢n chung do ma con phai Ia m¢t sV bieu thi nhfi't quan

PlUlp Iu~t va h¢ th6ng phap IUQtco t fnh phat trien Ngoai tfnh phO bien

phat trien tr~n co sa va nhiim duy trt nhfrng gia tri b~n vi1ng va ti~n b¢ elIa xiih¢i M¢t h~ th6ng phap lu~t co kha nang duy trt duqc tr~t tv xa h¢i On djnh vati~n b¢ la m¢t h~ th6ng VU<lbao g6m trong do cac truyen th6ng van hoa, vtra

Iai khi no Ia s\r hi¢n thfin va ket tinh cac yeu t6 truy~n th6ng

Tr~n co sa do, phap IUQtc6 nhrfng quy IUQtphat trien Phat hi~n, nfim bfit

phap

Qua trlnh "dua Ien thanh Ill~t" cac nhll C~l1xa h¢i, cac Chll truong, chfnh

co djnh Illfang, co m\Ic dfch va co k~ ho~ch

Nhtn I~i thvc ti~n cua ho~t d¢ng I~p phap ella Nha Illrac ta, co the thfi'yriing ho~t d¢ng do da tirng huac co tfnh ke ho~ch L~n dffu ti~n trong Ijch slrclla mlnh Qu6c h¢i khoa X eta ql1yet etjnh dtrqc Chtrong trlnh xfty dVng phap

d¢ khac nhau, ttr do t6 ch(fC b¢ may Nhi\ mrac, kinh t~, ngftn sach, tu phap,q1l6c phong, an ninh, van hoa- xa h¢i, khoa Iwc, c()ng ngh~ va m()i truOng (Mudtrqc Qu6c h¢i, uy ban Thuang vy Qu6c h¢i, Chfnh phll va cac B¢, nganh banhanh cac van ban phap Iu~t Q116c h¢i eta d~t tn;mg tftm clla c()ng tac I~p phap

ctrong phap ch~ XHCN

Tuy nhi~n, neu xem xet ho~t et<)ng I~p phap tu cac y~u c~u khach quan

III Dimg C¢ng san Vi¢l Naill, VAn ki¢n D!,Ii h¢i elf.lihj~11 loon qu6c Mn Iht'r VIII, NXn Chrnh Irj qu6c gia, I Hi NOi,1996,lr.129.

(2)T~iIi!u dii ddn, 1r.130.

m Nhu I~tn, 1r.103 - 104.

' , :_.l "-,_ \

tren m¢t n~n !lmg k~ ho~ch h6a vfrng ch5c va aay all VI th~, c6ng tac l~pphap con thi~u a6ng b¢ ChuO'ng tdnh xfiy d~rng phap lu~t cho Cll nhi~m kychua sat v6i yeu dtu di~u chlnh phap lu~t d6i v6i hang nam cHito ra chua satv6i tht!c t~.

K~t qua la, nhu D~i h¢i I~n thlr VIII cua Dang dii chi r5, "h¢ th6ng lu~tphap, cO'ch~, chfnh sach chua d6ng b¢ va nhfft quan, tht!c hi¢n chua nghiem"

lu~t, phap I~nh dii ban hanh ch~m di vao cu¢c s6ng; chfft Ilrqng m¢t s6 van bimphap Iu~t con thffp, chua dap ung cluqc day all yeu cau

La m¢t b¢ ph~n cua k~ ho~ch Nha mr6c, k~ ho~ch I~p phap phai di lienv6i k~ ho~ch phat tri~n dfft mr6c ma cao nhfft la Chi~n Ilrqc 6n dinh va phcHtri~n n~n kinh t~ - xii h¢i M¢t b¢ ph~n kh6ng th~ thi~u duqc ella Chi~n luqcd6 phai Ia chi~n Itrqc I~p phap ella Nha mr6'c ta

VI v~y, nghien cUu de de ra cltrqc nhfrng lu~n cu khoa h9c cho vi¢c xfiydt!ng chi~n hrqc Ia nhi~m vu cffp bach cua tung khoa I19C phap 19 trang giaido~n hi~n nay

vi~c xAy dl,J'ng Chien luqc I~p phap

thu~t ngfr duqc dtmg gan nghia v6'i nhall nhu "Chi~n hrqc I~p phap", "chi~nluqc xf\y dt!ng phap lu~t", "chi~n hrqc phap lu~t" va "chi~n hrqc phat tri~nphap lu~t"v.v Nhfrng thu~t ngfr d6, v6'i nhfrng s~c thai khac nhau, c6 the duqccoi la d6ng nghTa,

chudn xac thu~t ngfr, tru6'c h€t c~n lam r5 m¢t s6 m6i lien h¢ va st! phf\n bi¢tcan thi~t sau af\y

Trong rfft nhi~u ph~m vi elta phap lu~t va ho~t d¢ng phap lu~t, can lamr5, chi~n luqc c~n bao g6m trang do nhfrng plWm vi va ho~t d¢ng nao L~pplUlp la m¢t ho~t c1¢ng di~u chlnh phap 111~t.B6'i VI di~u chlnh phap lu~t, ngoaicac quy ainh phap lu~t, con bao g6m cac cO' ch€ xii h¢i va cac cO' ch~ phap Iya~ aua phap lu~t vao cu¢c s6ng, phat huy hi¢u qua va hi¢u l'!c cua phap Iu~t,cac hlnh thuc giao d\lc ph6 bien, phap lu~t nham xf\y dt!ng y thuc, tu duy van6i s6ng phap lY Nhu v~y, chi~n luqc I~p phap chi h~n ch~ m¢t plwm vi cacy~u t6 phap lu~t lam c16ituqng dla n6 nhu: cac van ban lu~t cua Qu6c h¢i, cac

tu ella Chfnh Phu va Thll tu6'ng Chfnh phLt Cac van ban d6 g~n Ii~n v6i cacch€ ainh phap hl~t va cac nganh 111~t.Trang qua trlnh xf\y dt!ng ban hanh vaana vao ap dl.;lng c6 m6i lien h¢ m~t thiet v6'i cac c1i~u ki~n chfnh tri, kinh te,xfi h¢i, chiu ?mh hu6'ng cua cac dieu ki¢n et6 Chi€n luqc I~p phap, VI vf\y, lachie'n luqc cua qua trlnh d6

D~ c6 th~ eti d~n s'! "phf\n clinh" la chi~n luqc v6'i cac plwm tru klute, crtnlam r5 tht!c chfft cua m<)t s6 ph(;lm tru co lien quan nhtr chfnh sach phap lu~t vachfnh Sacll I~p phap, d~r bao phap 111~t,chtrO'ng trlnh I~p phap, k~ ho~ch I~pphap, m6 hlnh phap lu~t

Chfnh sach phap ltl~t, trong e1<)co chfnh sach l~p phap Dfiy la m¢t khaini¢m co n¢i dung r¢ng, bao g6m duong Wi, chu tnto'ng va quan diem elillDang va Nha mrac ve vi¢c slr dl;lng c6ng Cl;lphap Iu~t de quan Iy Nha mr6c,quan ly kinh te, quan 19 XR h¢i Trang chfnh sach phap Iu~t, ngoai vi¢c xacdjnh cac phuang huang I~p phap va cac y~u c~u tlu;tc hi¢n cclc phuang Inr6ng

do, con co cac chfnh sach khac nlnr chfnh sach trong Ilnh vt;rc dao t~o, slrdl;lng, b6 trf can b¢ phap lu~t, chfnh sach frang linh vt;rc giao dl;lc, tuy~ntruy~n, ph6 bi~n pl1<lpIU~f, phat trien khoa l1Qcpl1<lpIy V.v

nhung xu Inr6'ng phat trien trong wang lai elln qua trlnh va st;rki¢n phaf' IY Nocung dip cho nha lam lu~t th6ng tin ve nhung kha nang phat sinh nhung y~u

t6, st;rki¢n co Ii~n quan den phap lu~t, trang do co the co cac yeu t6 va st;rki¢n

tfeh ct;rc va ti~u ct;rc va tr~n ccJ S(jc16ma xac djnh hi¢u qua co the c1~teltrqc ellHphap Iu~t Nlnr v~y, dl! betOphap Iu~t kh6ng phai In chien ltrqc l~p phap ma In

co sa cho chie'n Itrqc l~p phap

ChuO'ng trlnh ltJp phap Noi den Chuang trlnh t(rc la noi ve nhfrng djnh

hu6ng ho~t d¢ng wang et6i C~Ithe duqc s5p xep thea th(r tt;rthai gian truo'c vasau Chuang tdnh I~p phap la nhu'ng ml;lc ti~u, nhfnlg djnh huoog xfiy dt;rngcac Ia~i van ban phap Iu~t cAn et~t eltrqc trong m¢t khmlng thai gian nhfit djnh.Ch5ng h~n Clntong trlnh xfly c1t;rngph11p Ill~t ella Q1l6c h¢i khoa X So vai ke'

ho~ch, chuang trlnh co tfnh dinh IwO'ng hon Co the co Chuang trlnh d1li h~lll

va Chuang tl'lnh ng~n h~n

Ke'hageh leJpphap Ke ho<)ch I~p phap Ia xac dinh s6van ban phap lu~tc~n ban hanh trang m¢t khoang thai gian nhftt dinh va veri m¢t thu tt! thai giclllcha vi¢c so~n thao, ban hanh Ke' hm.'ch mang tfnh xac dinh, kh~ng c1inh.eel

hai IO'.li:ke hO'.lch co tfnh d\r kien va ke ho~ch l~p phnp chfnh th(rc Ke hoc~chI~p phap chfnh thuc co gia tri kh~ng dinh 1O'nhem va c6 hi¢u I~rc thi hrll1h caohan d6i v6i cac co quem, t6 ch(rc hCi"utreteh

