Một số vấn đề lý luận và thực tiễn cơ bản về mối quan hệ giữa nhà nước với nhân dân và với đảng cộng sản trong bối cảnh xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa việt nam giai đoạn 2011 2020

Tinh phap quyin cua Nha nude Viet Nam, tir mot phuang dien khac, dugc bao dam bdi vai tro va kha nang lanh dao cua Dang Cong san Viet Nam doi vdi Nha nude va xa hoi trong mot tuang quan

VIEN KHOA HOC XA HOl VIET NAM

VIEN NHA NU'OC VA PHAP LUAT • •

DE TAI CAP BO

GltrA NHA NUOC VOI NHAN DAN VA VOI DANG CONG SAN TRQNG BOI CANH XAY DU NG VA HOAN THIEN NHA NlTCfC PHAP QUYEN

XA HOI CHU NGHlA VIET NAM GIAI DOAN 2011 - 2020

BAO CAO TOM TAT KET QUA NGHIEN CU'U

Chu nhiem die tai: PGS.TS Nguyen Thi Viet Hmmg Ccx quan chu tri d i tai: Vien Nha nu-o’c va phap luat

H A N O I-2011

DANH SACH THANH VIEN DE TAI

Chu nhiem de tai: PGS TS Nguyen Thi Viet Htrong Thtr ky de tai: Th.S Truong Vrnh Khang

Cac thanh vien chinh

1 GS.TSKH Dao Tri Uc

2 PGS TS Pham Hun Nghi

3 PGS.TS Le Van Hoe

4 PGS.TS Nguyen Manh Hu’dng

5 TS Nguyen Van Huu

6 TS Truong Thi Hong Ha

7 Th.S Mai Minh Ngoc

8 NCV Pham Diem

9 NCV Nguyen Dinh Scm

M U C L U C

m 6 d A u 5

1 Tinh cap thiet cua de tai 5

2 Tinh hinh nghien cuu de ta i 6

3 Muc tieu, nhiem vu cua de tai 7

4 Co sd phuang phap luan va c£c phucmg phap tiep can cua de tai 7

5 Nhung dong gop mdi cua de tai 8

6 K it cau cua de ta i 8

CHlTONG 1: CO SO LY LUAN CUA VIEC XAY Dl/NG M 6 l QUAN HE GIU'A NHA n u O c vofi n h A n d A n v a v O i d A n g c Q n g s A n t r o n g n h A n u o c p h A p QUYEN XA HOI CHU NGHIA VIET NAM 9

1 Nguyen ly chu quyen nhan dan - nen tang nhan thuc moi quan he giua Nha nude vdi nhan dan va vdi Dang chinh tri trong Nha nude phap quyen 9

1.1 Nhan thuc chung v i nguyen ly chu quyen nhan dan 9

1.2 Nha nuac phap quyin - nhung van de tong quat 10

2 Ban chit m6i quan he giua Nha nuac vai nhan dan va vai Dang c&m quyen trong Nha nuac phap quydn - 12

2.1 Ban chat moi quan he Nha nuac va nhan dan trong Nha nuac phap quyen 12

2.2 Ban chat mdi quan he giua Nha nuac va Dang cdm quyen trong Nha nuac phap quyen 13

3 Noi dung va phuang thuc quan he giua nha nuac vai nhan dan va vai Dang cam quyln trong Nha nuac phap quyen 15

3.1 Noi dung va phuang thuc quan he giua Nha nuac vai nhan dan trong Nha nuac phap quyen 15

3.2 Noi dung va phuang thuc quan he giua Nha nude vai Dang cdm quyin trong Nha nuac phap quyen 19

4. Tinh dac thu cua mdi quan he giua Nha nude vai nhan dan va voi Dang cong san trong Nha nuac phap quyen XHCN Viet Nam 20

4.1 Dac trung cua Nha nude phap quyen XHCN Viet Nam 20

4.2 Dac thu cua mdi quan h$ giua nha nuac vai nhan dan va vai Dang cong san trong Nha nuac phap quyen XHCN Viet Nam 21

CIIUONG 2: DANH GlA THIJ’C TRANG M 6 l QUAN HE GIU'A NHA NUtfC VOtt n h A n d a n vA v o a d A n g CQNG sA n t r o n g q u A t r i n h x A y d u n g n h A NlfCfC PHAP QUYEN XA HOI CHU NGHlA VIET NAM 22

1 Chu truang xay dung Nha nuac phap quyin XHCN cua nhan dan, do nhan dan, vi nhan dan - buac phat trien mdi trong nhan thuc ly luan ve moi quan he giua Nha nude vdi nhan dan va vdi Dang c$ng sin d Viet Nam 22

1.1 Tu tuang Ho Chi Minh ve moi quan h$ giua Nha nuac vai nhan dan va vai Dang trong cach mang Viet Nam 22

1.2 Qua trinh doi moi tu duy, nhan thuc ve mdi quan he giua nha nuac vai nhan dan va vai Dang CQng san trong bdi canh xay dung Nha nuac phap quyen xa hpi chu nghTa Viet N am 23

2.1 The che hoa mdi quan he giua nha nuac vai nhan dan va vai Dang cpng san trong cac ban H iin phap thai kp truac doi moi 24

2.2 Thi che hod mdi quan he giua nha nuac vai nhan dan va vai Dang cpng san trong Hien phap 1992 (sua doi, bo sung) 24

3 Thuc tien xay dung m6i quan he giua nha nude vdi nhan dan va vdi Dang cong san trong Nha nude phap quyin XHCN Viet Nam 26

3.1 Danh gia nhung thanh cong 27

3.2 Nhung han che va nguyen nhan 30

CHlTONG 3: DOI MOI MOI QUAN HE GIU'A NHA NU’CfC VOl NHAN DAN VA VOI DANG CONG SAN TRONG BOl CANH XAY DUNG VA HO AN THIEN NHA NlftfC

PHAP QUYEN XA H 0I CHU NGHIA VIET NAM GIAI DOAN 2011- 2020 35

1 B6i canh va yeu ciu dat ra trong qua trinh day manh xay dung va hoan thien nha nuac phap quySn xa hoi chu nghia Viet Nam giai doan 2011-2020 35

1.1 Boi canh giai doan 2011-2020 35

1.2 Yeu cau dat ra doi vai moi quan he giua nha nuac vai nhan dan va vai Dang cong san trong qua trinh day manh xay dung va hoan thien nha nuac phap quyen xa hoi chu nghia giai doan 2011-2020 37

2 Quan di<§m doi moi mdi quan he giua Nha nude vai nhan dan va vdi Dang Cong san trong b6i canh xay dung va hoan thien Nha nude phap quyen xa hoi chu nghia Viet Nam giai doan 2011-2020 38

2.1 Doi mai phai co tinh but pha vai quyet tarn chlnh tri c a o 38

2.2 Chu dao cua ddi mai la dan chu, trong do trong tam laphat huy dan chu true tiep 39

2.3 Dam bao tinh phap quyen cua nha nuac Quyen luc nha nuac phai hop phap va chlnh dang. 40

2.4 Ddi mdi duai su lanh dao cua Dang Dam bao su lanh dao cua Dang hap phap va chlnh dang. ^ 41

2.5 Thi che hod cac moi quan he giua nha nuac vai nhan dan va vai Dang cong san trong rien chlnh tri 42

3 D€ xudt mo hinh tong the mdi quan he giua nha nude vdi nhan dan va vdi Dang cong san trong bdi canh xay dung va hoan thien Nha nude phap quyen xa hoi chu nghia Viet Nam giai doan 2011-2020 42

3.1 Mo hinh tong th i moi quan he nha nuac vai nhan dan trong nha nuac phap quyen xa hoi chu nghia Viet Nam giai doan 2011-2020. 43

3.2 Mo hinh tong the moi quan he Nha nuac vai Dang Cong san trong nha nuac phap quyen xa hoi chu nghia Viet Nam giai doan 2011-2020 47

4 Cac giai phap hien thuc hoa mo hinh tong the moi quan he giua Nha nude va nhan dan va vdi Dang Cong san trong b6i canh xay dung va hoan thien Nha nude phap quySn xa hpi chu nghia Viet Nam giai doan 2011 -2020 51

4.1 Nhom giai phap v i nhan thuc 51

4.2 Nhom giai phap ve hoan thien phap luat 54

4.3 Nhom giai phap ve to chuc va cong tac can bo -.61

4.4 Cac giai phap khac 63

KET LUAN 66

m6 d a u

1 Tinh cap thiet cua de tai

Buac vao thdi ky mai, thdi ky CNH, HDH dit nuac va hoi nhap qu6c tl sau rong, Nha nude va phap luat cua chung ta dang dung truac nhung doi hoi buc xuc do qua trinh phat trien d lt nuac dat ra N ln kinh t l thi truong phat trien va xa hoi dan su ngay cang tich circ, van minh doi hoi su phat tri In dong bo cua Nha nude ma c6t loi la tinh phap quyen cua no, kha nang thich ung va thuc day, h6 trg cua no d6i vai kinh t l thi trudng dinh huang XHCN va xa hoi dan sir XHCN.Tinh phap quyin cua Nha nuac, din luat no, dugc do bang muc do cua su thuc diy phat triln nen dan chu XHCN ma d do quyen luc t6i cao va tuyet d6i

may nha nuac duac phan c6ng ranh mach, co su phoi horp va kiem soat chat che;

an sinh xa h6i, an toan phap ly cua con ngucri duac bao dam, Nha nuac dong duac vai tro la nguai bao ve cho lgi ich cua qu6c gia, cua cong dan tren truong qu6c t6; he th6ng phap luat thuc su phan anh duac lgi ich hai hoa cua cac tang

lop xa hoi, phu hgp vai cac chuan muc phap ly quoc te; co ca che tao thuan lgi cho su ti€p can phap luat va cong ly vai mot he thdng tu phap doc lap, cong minh, trong sach

