Một số vấn đề lý luận và thực tiễn cơ bản về quyền hành pháp của nhà nước pháp quyền XHCN việt nam giai đoạn 2011 2020

Quan sat thuc tien dai song nha nuac - phap luat a moi qu6c gia, thuc tien sinh hoat chinh tri - phap ly tren quoc te de nhan thay bo phan soi dong, gianh dugc su chu y lan nhat cung la

Vien Khoa hoc xa hoi Viet Nam

Vien Nha niroc va Phap luat

Mot so van de ly luan va thu'c tien ccf ban

ve quyen hanh phap cua Nha nu'dc phap quyen

XHCN Viet Nam giai doan 2011-2020

Chu nhiem de tai: PGS.TS Vu Thir

Thu ky de tai: TS Pham Thi Thuy Nga

Ca quan chu tri de tai: Vien Nha nu’dc va Phap luat

Ha Noi - 2010

NHU'NG NGl/Od THirc HIEN DE TAI:• •

Chu nhiem de tai: PGS TS Vu Thu* Thu* ky de tai: TS Pham Thj Thuy Nga

1 GS TS Nguy§n Dang Dung

2 TS Nguyin Minh Phu’ong

3 PGS TS Nguyin Trung Tin

4 TS Le Hong Son

5 TS Bui Nguyen Khanh

6 Ths Nguyen Tuan Khanh

7 Th.s Ta Ngoc Hai

8 Th.s Tran Van Bien

9 Ths Cao Viet Thang

10 Ths Nguyin Thj Thu Thuy

11 CN Nguyln Thu Huong

12 CN Nguyen Thj Kim Anh

13 Ths Le Thj Hong Nhung

14 CN Le Thu’ong Huyen

MUC LUC

nha nirfrc phap quyen xa hoi chu nghTa Viet Nam

1.1 Quyen hanh phap trong ca cau quyen luc nha nuac 4

1.2 Tinh pho bien va tinh dac thu cua quyen hanh phap trong Nha 15

nuac phap quyen xa hoi chu nghTa Viet Nam

1.3 Chuc nang cua quyen hanh phap va cac phuang phap, hinh thuc 17

thuc hien quyen hanh phap

xa hoi chu nghTa Viet Nam hien nay

9 y

2.1 Qua trinh to chuc quyen hanh phap cua Nha nuac Viet Nam tic 22

nam 1945 den nay

9 >

2.2 Thuc trang to chuc quyen hanh phap a Viet Nam hien nay 31

cua Nha nirac phap quyen xa hoi chu nghTa Viet Nam giai doan

2011-2020

3.1 Cac doi hoi khach quan va quan diem hoan thien va nang cao 47

hieu qua thuc hanh quyen hanh phap trong Nha nuac phap quyen

Viet Nam giai doan 2011-2020

3.2 Nhung de xuat ve tiep tuc doi mai quyen hanh phap 50

3.3 Kien nghi cac bao dam doi mai quyen hanh phap 64

1 Tinh cap thiet cua de tai

Cong cuoc doi mai a nuac ta dugc bat dau tu nam 1986 den nay, qua

25 nam da dat dugc nhung thanh tuu het sue to lan Dien mao cac mat cua dai

doan ma nuac ta cung vai cac nuac khac a Bong Nam A hoan thanh tiln trinh

xay dung mot cong dong ASEAN vao nam 2015 Tuy nhien, cac nhiem vu dugc thuc hien nhu the nao phu thuoc vao nhan to het sue quan trgng la hieu qua cua viec su d\mg quyen luc nha nuac

Trong ca cau quyen luc nha nuac, quyen hanh phap giu vi tri trung tam

va co tinh chat quyet dinh doi vai viec hieu qua tac dong cua quyen luc

Nghien cuu de tai “Mot so van de ly luan va thuc tien co ban ve quyen hanhphap cua Nha nuac phap quyen xa hoi chu nghia Viet Nam giai doan 2011 —2020” la can thiet, bai vi, dang co rat nhieu van de ca ban ve no va a nuac ta,quyen hanh phap hau nhu chua dugc nghien cuu mot cach true dien, thucmgchi tu phuang dien quan ly hanh chinh No chua dugc nghien cuu mot cach

ca ban Mat khac, quan trong han, thuc tien thi hanh luat va quan ly hanhchinh nha nuac dang dat ra nhieu van de cap bach cin giai quyet de quyenhanh phap the hien dugc vai tro tich cuc cua minh d6i vai mgt giai doan co

tinh chat buac ngoat doi cua su phat trien dat nuac

2 Tinh hinh nghien ciru de tai

nghien cuu, co the neu vi dy: De tai KX-04.08 Mo hinh td chuc va hoat dong

cua Nha nuac phap quyen XHCN cua nhan dan, do nhan dan, vi nhan dan a

nude ta trong thai ky cong nghiep hod, hien dai hod dat nude nam 2005, chu

nhiem GS TSKH Dao Tri Uc; De tai KX 10.03 Doi mai cac quan he Dang,

Nha nude va cac to chuc chinh tri - xa hoi trong he thong chinh tri a Viet

Nam nam 2006, chu nhiem: GS.TS Le Huu NghTa; De tai KX.04-28/06-10

Phan cong, phoi hap quyen luc va kiem soat quyen luc trong xay dimg Nha

y

nude phap quyen xa hoi chu nghTa Viet Nam nam 2010, chu nhiem: GS TS.

Tran Ngoc Duong;; cac cuon sach cua: Vien Nha nuac va Phap luat, Danh

gia ket qua cua cai cach hanh chinh va cac giai phap tiep tuc day manh cai

cach hanh chinh a nude ta, Nxb Cong an nhan dan, 2007; Hoc vien hanh

chinh quoc gia, Ve nen hanh chinh nha nude Viet Nam: nhung kinh nghiem

xay dimg va phat trien, NXB Khoa hoc ky thuat, H, 1996; Cai cach hanh

chinh Nha nuac: Thuc trang, nguyen nhan va giai phap (Chu bien: Thang Van

Phuc): NXB Chinh tri quoc gia, H, 2001; Hgc vien Hanh chinh quoc gia, Cac

doan phat trien cua xa hoi Viet Nam

3 Muc dich nghien cuu va nhifm vu cua de tai

De tai nghien cuu nham muc dich lam rd, danh gia va kien nghi cac van

de ly luan va thuc tien to chuc quyen hanh phap qua do thuc day qua trinh t6 chuc quyen luc nha nuac trong Nha nuac phap quyen xa hoi chu nghTa va phat trien xa hoi Viet Nam trong giai doan 2011-2020

De thuc hien myc dich tren day, nhiem vu nghien cuu cua de tai la:

- Lam sang to va danh gia nhan thuc ly luan ve quyen hanh phap trong Nha nuac phap quyen Viet Nam;

- Danh gia thuc tien to chuc quyen hanh phap trong Nha nuac ta tir khi doi mai den nay;

- Kien nghi cac van de ly luan va to chuc thuc tien quyen hanh phap trong Nha nuac phap quyen xa hoi chu nghTa Viet Nam

4 Phiro’ng phap luan va phinmg phap nghien ciru

De tai dugc thuc hien tren ca sa quan diem cua chu nghTa Mac - Lenin,

tu tuang Ho Chi Minh va cac quan diem cua Dang ta va cac nha tu tuang tien

bo ve van de quyen luc nha nuac noi chung, quyen hanh phap noi rieng Cac phuang phap nghien cuu de tai dugc sir dung la: phuang phap phan tich, phuang phap tong hgp, phuang phap so sanh, phuang phap lich su, v.v

5 Noi dung nghien cuu cua de tai

De tai trien khai nghien cuu tren nhung van de ca ban sau:

Phan thu II Nhirng van de thuc tien co ban ve thuc thi quyen hanh

phap trong Nha nuac phap quyen xa hoi chu nghTa Viet Nam

Phan thu III Nhung van de hoan thien viec to chuc thuc hien quyen

hanh phap trong Nha nude phap quyen xa hoi chu nghTa Viet Nam

PHAN I

NHUlVG VAN ©E LY LUAN CO BAN

VE QUYEN HANH PHAP TRONG NHA NlTCfC PHAP QUYEN

XA HQI CHU NGHIA VIET NAM

1.1 Quyen hanh phap trong cor cau quyen lire nha niro’c

1.1.1 Quyen hanh phap

cuang che Cuang che ban chat la bao luc, chi la mot trong nhung phuang tien thuc hien quyen luc

Quyen luc trong xa hoi co the chia thanh hai loai: quy§n luc nha nuac

va quyen luc xa hoi Quyen luc nha nuac duac hieu la quyen luc do nha nuac thuc hien thong qua cac ca quan nha nuac, bang phuomg phap, hinh thuc, phuang tien cua nha nuac Quyen luc nha nuac la van de trung tarn trong dai song chinh tri cua moi quoc gia, cac hoat dong chinh tri a moi nuac deu xoay quanh van de nay Trong dai song chinh tri, cac giai cap, tang lap, dan chung

luon quan tarn, co gang tim cach gianh lay hoac gay anh huang .den quyen luc nha nuac nham dat duac nhung muc dich, ly tuang chinh tri cua minh Tren goc do quan ly, nha nuac vai tu cach la chu the quan ly co tam hoat

Quyen luc nha nuac va va quan ly la cac yeu to co quan he gan bo chat che tai muc kho phan biet duac trong cac hoat dong cu the nhit dinh cua nha nuac Quyen luc nha nuac phai duac the hien trong quan ly nha nuac Con, quan ly nha nuac phai can den quyen lire nha nuac mai thuc hien duac Mat khac, quyen hanh phap la khai niem gan lien vai phap luat Noi den nha nuac

r

la nguai ta noi ngay den hien tucmg, cong cu, phuang tien co tinh dac trung

gan lien vai no la phap luat Trong xa hoi hien dai, nha nuac, quyen luc nha nuac ngay cang dugc chu trong den trach nhiem chinh tri cua nha nuac, d§n dao dure cua nha nuac Tuy nhien, so vai cac quy pham xa hoi nhu chinh tri, dao due , phap luat co cac dac trung von co va uu viet hem dugc thua nhan

chung la: tinh quy pham pho bien, tinh bat buoc chung, tinh xac dinh ve mat hinh thuc va tinh dugc bao dam th\rc hien bai nha nuac Phap luat la mot sang tao vT dai cua loai nguai Nha co no ma nha nuac co dugc kha nang tac dong tac dong co hieu qua doi vai mot pham vi rong lan d6i vai tang lap dan cu va lanh th6 quoc gia

Cau hoi dugc de tai dat ra la quyen hanh phap la gi? Co tac gia cho rang quyen hanh phap la quyen thi hanh phap luat Ca quan thuc hien quyen

hanh phap la co quan thua hanh svr uy quyen tu phia ca quan khac - ca quan

viet: “Quy8n lap phap the hien y chi chung cua quoc gia, quy§n hanh phap thi

thuc hien y chi chung ay” Nhu vay, quyen hanh phap la quyen thi hanh hay

la thuc hien luat, noi mot cach chung nhat la dua luat vao dai song xa hoi

Gan nhu quan niem ve quyen hanh phap nhu tren khong may ai cam thay can xem xet lai, cho du ngay nay, quyen luc nha nuac khac nhieu vai

khi tac pham Tinh than phap luat cua Montesquieu dugc xuat ban) va nhieu

nam ve sau, trong nen kinh te san xuat hang hoa, nha nuac tu ban dugc xem nhu ke gac dem cho cac van dong cua kinh te, xa hoi Dong thori khi do, cac quan he kinh te, chinh tri, van hoa, xa hoi giua cac quoc gia cung chua phat trien mot cach da dang va phiic tap Trong dieu kien nhu vay thi noi rang quyen hanh phap la quyen thi hanh phap luat la hgp ly Tuy nhien, vai su phat trien cua kinh te thi truang, cac quan he xa hoi va su phat trien cua cac quan

he quoc te, dac biet la trong giai doan toan cau hoa vai su phat trien manh me

1 Dinh Ngpc Vugng, Thuyit “Tam quyinphan Igp” trong sdeh “Tam quyen phan l&p” v i bp mdy nhi nude

tu sin hi?n d?i cua Vifn Th6ng tin Khoa hpc x3 hpi, H i Npi, 1992, tr 16.

2 Montesquieu, Tinh thdn phap luat, Nha xuat ban giao due, Ha Noi, 1996, tr 100-103.

cua khoa hoc va cong nghe thi noi rang quan niem quyen hanh phap la quyen thi hanh phap luat thi co gi do chua du Bai le, vai su can du hay la vai tro tich cuc tang len cua nha nuac, vai su cam ket chinh tri cua nha nuac truac

nhan dan trong cac dieu kien xa hoi nhu vua neu thi hanh phap khong thethuan tuy la thi hanh luat Ngoai dieu do ra, mot trong nhung trong trach cua

hanh phap con la xac lap va thuc hien cac chinh sach cua nha nuac Chinh

sach do co the la cua ca quan quyen luc nha nuac, nhung chinh sach cung cothe do chinh ca quan hanh phap hoach dinh Chinh sach va phap luat la nhunghien tucmg khong giong nhau Chinh sach la sach luge va ke hoach cu thenham dat muc dich nhat dinh Doi vai quyen hanh phap, chinh sach thucmg

dang la diem tap trung su quan tam cua xa hoi la mot chinh phu bat lire

Nghien cuu ve quyen hanh phap can xem xet quan he giiia khai niem

“quy6n hanh phap" vai “quyln hanh chinh” cung nhu “hanh phap" va “hanh chinh" Hanh phap, quydn hanh phap lien quan den viec thuc thi chinh sach

va phap luat, con hanh chinh la quan ly, chinh xac han la quan ly dugc hieu theo theo nghla hep - hoat dong co tinh chat chi dao, dieu hanh Hanh phap, quyen hanh phap van dong trong thuc te khong the khong dugc thuc hien duai dang hanh chinh, quyen hanh chinh Do do, hanh phap, quyen hanh phap

va hanh chinh, quyen hanh chinh la nhung khai niem cung hang Noi hanh

phap, quyen hanh phap la ngu y noi den hanh chinh va quyen hanh chinh va ngugc lai Chung gan nhau den muc nguai ta co the su dung thay the cho nhau trong rat nhieu truang hgp Chang han he thong ca quan hanh chinh nha nuac cung dugc goi la he thong ca quan hanh phap, hoat dong hanh chinh nha nuac co the dugc ggi la hoat dong hanh phap va ngugc lai Can nhan manh,

neu quyen hanh phap khong the hien trong dai song bang viec thuc hien quyen hanh chinh thi quyen hanh phap chang co nghia ly gi Quy§n hanh chinh la phuang thijrc the hien chu yeu cua quyen hanh phap trong dai song va

la phuang thuc ton tai cua no Con quyen hanh chinh la quyen quan ly, dieu hanh cac mat, cac linh vuc cua dai song xa hoi, bang cach su dung quyen luc nha nuac, true tiep a day la quyen hanh phap Nhung, quyen hanh chinh co diem xuat phat hay la tinh chinh dang tir quyen hanh phap chu khong phai la ngugc lai