Ke ho~ch cling co ke ho<)ch c1ai h:.lll va ke ho<)ch ng~n h<)l1,ho~c k6hO'.lch hang nfim Ke ha~ch IQp ph:lp dai h:'.111tfr5 den I() nfim ho~c 15 nam corfit nhieu diem gi6ng vai c1nwng trlnh IQp phap va glln voi d~r haa phar ItIQt.Tuy v~y, k~ ha~\ch kh6ng mung tfnh chn't la nhfrng nhln nh~n, nhfrng gqi y 111m

M(3 hl17h It?Pphap M6 hlnh Iii nhCi"ngphuang an 16i ttll nhfit ella m¢t ho~t

d¢ng ho~c ve ket qua ma ha~t d¢ng d6 cnn phai d~t duqc Trang hO'.lt d¢ng I~pplulp, khi noi dC'n m6 hlnh, nglro-i la chi ap dl;lng n6 d6i voi I()~livan h1m haymere d¢ dieu chinh phap IUQt, ch~llg h':lll m6 hlnh (van han mftu) ella m¢t h9lu~t D6i v6'i ea h¢ th6ng phap IllQt n6i chung va d6i voi m6i tttang tIuan trongcel cftu cac nganh lu~t, nhfrng uu tien va kha nang It!(\ chC;H1V.v thl khOng th~

np dl;lng d'.lng th(rc m6 hlnh (hrqc, bbi noi m6 hlnh tCrcIn cHi co y kh~ng djnh

"eai U'll vi¢t nhfit", "cai ly tHang nhfit", "cai t6i lfll nhft't" Trang khi d6, I~pphap la m¢t Iinh vt!c hO'.lt et¢ng g5n lien voi nhieu yeu t6 chfnh trj, kinh t~, xah¢i - e~n m¢t st;rdjnh huang c6 lfnh m~mcleo vii lillh hO~lt

ChiC'n hrqc J~p phap ellO phep d~t ehrqc sv "dung n~lp" nhfrng yeu t6 dillthiet nhung hlnh lh(rc co tfnh ke ho~ch neu tT~n Chien Ittqc J~p phap Iii m¢t h¢

th6ng Celcgiai phap co lien quan m~t thiet v6i nhau, phl;! thu¢c l~n nhau nhftmxac l~p cac dinh huang, cac ke ho<;\ch,cac dl! bao va tren co so do hlnh thanhm¢t l¢ trlnh ]~p phap hni hoa, co tfnh ke ho~\ch cao Chien ltrqc l~p p]ulp ]nm¢t khai ni~m t6ng hqp bao g6m ft nhfft ]a nhfrng n¢i dung sau d~y:

a) Xac c1jnh nhfrng nhi~m V~1dai h~n ella ho<;\tc1¢ng ]~p phap tren co soket hqp v6i vi~c xac djnh nhi~m V~ICl'taCelh~ th6ng phap lu~t;

b) Ph~n Hch, danh gia hi~n trC;lngcua phap lu~t va xu huang phat trienkhach quan cua h~ th6ng phap lu~t;

chfnh trj, kinh te, xa h¢i;

d) Danh gia, so sanh kha nang elHl cong Cl;!phap 111~tso v6i cac cong C\1

Hnh vl!c

d) Xelc dinh va danh gi<\ hi~u qua hOC;ltc1¢ng x~y dl!ng phap lu~t va cacplllrong thuc thl!c hi~n ho~t d9ng fiy cl1a cac co quan, t6 chuc va ca nhfin colien quan den qua trlnh l~p phap, tu khfiu hlnh thanh va trlnh sang kien phaplu~t cho den kh~u x~y dl!ng cac van ban C~Ith~

V6i nhfrng n¢i dung ffy, ch5c chfin ding, Chien ltrqc l~p phap co m6i lienh¢ m~t thiet vai tfft ca nhfrng 10C;lihlnh ho~t d¢ng nlllr ell! bao, ke ho~ch h6a,ho~ch dinh va ap dl;1ngchfnh sach phap 111~tva chfnh sach l~p phap

Do do, nghien clm d~ t~o elm cltrqc nhfrng lu~n Clr khoa I19Ccua Chien

ban, c,lc ke hO~lChtren co so si.'rd\mg nhfrng phuong phap khoa h9c nham nh~nthlrc chIng d5.n qua trlnh phat tri~n chfnh trj, kinh te, xa h9i ella dfft nu6c

Dt! bao - co so nlu)n thtrc If lu~n quan tn~ng nhfit clm vi~c h()~ch

Chien hrqc

D\r bao n6i chung bao g6m nhu·ng d~c di~m sau day:

- Cung cffp nhfrng th6ng tin cftn thiet v~ cl6i ttrqng trang tHong lai;

- T~i thcti eti~m dl! bao e1ma the khllng cljnh m()t cach d(rt khoat sl! clungsai etla n9i dung dl! bao;

- Dl! bao phai chi ra c1uqc thai gian va dia c1i~m nrly sinh etieu cltrqc d\r

- Khi d\r bao v~ kha nang nrly sinh clieu duqc dl! bao, c~n ap d\mgplllrong phap tien nhi~m de danh gia kha nang do

111eo nhfrng yeu t6 cO bim do, co the thffy ding, d\r bao ve phap lu~t cod6i tuqng la cac yeu t6 phap lu~t, cac yeu t6 do chrqc xem xet tren blnh di~n

ve tr~ng thai etHt chung trang tHong lai vn cac xu huong phat tri~n, cac cffp cl¢phat tri~n, dfch thai gian va ke't que'!mong mu6n

Dl! bao ve phap lu~t Ia m<)t b<) ph~n elm dl! bao kinh te, xa h¢i, la mOt

tHong lai va baa g6m nhi~l1 phuong an

DV baa phap lu~t phai duQ'c c1~t trang m¢t khmlng thai gian cho phcp.

so khaa hQc hay la linh cam khoa h9C

hiln thftn dV bao la ke:t qua (hr~1CnIt ra Ilr nhG'ng I~p 1t1~n 16 gfc, nlnrng kh()ng

khac eli, elI! bao phai dam b?\O tfnh licn t\IC theo di6n tien clm d6i tlfqng ellf<;1C(hc baa

Nlnc da noi b phftn tren, phap 1t1~t co tfnh phat tri~n va tfnh m() hlnh, ph<\

quat Kh()ng co cac tfnh chff'l d6 phap ltlQt khCmg the thvc hi¢n c1uQ'cch(cc nang

trb thanh cl6i tUQ'ng ci)a dV bao khoa 11Qc

cll11g V{fi thai gian, nhG'ng nguycl1 t~c phap Iy, nhfi'ng c16i tUQ'ng c1i~u chinh 1l1{ti(1fi xun't hi¢n

h) Ctmg v6i sI! thay c1bi cac c1i811ki¢n kinh te - xa hQi, co nhft'ng chc c1jnh

llOa theo nhfrng Inr6'ng moi

d) 5V thay d6i ve the chn't trang cac quan h¢ kinh t6 - xa hQi lu()n co kh:inang (lfin eten nhG'ng cai m6i trong plnTong th(cc (:lieu chinh

Tlnh mo hlnh va ph6 qlHlt clW phaj1 1t1~t t~a ra khc\ nang 16n ellO s\r d~r

tfnh et1H vi¢c di~u ehtnh ellH phHp 111~td6i v6i IO~liquan h¢ va Iinh v~rc deS 111mph~m vi va danh gi6i c1ieu ehInh ( khai ql1HI hay C\1 the c1e'n etf\U), plncclllg tl11ft'

tn r(1e chroe

N'ifm hiff aay ali l'l7 )'(,771 dl;fng rf"ng rfdn olc quy lugf phaf sinh, f()71fgi

\'(7plU7f fl'iln Clio phap lugf -('(J'sd khoo h()(' CliO \'i¢c xay dl;t11g Chic'1 !Iwc '<1p

ph6p.

Cae qlly lu~t phM trien xfi hQi - Do la nhfrng m6i lien h~ e6 tlnl1 tflt y~u

va ben vung t~o n~n nhung xu Ill(rng 1'0 net chung cua cn h¢ th6ng xu hQi M9iquy lu~t phat trien xa h¢i eMu dt!a van m¢t lot;li li~n h~ phl;! thu¢c va quan h¢nhfin qua.