Tinh phap quyin cua Nha nude Viet Nam, tir mot phuang dien khac, dugc bao dam bdi vai tro va kha nang lanh dao cua Dang Cong san Viet Nam doi vdi

Nha nude va xa hoi trong mot tuang quan ‘Dang lanh dao, Nha nuac quan ly,

nhan dan lam chu'; Dang lanh dao he thong chinh tri nhung la mot bo phan cua

he th6ng chinh tri; Dang lanh dao Nha nude nhung phai hoat dong trong khuon kh6 Hidn phap va phap luat; Dang lanh dao xa hoi nhung nhan dan- ngudi chu

cua quyen luc- thuc su kiem soat dugc hoat dong cua tat ca cac thiet che dang tham gia vao gu6ng may thuc hien quyin luc; Trong dilu kien mot Dang cam quyin, toan bo cac thilt chi va qua trinh van hanh cua he thong chinh tri phai dugc dat vao trong tam the hien va thuc hien quyen luc nhan dan

Nhu vay, muc tieu xay dung va hoan thien Nha nude phap quyin XHCN Viet Nam tdt ylu d in din nhu ciu khach quan lam sang to nhung can cu ly luan

va thuc tien de xac lap moi quan he dung dan giura Nha nude vdi nhan dan va vdi Dang cong san Viet Nam theo hudng bao dam quyen lire toi cao va tuyet doi thuoc v l nhan dan, hien thuc hoa nen dan chu XHCN trong tat ca cac yeu to

thugc c§u true cua xa hoi Nhu c3u noi tren cang trd nen ckp bach trong boi canh

Dang ta chu truong bo sung va phat trien Cuong lmh va Chien luge phat trien

kinh tl- xa hoi nham dap ung yeu cau phat triln moi cua dat nude vdi nhiem vu

phan anh ducmg loi va sach luge cua Dang tren tat ca cac mat cua ddi song, trong

do co dinh hudng va cac giai phap tilp tuc doi mai he thong chinh tri nham giu:vung va tang cudng su lanh dao cua Dang d6i voi Nha nude va xa hoi, xay dungmot nha nuac phap quyin trong sach vung manh, hoat dong co hieu luc hieu qua,

va quan ly tu rat nhilu goc do khac nhau Da co nhilu Chuong trinh va de tai doc lap dip Nha nude va cap Bo de cap mot cach ding bo va co he thong cac van d!

ve xay dung va doi mdi moi lien he Dang - Nhan dan - Nha nude thong qua viec

nghien curu nhu cau va kha nang doi mdi he thong chinh tri nude ta

Nhung k it qua nghien cuu deu thong nhat xac nhan ring: Trong nhung nam

d li mdi vira qua, m6i lien he giua Nha nude vdi Nhan dan cung nhu gifta Nha

nude vdi Dang Cong san VN da co mot su chuyen bien theo chieu hudng rat tich cuc ca trong nhan thuc ly luan va trong hoat dong thuc tien, dong thdi chinh qua trinh nhan thurc va hien thuc hoa tu duy mdi v l m6i quan he noi tren cung con ton tai nhilu han che, bat cap Nhieu khia canh cua moi quan he noi tren da dugc soi sang dung muc d nhung linh vuc cu th i da co nhung tu lieu kha diy du va chinh xac lam co so cho viec nghien cuu tiep theo Noi mot cach tong quat, xoay quanh

muc tieu lam sang to nhung van de ly luan va thuc tien co ban ve moi quan he gifta Nha nude phap quyin XHCN VN vdi Nhan dan va vdi Dang Cong san Viet Nam, hoat dong nghien cuu trong thdi gian qua da giai ma dugc nhieu noi dung

Tinh hinh nghien curu noi tren cung la mot trong nhung ly do thuc day su can thiet trien khai nghien cuu de tai nay vdi quy mo cua mot de tai cap Bo, thuc hien trong 02 nam (2009-2010).

3 Muc ti§u, nhiem vu cua de tai

- Xay dung co sd ly luan ve m6i quan he gifta nha nude vdi nhan dan va vdi Dang Cong san Viet Nam lam nen tang cho viec thiet lap cac m6i quan he do trong boi canh mdi

- Danh gia thuc trang (ve nhan thuc, the che, thiet che, co che ) cua moi

quan he giua nha nude va nhan dan, gifta nha nude va Dang Cong san trong qua trinh xay dung nha nuwoc phap quyen xa hoi chu nghia d nude ta

- Xac dinh yeu c&u tiep tuc xay dung va hoan thien Nha nude phap quyin XHCN Viet Nam giai doan 2011-2020

- Xay dung mo hinh tong th i m6i quan he giua nha nude vdi nhan dan va vdi Dang cdng san trong boi canh xay dung va hoan thien nha nude phap quyen

xa hoi chu nghia Viet Nam giai doan 2011-2020

- D l xudt nhftng giai phap nhSm hien thuc hoa mo hinh tong th i moi quan he gifta Nha nude vdi Nhan dan va vdi Dang Cong san trong boi canh xay dung va hoan thien Nha nude phap quyen Viet Nam giai doan 2011-2020

TCr k it qua cua hoat dong nghien cuu, d! tai co muc dich gop phan tich cuc vao qua trinh chuan bi va trien khai thuc hien cac van kien cua Dai hoi Dai bieu toan qu6c lan thu XI cua Dang

4 Co* sd phwm g phap luan va cac phiroug phap tiep can cua de tai

Co sd phuang phap luan thuc hien d! tai la Chu nghia Mac - Lenin, tu tudng H6 Chi Minh, cac quan diem cua Dang va Nha nude ta v! xay dung chu nghia xa hoi trong thdi ky CNH, HDH d it nude, hoi nhap qudc tl, trudc h it la nhftng quan diem, dudng loi va chu truong, giai phap phat trien nen dan chu xa

hoi chu nghia, bao dam quyen lanh dao tuyet doi cua Dang doi vdi Nha nude va

xa hoi, cai cach bo may nha nuac tren ca ba mat lap phap, hanh phap, tu phap, d6i mai va tang cucmg vai tro va chuc nang cua Nha nuac phap quyen XHCN trong qua trinh phat trien nen kinh te thi truong dinh huong XHCN va thuc day

su phat trien cua cac thiet che xa hoi dan su

D l tai dugc tiln hanh nghien cuu tren co so ap dung cac phuang phap chu ylu :Phuang phap luat hoc so sanh; Phuang phap phan tich kinh t l - xa hoi;

Phuang phap he thong;Phuong phap lich sur; Phuang phap dieu tra xa hoi hoc, khao sat thuc tiln, phong van sau, toa dam chuyen gia, hoi thao

5 Nhfrng dong gop moi cua de tai

- Be tai lam sang to nhftng v§n de ly luan ve m6i quan he giua nha nuac va

nhan dan, giua nha nuac va Dang chinh tri trong Nha nuac phap quyen Tren ca

sa do, d l tai nhan dien tiln d l ly luan lam nln tang cho viec xay dung m6i quan

he dung din gifta nha nuac vai Nhan dan va voi Dang Cgng san trong boi canh

tilp tuc xay dung va hoan thien Nha nuac phap quyin XHCN Viet Nam giai doan 2011-2020

- D l tai chi ra nhftng thanh cong ca ban cung nhu nhftng han che cua qua trinh xay dung m6i quan he gifta nha nuac vai Nhan dan va voi Dang Cong san

a Viet Nam, xac dinh nguyen nhan va nhftng bai hoc kinh nghiem Thuc trang noi tren dugc nhin nhan tir goc do vai tro, vi tri cua nha nuac trong xay dung m6i quan he

- D l tai xac dinh he quan dilm xay dung m6i quan he gifta nha nuac vai nhan dan va voi Dang cong san trong b6i canh xay dung Nha nuac phap quyin Viet Nam giai doan 2011-2020 D l tai xac dinh mo hinh tong th i m6i quan he gifta nha nuac v6i nhan dan va vdi Dang cong san trong boi canh tiep tuc day manh xay dung nha nuac phap quyen xa hoi chu nghia Viet Nam, dong thdi kiln nghi he th6ng cac giai phap nh5m hien thuc hoa m6i quan he noi tren bao gom b6n nhom giai phap chinh: nhom giai phap v l nhan thuc, nhom giai phap ve hoan thien phap luat, nhom giai phap ve to chuc va can bo va nhom cac giai phap khac

6 Ket cSu cua d l tai

De tai dugc cau true gom 03 chuang, phan ma dau, ket luan va danh muc tai lieu tham khao cua de tai

CHlTONG 1

CO SO LY LUAN CUA VIEC XAY DI/NG MOI QUAN HE GIUA NHA

NUO’C VOI NHAN DAN VA V 6 l DANG C0NG SAN TRONG NHA NU6C PHAP QUYEN XA HOI CHU NGHlA VIET NAM

1 Nguyen ly chu quyen nhan dan - nen tang nhan thirc mdi quan he gitra Nhsi nutfc voi nhan dan va voi Bang chinh tri trong Nh& nutfc phap quyen.