Tuy nhien, giua chung cung co nhung diem khac nhau xet trong nhanthuc va trong dai s6ng thuc te Quyen hanh phap la quyen duac hiiu hay xemxet trong tuang quan vai cac quySn lap phap, va tu phap Khong th§ dat

quyen hanh chinh trong tuang quan do dugc, neu xet tren quan diem khoahoc Hanh phap con duac xem xet tren phuang dien chinh tri cua dai songchinh tri - xa hoi vai tu cach la doi tuang quan trong bac nhat trong he thongquyen luc nha nude ma cac giai tang phai tim cach tien chiem, gay anhhuang Trong xa hoi hien dai, chinh thi cong hoa hay chinh th i tong th6ng,tuy theo cach thuc lap ra ca quan hanh phap cao nhat or moi chinh the, cac

hoi bang cac hoat dong mang tinh to chuc - phap ly khac nhau Quyen hanh chinh dugc xem nhu la phuang tien de thuc hien quyen hanh phap, nhung noi den chinh sach thi khong dugc xem la xuit phat tu quyen hanh chinh ma tir quyen hanh phap

Xet tu goc do ca cau hay phuang thuc tac dong, quyen hanh phap bao gom hai bo phan la quyen lap quy va quyen hanh chinh (bao gom ca viec hoach dinh, thi hanh chinh sach) Khi noi den din quyln hanh chinh, nguai ta cung quan niem tuomg tu nhu vay, gom co quyen lap quy va quyen to chuc, dieu hanh hay chi dao thuc tien khi tien hanh quyen nay Cf day la can luu y la quyen lap quy, bao gom trong viec hoach dinh chinh sach va quy dinh cac

hoat dong to chuc hanh phap, tu ban than tu do da phan biet vai quyen lap phap hay la lam luat thuoc ve nghi vien (qudc hoi )- Day la mot hinh thuc hoat dong cua quyen hanh phap hay cua quyen hanh chinh Khong nen nham ltn quyen lap quy neu tren vai cac truang hap ma ca quan hanh phap tien hanh viec lap quy (ban hanh van ban duai luat) cu the hoa van ban luat theo quyen han da dugc giao trong cac van ban luat Cac truang hap nay, ca quan hanh phap hay ca quan hanh chinh nha nuac thuc chit da lam luat theo uy quyen cua nghi vien Hay cac truang hgp phat sinh cac quan he, cac tinh

vay, trong ban tinh cua no, quyen luc nha nuac luon la mot the thong nhat cac

quyen lap phap, hanh phap va tu phap, khong co su mau thuan Xet ve ban chat giai cap cua nha nuac thi quyen luc nha nuac cung nhu vay Truac day,

khi khang dinh thuyet phan quyen khong the thuc hien dugc ve mat ky thuat, Mac xuat phat tu quan diem ve tinh xa hoi - giai cap cua quyen luc vai tinh cach la quyen luc nha nuac thong nhat Trong ba bo phan cau thanh quyen luc nha nuac do, thong thuang nguai ta hay ban den cac quyen lap phap va quyen hanh phap Day la hai quyen co y nghTa doi vai cac hoat dong xa hoi va su

phat trien cac mat cua dai song xa hgi Dieu chinh phap luat dung dan, thi hanh luat co ket qua trong thuc tiln xa hoi se tao ra gia tri gi do cho xa hoi Con quyen tu phap chi bao dam viec lam cho cac quy dinh cua luat dugc ton trong va thuc hien trong thuc te, binh thucmg; ban than no trong muc dich khong nham tao ra ket qua xa hoi mai

Trong hai quyen lap phap va hanh phap, quyen hanh phap luon la bo

phan nang dong nhat va la tam diem chu y cua quyen luc nha nuac Thanh cong hay that bai cua su phat trien xa hoi, vinh danh hay chi trich, su tru vung

hay mat quyen cua moi chinh dang trong moi lien he vai quyen luc nha nuac phan lan phu thuoc vao cho quyen hanh phap da dugc su dung nhu the nao Quan sat thuc tien dai song nha nuac - phap luat a moi qu6c gia, thuc tien sinh hoat chinh tri - phap ly tren quoc te de nhan thay bo phan soi dong, gianh dugc su chu y lan nhat cung la quyen hanh phap Hanh phap noi chung la khau co tinh chat quyet dinh trong toan bo qua trinh tac dong cua quyln luc

Nhung doi vai chinh quyen dia phuang, quan niem ve ca quan thuc

ca quan tu quan Mac du, cac hoi dong tu quan dia phuang co th i lap (b4ua

cac ca quan hoat dong co tinh chat hanh chinh nha nuac Trong cac nhanghien cuu nuac ta cung co quan niem tuang tu ve quyen hanh phap va quylnhanh chinh Theo do, quyen hanh phap la khai niem chung chi mot bo phan

dia phuang, nghla la a do cung phai su dung den quyen luc nha nuac vai sy

hien dien “hoat dong" cua phap luat N lu khong phai nhu vay thi hoat dong cua phap luat vai su tham gia cua cac ca quan hanh chinh nha nuac hay ca

quan quan ly dilu hanh tai dia phuang dugc ggi la gi? phai chang a dia

phuang khong co thi hanh phap luat?

Cho nen, hoat dong thi hanh phap luat tai dia phuang phai xac dinh la hanh phap va thuc thi quyen hanh phap Can noi them ring, khi noi din quyin hanh phap, thucmg nguai ta hay noi din chinh phu, ca quan hanh phap, hanh chinh nha nuac cao nhit Dung vay, vi hoat dong hanh phap quan trong nhit cua m6i qu6c gia chinh la chinh phu Chinh phu chiu trach nhiem v! toan bo hoat dong hanh phap cua quoc gia cung nhu hieu qua hoat dong hanh phap

3 Phan cip quin ly hinh chinh - chien luge cho cic nu6c dang phit triin, Nxb Chinh trj qu6c gia, H i Npi,

2002, tr 29.

la su sSp xep hay t6 chuc hop ly viec thuc hien quyln hanh phap Vi le do, co

co so de dong y vai quan diem cho rang 6 dia phuang hoac chinh quyen dia phuang cung thuc hien quyen hanh phap4

Trinh bay tren day da xac dinh chu the thuc hien quyen hanh phap la he

thong hanh chinh nha nuac tir trung uang din dia phuang Nhung cdn Xhky,

day la he th6ng chu ylu thuc thi quyln hanh phap Cac ca quan khac lap phap, tu phap cung co thuc hien viec thi hanh luat

Doi vai nuac ta, co mot chu the rat dac biet la Hoi dong nhan dan vln dugc xac dinh la ca quan quyen luc nha nu6c a dia phuang dang dugc giai nghien cuu luat hien phap va luat hanh chinh xem xet ve tu cach hanh phap cua ca quan nay Quan diim pho bien hien nay trong giai luat hoc la chi xem

Uy ban nhan dan cac cap - ca quan chap hanh cua Hgi dong nhan dan la ca quan hanh chinh nha nuac thuc hien quyen hanh phap, con Hoi dong nhan dan khong thuc hien quyen do

Theo mot cach phan loai Hoi dong nhan dan la ca quan quyen luc nha nuac, nhung trong quan he vai phap luat, no la loai ca quan nao? Trong mot

no luc phan loai cac ca quan nha nuac theo ba loai quyen luc nha nuac, trong cac dien dan phap ly, mot so y kien theo logic hinh thuc da d l nghi xep Hoi

NM nude phdp quyen x3 hpi chu nghia V i|t Nam giai doan 2011 - 2020” t6 chuc v^o ng^y 22 thing 1 n3m

2010.

la nhung cach phan loai dua tren cac tieu chi khac nhau, deu hap ly theo tieu chi dat ra, khong nen qua ban khoan ve dieu nay Chi noi them ring quan niem Hoi dong nhan dan la ca quan hanh phap co ly cua no.