Quy lu~t elIa phap lu~t cling v~y La c()ng Cl;!dieu chinh cac quan h¢ xfih¢i, phap lu~t phat sinh va th~ hi¢n kha nang elieu chinh nhu the' nao la phl;!thu¢c van s~r phu hqp voi cac quy Iu~t khach quan va guy Iu~t t6n tt;li nQi t~i. ,

Dang ta chi't truO'ng th~rc hi¢n t6t cac cel che' lam chi't elta nhftn dfin, bimdiuTI dfin chu trong qua trlnh ra cac quyet djnh va th'!c hi¢n t6t cac quyet djnh

Do do, co th~ noi riiI)g, t~o ra n~n tang phap Iy cho vi¢c th~rc thi va phat huydfin Chll se Ia m<)t trong nhung nwch 1(1nnhfft trong 1<)trlnh phat trien cllaphap Iu~t nuoc ta

Kinh te' thi truO'ng va h<)i nh~p qu6c te se thuc d~y m~nh me St! phat tri~nelIa yeu t6 th()ng tin: v~ cung va cfiu, ve thi tnrO'ng ti~u thl;! san ph~m, v~nguy~n v~t 1i~u moi, cac kha nang ve trlnh d<) c()ng ngh~ moi v.v cung voinhu diu ve th()ng tin kinh te la s~r phat tri~n elta thCmg tin van hoa, chfnh tli,th~ thao, elu ljch, cac linh vt!c nay, VI v~Y, cGng se HI nhfi'ng dia h~t ci'ta nhudiu dieu chlnh pllap lu~t

Can ctr V~lO quy Iu~t phat sinh va phat tri~n cua cac qucm h¢ xfi h<)i va d~ctfnh etta cac quan h~ do trang tlwng lai, chung la co th~ xfty d,!ng cltrqc C,1cdjnh Intong, cac m~c lieu va nhG'ng lfll tien elta vi~c di~u chlnh phelp lu~t Djnhhtr<1ng, m~c tieu va Cek uu tien In nhfi'ng n()i dung co b,ln etta chien hrqc

Cac d~c tfnh va cac HUtien etla chie'n hrqc con duqc xny d\rng tren cn sbnhung nh~n dinh ve mtrc d<)diett chinh plulp Iu~t d6i voi cac nhom quan h¢ xfih¢i Mlfc d¢ <lieu chlnh phap hl~t th~ hi¢n nhu cAu <.lieuchtnh C1nhfi'ng mlfc d()khai quat hay c~ th~ THong ettrong v{ji mtrc c1<ikhai quat cao Ia cac hlnh thlrevan han nlnr h<) lu~t, Iu~t; ttrang trng v{ji mtrc c1<)etieu chlnh qt th~ han In cachlnh thtrc van ban phap I¢nh elta Uy be1l1rnllrcmg v~ Qu6c h<)i, nghj dinh.thOng ttr, quye't djnh etla Chfnh phll va Thlt ttrong Chfnh phll CJ mtrc dO thAphon, do In van bim etta cac b<), d.c nganh, cac dja phtrO'ng

Lam the nao d~ xac c1jnh tnf<1c chrClcCck tnUC dO dieu chinh d~ co dtr\1'cnhfrng lo~i van ban tUO'l1gung? L~m the' nao d~ co St! ke't hqp dung elfin cacmtrc d<)dieu chinh do voi nhau?

Dfty la nhfrng vffn d~ rftt qucm trqng, VI thvc ti~n xfiy dVng plHlp lu~tnhfrng nam qua khong phai hIe nao cltng co cltrqc s~rchlt c1¢ng trtrek trang vi~cban h~mh cac Io~i van han Ke't qUil tiell c~rc d6 th~ hi¢n CJ hai hi¢n tuqng clangItru H\m

d6i ttr<;1ngdieu chinh

TIll( l7Oi, do la tlnh tr~ng "Iu~t chO' nghj dinh, nghi dinh chb th()ng tlr"!

Chi~n hrqc I~p phap voi U\m nhln xa va d6ng b¢ xac c1jnh cac muc d¢dieu chinh va k~t hqp cua cac m(rc d¢ dieu chinh d6i voi m¢t lo~i ho~c m¢t

bi d¢ng trong ho~t c1¢ng l~p phap

DUng tnroc tlnh hlnh moi ella st! nghi~p cong nghi~p hao, hi~n d~i hoada't nu6'c, hqp tLlcva h¢i nh~p qu6c t~, Dang ta chu truang coi l~p phap Ia m¢t

dfch dieu chinh kip thai, d6ng b¢ va co hi~u qua nhfuIg quan h¢ m6'i ve luqng

16i cua Dang, phil hqp tht!c ti~n Vi¢t Nam, lu~t phap va thong l¢ qu6c t~

Toan diu hoa da va dang d~t hffu h~t cac qu6c gia truoc nhu cftu phai caicach, d~c bi¢t la cac cM cach h~1l1hchfnh Tr~n th€ gioi cac qu6c gia phat tri~n

Trung Qu6c ding dang trong ti~n trlnh thuc day cai cach th~ ch€ hanh chfnh.Cai cach cac th~ ch€ hanh chfnh da va dang tra nen m¢t trao luu co tltlh qu6ct~ Trao luu nay xuft't phat tir cac d~c di~m co Hnh ph6 quat cua th€ gioi ngay

St! phat tri~n m~nh me khoa h9C va cong ngh¢ va St! ung d':lng thanhcong cac thanh tl!ll khoa Iwc va cong ngh¢ van dai s6ng kinh t~ - xa h¢i, c1a

tang cho st! xuft't hi¢n m¢t nen killh t~ moi - kinh t€ tri th(rc Vao th~p ky 90etIa th€ ky XX, kinh t~ tr£ thuc (hay con g9i la kinh t~ ky thu~t s6, kinh t€

ti~n ti~n Va btroc vao th€ ky XXI, nhAn Io~i th~t st! btroc vao m¢t thai et~ikinh t~ moi - kinh t€ tri th(rc

St! xuft't hi~n va phat tri~1l elIa n~n kinh 't€ trf thuc da va dang d~t th€ gioitrtroc nhrrng thay d6i trang hAil h~t cac linh vt!c Da va dang hlnh thanh m¢tkhong gian kinh t~ toan cffu; m¢t khong gian phap ly co tfnh th6ng nhft't caotrong dai s6ng kinh t€ - chfnh tr! qu6c t~; s~rthay d6i vai tro ella cac nha ntroc,Celct6 chuc klm vt!c, cac t6 ch(rc qu6c t~ V oi nhung bi€n d6i to Ion nhtr v~y,

qulm ly kinh t~ - xa h¢i tnroc nhrrng thach thuc moi va d~c bi¢t phai d\i cachm~nh me cac th~ ch€ nha nuoc ma trc;mg H\m Ia cac th~ ch~ hanh chfnh

NhfuIg thay d6i Hch qrc trang c1ai s6ng chfnh trL kinh t€ qu6c t€ eta tacd¢ng tfeh ct!c d€n st! phat trien kinh t~ - xa h¢i cua cac ntroc ch~m phat tri~n

va lam gia tang cac co h¢i va kh?\ nang hQ'p tac qu6c t€

Htlu h~t cac qu6c gia ch~m phat tri~n, dang phat tri~n d~u ti~n h~mh cac

do hoa trong kinh t~, mo elra, h¢i nh~p kinh t~ thu hut v6n dtlu tu nuac ngoaidoi hoi cac qu6c gia phai cai thi¢n m~nh me m6i tnremg d~u tu M¢l trongnhfrng y~u t6 c~n phai duqc cai cach m~nh d~ gop ph~n t~o ra m6i trtremg d~u

nUac ngoai la cai cach cac th~ ch~ h~mh chfnh

Hem nua cac n~n kinh t€ qu6c gia dang tfeh c1;1'ctham gia vao kinh t€ kllllv1;1'cva kinh t€ qu6c t€ va cac qu6c gia clfin t¢c Hch c1;1'cgia nh~p cac t6 chuc

bi¢t kh<Jng chi ctln thi€t d6i vai cac th~ ch€ kinh t€ ma m6i quan h¢ kinh l€

chuc qmin ly kinh t€ trong cac qu6c gia thanh vi~n cua cac t6 chuc khu v1;1'cvat6 chuc qu6c t€

quan tr<;mgcho vi¢c chuy~n hoa ttr m¢t n~n hanh chfnh truy~n th6ng sang m¢ln~n kinh t€ phat trien