1.1 Nhan thurc chung v i nguyen ly chu quyen nhan dan

Voi viec k6 thua nhung gia tri tir tuang va kinh nghiem thuc tiln co lienquan d£n t6 chirc nha nuac trong lich su, nguyen ly v€ chu quydn nhan dan dirgekhing dinh nhu la ban cMt va tru cOt cua viec to churc va van hanh xa hoi hien

f

dai Mac du dugc nhan dien tir nhung goc nhin va quan niem het sue da dang

nhung noi dung ca ban va chung nhat cua nguyen ly nay la: quyen luc nhan dan

la quyin luc tdi cao va la quyen luc goc trong cac xa hoi dan chu; quyen luc

tuang, ton giao, giofi tinh, nghe nghiep v.v nhung thong nhat lai, vuat len tren

su khac bi$t xa hoi de co va thuc hien mQt y chi, mot dinh huang, mot muc tieu phat triin cong ddng, dat nuac Tir phirong dien chinh tri - phap ly, nhan dan - voi sir thdng nhat lai, vuat len tren su khac biet xa hoi do da tra thanh mot doan thi phap ly bao gom cac cu tri duac quyen hanh xic chu quyen thong qua cac the thuc phap ly nhat dinh Chinh cac the thirc phap ly nay dinh che hoa chu quyen

nhan dan

Nguyen ly chu quy6n nhan dan la ca scr dS nhan dien ban chat va noi dung m6i quan he giua nhan dan va nha nuac, cung nhu giOa nhan dan va cac dang phai chinh tri trong moi chd do xa h0i co nha nuac, qua do chi ra vi tri, vai tro cua timg thidt ch6 trong viec bao dam quy6n luc nhan dan Nguyen ly chu quyen

nhan dan cung la ca sa de nhan thiic ve tinh thong nhat cua quyen luc nha nuac

Nhan dan, bang quyen luc cua minh thiet lap ra nha nuac, uy quyen cho nha nuac thuc hien quy6n lire nhan dan Vi vay, xet ve ban chat, quy€n luc nha nuac la thu quydn luc khong th§ phan chia, chi thuoc ve chu the duy nMt la nhan dan va dugc th6ng nMt a nhan dan Dang cam quyen - xet cho den cung cung chinh la

su uy nhiem quyen luc cua nhan dan (dugc suy ton thong qua tranh cu hoac bang

uy tin duong nhien) d l din huong hoat dong cua nha nuac, ki6m soat hoat dong cua nha nuac, buoc quyen lire nha nuac phuc vu lai ich cua chu nhan quyen luc Tit nhien, di€u do chi dung khi su suy ton nay dugc thuc hien mot cach chinh dang, hgp phap, phan anh dung y nguyen nhan dan

1.2 Nha nie&c phap quyin - nhitng van fti tdng qudt

Khong co mot dinh nghTa chinh xac ve phap quyen Y nghTa cua phap quySn thay d6i tuy thuoc vao timg qu6c gia khac nhau, cac truyen th6ng phap lu$t khac nhau Nhin chung, phap quy€n co the dugc hilu nhu mot chi do chinh

tri - phap ly theo do luat phap giai han nha nuac bang viec thuc day cac quyen tu

do nMt dinh va xac lap trat tu va tinh du doan truoc cua cach van hanh cua quoc

gia Theo nghTa ca ban nhat, phap quyen la mot he thong no lire de bao ve cac quy^n cua cong dan truac sir tuy tien va su lam dung quydn luc cua chinh quyen Mac du con nhung dilm ma h6, phap quy€n hiu nhu dugc dinh nghTa la mot ly thuyet ve quan tri dua tren mot loai cac giai han phap ly va xa hoi dugc thiet ke

vi su trat tu, tranh lam quy6n va thuc thi quyen luc cua chinh quyen mot cach phily-2

Noi mot cach khac, trong mot nha nuac phi phap quyen, quyen luc nha nuac dung cao han quyen lire cua phap quyen; trong mot nha nuac phap quyen, quy6n lire cua phap luat dung cao han quy6n lire nha nuac Phap quyen la mot chi dg thugng ton quy€n lire phap luat d! kidm soat quyin luc nha nuac

Ly thuyet phap quyen thuang gan lien vai ly thuyet luat tu nhien.Gia thuylt cua ly thuylt luat tu nhien la luat tu nhien co gia tri toi cao va luat nhan dinh phai phu hgp v6i luat tu nhien Mot khi luat nhan dinh phu hgp vai luat tu

nhien, no se co cong nang rang bugc mgi chu th§ trong xa hoi, kh ca nha nuac-

nguai da ban hanh ra no

Noi luat phap cua nha nuac phu hgp vai luat tu nhien co nghTa la luat phap

do phu hgp vai dao ly, chinh nghTa, uac vgng chung cua con nguai Nhu vay, phap luat hop vai y chi cua nhan dan se co cong nang rang buoc y chi nha nuac

Ve ly thuyet, phap luat trong Nha nuac phap quyen - y chi, nguyen vong, quyen

2 Helen Yu and Alison Guernsey “Tang tnrcrng kinh te, hien dai hoa chinh tri, bao v? cac quyen con nguai va nhirng m uc tieu gia trj khac, gSn lien v6i “ phap quyen” Ngan hang the gicri, “Phap quyen nhu la muc di'ch cua chinh sach phat trien”.

lgi va nghTa vu cua cong dan dugc luat hoa - la tieng noi cua cong ly va ly tri Phap luat la mot thuc thd hay mot dai lugng chung co tinh ph6 biln bao dam tu

do va binh ding cua moi thanh vien trong xa hoi Nha nuac phap quyen quan ly

xa hoi bang phap luat la quan ly bang y chi ph6 bien cua nhan dan dugc the che hoa V6 hinh thuc, phap luat trong Nha nude phap quySn chi phoi toan bo hoat dong cua xa hoi va Nha nuac V6 noi dung, phap luat the hien va dap umg nhu

ciu khach quan cua xa hoi, thuc d&y xa hoi phat trien Ve cku true, phap luat

trong Nha nuac phap quyen la mot the th6ng nhdt va co thu bae, trong do Hi6n phap giu vi tri cao nMt chi ph6i toan bo cac dao luat va cac quy dinh duai luat

Quan ly xa hoi bang phap luat va Nha nuac tu dat minh duai phap luat la

mot tiin bO, m6t gia tri xa hoi Vai nguyen tac phap luat th6ng tri, tinh on dinh v§

t6 chuc va hoat dong cua Nha nuac dugc duy tri; tinh thong nhat, hieu lire va hieu qua cua cac chmh sach dugc bao dam; quan he Nha nuac - cong dan chuyln t£r quan he quySn lire sang quan he phap ly; Nha nuac “lam ra” luat, nhung sau khi luat dugc ban hanh thi chinh Nha nuac cung phai chiu su dieu chinh cua dao luat do Do la quan niem co tinh n6n tang cua hoc thuy6t ve Nha nuac phap quy6n

Tuy nhien, Nha nuac phap quydn kh6ng dan thuan dugc hilu ddng nghTa

vai sir ngu tri cua phap luat Noi Nha nuac phap quyen truac het la moi quan he giua quy^n luc va phap luat la muon bieu dat ban chat phap ly cua Nha nuac quyen

Tren thuc t6, mac du khong co mot dinh nghTa thong nhat ve Nha nuac phap quydn va cac mo thuc t6 chuc Nha nuac phap quyen co su da dang ve hinh thuc va noi dung, nhung tren nhung net chinh va 6 nhung muc do nhat dinh,

nhGng yeu to hgp thanh cua Nha nuac phap quyen dugc van dung tuang doi nhat quan Theo do, ve ca ban, ngi ham cua khai niem Nha nuac phap quyen bao gom cac yeu t6 sau;

Thu nhdt, Nha nuac phap quyln dira tren n§n tang cua chu nghTa lap hien.

Sir hien dien cua Hien phap dugc coi la dieu kien tien quyet cho sir ton tai cua n6n dan chu va Nha nuac phap quydn, bai vi Hi€n phap dugc coi la “sir d6ng thuan cua nhftng ngudi bi tri” th6 hien y chi cua minh, la ca sa bao dam tinh hgp phap cua Nha nuac

Thu hai, phap luat giu vi tri chi ph6i va co hieu lire phap ly t6i thugng

trong xa hgi, Nha nuac cung phai chiu su rang bugc cua phap luat

Thu ba, bao dam nguyen tic phan quy€n va yeu cau v6 sir doc lap cua tu

phap

Thu tu, phap luat phai dugc ap dung cong bang, nhit quan, phai bao dam

tinh cong khai, su minh bach, de tiep can, ap dung kip thdi

Thu nam, ton trgng va bao ve quyen cong dan va quyen con ngudi.