thuan tuy tu y thuc hay su phu dinh co tinh chat phong trao Can xuat phat tir

su hien dien trong thuc te cac giai cap va thuc tien chiem linh va su dung

Nhu da noi a tren, quyen lap phap, quyen hanh phap, quyen tu phap la

ba quyen (ba ca cau) thong nhat von co trong khai niem quyen luc nha nuac

ma moi quyen la mot bo phan cau thanh cua no Tuy nhien, su thong nhat cua

luc nha nuac chu yeu la: phan quyen (tam quyen phan lap) va tap quyen

Ve nguyen tic phan quy€n, hay bat dau tu nha tu tuang tiln bo tu san Motesquieu ve van de quyen luc nha nuac trong tuang quan vai cac quyen cua con nguai Ong cho rang khi quyen lap phap va quyen hanh phap nhap lai

mot nguai, ca quan thi se khong con gi la tu do nua, vi sg rang chinh chu the

ay chi dat ra luat doc tai de thi hanh mot cach doc tai Neu quyen tu phap

nhap lai vai quyen lap phap thi nguai ta se doc doan vai quyen song va quyen

tu do cua cong dan; quan toa se la nguai dat ra luat Neu quyen tu phap nhap lai vai quyen hanh phap thi ong quan toa se.co ca sue manh cua ke dan ap”5

“khe irac xa hoi" - mot hinh thuc lien ket vai nhau de dung sue manh chung

ma bao ve moi thanh vien Moi thanh vien trong khi khep minh vao tap thi,dung sue manh tap the, van dugc tu do day du nhu truac, vln chi tuan theochinh ban than minh”6 Theo J.J Rousseau, quyen luc toi cao la khong thiphan chia Nhung bo phan quyln hanh dugc chia tach ra deu phu thuoc va

quyen luc toi cao, deu phai gia dinh co y chi toi cao, moi bo phan deu chi nh^m thuc hien y chi t6i cao do.”7 Ong cho ring nguai lam luat dung ra thi hanh luat thi khong tot khong gi nguy hiem han la de lgi ich tu tui anh hucmg vao cong viec chung; va nguai lap phap bi sa doa vi cach nhin tu tui thi con toi te han ca chinh phu lam dung luat phap ”8 Ong cung d! cao tu tuang tu phap doc lap vi do la ca quan thieng lieng nhat va dugc coi trong nhat vi no la nguai bao ve phap luat ”9

Nhu the, phan quyen khong phai la van d! thuan tuy co tinh chat ky thuat, su phan cong lao dong trong bo may nha nuac ma la van de lien quan

den quyen con nguai, den quan diem quyen luc nha nuac thuoc ve nhan dan Ngay nay, tu tuang phan quyen dugc diin dat la su phan cong lao dong quyen luc mot cach hgp ly trong quan diem quyen luc nha nuac la thong nhat Gifta

6 Jean- Jacquesrousseau B in v6 khd ir6c x3 hoi Nxb Ly luan chinh tri H i Noi 2004 tr 66-67.

7 Jean- Jacquesrousseau Ban v€ khe uac x i hoi Nxb Ly luan chinh tri H i Noi 2004 tr 79-,82.

8 Jean- Jacquesrousseau B in vk khi udc x i hpi Nxb Ly luan chtah trj H i Ngi 2004 tr 135, 185.

9 Jean- Jacquesrousseau B in v6 khi udc x i hoi Nxb Ly luan chinh tri H i Npi 2004 tr 218-219.

Nguyen tac to chuc quyen luc nha nuac khac la tap quyen Day la nguyen tac khong mai trong thuc tien to chuc quyen luc nha nuac trong lich

su ton tai va phat trien cua mot to chuc dugc ggi la nha nuac Tap quyen trong cac nha nuac hien dai, trong do co nha nuac xa hoi chu nghia khong

giong tap quyen timg ton tai trong cac nha nuac no le, phong kien

Xuat phat tu thuc tien dau tranh giai cap, dac biet la tu kinh nghiem Cong xa Pan, C.Mac da xac dinh mo hinh mai to chuc quyen luc nha nuac cua nha nuac vo san, theo do, “Cong xa Pari khong phai la ca quan dai nghi,

ma la mot tap the hanh dong vira lap phap vira hanh phap10” Mo hinh to chuc

quyen luc nha nuac nay ro rang khac vai nguyen tac phan quyen Nhan xet tren day cua cua C.Mac da tra thanh la kim chi nam cho viec to chuc quyen luc nha nuac trong cac nha nuac xa hoi chu nghia tir khi ra dai den nay ma

ban chat la tap quyen, co the ggi nguyen tic to chuc quyen luc nha nuac nay

la nguyen tac tap quyen xa hoi chu nghia Nhung can hieu rang, to chuc

quyen luc nha nuac theo nguyen tac nhu v3y, khong co nghia va khong nen

f •> y y

hieu tho thien la moi quyen nay deu tap trung hoan toon vao mot ca quan nao

do; ma co su phan cong, phan nhiem: quyen lap phap thuoc ve ca quan dai

f

Xem xet cach to chuc bo may nha nuac trong bat cu nuac xa hoi chu

nghia nao thi cung de nhan thay khong co cai goi la cac nhanh quyen luc lap

phap, hanh phap, tu phap mgc len doc lap tir quyen luc nha nuac nhu quan niem phan quyen ma quyen lyc nha nuac Trong ca cau quyen luc nha nuac,

O nuac ta, xuat phat tir quy dinh Hien phap: “Quyen luc nha nuac la

10 C MAc- Ph anggen Tuyen tap NXB Sy that H 1970.tr 627

thong nhat, co sir phan cong va phoi hop giua cac ca quan nha nuac trong

viec thuc hien cac quyen lap phap, hanh phap va tu phap" co quan dilm cho

do la nguyen tac phan quyen Nhung dieu rat de thay la trong to chuc bo may

Nha nuac Viet Nam hien hanh khong chap nhan nguyen tac “kiem che - doi

trong” cung nhu khong thua nhan tinh doc lap cua cac quyln lap phap, quyen

hanh phap va quyen tu phap nhu cac nha nuac to chuc theo nguyen tac phan

quyen Nen do chinh la tap quyen xa hoi chu nghTa, chu khong phai phan

quyen Cu the han, xin neu mot so diem minh chung sau: Thu nhat, xem xet

chuc nang cua Quoc hoi dugc ghi nhan trong Hien phap 1992 (sua d6i) co thi

toi cao, to chuc ra cac ca quan cao nhat cua bo may nha nuac Trong khi do,

ca quan nay khong chiu su giam sat cua tu phap Thu hai, Dieu 6 cua ban

Hien phap 1992 (sua doi) ghi ring: “Qu6c h6i, H6i d6ng nhan dan va cac ca

dan chu” Thu ba, tinh doc lap cua quyen hanh phap va quyen tu phap kha la

han che neu so vai cac nha nuac quyen luc dugc to chuc theo nguyen tic

phan quyen Nguai dung dau ca quan hanh phap, dac biet la nguai dung dau

ca quan tu phap phai chiu trach nhiem va bao cao cong tac truac Quoc hoi

(dieu khong the co a cac nuac theo che do phan quyen)

nirfrc phap quyen xa hoi chu nghTa Viet Nam

Tu cuoi the ky XIX, ly thuyet ve nha nuac phap quyen da dugc cac nha

tu tuang tu san de xuang trong cuoc diu tranh chong lai cac che do nha nuac

chuyen quyen, doc doan Trong cac che do nha nuac nay, quyen lire nha nuac

doi vai con nguai la quyen luc khong co giai han, dong nghTa vai viec quyen

con nguai, dan chu bi thu hep, con nguai bi mat nhan tinh, pham gia bi vui

dap Trong quan niem ve nha nuac phap quyen, thi quyen con nguai, dan chu

la ylu t6 ca ban thuoc ve ban chat cua nha nuac, con su de cao vai tro toi

thugng cua phap luat la vai tu cach la nhan to bao dam cho cai ban chat do

dugc the hien, thuc hien Tong hgp hai ylu t6 tren, co th i noi nha nuac phap

quyen la nha nuac trong do quan he qua lai giua nha nuac va cong dan la

quan he binh dang qua lai ve quyen va nghia vu phap luat.