Trtrac dfiy n~n h~mh chfnh thi~n v~ 16i cai trj theo ki~u "Quy~n uy va

phep (tuc la It(y cach thuc Iwn ch~ t~fdo d~ duy tri tr~t tt! va dam baa tt! do, c16ivai hfiu h€t cac d6i tuqng quan lY) Ngay nay vai trlnh d¢ va tfnh ch~t cua s1;1'phat tri~n kinh t€ - xa h¢i va dfin Chi'l, n~n hanh chfnh truy~n th6ng nhu v~y da

cltrqc thay et6i eMchuyen sang m<)t n~n h~mh chfnh phat lri~n

Qua trlnh chuyen d6i ttf m¢t n~n hanh chfnh truy~n th6ng sang m¢t n~n

chftt, trlnh d¢ phat trien kinh t€ - xa h¢i ella m6i ntrac ma can 0 tuong quanchfnh trj giua cac giai dIp, cac Il!c luqng cffm quy~n Tuy nhi~n st! klu1c nhau

va tfnh ph(rc t~p ella qua lrlnh chuy~n c16i nay d~u huang tai ml;!c ti~u co tfnhph6 bi€n Ia; dfin chu llOa m~nh me cac ho~t d<)ng hanh chfnh nha ntruc, xa h¢ihoa cac nhi¢m Vl;!va chuc nang ella c6ng quy~n, chuy~n tu tfnh chftt "cai tri "

chfnh, tang ctrang SLrdl;lng crtc phuong phap dfin s\r d~ c1i~u chinh cac quan h¢giua c<Jng quy~n va dan chung

Sv cai cach the ch€ hanh chfnh trong cac qu6c gia tr~n the giai, d~c bi¢l

la cac qu6c gia ch~m phat tri~n hay clang phat tri~n can xuftt phat tu chfnh nhu

cAu baa v¢ lqi feh qu6c gia, tiep t\IC kh~ng c1jnh chil quy~n qu6c gia, c1¢c I~p

dAn t¢c trong cac quan h¢ hqp lac qu6c t€ tnrac xu huang toan ctlu hmi

Toan ctlu hoa va kinh t€ lrf th(rc trong thai c1~ingay nay c1a dua I~i chocac dfin t<)c nhi~u co h<)i d~ ph.at tri~n D6ng thai cac vftn d~ toan diu hoa van~n kinh t€ trl th(fC ding dang d~t ra nhi~u thach thuc d6i vai cac dfin t¢c dangphat trien v~ bao v¢ Iqi feh qu6c gia, baa v¢ nen van h6a dfin t¢c Nhu c~u baav¢ Iqi feh qu6c gia, vuqt qua cac thach th(fc ella toan cfiu hocl doi hoi cac dAn

t¢c, cl\c nuoc ch~m ho~c dang phM tri~n phai tang cuong cung c6 nha nuac,

d~c bi¢t la b¢ may hanh chfnh nha mra-c Va:'n de dang dua ra cho hliu he't cac

bao v~ lqi feh qu6c gia, bao v~ chtl quyen qu6c gia, d¢c l~p dfin t¢c va djnhhuang phat trien chfnh trj cua mlnh bang cac thi€t ch€ h~lnh chfnh cu, bangphU011gphap cu va bang cac hlnh th(rc cu Lqi fch qu6c gia, dAn t¢c chi co th~duqc bao v~ m¢t cach co hi¢u qua, djnh hlrang phat tri~n chfnh trj cua diftnuac chi co the duqc giu vung, khi ban thfin nha nuac phai duqc cai cach

su6t cua nhAn dfin tren nen tang etla m¢t nen hanh chfnh tien tie'n, dfin chtl vapluH trien

M\lc tieu xfiy ch/ng va v~n hanh m¢t nen hanh chfnh Nha nuac trongs~ch va hie\l qua troIlg Him nh'in phat trien dfft nuac giai do~n 2001 - 2010 dbi

cac va:'nd~ co tfnh nguyen t~c,

• M~t nln hanh chfnh the' hi¢n ban chat cua Nhd 11ltoc ta - m~t Nhd 11lt6'ccua nhan dan, do nhan dan, vi nhan dan, dum sf! Lanh d(lo cua Dang cQng san, Dang duy hhaf ca'm quye'n.

Cac the ch€ h~\nh chfnh phai th~ hi~n sfiu sac ban chfi't dfin chu cua cac

b¢ may h~mh chfnh hay m¢t b¢ ph~n can b¢ co chuc quyen mn thu¢c ve nhftndAn Do v~y cac the che' h~mh chfnh deu phai xac l~p nghla Vl;1,trach nhi~m

ph~n tnroc nhftn dfin chu khong th~ hanh d¢ng v6i tu duy va tu the' clm ngu()'i

co quyen hanh dinh dO<;lt.VI Ie do trong ttr duy ly lu~n cGng nhu trong thl!ctien h~mh chfnh Nha nuac, "cO'che' xin - elm" phai duqc kh~c plwc M6i nguaielfin de'n vai cac cO quan c{)ng quy~n khong phai de "xin" mn Ia d~ duqc phl;1cVl;1cac dieu ki~n nham str d\lng cac quyen va bao v~ Iqi fch chfnh dang cuamlnh Co nhu v~y mai hy v9ng dfi'u tTanh thanh c{)ng vai b~nh quan lieu, cl'raquyen, sach nhieu nhfin dfin etla m¢t b¢ ph~n cong ch(rc Nha nuac va cac ong

Dietl quan tr9ng dam bao chrQ'ctInh nhftn dan etla nen h~\l1hchfnh Ia s\rlanh d~o cua Dang c¢ng san voi tU'cach Ia dang duy nhft't cArn qtlyen VI v~y,cac th~ che' h~H1hchfnh phai dam bao dU'qc c1!nh htrong chfnh tr! va cac quandiem, dtrang 16i cua Dang, tu phap lu~t c1e'ncac cO cfi'u t6 chuc, cac hlnh th(rc,

h~ giun Dang cAm quy~n va cac co qU<1nNha nuac, theo tinh thnn dang 15nhd~o chfnh tr~ thong qua cac hll1h th(rc o~c thu va cac cO'quan hi'mh chfnh Nhanuac quan Iy theo dung tinh th~n va cac quy djnh cua lu~t phap

• Cae the' chi IUlnh ehfnh phd; OTf'Q'c xay d1fng va vgn hanh tren C(J sd

ngll)'cn tdc: qllye'n Lf!c Nha m(O'c fa tlu)11g nhdt nhung co S~( phon conR pho,'

lu!p Rilla cac co qIlan thlfc hi¢n qllyell leJpp17ap, quyell hanh phap va qIlye'n flf

phap.

ban th{\n quyen Ivc Nha mr6c ma con 11'1doi hoi Uft y~u cua ky cuong phep

nu6'c Do v~y Hnh th6ng nhat ci'ta quyen It!c 10~i bo kha nang quyen l'!c t~ptrung vao b~t ky m¢t co quan duy nh:1t nao M~t khac s'! th6ng nh~t cua quyenIt!c tt! blm th~n no l~i n¢i h~Hn m¢t st! xac dinh c~u truc cac b¢ ph~n hQ'P

thanh va duqc thvc thi bOi cac co quan tuong ung l~p phap; hanh phap, tuphap Sv phftn c6ng va ph6i hqp hqp ly giua cac co quan thvc thi cac quyenl'!c Nha nu6c la y~u diu co tfnh n¢i t~i elta cac quan h¢ quyen Ivc, dam baocho quyen l'!c lu6n 1\)6n duqc xac etinh va v~n hanh

• Cac thl cht IUlnh chinh phai tgo ra dU{Jc nlulng lntO'c cai cach SaIl

huO'ng XHCN.

M¢t van de da va dang dLfq'Ckhfing c1inh la trong nen kinh t~ thi truong,vai tro kinh te' elm Nha mr6c kh6ng nhft'ng kh6ng giam di ma con ngay cangtang l~n va la m¢t nh~n t6 quan tr9ng dam bao sV 6n dinh va phat tri~n cuanen kinh te' qu6c d~n

MQt so giai phap cai cach ell3 cac th~ che hanh chinh fJ ntroc tatrong giai do~n dfiu cua the ky mai

Nhfrng thai cO va thach th(tc elm xu htr6'ng toan cftu hoa, cac nhi~m V~l

va I¢ trinh h¢i nh~p qu6c te' cua nuo'c ta khi bu6'c vao the' ky m6'i, doi hoi phaith'!c hi¢n cac giiH phap cai cach vua d6ng b¢ theo cac quan di~m t6ng quatn~u tr~n vua th~t C':lth~ trong ttrng 11nh vt!c doi s6ng kinh te' - xa h¢i dat mr6c.D~ co chrqc khung phap ly moi cho t6 ch(rc va v~n hanh m¢t n~n hanh

pllltOng di~n lu~t phap nguycn t~c: Quyell l~tc Nha mr(1c la th6ng nhftt nlllrng

co sl! pht\n c6ng ph6i hqp giG'a c,lc co qmll1 tht!c hi¢n quy~n l~p phap, quy~nhanh phap va quyen tu phap Trcn co so cac quy dinh si'ra et6i cua Hi~n phap,cac ht~t v~ t6 chuc din dtrqc Sll'a c16i, nh~m co cftu l~i b¢ may Chfnh phi'l, bQmay cae b¢, eac nganh va chfnh qllY~11cli<1plnrang, thea cac Illr(mg:

plnrong theo ht1'6'ng mo rQng tfnh t~rchi't va tnkh nhi¢m etm chfnhquyen din phuang;