Day la nhung gia tri ph<3 bi6n thi hien nhung dac trung ca ban cua mot Nha nude phap quyln va danh dlu sir phat trien khong ngung trong nhan thuc va thuc tiln t6 chuc Nha nuac dap ung yeu ciu phat triln khach quan cua xa hoi Nhung gia tri ph6 biln do la nhung gia tri “nhit thilt phai co” trong moi mo hinh Nha nuac pMp quyln ben canh nhung gia tri dac thu, rieng co cua moi mo hinh Nha nuac phap quyln a cac qu6c gia cu thi dugc dinh hinh bdi chinh nhung dac thu v l lich su, tuang quan giai cap, dilu kien kinh te - xa h6i d chinh cac quoc gia do

2 Ban chslt moi quan he gifra Nha nirdc voi nhan dan va vdi Dang cam quyen trong Nha nirdc phap quyln

2.1 Ban chat mdi quan he Nha nuac va nhan dan trong Nha nude phap quyen

Dung tren nguyen ly v l chu quyen nhan dan va tren ca sa nhung dieu phan tich tren thi hoan toan co thi nhan thiy ring thuc chit m6i quan he giura phap luat

va nha nuac trong nha nude ph&p quyen la m6i quan he giu:a nhan dan va nha nuac Nha nuac phap quyen co nghTa la nha nuac ma trong do phap luat rang bugc nha nuac Phap luat chi co cong n3ng rang buoc nha nude khi phap luat do khai xuit tu y chi chung cua nhan dan Cho nen, phap quyln thuc chat la y chi nhan dan rang bu6c y chi cua nM nuac Nhan dan chi rang buoc dugc nha nuac khi chu quyln nhan dan dugc chap nhan hay noi cach khac la khi co chi do dan chu Phap quyln gin liln vai chu quyen nhan dan Khi nhan dan la ngudi chu cua quyln luc, thi nha nuac chi la nguai dugc nhan dan uy thac cho quyen lire Chi khi do y chi cua nha nuac mai phu thuoc vao y chi cua nhan dan, y chi cua nguai dugc uy quyen phu thuoc vao y chi cua nguai uy quyen Nhu vay, moi quan he giua nha nuac va nhan dan la m6i quan he cot ylu nhit dl tao nen mot nha nude phap quyen Nha nuac phap quyen la mgt nha nuac dan chu, nai quyen lire thuoc

v l nhan dan va nha nuac la ngudi phu thuoc vao nhan dan Dieu cuoi cung co thi rut ra a day la: trong nha nude phap quyln, mdi quan he giua nha nude va nhan dan dugc xu ly tren can ban nhan thiic chu quyln nhan dan va chinh quyln dan chu; va he qua cua ket luan nay la dan chu la tien de cua nha nude phap quyen

Trong nha nuac phap quyen, nhung y tuang vl chu quyln nhan dan va chinh quyln dan chu dugc dinh chi hoa thanh cac quy tic co hieu luc phap ly Truac khi dua ra cac dinh chi phap ly do la gi c4n phai thing nMt r&ng: nhan dan

or day dugc hilu tren phuang dien phap ly, tuc la chu the co the ra nhung quyet dinh mang tinh rang buoc ve mat phap ly

Nhan dan- mot doan thl phap ly bao gom cac cur tri dugc quyen hanh xu chu quyln thong qua cac thl thuc phap ly nhlt dinh Chinh cac the thurc phap ly nay dinh chi hoa chu quyen nhan dan Cac thl thuc do chu yeu la: 1/lap hiln va

tu chinh hiln phap; 2/trung c&u dan y d6i vai nhung v&n d! he trgng cua quoc gia

va cac ca chi tu quylt dinh khac; 3/biu cu tu do, cong bang va cac ca chi kilm soat quyen luc Bang viec lap hien va tu chinh hien phap nhan dan phan bo quyen lire trong qu6c gia cho cac nganh lap phap, hanh phap va tu phap Bang quyln

Mu cu, nhan dan thanh lap ra cac ca quan nha nu6c cu the dl thuc thi cac quyen hiln dinh do va kilm soat cac hoat dong cua nha nuac BSng viec trung can dan y

va cac ca chi tu quylt dinh, nhan dan true tilp hanh xu chu quyen khong thong qua ngucri dai dien hoac kilm tra lai cac quylt dinh cua nguai dai dien

Nhu vay, mdi quan he giua nha nuac va nhan dan trong nha nuac phap quyln la m6i quan he phu thuoc - chi ph6i Quyln luc nhan dan quylt dinh pham

vi, muc dich, ke ca cach thu'c su dung cua quyln luc nha nuac Quyen lire nha nuac chiu su kilm soat cua quyln luc nhan dan Day la m6i quan he giua nguai dugc uy quyln nim quyln luc phai sinh (Nha nuac) vori nguai chu quyln luc

nhm quyln luc g6c (nhan dan).

2.2 Ban chdt mdi quan he giua Nha nie&c va Dang chm quyen trong Nha rne&c phap quyen

Nha nuac phap quyen nhu da phan tich, la mot thl che de cao tuyet doi

quyen luc nhan dan Vi vay, co the thay ban chat cua moi quan he giua nha nuac

vh dang cam quyen trong Nha nuac phap quyen la moi quan he vira mang tinh

dgc lap vua mang tinh phu thugc, giu:a hai chu the vira binh dang vura khong binh dSng

* N lu xuat phat t£r cai goc cua chi dg phap quyln la dan chu thi quan he

giua nha nude va Dang cam quyen la quan he giu*a hai chu the binh dang (hieu theo nghTa la phuang thuc cung nhan uy quyen cua nhan dan) va mang tinh doc lap Bac tinh nay dugc quy dinh bai nhung ylu t6 sau:

Thu nhdt, nha nuac la mot t6 chuc cong quyln, trong y nghTa la mot hinh

thuc t6 chuc thl hien v& thuc hien y chi, quyln luc cua nhan dan, do nhan dan tu t6 chuc thanh Nha nuac, xet trong ban chit sau xa, la cua nhan dan, do nhan dan,

vi nhan dan Sur menh cua nha nuac la phung sir lgi ich cua nhan dan va chiu su dinh doat cua nhan dan Vi vay, nha nude khong thuan tuy la cong cu cua Dang

dl thuc hien cac sur menh giai clp ma Dang dai dien ma quan trong la nha nude phai dai dien cho toan thl nhan dan d l quan ly, giai quylt cac nhu cau phat trien chung cua xa hoi

Thu hai, quyln luc nha nude va quyln lire cua Dang cam quyln dlu dugc

hinh thanh thong qua phuang thurc uy quyen tur nhan dan, co chung nguon goc tir nhan dan Su khac nhau chi thl hien d pham vi, muc d6 va tinh chat cua quyen luc, dugc xac dinh bdi sur uy quyln cua nhan dan phu hgp vdi muc tieu thuc hien

Acac nhiem vu dugc phan giao cho Dang va nha nude Dieu nay cung co nghTa tinh chinh dang khong chi la yeu clu dat ra d6i vdi nha nude ma con la yeu clu tit ylu phai dugc dat ra d6i vdi Dang elm quyln trong Nha nude phap quyln

Thu ba, trong cac dilu kien cua cua che do dan chu phap quyln, phap luat la

y chi cua nhan dan giu vi tri, vai tro la cong cii dilu chinh ca ban va trgng ylu moi quan he chinh tri, kinh te, xa hgi Do vay, quyln lire chinh tri cua Dang cam quyln khong thl chi do D&ng tu quy dinh trong dilu le Dang ma phai chiu sir chi phdi cua phdp luat, toan bg t6 chuc va hoat dong cua Dang phai dugc quy dinh bdi phap luat, tuan thu cac quy dinh phap luat, dugc xac dinh va gidi han bdi phap luat D6ng thdi, su elm quyln cua Dang cung doi hoi phai ton trgng quyln han cua cac ca quan nha nude da dugc luat phap quy dinh Tir phuorng dien nay, tinh hgp phdp cua Dang elm quyln cung la mgt yeu clu dat ra trong Nha nude phap quyln

*Nlu xem xet tir g6c dg chuc nang, pham vi, thlm quyln cua quyen luc thi quan he giua nha nude va Dang elm quyln trong Nha nude phap quyln la quan

he mang tinh chi phdi - phu thuoc Day la dac tinh xult hien giua hai chu the khong binh ding, giua lanh dao (Dang elm quyln) va bi lanh dao (nha nude), dugc quy dinh bdi chinh dia vi cam quyen cua dang

Vdi tu cach la thiet che cam quyen, quyen luc cua Dang la ca sd de thuc hien sir lSnh dao chinh tri cua Dang d6i vdi cac qua trinh phat triln dat nude thong qua phuang thuc l2nh dao dSc thu Dang thuc hien cac quyet dinh chinh tri, tao khuon kh6 chinh tri cho cac qua trinh phat trien dlt nude

Vdi tu each la thiet che dieu hanh, quan ly xa hoi, quyen lire nha nude la can cijt dl nha nude biln cac quylt dinh va khuon kh6 chinh tri do Dang d! xudng thanh hien thuc ddi s6ng Nha nude phai chiu su din hudng va kilm soat cua Dang elm quyln Tuy nhien, nhu da noi d tren, trong Nha nude phap quyen,

Dang c&m quyln trong khuon kh6 Hiln phap va phap luat, phuc tung luat phap cua nha nude.