6 Viet Nam, Dieu 2 cua Hien phap 1992 (sua doi) da xac dinh Nha nuac Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam la Nha nuac phap quySn xa hoi chu nghia Nha nuac phap quyen xa hoi chu nghia Viet Nam co cac dac trung sau: Ton trong va bao dam thuc hien va bao ve quyen con nguai, quyen cong dan; quyen luc nha nuac la thong nhat, co su phan cong va phoi hap giua cac

ca quan nha nuac trong viec thuc hien cac quyen lap phap, hanh phap va tu

phap; Nha nuac dua tren nen tang cua chu nghia lap hien, su toi thuong cua Hien phap; phap luat giu vi tri chi phoi, ap dung binh dang doi vai moi nguai, truac het la vien chuc nha nuac; su lanh dao cua Dang Cong san Viet Nam

r

doi vai Nha nuac

Tai Hoi nghi dai bieu toan quoc giua nhiem ky (khoa VII) cua Dang ta,

/ >

vai tu cach la bo phan cau thanh quyen luc nha nuac, do do, duang nhien cung phai ham chua hai van de ca ban von co do Nghien cuu tong quat ve quyen hanh phap trong Nha nuac phap quyen Viet Nam, co the thay no vua

7 r

co tinh pho bien vua co tinh dac thu:

a) Tinh ph6 bien:

Mot la, quyen hanh phap do la quyen thuc thi chinh sach va luat - mot

bo phan cau thanh cua quyen luc nha nuac

Hai la, hanh phap luon la bo phan “troi” va nang dong nhat trong cac

bo phan cau thanh cua quyen luc nha nuac Quyen nay dugc thuc hien bai mot bo may hanh chinh nha nuac thuc thi chinh sach va luat dugc to chuc tu trung uang d§n dia phuang vai s6 lugng nguai va phuang tien thuc hien quan

ly hanh chinh do so han rat nhieu so vai cac quyen luc khac

Ba la, quyen hanh phap trong cac nha nuac hien dai gan lien vai viec

xay dung nha nuac phap quyln Theo do, nhan quydn va phap ch! trong hoat dong hanh phap dugc ton trgng va bao dam, bao ve

Bon la, trong xa hoi ngay nay, viec thuc thi quyen hanh phap the hien

ngay ro ret tinh chat dan chu, tinh trach nhiem, tinh minh bach

Nam la, quyen hanh phap dugc dat trong su kiem tra, giam sat chat che

de bao dam quyen nay dugc thuc hien hgp phap, dung din

b) Tinh dac thu:

Mot la, quyen hanh phap Viet Nam dugc to chuc trong khuon kho

nguyen tac tap quyen xa hoi chu nghTa

Hai la, quyen hanh phap dugc thuc hien trong nen chinh tri nhat

nguyen, cr do, Dang Cong san Viet Nam la luc lugng duy nhat lanh dao nha

nuac va xa hoi

Ba la, viec to chuc va van hanh quyen hanh phap dang trong qua trinh

hinh thanh va on dinh theo cac muc tieu cua quyen hanh phap trong cac nha

nuac hien dai

thuc hien trong su thong nhat va thong suot vai mpt he thong thu bac tren

duai, trong do ca quan hanh chinh nha nuac cap tren chi dao hoat dong cua

ca quan hanh chinh nha nuac cap duai

thirc thirc hien quyen hanh phap

Co nhieu quan niem khac nhau ve chuc nang cua quyen hanh phap

Chang han, co tac gia chia chuc nang cua quyen hanh phap theo hai cap do:

C) cap do thu nhat, quyen hanh phap co ba chuc nang ca ban la: a) Bao

ve trat tu xa hoi va an ninh quoc gia; b) Dieu chinh - quan ly; c) Bao dam tu

do dan chu cua cong dan

0 cap do thu hai, quyen hanh phap co cac chuc nang bo trg nhu: ban

hanh van ban quy pham phap luat; bao dam viec thuc hien phap luat; tai

phan11

Tac gia khac cho rang chuc nang cua quyen hanh phap gom:

- Chuc nang bao dam an ninh chinh tri va trat tu an toan xa hoi;

- Chuc nang quan ly va dieu hanh;

- Chuc nang bao dam cac quyen va lgi ich hgp phap cua cong dan;

- Chuc nang to chuc va thi hanh phap luat;

11 K.X Belxki VS chuc nSng cua quyen hinh phip T^ip chf N h i nude v i phip lu§t S6 3 nSm 1997, tr 15-21

(tidng Nga).

- Chuc nang tai phan;

trong moi quan he vai cac van de co ban cua viec thi hanh luat;

Loai thu hai, phan loai chuc nang theo cac linh vuc tac dong quan ly cua quyen hanh phap

Moi cach phan loai tren day co nhung yeu to hop ly nhat dinh Nhung,

trong mot so cach phan loai co nhung diem can phai ban xet Quyen hanh phap co the co chuc nang tai phan hay khong theo quan niem cua mot so tac gia? Co le dieu nay chi thich hop voi ly luan va thuc tien hanh phap kieu CH Phap Trong mot so cach phan loai, ducmg nhu co su trung lap giua cac chuc nang Vi du giua thi hanh phap luat va quan ly ma ban than viec thi hanh do

da ham chua chinh su quan ly; chuc nang trong linh vuc to chuc he thdng nha

Co the chia cac chuc nang cua quyen hanh phap thanh cac chuc nang nhu sau:

Tren phuang dien phap luat, chuc nang cua quyen hanh phap vai tinh

9

- Tao lap va thuc hien cac chinh sach (trong khuon kho luat);

- Ban hanh van ban phap quy (duai luat) de thi hanh chinh sach va luat;

- Tien hanh cac hoat dong dieu hanh de to chuc thuc hien chinh sach valuat;

- Thuc hien cac cac hoat dong bao ve phap luat bang cac phuang tien cua hanh phap (vi du, ap dung cac bien phap phong ngua hanh chinh, phat hanh chinh, giai quyet khieu nai, to cao hanh chinh, )

Neu can cu vao cac linh vuc hoat dong cua quyen hanh phap trong toan

12 Xem: L6 Minh Tam Quyin hanh phap va cac chuc nang cua quyin hanh phap trong sich “M$t s6 vin dS

v6 hoin thifn to chuc v i hoat dpng cua bp m iy nhi nude nude Cpng h oi x i hpi chu nghTa Vi?t Nam Nxb Khoa hpc x3 h$i H i Npi 2001 tr 279-296.

bo qua trinh tac dong quyen luc den cac linh vuc khac nhau cua dai song thi

co the chia ra cac chuc nang ca ban cua quyen hanh phap a muc do bao quat thanh bon chuc nang nhu sau:

- Chuc nang quan ly trong linh vuc kinh te;

- Chuc nang quan lytrong linh vuc van hoa - xa hoi;

- Chuc nang quan ly trong linh vuc hanh chinh - chinh tri;

- Chuc nang trong linh vuc t6 chuc bo may hanh phap

Viec phan loai cac chuc nang cua quyen hanh phap nhu tren lam cho viec nhan thuc chuc nang cua no tra nen mach lac, ro rang han xuat phat tu hai goc nhin khac nhau ve chuc nang cua quyen hanh phap Dieu do khong co nghia la coi trong mat phap ly hay mat quan ly ma thuc ra chung dugc thong

r \

nhat trong quyen hanh phap

De thuc hien cac chuc nang cua minh, bo may hanh phap tien hanh thong qua cac phuang phap va hinh thuc nhat dinh

Quyen hanh phap dugc thuc hien bang cac phuang phap khac nhau, trong do co hai phuang phap ca ban la thuyet phuc, cuang che

Thuyet phuc la phuang phap dugc cac ca quan thuc hien quyen hanh phap sir dung nham dong vien va khuyen khich tinh tich cuc, tu giac va tu nguyen cua cac chu the trong viec dap ling cac yeu cau thuc hien cac hoat dong nha nuac thong qua viec tuyen truyen, giai thich, khuyen khich, giao

cuang che, cac ca quan hanh phap con su dung cac phuang phap khac, phai dugc xem la ca ban it dugc nhac den la phuang phap ra chi thi va khuyln khich (lgi ich tinh than, vat chat) de cac to chuc va ca nhan thuc hien tich cuc muc dich cua ca quan hanh phap trong qua trinh tien hanh quan ly theo quy dinh cua phap luat.