3 Clti cach thl" t\lc hanh chinh ph\lc V\l cong cUQcmo cira, h(Ji nh(\p vahQ'Phic quoc tt -khu vt!c clm nu6'c ta trong giai do~n hi~n nay

m\Ic dkh chit y€u sau:

hfmh chfnh trong ta't ca cac lInh v\rc etm doi s6ng xa h¢i, etm quan 19 Nhamrac, ma chi t~p trung nghien Clm th~c tr~ng ve nhfrng thlt t\Ic hanh chfnh vath~c tien t6 ch~c th~c hi~n, ap d\mg thit t':lc hanh cl1fnh trang ho~t d¢ng quan

mrac ta hi~n nay

chfnh, cling nhtr th\rc tien t6 ch(rc th\l'c hi¢n va ap d\tI1g thlI t\IC hanh chfnhtrang llnh Vl!c nay, dua nhfrng gicli phap co tfnh kha thi nh~m hoan thi¢n thttt':lc hanh chfnh ca ve th~ che' l~n t6 ch(rc thvc hi¢n thi't t':lc hanh chfnh sac choh¢ th6ng thu t':lc hanh chfnh mr6'c ta, cling nhtr vi¢c thvc hi~n cac thu t':lc naytrang th~c tien ho~t c1¢ng etla cac cO quan quim 19 hfmh chfl?h Nha nuac <.tapU'ng nhfrng doi hoi va p1wc V':lco hi¢u qua trlllh el¢ h¢i nh~p va hqp tac q1l6cte', khu v~c etta mrac ta hi¢n nay

dc1ay, chung t6i fim hi~u va danh gia thlt t\IC hanh chfnh trang Hnh v~cquan 19 Nha ntrac c6ng tac d6i ngo~i tren hai blnh di¢n: Th~c tr~ng thil t\Ichanh chfnh hi~n hanh ve th~ che' va th~c tr~ng vi~c t6 chuc th'!c hi~n thu t':lchanh chInh trang m¢t 86 llnh Yl;rcchit yC'u cua c6ng tac qulm ly Nha nHac ved6i ngo~i nlnr: thu tl;}cxua't, nh~p khftu, hai quan, xua't nh~p canh Cl;}th~:

dqi un H1ccua khach xu«t nh~p canh, giai phung nhanh hang hoa, giam h61 s\r

di l~i, cho dqi elm chil hang, phat tri~n nhanh chung va xlr 19 kip thai nhfi'ng

gian l~n thuang m~i, ch6ng that t1m tIme, t~ng tlll1 cho ngftn sach, ch6ng thmnnhling, phien ha, s~kh nhieu, tieu C\l'Cn9i he;>

Phan dinh fO elm cac co qucm Nha mr6'c ban h~lt1hcac van heln va quye'tdjnh v~ thu t\Ic hanh chfnh trong qllCln19 ho~t cle;>ngcl6i ngo~i

Si:ra d6i b6 sung chfnh Sclch ch~ de;>quim I9 ho~t de;>ngxufit nh~p khftli,xufit nh~p c?mh, dftu ttr mr6c ngoai va c6ng khai hoa nhfi'ng vfin eM ehrqc caicach cai ti€n nhllm t~o di~u ki¢n elm nhG'ng nha dftu ttr va nhung nha doanh

eMu tlr ntrac ngoai c1ttu ttr van Vi¢t Nal1l c6 nhieu thl1~n lqi trong ho~t d<>ng

Cai ti€n <}uy trinh, trlnh t\r, thi'l t\IC hanh chfnh cac ho~t d¢ng cfip phcpcli~u ki~n xullt nh~p khftu, hc\i quan, xufit nh~p canh lam sac cl~ dan gi.ln hml

nhiim tlm hut eMu tu mr6'c ngoai va cac dmmh nghi¢p, d'mg dfin mr6'c ta huangngo~i, h¢i nh~p van cac n~n kinh te cua Cclcnu6'c phat tri~n.

G~n lien cai cach thu tl;lc hanh chfnh voi vi¢c tang ctrang thanh tra, ki~mtra ch6ng buOn l~u, ch6ng thftt tlm thue, him d,lm th'!c hi¢n nhi¢m Vl;lchu yeu

va mvc tieu elIa cac nganh, cac cfip trong linh vv qmln ly hO(;ltd¢ng kinh te d6ingo<;li va th\rc hi¢n nhii'ng chi tieu d~t ra Cftn ti~r t\IC ni\ng cao nang l\rc vatrach nhi¢m cua can b¢, c(Jng ch(rc trvc tier tlW'Chi¢n thll t\IC hanh chfnh trongvi¢c gil\i quyet cac c6ng vi¢c lien qtHlI1(161 hO(;ltd¢ng d6i ngo~i, h¢i nh~r vahqp tac qu6c te

4 Che dQ cong chuc Vi~t Nam veri qua trlnh hQ'Ptac va hQi nh~p quoc te,khu v'!c

Trong c1()ingti can b(), c{)ng ch(rc hO(;ltc1()ng trong b() may Nha mrac,

nguoi co cac d~c trung nhtr sau:

xuyen trang m¢t co quan, don V! nhfft d!nh;

Che d¢ c6ng chuc hi¢n hanh va phuO'ng htr6ng hoan thi¢n no phll hqp v(Jidoi hoi ella qua tdnh hqp tac va h¢i nh~p qu6c te', klm v\fc:

nh~p qu6c te', klm v\rc

c~n thie't nhiim ph\IC vv c6ng cu<)c c16i m6i trong tien trtnh toi'm c~u hoa dang

trang llll;lCdfch d6i m6i va dfty lll~nh qWl trtnh nu6c ta hqp tac, h<)i I1h~p v(riqu6c te va kl111v\fC

5 Phap lu~t kinh tl- thuong m~i trong qua trlnh hqp tac quoc tl va h()inh~p khu v'!c

Xuftt phat ttr phlfO'ng phap so sanh, tren co s6 nghien c(m th\fc tr~ng m()t

gi~l tham gia nghien CUlld~ tai cHixac c1inh Hnh ch~l, d~c tnrng cling nhu tfnhd6ng nh~t va khac bi~t ella h~ theing phap tu~t mfaC ta trong c<?ng d6ng CU~\cac h~ th6ng phap lu~t tren the giai

ThCmg qua vi~c t6ng ke't sa b¢ th\rc tr~ng elIa h~ th6ng phap Iu~t kinh te

- thucmg m~i hi~n hanh, c6 th~ danh gia chung v~ stJ phat tri~n cua tr~t ttJ phaphl~t cung nhtr cua dai s6ng phap Iy hi~n nay d~ tlm ra nhung m~t m~nh, tie'nb¢ cling nhu nhUng nhu c~u phai hORn thi~n h~ th6ng phap lu~t mroc ta tnrocnhrmg nhll c~u elIa thtJc tien c16im6'i c1fttnuoc va h¢i nh~p, hqp tac qu6c t~.

Khoa 119Cphap Iy Vi~t Nam kh6ng tc;lOfa nhung cu¢c tranh Ill~n gay

gM v~ Iy lu~n lu~t kinh te'va cGng kh6ng thi~t I~p dtrqc m¢t h~ th6ng Iy lu~n

tru6'c d~y M~c du cung c6 t6n tt;li m¢t s6 tranh lu~n Ie te song qua tdnh xufi't

cua khoa hQc phap ly hanh chfnh va dfin stJ

thanh m¢t h~ th6ng ly lu~n cl¢c l~p Qua trlnh phat trien d6 c6 h1c tr~m c6 loc

thai V6i y nghia d6, Iy lu~n ve lu~t kinh te' chilc chiln con phai dtrqc tie'p t\lcphat trien, b6 sung va slra chrra eM phu hqp v6i n¢i dung va Hnh chfi't m6'i ellanhUng quan h~ kinh te' trang elieu ki~n hi~n nay

M~c du v~y, d~n nay, vft'n de khai ni¢m lu~t kinh t~ It;lin6i len nhu m<)t

gi6'i khoa hQc cla xufi't hi¢n y ni~,m cho ding lu~t kinh t~ Ia hi~n tuqng rieng c6

ho~ch hoa Them v~lOd6, khai ni~m kinh doanh va cl~c bi~t Ia thucmg mt;li

hanh Lu~t thucmg m~i Ke tlt et6, vft'n de quan ni¢m ve lu~t kinh t~ - thtrang

quan giua linh V\rc lu~t kinh te' va lu~t thuang mC;li

Tht!c ra, Iu~t kinh te', hay Iu~t kinh doanh Ia nhung khai ni~m rfi't r<)ngl11akh6 c6 th~ dinh luqng chfnh x:k ve n¢i dung Hi~u theo cach chung nhfttthl hl~t kinh te' Ia t6ng the cek quy plWm phap lu~t ma v6'i cac guy p1wm do,Nha mrac tek d¢ng v~\Ocek t~c nh;\n lham gia cloi s6ng kinh t€ va cac quyphe,un li~n quan de'n m6i tHong qucm giG'a s~rtt! clo ella ttrng ea nhftn va St! c1ieu

hl~t cOng va phap lu~t tu; No <lieu chinh m¢t m~t kha nang va cach thuc ellas\r can thi~p ella Nha mr6'c vaa doi s6ng kinh te', bao v~ Iqi feh e{)ng va m~tkhac no th~ hi¢n nguyen t5c hll1h dllng va hna v~ lqi fch tlr clla d.c th1\nh vi~nthCltl1gia tln.rong tnrang

Ne'u hi~u thea cach do thl co th~ sa sanh ehrqc vai m¢1 hi~n tuqng hQc

vftn de ve khung phap lu~t kinh te' Th\t'c ra, eta co nhieu cOng trinh nghien CUll,hai vi€t hay cn nhfmg dl! an tai trq 16'n ci'ta qu6c te've <Mtai nay, song, vAn c6

Vi~t Nam djnh tfnh va dinh lU'<;mg.