3 N6i dung va phircmg thurc quan hf gifra nha nirdc vdi nhan dan va vdi Dang cam quyen trong Nha nirdc phap quyen

3.1 Noi dung va phircmg thuc quan he giita Nha nir&c voi nhan dan trong Nha nur&cphap quyen

3.1 l.Nhan dan vai tu cach la nguai phan cong quyen luc nha nuac.

Nguyen tic can ban cua phap quyln la quyln luc cua phap luat kilm soat quyen luc nha nude Vi phap luat chi co the kiem soat dugc quyen lire nha nude khi no phan anh y chi cua nhan dan nen thuc chit cua viec phap luat kiem soat nha nude la nhan dan kilm soat nha nude Do do, quy k it cua nha nude phap quyln la nhan dan phai la chu thi cua quyln lire, nha nude la ngudi dugc uy

quyen va tuong quan do phai dugc che dinh hoa bdi phap luat Dieu nay dan den m§t ca ehl phap ly cho phep nhan dan phan cong quyln luc cho cac nganh lap phap, hanh phap, va tu phap cua qu6c gia Ca ehl do la ca chi nhan dan hanh xu lap hiln

Dieu phan tieh noi tren true tiep dat ra yeu cau doi vdi nha nude trong che

dg phap quyln Quyln lire nha nude phai hgp hiln Tinh hgp hiln cua quyln lire Nha nude khong chi thi hien d s\r hien dien cua hiln phap ma con d vi tri toi thugng cua Hiln phap Trach nhiem cua nha nude khong chi la xac lap thi thuc phap ly phu hgp dl ket qua hanh xu quyln lap hiln cua nhan dan bilu hien d mot hiln phap thuc su dan chu ma con la dat toan bg hoat dong quyen luc cua nha nude trong dung pham vi dugc phan cong cua Hiln phap Noi cach khac, tinh phap quyln cua nha nude trong Nha nude phap quyln trudc het phai thi hien d tmh hgp hiln cua nha nude Lam theo hiln phap la tuan theo y chi g6c re cua chu thi quyln luc, lam trai hoac khac vdi hiln phap la xam pham chu quyen nhan dan Do do, khi hoat dgng quyen lire cua nha nude hay mot bo phan nao do trong nha nude vugt ra khoi pham vi phan cong cua hiln phap thi nhan dan phai co thai

dO, k! ca thay d6i nha nude, phap luat khong phu hgp vdi hien phap thi phai dinh chi hieu lire thi hanh Nhan thuc nay cung chinh la tiln dl cho su tin tai hien

thuc cua mgt ca che bao hien trong mgt nha nude dan chu va phap quydn

3.1.2 Nhan dan vai tu cach la nguai thanh lap ra nha nuac va kiem soat hoat dong cua nha nuac.

La nguai chu quyln luc, nhan dan t6 chuc ra nha nuac Vi vay, bo may

nha nuac do phai lam lgi cho dan va vi lgi ich cua nhan dan Nha nude phai hoat

dgng theo phap luat va tu dat minh du&i sir kilm tra, giam sat cua nhan dan

Nhan dan thanh lap va kiem soat hoat dong cua ca quan nha nude trudc hit

thong qua viec bau cur Do do, nha nude phap quyen khong the thieu cac cuoc bau

*cur tu do va cong bang

Quyln cua nhan dan trong viec thanh lap cac ca quan nha nude thong qua blu cir la ca sd dam bao tinh chinh dang va hgp phap cua nha nude trong Nha nude phap quyln Nhu vay, dat ra yeu ciu ve tinh chinh dang va hgp phap cua

nha nude turc la phai tao ra dugc mgt che d§ biu cu tu do va cong bang

Blu cur cung con la cach thde nhan dan kilm soat chinh quyln Madison

coi bau cur la c&ch thuc han chi quyln luc cua nha cim quyen:" Phuang phap bdu cu d i tuyen chon nha lanh dao la dac tinh cua mot chinh the cong hoa vay.

Phuang tien phdng ngiea de duy tri chinh the cpng hoa co rat nhieu va khac nhau, nhung trong so do, phuang tien co hieu qua nhat la han che nhiem ky cua cac nha lanh dao khien cho ho ludn giu dung trach nhiem cua ho doi vai nhan dan "3

Mot khi chinh quyln dugc thanh lap bdi nhan dan dua tren cac c u q c bau cur thi quyln luc nha nude dugc han che trong thuc tien Muon die cu trong mot cugc blu cur ung cu vien phai to ra la nhung ngudi xumg dang dai dien nhan dan

Cho nen trong mot cuoc blu cur tu do, cong bang, cac umg cu vien phai trinh bay cho nhan dan bilt v l chuang trinh hanh dgng cua minh Cac ung cur vien thucmg tuyen b6 cong khai va long trgng la nlu die cu se h it long phuc vu nhan dan, vi

quyln lgi cua nhan dan Han nua, nhan dan co thl biu nhung nha elm quyln thi cung co thl bai miln hg nlu hg khong cdn sir tin nhiem cua nhan dan Chi tai nay

se lam cho nha elm quyln cdn trgng va dan chu trong hoat d0ng cua minh Ngoai

ra, cac nha elm quyln con phai tai cir trong nhiem ky sau, nen viec thuc hien quyln lire cua hg phai hudng v l dan chung

Tur mgt phuang dien khac, do tinh chit cua bau cir la cach thuc tao ra ngudi dai dien dl thuc hien quyln luc nhan dan nen ca quan do dan true tilp biu

ra se co uu thl han cac ca quan nha nude khac mang quyln luc phai sinh Vi vay,

v l mat ly thuylt, dl dam bao cho nhan dan co thl kilm soat dugc quyln luc nha

3 Haminton, Madison, Jay Ludn ve H ien phap Hoa Ky Ban dich cua N g u y in Hung Vugrng NXB N hu Nguyen,

SMGdn, 1959,t r i 19.

nuac thi ca quan dai dien do nhan dan true tilp bSu ra cin phai dugc trao quyln

giam sat d6i vdi hoat dong quyln lire cua cac ca quan nha nuac khac C) day, hoat

dpng giam sat khong phai la ban chat cua ca quan dai dien ma la churc nang de

thuc hien nhiem vu mang tinh ban chdt cua ca quan dai dien

Nhu vay, a dau co quyln lire nha nuac thi a do can din su kilm soat va ca

chi kilm soat quyln luc nha nuac phai da dang Ngoai viec nhan dan phan cong

va gidi han pham vi quyln lire nha nuac bang hiln phap, nhan dan kilm soat

th6ng qua bSu cu theo nhiem ky va thuc hien quyln bSi miln, nhan dan kilm tra

lai cac quylt dinh cua nha nuac bang trung c&u dan y vai cac thi thuc phap ly

dugc chi dinh hoa thi con r&t c&n din su ehl dinh hoa cac hinh thuc kilm soat

thudng xuyen cua xa hoi dan sir - mgt phuong dien t6 chu*c khac cua doan thi

phap ly bao g6m cac cu tri (cac t6 churc chinh tri - xa hoi - nghl nghiep, phuong

tien thong tin dai chung, du luan xa hgi ) doi vai hoat dgng quyen lire cua nha

nude

3.1.3 Nhan dan true tiep quyet dinh nhung van de khong uy quyen cho nha nuac va kiem tra lai cac quyet dinh cua nha nuac.