Ban hanh chi thi thuc chat la cach thuc tac dong den cac d6i tugng quan ly bang cach ra menh lenh (quyet dinh quan ly) trong quan he quyen uy - phuc tung buoc cac doi tugng nay phai thuc hien Neu nhu phuang phap

cuang che gan vai viec nha nuac su dung bao luc co to chuc de bao ve trat tu

phap luat cung nhu trat tu quan ly thi phuang phap ra chi thi lai gan vai viec

ra lenh bat buoc Khuyen khich lgi ich tinh than vat chat la phuang phap kich

thich co the co tac dung thuyet phuc, giao due con nguai, nhung do khong phai la cai ma trong ban than ca che cua phuang phap tao ra Day la phuang phap dua lai cho doi tugng tac dong lgi ich tinh than, lgi ich kinh te, vat chat

de de thuc hien dugc cac muc tieu, nhiem vu quan ly

Ap dung phuang phap nao trong thuc thi quyen hanh phap phu thuoc vao truac het la dac diem cua quan he xa hoi ma quyen luc tac dong den,

Cac hinh thuc thuc hien quyen hanh phap hay quan ly hanh chinh nha nuac la nhung the hien ra ben ngoai cua ca quan tiln hanh hoat dong hanh phap hay la quan ly hanh chinh nha nuac Quyin hanh phap dugc thuc hien duai cac hinh thuc sau day:

- Ban hanh cac van ban quy pham phap luat Day la hinh thuc hoatdong quan trong cua cac ca quan thuc hien quyen hanh phap nham thuc hien

chuc nang, nhiem vu von co cua minh Day la cac van ban co tinh chat tochuc hanh phap Cin phan biet cac van ban nay vai cac van ban quy phamphap luat dugc ca quan lap phap uy quyen thuc hien

- Ban hanh cac quyet dinh phap luat ca biet, cu the Day la hoat dong ap

dung phap luat the hien la hinh thuc quan trong, chu yeu va thucmg xuyen cua

- Thuc hien cac hoat dong dieu hanh true tiep (dieu phoi, to chuc ) nhu: To chuc, di§u hanh, thanh tra, kilm tra cac hoat dong quan ly, cung ung dich vu cong, tien hanh cac bien phap phong ngua vi pham phap luat

- Tien hanh cac hoat dong co tinh cMt phap ly co tinh chat bo trg cho hoat dong hanh phap nhu: tuyen truyen, giai thich, huang dan viec thuc hien chinh sach, phap luat

- Thuc hien cac hoat dong quan ly vat chat - ky thuat Day la nhung hoat dong co tinh chat tac nghiep nhu thong ke, chuan bi tu lieu, cac tai lieu

PHAN 2

TO CHU C QUYEN HANH PHAP TRONG NHA NUGC

PHAP QUYEN XA HQI CHU NGHI A VIET NAM HIEN NAY

2.1 To chirc quyen hanh phap trong Nha nirorc Viet Nam tir nam

2.1.1 To chuc quyen hanh phap theo Hien phap 1946

Vai thang lgi cua cong cuoc Thang Tam nam 1945, duai su lanh dao cua Dang, dung dau la Ho Chi Minh, nhan dan Viet Nam da gianh dugc doc lap, thoat khoi anh do ho cua thuc dan Phap, lat do che do phong kien hang ngan nam trong lich su, xay dung nen nen dan chu cong hoa, nhung nen doc lap dan toe van bi de doa Day la boi canh ra dai ban Hien phap nam 1946

Nghien cuu ban Hien phap nam 1946, de nhan ra dieu rang to chuc

quyen luc nha nuac Viet Nam la su van dung sang tao cach to chuc quyen luc nha nuac cac nuac trong cac dieu kien chinh tri - xa hoi rat cu the cua Viet Nam trong hoan canh ma khong the ke thua dugc gi tu truyen thong to chuc quyen luc nha nuac Viet Nam va cung khong the gian dan lTnh hoi, sao chep nguyen xi tu cach thuc to chuc quyen luc nha nuac trong cac nha nuac khac Quyen hanh phap trong ban Hien phap dugc to chuc trong ca chi quyin luc nha nuac nhu sau:

“Nghi vien nhan dan la ca quan co quyen cao nhat cua nuac Viet Nam dan chu cong hoa” do nhan dan bau ra Nghi vien giai quyet moi van de

chung cho toan quoc, dat ra cac phap luat, bieu quyet ngan sach, chuan y cac hiep uoc ma Chinh phu ky vai nuac ngoai.

Chinh phu la ca quan hanh phap cao nhat cua toan quoc Chinh phu do Nghi vien lap ra gom co Chu tich nuac, Pho Chu tich va Noi cac, Noi cac co Thu tuang, cac Bo truang, Thu truang, co the co Pho Thu tuang Cach t6 chuc Chinh phu gom Chu tich nuac va Noi cac dung dau la Thu tudng Chinh phu nhu tren ro rang quyen hanh phap la quyen dugc thuc hien theo chi do hanh phap hai dau gom ca Chu tich nuac va ca Thu tuang Chinh phu

Trong quan he giua Nghi vien Chinh phu dugc xac dinh nhu sau: “Chu tich nuac Viet Nam khong phai chiu mot trach nhiem nao, tru khi pham toi phan quoc” (Dilu 50) Thu tuang phai chiu trach nhiem ve con duang chinh tri cua Noi cac Nghi vien co the bieu quyet ve van de tin nhiem Noi cac, Bo truang nao khong dugc Nghi vien tin nhiem thi phai tu chuc (Dieu 54) Ban thuang vu cua Quoc hoi co quyen kiem soat va phe binh Chinh phu (Dieu 36) Tai D ilu 31, Hien phap quy dinh luat dugc nghi vien bieu quyet, Chu tich nuac “phai ban bo cham nhat la 10 hom sau khi nhan dugc thong tri Nhung trong han ay, Chu tich co quyen yeu cau Nghi vien thao luan lai Nhung luat dem ra thao luan lai, neu van dugc Nghi vien ung chuan thi bat buoc Chu tich phai ban bo”

Vai the che quyen luc nha nuac nhu tren, co the nhan dinh ve quyen hanh phap trong do nhu sau Nhin t6ng the v! to chuc quyen luc nha nuac, Hien phap 1946 da chiu anh huang cua nguyen tac phan quyen Tren phuang dien ky thuat, ban Hien phap da xac lap tinh doc lap cua quyen lap phap, hanh phap va tu phap, dong thai da xac lap moi quan he giua cac quyen lap phap va quyen hanh phap (co the ca quyen tu phap?) theo nguyen tac “kiem che - doi trong” nham bao dam su kiem tra viec thuc thi quyen luc nha nuac thong

nhat Ve to chuc quyen hanh phap, tren tu tudng cua nguyen tac ay, co su ket

hap giua che do dai nghi va che do tong thong the hien a cho mot mat xac dinh Nghi vien dugc xac dinh la ca quan co quyen cao nhat cua nuac Viet Nam dan chu cong hoa, co quyen han kiem soat va bat tin nhiem cua Nghi vien doi vai Noi cac, mat khac, xac dinh Chinh phu la ca quan hanh chinh cao

nhat cua cua toan quoc (chu khong phai cua Nghi vien); quy dinh Chu tich nuac - nguai dung dau Chinh phu khong chiu trach nhiem truac Nghi vien chi chiu trach nhiem trong truang hgp pham toi phan quoc va co quyin phu