Vi~t Nam kh6ng c6 s'! quan ni~m th6ng nhllt v~ khai ni~m lu~t kinh t~ Du

canh cGng nhU' v6i ml;lc dfch khac nhau

d!nh thi ngtfai Vi~t Nam co ql1an ni~m kha d<)c dao ve khai ni~m lu~t thU'<1t1g

dang c6 gfing t1m cach hqp tac va h¢i nh~p, duqc hi~u CJm<)t nghia rllt r¢ng.D<1t1gi~m la qua vi~c ky k€t Hi~p djnh thuang m<;1iVi~t - My va cac cu¢c damphan de Vi~t Nam co th~ gin nh~p T6 ch(rc thtrang m':li th€ gi6'i (WTO) , etacho thlly s'! bfit c~p Gua phap lu~t Vi~t Nam tru6'c tien tu nhfrng vlln de khiini~m Khi thoa thu~n ve thtrang m<;1iv6'i Hoa ky, chung ta da de c~p d€n ftnhllt la b6n linh v'!c thU'ang m':li v6'i n¢i dung rllt da d~lI1gva Cl;lthe D6 la:

fhuang nU;li hang hoa, thuang mgi djch Vl!, d&u fl1 va sahau c()ng nghi¢p. Xa

h<1t1nua, thoa thu~n WTO bao g6m 29 van b~m phap quy rieng re, bao quatm<;>ithu tu n6ng nghi~p d€n vai voc va may m~c, tu dich Vl;lde'n mua sfim clm

Trong dai s6ng kinh t€, d~c bi~t trang linh v~rc kinh te' d6i ngo<;1i,t~pquan thtrang m<;1icang ngay cang co gia tf! quan tr<;>ng.M<;>ingtrai d~u bietrrtng, khi dura co Iu~t tinfO'ng m~i (c() di~n), cac tinrong gia da 8lt dl;lng nhling

hi~n trong van bun phap lu~t nhung !"fItco y nghia th~fc te' trong vi¢c rang bu()ccac quyen va nghia Vl;lclIa cac ben

TIle' gi6i da va dang quan ni~m nint v~y va d6i v6i h9, day Ia nhungplnto'ng thuc hien nhien trang vi~c nh~n cl<;1ng,ap d':1ng va thi hanh phap lu~t

h¢i nh~p, chung ta khOng the khOng quan H\m xem xet theo htrang Hm cachchfnh thuc tiep tlm tren co' SCJnhfrng di~u ki¢n ngay dmg thay d6i VI h<)i nh~p

khOng the VI the ma Ian thay d6i ban chfit chfnh tf! ella Nha mr6c va phap lu~t

co vai tro Ia nhling guy tfic XlI'S'! chung VI v~y, s'! thong nhfi't va binh etfing

trong qua trtnh ap dl;1ngphap lu~t

trang thai gian qua va vi de Vi¢t Nam phui lam b<;1tlv6i ca c¢ng d6ng qu6c t€

1 MeJ I"Ql1gllghien Cl(zt luqt so sanh

m6'i ma den nay d6i v6'i gi6'i hl~t gia va k~ ca nhfmg Itl~t gia phai so sanh phap1u~t v~n con 1~ lam Vi~c th\rc hi~n cac ho~t d¢ng so sanh phap lu~t theo dung

phai c~p nh~t

2 Xac djnh 1111111 vi va chiC11 11(9'(' ph6t triln h¢ tl1("ngph6p luqt

Cac nghi~n CUu so sanh vi m6 cHicho tha'y rfing, hang tram h¢ th6ngphap 1u~t cua cac qu6c gia d¢c l~p co Chll quy~n suy cho cling d~u chrqc phan

ve m¢t s6 dong 119phap lu~t nha't djnh TIleo cach hi~u th6ng thtrcmg, chung ta

da biet den dong h9 phap 1u~t ki~u Chfiu Au l\lc dja (Civil Law) vai hai nhanhchu d~o la La ma va Gicc manh; Dong h9 phap lu~t ki~u th6ng 1u~t (Common

dong h9 p1lelp 1u~\tcua d.c qu6c gia theo d~o H6i B~n qmh d6, phap lu~t ellacac qu6c gia xfiy d,!ng XHCN etuq'c coi la clmg m¢t clong 119: Phap 1l1~tkiEl1moi, ki~l1 XHCN

T6m l~i, da den hIe, gioi lu~t gia Vi~t Nam phai quan tam den vi¢c X,lcc1jnh hlnh hai, chien hrqc xfiy dVng h~ th6ng phap ht~t d~ kh5ng djnh hlnh viClm h¢ th6ng phap lu~t Vi~t Nam trang ng6i nha chung elm tr~t tv phap 1u~tthe giai

3 Hinh thanh tu duy rieng re ve' lugt c()ng va lugt tu

Sau khi djnh hlnh va djnh tfnh chrqc h¢ th6ng phap 1u~t cua ntrac ta,chung t6i cho ding, c6 m¢t vffn d~ nfra din quan tfim va khfing djnh va dtrathanh nguyen t~c trang qua trinh xem xct cac hanh vi phap 1y va hoan thi~n kythuQt 1Qpphap D6 la vffn de xem xct h~ th6ng phap 1UQtqu6c gia theo nhfrngnguycn 1)/elm lu~t c6ng va hl~t tH

4 ;\p dl,tllg ngu),en tde \'(? mdT' lic J l1 h¢ giffa IUr;1f chung (Lex Generalis)

Trong dai s6ng phap ly, tnro'c het 1a trang l1nh vVc ap d\lng phap 1u~t,

ci:mg m¢t vfi'n cMtrang th'!c te se tlm thffy nhi~u quy djnh khac nhau thu¢c cacvan ban co gia trj phap ly nhH nhau va khac nhau cling de c~p Trang khi caeqny djnh khac nhau d6 kh6ng c6 d\r 1i~u nhtr nhau ve m¢t vffn de thl dau se 1~

ngl1yen t~c so c1~ng trang ap d\1I1g phap ll1~t khi xem xct v~ m6i qnan h~ vatr~t t\r tnt tien ap d\lng quy ph~m phap lu~t

5 Nell ('() quan ni¢m 111(J'i "e' llgU()n lugt

Khoa h9C phap ly xa h¢i chtt nghia truy~n th6ng den nay chi coi cac quiph~m phap lu~t trang cae van him phar lu~t In ngu6n chftlh th(rc elm phc\p lu~t

tren cJ1ng nhu nhung bao cao t6ng k6t cong tac nganh toa an kh6ng phai 11\nhfrng van ban qui ph~m hi6u then nghia trtly~n th6ng song l~ti co m¢t gia tri

nhfft dinh nao do tfong ho~t d¢ng ap d~lllg phap lu~t M~t khac, nhfrng V\I antn;mg diem, thl diem cfing nhieu khi dtrqc coi la "khu6n mau" nao do trong

kh6ng din thi€t ho~c "phi khoa h9C"

xct ve vai tro va kha nang dieu chinh hanh vi cua con nguai thl'mg qua nhctng

<JUY ph~m thu(Jc lu~t t\Ic Cftn noi them r~ng, vi~c xac dinh ranh gioi giua lu~t

6 Roan thi¢n phdp lucJt kinh te: thllO'n8 m~i

Trong qua trlnh hqp tac va h(Ji nh~p, nhfrng thach th(rc chu y€u ella h¢

truang Theo chUng t6i, vfi'n de buc xuc hon ca elm phap lu~t kinh t€ - tlnrongm~i Vi¢t Nam la che dinh phap lu~t ve c~nh tranh, ban g6m phap lu~t ch6ng

Ben c~nh phap lu~t ve c~nh tranh, phap lu~t ve hqp d6ng cfing cftn dlrqccui cach B~y lfiu nay, s~ bi~t l~p (ve phuong di¢n phap lu~t v~t chfft) gifra caclo~i hqp d6ng hi~n nay dang la ngu6n g6c ella nhfrng ph(rc t~p trong dai s6ngtll phap