Trong m§t chi dg dan chu, ngudi dan uy quyen cho nha nuac nhung khong

uy quyln toan b0 ma giu lai mgt pMn quyln cua minh Nguai uy quyln toan bo

co nguy ca danh m it quyln D l ch6ng lai sir tha hoa cua quyln lire, ngudi dan

giur lai mOt phdn quyln cua minh, khong trao cho nha nuac Bang viec giu lai

nhung quyen do, nhan dan trirc tiep quyet dinh nhung van de he trgng cua quoc

gia hoac quyet dinh lai nhung vdn dl da dugc nha nuac quylt dinh Ca che phap

ly chu ylu d l thuc hien dilu nay trong cac nln dan chu hien dai la trung can dan

r

y-Trung c4u dan y la mgt thi chi chinh trj dan chu thi hien su tham gia true

tilp cua nhan dan trong viec giai quylt cac vin d l quan trgng cua quoc gia

Trung cku dan y co hai y nghTa: mot la dan chung tu quylt dinh nhung vin de

khong uy quyln cho nha nuorc, hai la dan chung quylt dinh lai nhung van de da

dugc nha nude quyet dinh vai muc dich kiem soat quyen lire nha nuac, tranh

nguy ca cac quyet dinh cua nha nuac anh huang khong tot den quyen lgi chung

cua nhan dan

Gan gidng vai trung cau y dan la cac hinh thirc lly y kien nhan dan truac

khi quyet dinh m6t van de quan trong trong quan ly nha nuac, quan ly xa hoi

Day la hoat d0ng dugc cac ca quan nha nuac co tham quyen d nude ta tiln hanh

tircmg d6i thudng xuyen Tai cac Quy chi th\rc hien dan chu d ca sd co quy dinh

hai loai vln dl liy y kien cua nhan dan Loai van de dua ra dan thao luan de ca

quan co thim quyln xem xet lam can cu quylt dinh va loai van de nhan dan thao

luan va quylt dinh true tilp Loai nay da rit gin vai hinh thuc trung cau y dan a

dia phuang, a ca sa ma mot so nuac dang ap dung

3.1.4 Nha nuac vai tu cach la thiet che dung ra to chuc va dam bao de nhan dan thuc thi dan chu

Nha nude phap quyln la mot he thdng quan tri dua tren mot loat cac chuan

muc va gidi han phap ly lam ca sd cho trat tu xa hoi Do vay, bang phap luat Nha nude phap quyln dam bao cho nhan dan dugc t6 chuc lai va dugc trang bi day du

phuang tien dl thuc thi quyln luc nhan dan He th6ng phap luat trong Nha nude phap quyen la cong cu de nha nude to chirc va quan ly xa hoi, cung dong thdi la phuang tien dl quan ly ban than nha nude Nha nude do nhan dan tao lap ra nhung chinh Nha nude ban hanh phap luat va quan ly xa hgi theo luat phap Nha nude ph&p quyln quan ly xa hgi bang phap luat la quan ly bang y chi ph6 biln cua nhan dan dugc thl chi hoa, chu khong phai bing chi lenh, luat lenh cua ca nhan tuy tien

Nha nude phap quyln xuit phat tir ch6 cho ring, Nha nude phai dong cho

dugc vai tro la trung tam giira ca nhan va cac nhom vdi nhau vi hg hanh dong vi nhOng lgi ich rieng re, dl xam pham din lgi ich cua ngudi khac Do la each tot nhit d l bao ve cac quyln cua ca nhan va d6i xu cong bang vdi moi ngudi Noi khac di, nhan dan khong thl tu minh trd thanh ngudi chu hien thuc cua quyen luc nhan dan nlu thilu Nha nude va cac phuang tien dac thu cua Nha nude Nhu vay, cung vdi viec khang dinh chu thl t6i cao cua chu thl quyen lure nha nude la

nhan dan, ly luan ve nha nude phap quyen hudng tdi yeu cau ve xay dung mot nha nude manh me va sang sudt, xac dinh mot phuang thuc quan ly xa hoi bang phap luat - mgt phap luat co du kha nang t6 chuc va dam bao tinh hien thuc cua quyln luc nhan dan

Tir phuang dien nay, xet trong m6i quan he giua nha nude va nhan dan thi tieu chi cua viec danh gia hieu qua hoat dong cua Nha nude la kha nang phuc vu nhan dan, la cong cu de nhan dan lam chu v l kinh tl, chinh tri, xa hoi, sur dung tdt

va co hieu qua cac quyln, thuc hi6n diy du cac nghTa vu cua minh Noi cach khac, tir phuang dien nay, yeu clu dat ra d6i vdi mdi quan he giiJa nha nude va nhan dan trong Nha nude phap quyln la su hoan thien, minh bach cua he thong phap luat, su hieu qua trong hoat dong cua bo may nha nude, sir trong sach cua

he thing nha nude va cua dgi ngu can bg cong chirc nha nude

3.2 Noi dung va phur/ng thiec quan he giita Nha nude voi Bang cam quyen

trong Nha nw&c phap quyen

\ \

3.2.1 Nha nuac chiu su lanh dao cua Dang cam quyen

Dang elm quyln lanh dao nha nuac thuc chit la viec Dang trd thanh luc

lugng chi ph6i toan bo phuong hudng hoat dong, chinh sach cua chinh quyen nha

nuac va ddi s6ng xa hoi

Ddi vai nha nude, su lanh dao cua Dang elm quyln la su lanh dao chinh

tri, quylt dinh phuong hudng chinh tri cua nha nude Su lanh dao nay dugc thuc

hien chu ylu bang cuang llnh, dudng 16i cua Dang elm quyln cung nhu so

lugng, vi tri nhan su cua Dang trong ca clu nha nude, dac biet la d vai tro cua

cac nha lanh dao chinh tri trong nha nude do Dang elm quyln cung cap

D l giu dugc trgng trach lanh dao nha nude, cho du la ton tai trong he

thing chinh tri da dang hay mgt dang, trong dilu kien cua nln chinh tri duong

dai, toan clu hoa va kinh tl thi trudng, mot dang chinh tri elm quyln phai co

nhung dilu kien tien quylt sau: Co mgt chu nghTa; Co mgt lanh tu; Co mot doi

ngu dang vien trung thanh vdi ly tudng cua dang

3.2.2 Nha nuac chiu su kiem soat cua Dang cam quyen

Vai tro kilm so£t nha nude cua Dang elm quyln trong cac xa hoi dan chu

va phap quyen mang tinh tat yeu va dugc phat xuat chinh tu vi tri cam quyen

cung nhu tinh chinh dang cua dang elm quyen

Trong Nha nude phap quyln, nha nude chiu su kilm soat cua dang elm

quyln thong qua nhilu hinh thuc va ca chi khac nhau Dang elm quyen d cac

quoc gia tu san thuc hien su kiem soat tren cac pham vi quyen luc nha nude

Ching han, mac du toa an doc lap, xet xu theo luat nhung d nai nao cac tham

phan dugc lua chgn thong qua bau cir thi dang chinh tri quyet dinh viec chgn ung

cu vien va bao dam sur ung h0 cua cac cu tri CJ nai nao, cac tham phan dugc bo

nhiem thi dang elm quyln co thi tac dgng din ngudi dung dlu hanh phap

-ngudi co quyln bd nhiem thlm phan va dat dugc sir phe ehuln cua thugng vien

Viec gianh lly ca quan lap phap va cac vi tri blu cur trong nhanh hanh phap dugc

th\re hi$n thdng qua h? thing bau cur, d do dang duy tri va n3m chic quy trinh b6

nhiem va phuong phap bo philu kin

dung xa hoi dan chu Moi can bo, c6ng churc, dang vien cua nha nuac, cua dang dlu phai la c6ng boc cua dan; moi quylt dinh cua dang va nha nude deu vi hanh phuc cua nhan dan, dugc nhan dan tham gia xay dung, dugc “sang lgc” va danh gia v l tinh dung din blng ca chi phan bien xa hoi, cung vdi viec phat huy vai tro cua cac td chuc chinh tri - xa hgi, cua cac thilt chi dan su, cac cong dong tu quan trong xay dung va phat triln xa hdi.

Trong Nha nude phap quyln, mdi quan he dung dan giua dang va nha nude dugc cu thl thanh cac yeu clu d6i vdi he thdng thl chi dang, trudc het la vdi dilu le cua dang, chiln luge, cac nghi quylt cua cac ca quan lanh dao dang cao nhat, cac van ban quy dinh cu the nhiem vu, quyen han cua cac ca quan tham

4 Tinh d |c thu cua moi quan hf giua Nha ntrdc vdi nhan dan va vdi Dang c§ng san trong Nh& nurdc phap quyen XHCN Viet Nam.

4.1 Dac trung cua Nha nu&cphdp quyen XHCN Viet Nam

Dat trong su so sanh vdi nhan thuc chung v l nha nude phap quyln va vdi nhtfng mo hinh Nha nude phap quyln hien thuc dang tdn tai trong nhilu quoc

gia, hoan toan co the nhan thay rang, ben canh nhung gia tri chung, pho bien, thuOc v l ban chit cua nha nude phap quyln, nha nude phap quyln XHCN Viet Nam con mang nhung dac trung rieng, quylt dinh tinh dac thu cua m6i lien he

giua nhci nude vdi nhan dan va vdi dang cam quyen Co the neu ba dac trung rieng co nhu sau:

Thu nhat, dac diem mang tinh chat chi phdi la tinh nhan dan triet de cua

nha nude phap quyln Viet Nam

Thu hai, tir phuang dien td chuc quyln luc nha nude, “bao dam quyln luc

nha nude la thdng nhat, co su phan cong va phdi hgp giua cac ca quan nha nude trong viec thuc hien cac quyen: lap phap, hanh phap va tu phap, co sir kiem tra,

giam sat chat che viec thuc hien quyln luc nha nuac” la mot dac diem quan trong cua Nha nuac phap quyln Viet Nam.

ban chSt XHCN cua nha nuac phap quyln Viet Nam la su lanh dao duy nhdt va toan dien cua Dang cong san d6i vai nha nuac va xa h6i