CJ dia phuang, quyen luc hanh phap dugc thuc hien thong qua hai to chuc la Hoi d6ng nhan dan va Uy ban hanh chinh Hien phap 1946 quy dinh

ve phuang dien hanh chinh, nuac Viet Nam co ba bo: Bac, Trung, Nam Moi

bo chia thanh tinh, moi tinh chia thanh huyen, moi huyen chia thanh xa CJ tinh, thanh pho, thi xa va xa co Hoi dong nhan dan Hoi dong nhan dan tinh,

thanh pho, thi xa hay xa cu ra Uy ban hanh chinh Rieng cap bo va cap huyen khong thanh lap Hoi dong nhan dan, chi co Uy ban hanh chinh Uy ban hanh chinh bo do Hoi dong cac tinh va thanh pho bau ra Uy ban hanh chinh huyen

do Hoi dong cac xa bau ra Trong cach to chuc Uy ban hanh chinh doi vai hai cap hanh chinh nay co y kien cho rang do la su van dyng ca che tan quyen

Tuy nhien, de thay a day la trong Hien phap 1946, viec t6 chuc thuc

van de thuoc dia phuomg minh Nhung nghi quyet ay khong dugc trai voi chi thi cua cac cip tren va nghi quyet cua phai dugc cap tren chuin y Uy ban

r >

hanh chinh thi hanh nghi quyet cua Hoi dong nhan dan dia phuang minh, vua phai chiu trach nhiem doi vai cap tren va doi vai Hoi d6ng nhan dan dia phuang minh

Hien phap dugc ban hanh vao thdi ky mien B ic dugc giai phong va di len chu nghia xa hoi, mien Nam con phai tiep tuc tien hanh dau tranh gianh doc lap de thong nhat dat nuac

Dieu 4 Hien phap quy dinh “Tat ca quyen luc trong nuac Viet Nam dan chu cong hoa deu thuoc ve nhan dan Nhan dan su dung quyen luc cua minh thong qua Quoc hoi va Hoi dong nhan dan cac cap do nhan dan biu ra va chiu

phu la ca quan hanh phap a trung uang do Quoc hoi bau ra la ca quan chap

Thu nhat, Chu tich nuac khong con la nguai dung dau quyen hanh

phap nhu quy dinh trong Hien phap 1946 ma dugc cau tao thanh mot dinh che doc lap Theo do, Chu tich nuac la chuc danh mang tinh bieu tugng nha nuac

Thu hai, Hoi dong Chinh phu dugc xac dinh la “Ca quan chap hanh cua

ca quan quyen luc Nha nuac cao nhat va la ca quan hanh chinh nha nuac cao

nhat cua nuac Viet Nam dan chu cong hoa” (Dieu 71) Trong quy dinh nay, khi quan niem Chinh phu la ca quan hanh chinh nha nuac cao nhat, ca quan dung dau quyen hanh phap lai la co quan chap hanh cua Quoc hoi, Hien phap

1959 da da the hien rat dac trung nguyen tac tap quyen trong to chuc quyen luc nha nuac cua cac nha nuac xa hoi chu nghTa noi chung, danh dau su gia

? •» >

nhap vao kieu to chuc quyen luc nha nuac xa hoi chu nghTa khi do

Thu ba, duang nhu quyen lap phap va quyen hanh phap nhu da hoa lan

dong nhan dan va Uy ban hanh chinh.

Trong thuc thi quyen hanh phap tai dia phuang, che do tap quyen hay

la nguyen tac tap trung dan chu dugc the hien ro net trong cac quy dinh ve to chuc va hoat dong cua chinh quyin dia phuang Theo do, Hoi d6ng nhan dan

la ca quan quyen luc Nha nuac a dia phuang la co quan do nhan dan dia phuang bau ra va chiu trach nhiem truac nhan dan dia phuang, co nhiem vu, quyen han bao dam su ton trong va chap hanh phap luat cua Nha nuac a dia phuang Can cu vao phap luat cua Nha nuac va nghi quyet cua cap tren, Hoi dong ra nhung nghi quyet thi hanh a dia phuang Hoi dong nhan dan b&u ra

Uy ban hanh chinh va co quyen bai mien cac thanh vien cua Uy ban hanh

Uy ban hanh chinh cac cap la ca quan quan ly cong tac hanh chinh cua dia phuang, chap hanh nghi quyet cua Hoi dong nhan dan cap minh va nghi

Uy ban hanh chinh cap duai, dinh chi viec thi hanh nghi quyet khong thich dang cua Hoi dong nhan dan cap duai true tiep va de nghi Hoi dong nhan dan

cap minh sua doi hoac bai bo

Trong quy dinh ve Hoi d6ng nhan dan cua Hien phap 1959, cung can het sue luu y rang, quan niem Hpi dong nhan dan la ca quan hanh phap la xet trong cach phan loai cac hoat dong phap luat cua bo may nha nuac hay quyen luc nha nuac thanh cac quyen: lap phap, hanh phap va tu phap Tuy nhien, khi

quan niem Hoi dong nhan dan la ca quan quyen luc nha nuac a dia phuang,

Hien phap con quy dinh: “Hoi dong nhan dan bau va bai mien Chanh an Toa

an nhan dan cap minh” (Dieu 84) Theo mot y nghia nhat dinh, co the noi quyen tu phap a dia phuang co su phu thuoc nhat dinh vao quyen hanh phap

2.1.3 To chuc quyen hanh phap theo Hien phap 1980

Hien phap 1980 la ban hien phap dugc ban hanh vao thdi ky nuac nha

thong nhat, cung di len chu nghia xa hoi va a thdi ky truac doi mai Quan diem ve chu quyen nhan dan dugc the hien trong Hien phap 1946, dac biet la Hien phap 1959 tiep tuc dugc ke thua va khang dinh tai Dieu 6 Hien phap

1980 Rat dang chu y la khac vai Hien phap 1959, Hien phap 1980 bo sung

them quy dinh: “Quoc hoi va Hoi dong nhan dan cac cap la ca sd chinh tri cua

he thong ca quan Nha nuac” Theo do, moi ca quan nha nude dlu do ca quan quyen luc nha nude true tiep hoac gian tiep thanh lap nen va tham quyen cua cac ca quan nay deu bat nguon tu tham quyen cua ca quan quyen luc la Quoc hoi va Hoi dong nhan dan

Nhu vay, Hiln phap nam 1980 tiep tuc di theo hudng tap trung quyen luc vao he thong ca quan quyln luc nha nude ma tren nguyen tac la tap trung

Dieu 104 quy dinh: “Hoi dong bo trudng la Chinh phu cua nude Cong hoa xa hoi chu nghia Viet Nam, la ca quan chap hanh va hanh chinh Nha nude cao nhat cua ca quan quyen luc Nha nude cao nhat” Vdi quy dinh nay, Chinh phu dugc xem nhu mot bo phan do Quoc hoi lap ra de thuc hien quyen hanh phap cho minh Tu day, so sanh quyen hanh phap trong ban Hien phap nay so vdi Hien phap 1959 rat de de nhan thay rang tinh doc lap cua quyen hanh phap da bi han che han Bdi theo quy dinh ke tren thi ca quan hanh

cao nhat - Quoc hoi, cang xa horn neu so sanh no vai tinh doc lap cua Chinh phu trong Hien phap 1946.