Phap lu~t ve doanh nghi¢p la linh v~c phap lu~t ma b~y l~u nay duqccoi la linh v~c phap lu~t s6i et¢ng hon ca Co the n6i, t11khi khai xuang co che'thi tnrang, cac nha lam lu~t etHl Vi~t Nam lu6n tran tra ve cac lo~i hlnh doanhnghi~p Gnn etfiy, co m¢t bU{1ctien 1116iva r[(t din ban trong linh v'!c phap lu~t

d~ Lu~t nay di vao cu¢c s6ng con co nhieu vi~c phat lam:

con co the VI Iqi fch v~t chfft phai sinh tll' cO che nay, nhieu nganh va dia

tinh thAn elm Lu~t

M~c du Lu~t doanh nghi¢p to ra la ml;\nh me trong qua trlnh cai cachhanh chfnh, ma C\I the la lien quan den thanh l~p doanh nghi~p, Lu~t da thi€tl~p nguyen t~c "tien dang, h~u kiem"

Tom l~i, cftn phai tfnh d€n vi~c co cfiu l~i h~ th6ng phap lu~t ve doanh

d':1ng d6i vai doanh nghi¢p Nha mfac hay vi~c kj~n giam d6c chi co the thftytrong c6ng ty theo Lu~t doanh nghi¢p, m¢t ca nhfin kh6ng the la chu elm m<)tc6ng ty tfach nhi¢m hfm IWn m<)t thanh vien

Tai phan kinh t€ va giui quy€t yeu cnu tuyen b6 pha san donnh nghi¢pcfing la linh yVc co nhu cAu c1trqcho~m thi¢n

D6i vai Vi¢t Nam, pha slm va phap lu~t ve pha san van con la hi¢n

tU<;1J1gmoi IC;l.Sau nhi~u nam co hi¢u I\rc, phap lll~t pha Setn doanh nghi~p a

Vi¢t Nam van chua co s(rc s6ng t'wc Sl! tr~n thl!c t~ B~n cc;mh nhU'ng nglly~nnhan khach quan nhu co ch~ quan 151 kinh t~ con chua ne n~p, ch~ d¢ sa hfm

ve doanh nghi~p va san nghi¢p d1lra r5 rang, ban than Lu~t doanh nghi¢p vfincon nhfrng van de din duqc b~1J1ti€p:

7 Slta d6i Be) IW;lt ddn s~t va Lucjt 1111-t0'118111gi,

tang clIa ch~ d¢>kinh t~ T~i ch~ dinh nay, theo th6ng l~ th~ gioi, co hai van d~

ma B¢ lu~t d1lra quy dinh Cl;)th~ la v«11de b~lOIlfU guy611 sa hml va van dedjch quyen d6i voi cac chu sa hfru Chung t6i cho r~ng, dmg ngay tht!c lien

nen, tren th1/C t~, vi¢c giai quy~t nhieu vfin de clla dai s6ng dan Sl!, kinh te,thuang m~i g~p rat nhieu kho khan

Song, vl m1;Ictieu hqp tac va h¢i nh~p, phap lu~t kinh t~ - thuang m~i elm Vi~tNam dang d(rng tnroc y~u cftu d6i m6'i gay g~t ma truoc h~t la nhU'ng dielltrlnh btty tr~n day

6 Vai tro cua tu phap quoc te trong qua trlnh hQi nh~p quoc te va khu

vl!c

Tu phap qu6c t~ co vai tro quem trQng trang vi¢c xac djnh quy ch~ cllacac ben tham gia quan h¢ dan s1/ theo nghia r¢ng co y€u t6 mroc ngoai Do lacac quy p1wm quy djnh ve nang Il!C phap lu~t dan s1/, nang h!c h~mh vi dan Sl!clla cac ca nhan va quy ch~ rieng elUJ phap nhan N~u kh6ng co cac quy ph~mnhu v~y, cac quan toa ho~c cac co qllan co tham quyen khac chI con bi~t can

cu vao cac quy phC;lmtuang ling elIa ca.c b¢ ph~n phap Iu~t khac nhau thu¢clinh Vl!Cdan S1/theo nghia r¢ng T1wc te chi ra r~ng cac quy p1wm do chI phllhgp trang vi¢c xac djnh qtly ch~ eLla cac b~n trang linh V1/Cdan Sl! theo nghiar¢ng kh6ng co y~u t6 nttoc ngoai Vf dl;), m¢t t6 ch(rc kinh t~ mr6'c ngoai co tucach phap nhan hay kh6ng va, n€u co, thl quy ch~ rieng elm phap nhan ay

kh6ng co y~u t6 nuoc ngoai kh6ng co lai giai dap Trong tnrcmg hqp do chung

fa chi co th~ co hai cach giai quyet nell kh6ng mu6n su d1;Ingtoi c()ng CI;Ielmttt plulp qu6c t~: ap dl;lng phelp ]u~t Vi¢t Nam d~ xac djnh ho~c ]a ttr ch6i giaiquy~t van de Ii~n quan d€n phap nhlin tr~n Ca hai cach giai quy~t nhu v~y deu

la bang quan kh6ng hi¢u qua Va, h~u qua tftt y~u cua cach gic\i quy~t nhu v~y

se la lqi feh chfnh dang cua cac hen tham gia qtlan h¢ kh6ng duqc bao v¢ va,

vl v~y, cac quan h¢ do se kh6ng phat tri~n duqc N~u m¢t qu6c gia nao dothl!c hi~n chfnh sckh dong cua, con tam d~c voi nen kinh t~ khep kfn eLla mlnh

qu6c gia mu6n hoa nh~p vao c¢ng c16ng, mu6n thuc day quan h¢ qu6c te tren

cach thuc xac dinh quy ch~ elm cac b~n theo chi dan cua tu phap qu6c t~ Tu

phap lu~t cua phap nhfln theo phap lu~t elm gu6c gia noi phap nhfln dang ky

ll.!c phap lu~t elfln Sl.!cua phap nhfin mrac ngoai dugc xac dinh thee phap Iu~tcua nuac nO'i phap nhfln do thanh l~p, tru truang hgp phap lu~t C¢ng hoa xah¢i chu nghia Vi¢t Nam co guy dinh khac"

Ngoai ra trong linh vl.!c elfin s~rtheo nghia r¢ng co yEu t6 nu6c ngoai, va'n

nghia Vl;lcua cac b~n tham gia quan h~ Trong lInh vl.!c tr~n kh6ng co yEu t6mr6c ngoai, cac guan toa, cac b~n can cu van phap lu~t cua gu6c gia toa an

ella cac nha lam lu~t Song r5 rang cac quy plwm phap lu~t elln gu6c gia toan

an kh6ng th~ phu hgp trong mQi truang hgp d6i v6i guan h¢ elfln sl.!thee nghiar¢ng co yEu t6 mr6c ngoai b6i cac nha lam lu~t kh6ng tfnh t6i dieu do khi xAyell!J1gcac quy p1wm phap lu~t tr~n Do v~y trong tung truang hgp nay de dambao cho cac ql1an h¢ elAn sl.! theo nghia r¢ng co yEu t6 nU6C ngoai pluH tden'd~n phai ell.!avan cac quy ph~m phap lu~t q116c gia nay hay qu6c gia khac d~dieu chinh m6i quan h¢ tr~n chfnh la cac quy ph~m elIa tu phap qu6c t~, cacquy plH~mtrong cac dieu H6c va tQr qmin qu6c t€ nhtr v~y

theo nghia r¢ng, cac tranh chn'p c1trqc toa an va trQng tai elln m¢t qu6c gin

nlnmg trong Iinh vl.!c clAnsl.! theo nghia r¢ng co yEu t6 mr6c ngoai, vtrn de xacdjnh tham quyen l;;ti d~t ra tnr6c cac qu6c gia la cac toa an va trQng tai elm

kh~ng djnh thl v:l"nde ti€p theo m6'i la: toa an nao trang s6 toa an cua qu6c gia

thee kh6ng d~t ra Cach th'!c giai quye't nhu v~y la cach thuc ella tlr phap qu6c

tE Ta't nhi~n co ai do vAn co th~ n6i r~ng chung t6i kh6ng cftn t6i cach thucgiai quy€t theo cach thuc cua t6 t9ng dan s'! theo nghia r¢ng kh6ng co y€u t6mrac ngoaL Va, nhu v~y co ngh'ia la 119chi co hai can dlrang Il.!achQn:

• Gidi quyet tat cd cac VI! vi¢c

• Tl~c!u,l fat cd

t6i Sl.!phat tri~n ella quan h~ dfln s~r theo nghla r¢ng co y~u t6 mr6c ngoai.Cu6i cllllg, vai tro cua tu phap quac t~ trong Iinh v'!c quan h¢ dfln sv theo

ta kh6ng th~ t1m ra Ib'i giai clap trong I1nh v\rc t6 t9ng clAn sv theo nghla r¢ng

phai c6ng nh~n va thi hanh quy~t dinh elta toa an va tr9ng tai mtac ngoai.Cach giai quy~t nhtt v~y se thuc dfty quan h¢ clAnst.ftheo nghTa r¢ng co y~u t6nttac ngoai phat tden.