4.2 Dac thu cua m6i quan he giua nha nu&c vdi nhan dan va vdi Dang cpng san trong Nha nude phap quykn XHCN Vi$t Nam.

Dac trung cua Nha nuac phap quyen Viet Nam true tiep quy dinh nhung ylu t6 dac thu trong m6i quan he giu:a nha nuac vai nhan dan va vai Dang cong san Co thi nhan dien dac thu do a nhung net cu thi sau:

4.2.1 Ve moi quan he giua nha nude va nhan dan

uy quyln quyln lire va nguai chu t6i cao cua quyln luc dugc diin ra trong trang thai chinh tri khong co ddi trgng

/ r

v l quyln lgi va nghTa vu phap ly giGa cac chu the

the hien tap trung 6 quan he giura Nha nuac va Mat tran T6 qu6c va cac doan thi

nhan dan vai tu cach la cac thanh td ca ban cua xa hoi dan su a nuac ta

4.2.2 Ve moi quan he giua Nha nude vdi Dang cong san

vung, dugc hinh thanh tu nhien trong qua trinh lich sii

nham muc tieu chung

th\rc su binh dang trong mot tuang quan chinh tri khong co d6i trgng

CHlTGNG 2 DANH GIA THU'C TRANG MOI QUAN HE GIU A NHA NU’O'C VOI NHAN DAN VA V 6 l DANG CQNG SAN TRONG QUA TRINH XAY D^TNG NHA NlTOC PHAP QUYEN XA HOl CHU NGHIA VIET NAM

1 Chu triromg xay dumg Nha nude phap quyen XHCN cua nhan d§n, do nhan dan, vi nhan dan - birdc phat triln mdi trong nhan thtrc ly luan v l m6i quan hf giua Nha nude vdi nhan dan va vdi Dang c§ng san d Viet Nam.

vdi Bang trong cach mang Viet Nam.

Neu can cu vao nhung yeu to cot Ioi nhat, ban chat nhat thuoc ve ngi ham cua khai niem “ Nha nude phap quyln’ ’ thi co thl noi tu tudng v l nha nude phap quyln d Viet Nam da dugc khdi nguln tu tu tudng H6 Chi Minh v l Nha nude va phap luat Viet Nam - nha nude cua nhan dan, do nhan dan, vi nhan dan

Trong di san tu tudng H6 Chi Minh, ly luan v l dan chu va thuc hanh dan chu d l phat huy quyln lam chu cua nhan dan la nln tang cho viec thilt lap moi quan h6 giua nha nude vdi nhan dan va vdi Dang cam quyen

H6 Chi Minh luon d&t nhan dan d vi tri trung tarn de thilt k l cac m6i quan

he hudng vao trung tam do Trong tucrng quan gitta cac ylu to trong m6i quan he Nhan dan - Dang - Nha nude thi nhan dan la chu thl quyln lire, Dang giir vai tro 12nh dao, Nha nude dilu hanh, quan ly Co sd dl lien kit cac ylu t6 trong moi quan he dd d l thuc thi dan chu, bao ve nhan dan, bao ve Dang, bao ve nha nude chinh la Hiln phap, phap luat dan chu “Trudc chung ta bi chi dp quan chu chuyen chi cai tri r6i din chi dg thuc dan khong kem phin chuyen chi nen nude

ta khong cd Hiln phap Nhan dan ta khong dugc hudng quyln tu do dan chu Chung ta phai cd mOt ban Hiln phap dan chu”4 Vdi nhung quan niem hgp thanh

dd, tu tudng Ho Chi Minh di tien phong trong viec xac lap he quan diem ve nha nude phap quyln Viet Nam Hon thl nua, H6 Chi Minh khong chi la nha tu

tudng dua ra m§t thiet ke ly luan ma c6n true tiep thirc hanh dan chu, neu len mot mlu muc v l 16i sing va van hod dan chu, xay dung phucng phap va phong cach dan chu trong lanh dao Dang, trong quan ly cua Nha nude va hoat dong cua cac doan thl, mgt tdm guong tan tuy trong viec tao dung m6i quan he dung din giua

nM nude vdi nhan dan va vdi Dang cong san tren tinh thin dan chu va theo

Dang ta trong qua trinh ddi mdi dit nuac Trong bdi canh tilp tuc xay dung nha nuac phap quyln a nuac ta hien nay, tu tudng Hd Chi Minh ve moi quan he giura nha nuac vai nhan dan va vai Dang cong san cam quyen ngay cang boc lo sue sdng manh liet va ngay cang c4n phai dugc nhan dien, tilp thu day du han nOa.

1.2 Qua trinh ddi m&i tir duy, nhan thuc v i moi quan he giita nha ntr&c v&i nhan dan va v&i Dang cdng san trong boi canh xay dung Nha mr&c phap quyen xa hgi chu nghia Viet Nam

Trong su6t qua trinh lanh dao cach mang giai ph6ng dan toe cung nhu xay dung chu nghia xa hoi a Viet Nam, moi quan he giua nha nuac vai nhan dan va vai Dang cong san Viet Nam luon luon dugc Dang ta cham lo cung co tren nln tu tucmg Hd Chi Minh Tuy nhien, nhan thuc ve moi quan he nay chi thuc su co

dugc su chuyen bien quan trgng dien ra dong thdi vai qua trinh doi mai tu duy chinh tri hudng tdi chu truang xay dung nha nuac phap quyln Tu phuong dien khac, cung co thi noi ring chinh tu duy xay dung nha nuac phap quyln Viet Nam da dat ra yeu cau ddi mai moi quan he giua nha nude voi nhan dan va vai Dang cgng san dong thai nang m6i quan he nay len mot tam cao moi

Tren nhung net Ion, cung vai nhan thuc v l xay dung Nha nuac phap quyen Viet Nam, nhan thuc v l mdi quan he giOa nha nude voi nhan dan va voi Dang elm quyln co nhung chuyln bien dang k€, tap trung or nhung ngi dung sau:

- Lan dau tien, cung vai doi mai, van de dan chu va he thong chinh tri, dan

chu hoa cac lmh vuc doi s6ng va xay dung nln dan chu xa hgi chu nghTa, doi mai noi dung va phuong thuc lanh dao cua Dang, d6i mai t6 churc va hoat dgng cua nha nuoc, dat hoat dOng cua Dang va nha nuac trudc yeu ciu kilm soat cua nhan dan, phan dinh vi tri cua cac chu thi trong m6i quan he noi tren da dugc dat ra mot cach thuc tiln va buc xuc trong doi s6ng chinh tri

- D6i m6i m6i quan he giua nha nude vdi nhan dan va vdi Dang cong san d

nude ta thuc chat la doi mdi he thong chinh tri ma diem mau chot la doi mdi tung

bg phan trong he thong, phan dinh va phan biet chiic nSng, tham quyln, phuong thuc t6 chuc va phuong phap hoat dgng cua cac bo phan trong he thing theo hudng bao dam quyln lanh dao cua D&ng, quyln lam chu cua nhan dan va hieu qua hoat d§ng quan ly cua nh£ nude

- Trong giai doan hien nay, d6i mdi m6i quan he giura nha nude vdi nhan dan va vdi Dang cong san hudng s\r tap trung vao giai quylt mot s6 vdn dl buc xuc

Thuc trang nhan thuc noi tren da phan anh rat ro nhu cau chuyen biln cua m6i quan he gifta nha nuac vai nhan dan va vai Dang cong san theo huang tuang

thich vai nha nuac phap quygn D6i mai da tao ra nhung ca so ly luan du lam khung co ban cho mot che do chinh tri dan chu nhan dan va phap quySn theo tu

tuang H6 Chi Minh va kinh nghiem quoc te Cac van kien cua Dang va Nha nuac

da db cap vh nguyen tac nhttng net ca ban nhat v6 mot ch6 dp nhu vay Tuy nhien, cung con nhi§u v4n d6 trong tu duy, nhan thuc chua tiem can duac toi cac yeu cdu chung cua nha nuac phap quy6n Tham chi, ngay chinh cac thanh t6 cua Nha nuac phap quydn cung con nhi€u v4n d6 chua ro Tinh hinh do la mot trong nhung can nguyen khien cho moi quan he giiJa nha nuac v6i nhan dan va vai Dang cong san con nhieu lung tung Mot mo hinh quan he phu hop vai cac nguyen ly chung cua Nha nuac phap quy£n xa hoi chu nghla Viet Nam chua thuc sir dugc xac lap Hoac noi chinh xac han, mo hinh do mai bit dau dugc phac thao

trong nhan thuc va buac diu dugc thh hien trong thuc tiln tren nhiing net cham

2.1.2.Hi6n phap 1959 tilp tuc thl chi hoa moi quan he giua nha nude vai nhan

dan va vai Dang cong san Moi quan he nay dugc quy dinh chi tiet han, ma rong

ve pham vi cung nhu phuang thuc va ca che thuc hien Tuy nhien, noi dung moi quan he giOa nha nu6c vai nhan dan co su khac biet kha ro so vai Hien phap

1946 theo huang thu hep kha nang su dung quyen lire cua chu nhan quyen lire la nhan dan

2.1.3 M6i quan he giua Nha nuac vai nhan dan va vai Dang cong san mang mot sic thai khac biet ro net trong nhung quy dinh cua Hi6n phap 1980 xuat phat tu quan dilm xay dung Nha nuac cong hoa XHCN Viet Nam theo mo hinh XHCN thuin tuy cua Lien Xo va cac nuac Dong Au.