Ve viec giam sat cua lap phap doi vai hanh phap co van de dang chu y

Quoc hoi la ca quan co quyen giam sat toi cao doi vai toan bo hoat dong cua

bo may nha nuac, nhung tat ca cac thanh vien cua Chinh phu deu dugc bau

Dieu do khong phu hgp vai to chuc va hoat dong ca quan ca quan hanh phap

noi chung, Chinh phu noi rieng la loai co quan doi hoi vai tro va trach nhiem

ca nhan rat cao va tap trung cua nguai dung dau ca quan hanh phap Vaiquyet dinh “Moi thanh vien Hoi d6ng Bo truang chiu trach nhiem ca nhan vephin cong tac cua minh truac Qu6c hoi, Hoi dong Nha nuac, Hoi dong Bo

7 X

truang, va cung vai cac thanh vien khac chiu trach nhiem tap the ve hoat dong cua Hoi dong Bo truang truac Quoc hoi va Hoi dong Nha nuac” da lam cho vai tro cua Chu tich Hoi dong Bo truang - nguai dung dau Chinh phu - rat ma nhat

chu trong quan niem ve quyen lam chu tap the cua nhan dan bang quy dinh Hoi dong nhan dan hoat dong “dua vao su cong tac chat che cua Mat tran, cac doan the nhan dan va su tham gia rong rai cua cong dan”.

Cung nhu Hien phap 1959, Hien phap 1980 the hien su tap trung thong

nhat cao cua quyen hanh phap the hien trong quan he giua cac cap cua he thong hanh chinh nha nuac va trong quan he giua Hoi dong nhan dan cap tren vai Hoi dong nhan dan cap dudi, giua Hoi dong nhan dan va Uy ban nhan dan theo do, mot ca quan co quyen sua doi, huy bo quyet dinh, nghi quyet khong

thich dang cua ca quan chap hanh hay cap duai true tiep, Hoi dong nhan dan cap tren co quyen giai tan Hoi ddng nhan dan cap dudi true tiep khi Hoi ddng nhan dan nay lam thiet hai nghiem trong din quyen lai cua nhan dan Chinh phu co quyen sua doi, huy bo cac quyet dinh khong thich dang cua Uy ban nhan dan cac cap

Uy ban nhan dan van duac xac dinh la ca quan chap hanh cua Hoi dong nhan dan, la ca quan hanh chinh nha nuac d dia phuang va la ca quan to chuc

va hoat dong theo nguyen tac true thuoc hai chieu Mot mat no chiu trach nhiem va bao cao cong tac truac Hoi dong nhan dan cung cap, mat khac chiu trach nhiem va bao cao cong tac truac ca quan hanh chinh nha nuac cap tren true tiep Quan diem ve dan chu theo quan niem ve quyen lam chu tap the tiep tuc duac the hien r5 trong quy dinh, theo do, moi thanh vien Uy ban nhan dan chiu trach nhiem ca nhan ve phan cong tac cua minh truac Hoi dong nhan dan, Uy ban nhan dan, va cung vai cac thanh vien khac chiu trach nhiem tap the ve hoat dong cua Uy ban nhan dan truac Hoi dong nhan dan Chu tich Uy

ban Mat tran To quoc Viet Nam va nguai phu trach chinh cua cac doan the nhan dan trong Mat tran a dia phuang duac mai tham du hoi nghi Uy ban nhan dan cap minh khi can thiet

Tai dia phuang, trong quan he giua hanh phap va tu phap, cung nhu Hien phap 1959, Hien phap 1980 quy dinh Hoi dong nhan dan bau va bai mien cac thanh vien cua Toa an nhan dan cung cap (Dieu 115) Quy dinh ve

to chuc chinh quyen dia phuang nhu tren cho thay su the hien r5 ret han v!

viec to chuc quyen luc nha nude theo nguyen tac tap quyen xa hoi chu nghia tuy tap trung quyen luc nhung co su phan cong, phan nhiem va theo tinh than dan chu, quyen lam chu tap the cua nhan dan

2.1.4 To chuc quyen hanh phap theo Hien phap 1992 (sua doi)13

Day la ban Hien phap dugc ban hanh trong thai ky doi mai Ban Hien

phap nay chua dung nhung dilm k! thua trong cac hien phap truac do, nhung

cung co nhung net rat mai trong viec to chuc quyen luc nha nuac noi chung,

quyen hanh phap noi rieng To chuc quyen hanh phap se dugc trinh bay a

muc duai day

Nam theo Hien phap 1992 (sua doi)

2.2.1 To chuc quyen luc hanh phap theo Hien phap 1992 (sua d6i)

Hien phap 1980 dugc ban hanh vao thai ky Viet Nam dang lam vao

tinh trang khung hoang kinh te - xa hoi Trong khi do, nhung tri tre, bat on

trong su phat trien kinh te - xa hoi cua Lien Xo va cac nuac xa hoi chu nghTa

a Dong Au tu dau thap ky bay muai cua the ky XX den luc nay da the hien

ngay cang ro net va tram trong Trong boi canh trong nuac va quoc te nhu

vay, con ducmg duy nhat dat ra cho xa hoi, cho nhan dan Viet Nam khong the

khac la phai doi mai Dieu do lien quan chat che vai viec to chuc quyen luc

chinh tri, van hoa, xa hoi doi mai Gan 10 nam sau, ngay 25 thang 12 nam

2001, ban Hien phap da dugc sua doi, bo sung phan quan trong lien quan den

Thu nhat, su chuyen doi nen kinh te tu kinh te chi huy sang nen kinh te

thi trucmg dinh huang xa hoi chu nghTa

Su tac dong cua kinh te thi truang dinh huang xa hoi chu nghTa vai tu

cach la ca sa ha tang se tao ra su thay doi doi vai kien true thugng tang, trong

do, phap luat va cung vai no thiet che nha nuac la bo phan dac biet quan

trong

Thu hai, viec thua nhan va xay dung Nha nuac phap quyen xa hoi chu

13 Tir day, ban Hi6n phip dugc ban hinh nim 1992 dugc viit tat l i Hien phip 1992 bin Hien phip n iy sau

khi dugc sua d6i, bo sung sg ggi l i Hi6n phip 1992 (sua d6i).

nghTa Viet Nam cua nhan dan, do nhan dan, vi nhan dan.

Nha nuac phap quyen la nha nuac bao dam quyen cua cong dan, dong thai rang buoc tuan thu, thi hanh phap luat khong co ngoai le, truac het la tu phia nhung nguai dugc giao giu cong quyen

chu nghTa

r r r \ m

cac quyen (lap phap, hanh phap, tu phap) trong quyen luc nha nuac thong nhat

ma khong ap dung hoac ap dung han che nguyen tic “kiem che - doi trgng” Ve tinh thong nhat cua quyen luc nha nuac, nguai ta co the ban den no tren phuang dien chinh tri CJ nuac ta, theo Dieu 4 cua ban Hien phap hien hanh thi Dang Cong san Viet Nam la luc lugng lanh dao nha nuac va lanh dao xa hoi Cung tren phuang dien chinh tri, can nhin nhan trong quan diem quyen luc nay

thuoc ve nhan dan Day mai la cai goc cua moi quyen luc Su thong nhat quyen luc nha nuac (ve mat chinh tri) chinh la the hien cua su thong nhat quyen luc trong nhan dan va do quyen luc nha nuac thuoc ve nhan dan Nhan

dan la chu the duy nhat cua quyen luc nha nuac, Nha nuac la thuc the chinh tri do chinh nhan dan lap ra de phuc vu lgi ich nhan dan va vi nhan dan ma hoat dong