thuc dfty st.fphat trien ti~n b¢ clla doi s6ng qu6c t~

Vffn d~ quan h¢ dan st.f co y~u t6 mrac ngoai ]a m¢t va'n d~ rfft quan

phap ]u~t khac thu¢c ph~n VII BLDS Dieu 826 xac djnh: "Quan h¢ dan st.fcoy~l1 t6 mrac ngoai dtrqc hiel1 ]a cac quan h¢ clAnst.fco ngttoi mrac ngoai, phapnhftn mro'c ngoai tham gia ho~c din elr eM xac I~p, tlUlY e16i ho~c chft'm dlft

xac djnh quan h¢ h6n nhAn gia d'inh co yeu t6 mrac ngoai trang phap ]¢nh h6nnhftn va gia d'inh gifra c6ng clAn Vi¢l Nam voi nguoi mr6'c ngoai nam 1993.Trong phap ]¢nh do quan h¢ h6n nhAn va gia dlnh co yeu t6 mroc ngoai chi

va ben kia la nguoi nuoc ngaai

Trang linh vt.fc ttt phap qu6c (~ elta cac qu6c gia noi chung va elta mrac

t6 nttoc ngoaL Cac quan h¢ mang ((nh chA't dAn sl!, theo cach hieu chung hi¢n

nhftti gia d'inh, cac quan h¢ kinh t~, cac quan h¢ laa et<)ng va cac quan h¢ t()t':lng dAn s~rthea nghia f(lng Nlll1'v~y, eac xac etinh cck quan h¢ dan st.fco y~ut6 nttoc ngoai trang ph~n VII elta 8¢ lu~t chi de c~p t(ri m¢t trang s6 5 nhom

the, do ]a truong hqp khi m¢t ben ho~c cac ben tham gia quan h¢ ]a ngu('ritHfaC ngoai ho~c plulp nha.n ntraC ngoai 111eo cach hieu chung, d6i v6i tnrong

dAn (ho~c phap nhAn) Vi¢t Nam, voi m¢t ben ]a nguoi mroc ngoai (ho~c phap

cua phfin VII B¢ lu~t kh6ng c6 tnr<mg h9'P nao can Clr van rwi cu tru elJa t~

qu6c tich la c6 the ly giiH dtrqc Cac lo~i quan h¢ dAn st! giua ce>ng dan Vi¢t

hieu la cac quan h~ clan s~r kh6ng co yeu t6 nuac ngoai VI v~y, d6i V(S'iCclc

wong ling khac Tuy nhien trong khoa hqc ttr phap qu6c te dla ntrac ta cacquan h~ d6 van· gqi la cac quan h¢ clfin St! co y€u t6 mr6'c ngoai du rfing vi~c

xung d¢t m¢t chi~u- ap dl.;lngphap hl~t dIa Vi~t Nam de di~u chinh

truemg hqp sau:

1 - Khan!? c6 quy dinh khac frong cac dilu zt6'c quae fe'ma quoe gia so

fCJikJ J kef hot;tc fham gia;

2 - Co sr;rdJn chierl ('Ira quy phCJm :rung d(Jf ve' I'i¢c ap d~f11gphap lll~f qlf(k gia sd fCJiclllt kluJng phdi ap dl;ll1g phap lll~f 111('(1(' ngoai (qlly phCJmxllng d~Jfd day hao gom cd quy phCJm d[r~)'eghi nh~n (rong dietl [(rYequ()'e fe: t~p qua11phac qU(J'ct{ va cac ngll(jn khoc nhm.t Clla phap It{(;1tqll()C gia);

3 - Cae truong lu!p ap d~ll7g dJn chierl t,.d lCJi va die'u hdo h(u fr~f fl;( eal1g c9"g;

4 - Cac frurYng lu!p khong cd SL/ quy djnh cua quy p1U;l111 xung d9t.

D6i vai truOng hqp thl'r nhfi't khi kh6ng c6 quy d~nh khac dla dieu tracqu6c t€, cac quan diem trong khon hqc phap ly cling nhtr tht!c tien di~u chinhphap hl~t d~u cho thfi'y ding trong vi¢c c1ieu chinh m¢t m6i quan h~ khi co s~r

ngu6n khtlc elm phap lu~t <]u6c gill Ihl khi do phai up dl;lng cae quy djnh elmdieu uae qu6e te' Dieu nay xufi't phat tu nguyen tfie co ban dla hl~t qu6e te'-nguyen tttc tuAn thli cae earn ke't q1l6e te' Theo nguyen ttte nay, cae qu6e gia

qu6c te'

etinh cua c1i~u trac q1l6c t€ thl co nghia fa ap dl.;lngphap 111~tVi~t Nam khe>ng?

qu6c t~ quy djnh khac, thl vfi'n d~ v~ vi¢c ap dl.;lng phap lu~t Vi~t Nam haykhe>ng con phl.;lthu¢c vao cac quy ph~m xllng d¢t phap 111~ttrong I1nh vt!c tlt

hqp th(r nh~t con pfW thu¢c vao ba Irtrong hqp san (tnrang hqp thli hai, thli ba

va thli tu)

TruOng hgp thli hai~c6 s1/ dan chi€u dla guy p1wm xung dqt v~ vi~c ap

hai chi~u (vI dl.;l,ml.;lc 1 khmtn 2 di~l1 934 d6i v6'i trtrang hqp cac ben ky ke'thqp d¢ng thoa thu~n ehqn pfHlp ]l1~t Vi¢t Nmll-gia d~l)

chinh eac quan h~ mang tlnh chat elfin s~r co y€u t6 Illrac ngoai noi chung va

cac quan h¢ dan 81;1'c6 y€u t6 nt16'c ngoai n6i ri~ng Cac qu6c gia ap dl;lng vlln

cac quy ph<;tmphap lu~t bao g6m hai phftn: phftn cac guy ph<;tm xung d¢t vaphftn cac guy ph~m th1;1'ccha't Bbi v~y n€u cac guy ph<;tmxung d¢t cua qu6cgia toa an dAn chi€u t6'i phap Iu~t nu6'c ngoai thl tnr6'c h€t phai xac djnh d6 laphftn cac quy ph<;tmxung d¢t cua phap I<;ttnu6'c ngoai d6 N€u cac quy p1wmxung d¢t cua phat lu~t nu6'c ngoai tr~n co n¢i dung nlnr Cclc quy plWm xungd¢t cua qu6c gia toa an thl khi d6 cac guy p1wm th1;1'cchllt cua phap lu~t mr6'cngoai d6 duQ'c ap dl;}ng, con n€u no c6 n¢i dung khac thl c6 hai kha nang: 1-

gia toa an

Nanl D6 la trUC1nghQ'p vi¢c ap d~lI1gphap IL1~tmrac ngoai tnli v6'i tr~t tl;!'c()ngc¢ng ella Vi¢t Nam Dieu nay duQ'c thtra nh~n ca trong khoa h9c phap Iy cung

ding nhu mr6'c ta chi xet h~lI C]lIclelm vi¢c ap dl;}ng phap Ju~t nu6'c ngoai tnlivoi cac nguy~n t~c cO ban Ch(f kh6ng ph?li xet chfnh cac quy djnh clla phclplu~t nu6'c ngoai duQ'c ap dl;lng (xem di~ll R28)

Tnrang hQ'p th(r ttr-tnrcmg hQ'p kh6ng c6 quy ph~m xllng d¢t ghi nh~n cclvi¢c ap dl;lng phap lu~t Vi¢t Nam va dl vi¢c ap dl;lng phap lu~t nuac ngoai.Trong thl!c tien di~u chlnh phap Il1~t trang Iinh vt!c ttr phap qu6c te', khi g~ptruang hqp nlnr v~y nguai ta tInrang ap dl;}ng nguy~n t~c di~u chinh phap Iu~t

duQ'c tien hanh theo huang ap d~mg h¢ th6ng phap Iu~t (cua qu6c gia toa anho~c cua nuoc ngoai) c6 m6i quan h¢ m~t thi€t han ca voi m6i quan h¢ TlIYnhi~n di~u d6 thuang chi xay ra 6' cac q1l6c gia cha'p nh~n tht!c tien xet xi'r la

plulp qu6c t€ dmg kh6 dtrqc ap d~lIlg VI dl;},cac vfi'n eM vua thua ke' hi¢n nayvan chua c6 guy ph~m xung d¢t giai qlly€t va'n d~ ap dl;}ng phap 11I~tVi¢t Nam

phai hieu la Cll phai ap dl;}ng phap Ill~t Vi¢t Nam Boi v~ thtra k€ cach gic'liquy€t 6' cac qu6c gia ding rllt khac nhau Day ch~c cht.n Ia ch6 h6ng phap IlI~t

Ml;}c 2 khoan 3 di~u 827 guy djnh ve vi¢c ap dl;}ng phap lu~t mr6c ngoai:

lu~t nay va cac van ban phap lu~t khclc clla C¢ng hoa xu h¢i chu nghia Vi¢l

Nam"

h¢ mang tfnh chat dan Sl! c6 yeu l6 mrac ngoai ch(r kh6ng chi c6 quan h¢ df\n