2.2 Thi c h i hod moi quan he giua nha nu&c v&i nhan dan va v&i Dang cong san trong Hiin phap 1992 (sua ddi, bd sung)

2.2.1 Hien phap 1992 (sura doi, bo sung) vai viec the che hoa nhung quan diem cua Dang ta ve xay dung Nha nuac phap quy6n da tao ca sa hien dinh cho moi quan he giua Nha nuac va nhan dan phat tri In a mot tam cao mai

CJ day co hai phuong dien cua moi quan he Nha nuoc va nhan dan Mot la,

su khang dinh ro hon, true tiep bang quy dinh hien phap ve nguon goc cua quyen luc Nha nuoc la quyln luc nhan dan (cua dan), Nha nuoc do nhan dan lap ra mot cach dan chu va phan cong quyen luc cho cac bo phan khac nhau trong bo may Nha nuac (do dan), toan bo hoat dong cua Nha nuoc la nhim thuc hien quyen luc

nhan dan, phuc vu nhan dan (vi dan) Hai la, Nha nuoc phap quyen la phuong

thuc dam bao tinh chat cua dan, do dan, vi dan, trong do quyen luc Nha nuoc khong tap trung toan bo trong tay mot co quan nao, ngay ca khi do la co quan dai dien va quyln luc ma phai dugc phan giao cho cac ca quan khac nhau trong he thing Nha nuoc

Chinh vi vay, diem mai can ban trong Hiln phap 1992 la nhan dan khong trao hit quyln luc nha nuac cua minh cho Qu6c hgi de Quoc h0i co toan quyen nhu Hiln phap nam 1980 Tuy nhien, do chua hoan toan doan tuyet vai nguyen tic tap quyln, nen da dien ra nhung mau thuln nhdt dinh trong chinh cac quy

- hoat dgng lap phap, hoat dgng quan ly - dilu hanh, cong tac xet xir va cac hoatdong bao ve phap luat Mac du vay, nhin ting thi, Hiln phap 1992 chua thucsir la co so hien dinh htru hieu cho viec xay dung m li quan he giua Nha nuac vanhan dan theo dung cac ddi hoi cua Nha nuoc phap quyln XHCN Viet Nam.2.2.2 Quan he giura Nha nuac vai Dang cong san Viet Nam dugc the che hoa trong Hien phap 1992 (bo sung, sua doi) la su ket tinh cua qua trinh nhan thuc cung nhu qua trinh hanh dong thuc tien cua Dang va Nha nuac ta trong suit tien trinh cach mang Viet Nam

Vai quy dinh tai Bilu 4 Hiln phap 1992, ca sa xa hoi cua Bang dugc ma

cgng san chi dugc ghi nhan tai mot dieu duy nhat trong ban Hien phap 1992 va noi dung cua dilu nay lai nang v l tuyen ngon chinh tri Hien phap khong co quy dinh cu thl v l sir phan vai giua Bang va Nha nude trong viec thuc thi quyen luc nhan dan Hiln phap cung khong ghi nhan cu thl ngudn goc quyln lire cua Bang

va phuang thurc d l Bang trd thanh Bang ckm quyen.Trong bdi canh mdi, su

khang dinh Bang la dai bieu trung thanh cua giai c§p cong nhan, nhan dan lao dgng va cua ca dan toe, dai dien cho toan thl nhan dan, dan toe nhung lai khong

cd ca chi hiln dinh de uy quyln dan chu va kiem soat quyen lire cua Bang thi dSy se chi la sir khang dinh chu quan cua mot lire lugng “sieu quyen lire” dung d dinh cua mo hinh cau true quyen luc Va do lai chinh la ly do khien quan he giua

va ro rang han nOa ngay chinh trong cac quy dinh hien phap

3 Thirc tien xay dung moi quan he gitra nha nu’dc vdi nhan dan va vdi Dang cgng san trong Nha nirdc phap quyen XHCN Viet Nam.

Nlu xet tir phuang dien lap phap, co thl thay mac du vln con nhilu vdn dl phai ban nhung ca v l “lugng” va v l “chdt” cua su dilu chinh phap luat doi vdi vi thl quyen lire cua nhan dan da dat dugc nhung chuyen biln quan trgng, trd thanh

ca sd phap ly cln thilt cho nhung hanh dong thuc tien Tuy nhien, d l danh gia dugc thuc chit nhung thanh cong cua nln dan chu thi khong nen va khong thl chi

dimg a ch§ danh gia phap luat ma chu ylu la a thuc tiln ap dung Nhieu khi, vln

dien ra tinh trang, ve hinh thuc dieu chinh thi phap luat dat dugc trinh do rat cao

nhung trong thuc tl, tinh tiln bo do cung chi dung lai la cac quy dinh phap luat,

r

hoac bi ap dung lech lac, tham chi hoan toan khong di vao doi song xa hoi Noi

cach khac, thuc tien chinh la hinh anh ro net nhat cua mot nen dan chu Su quan

tam va sir tham gia cua nhieu tang lop nhan dan vao qua trinh thiet lap nen he

th6ng cac co quan dai dien, vao viec hoach dinh dudng 16i, chinh sach cua Dang

va nha nuoc, thong tin chinh xac, day du, da chieu, co chat lugng, sir thao luan,

ban bac th&u dao cac vln de quoc k l dan sinh, nghiem tuc tilp thu cac y kiln va

sir phan bien co tinh chit xay dung - do la thuoc do cua mot xa hoi dan chu, coi

m o

3.1 Danh gia nhitng thanh cdng

3.1.1 Vai tro, vi tri cua nhan dan vai tu cach la chu nhan quyen luc ngay cang

duac the hien ro net; nhan dan ngay cang tham gia nhieu hon va thuc chat hon

vao cac cong viec nha nuac va cong viec xa hoi cung nhu vao viec kiem tra, giam

sat hoat dQng cua cac ca quan nha nuac; dan chu xa hgi chu nghTa duac ma

r

rong tren ca hai phuong dien: dan chu dai dien va dan chu true tiep.

Hoat dong b§u cu: da co nhung thay d6i tich cuc cung voi tinh tich cuc cua

cong dan va voi thanh tam, thanh y cua Dang va nha nude Mac du su ddi mdi,

phat trien khong that ngoan muc nhung cac co quan quyen lire nha nude ngay

cang thi hien dugc su trudng thanh, tu chu trong viec giai quyet cac van de thuoc

chftc nang luat dinh Do la nhung dau hieu t6t

Mat tran T6 quoc Viet Nam, cac doan thi chinh tri xa hoi tung budc d6i

mdi noi dung va phuong thuc hoat dong, dat hieu qua thilt thuc hon, th\rc sir tro

thanh kenh quan trong t6 churc va phat huy dan chu, la cdu n6i gifta nhan dan vdi

nude ta, nhd do gop phan giai quyet mgt trong nhung van de buc xuc nhat tir

nhilu nam nay trong xay dung he thing chinh tri nude ta la: lam thi nao de co

nhung don bay phat huy thuc su dan chu, quyen lam chu cua nhan dan?

Viec thilt lap cac co chi giam sat quyln luc nha nude tu phia nhan dan va

sir van hanh tren thuc te cua cac co che nay d nude ta trong thdi gian qua la mot

trong nhung bieu hien cua budc tien trong nen dan chu nude ta Hien nay d nude

ta dang t6n tai nhieu hinh thuc da dang cua viec nhan dan thuc hien quyln kilm

tra, giam sat doi vdi hoat dong cua bd may Dang va Nha nude

Nhung nam qua, m6i quan he giua nha nuac va cong dan a nude ta dugc cai thien mot buoc dang k l tren thuc tl theo nguyen tac quan he qua lai vl quyen

va nghTa vu gifta hai chu the trong xa hoi; quyen con ngudi, quyen cong dan ngay cang dugc bao dam, thuc thi va bao ve tot han Dac biet, the che hanh chinh cua nuac ta da thl hien nhieu mat tich cue Thu tuc hanh chinh da dugc cai each dang

k l theo hudng dan gian va thuan tien cho dan Do la kit qua cua viec nhin nhan

va triln khai nhung giai phap doi mdi tren ca hai binh dien: mot la, nang cao chat lugng cua bo may nha nuac phuc vu va dilu chinh xa hoi va hai la, dan chu h6a

hoat dgng quan ly cua nha nuac tren ca sd md rong cac kenh lien he gitfa nha nuac vai cac td chuc, phong trao xa hoi va tir phia cong dan

Mdi quan he giua nha nuac vdi nhan dan dl nhan dien nhit d trong cac hoat dong tai ca sd, ngay trong chinh cac cong ding dan cu, ca quan,doanh nghiep - nai hang ngay, hang gid dien ra nhung lien he cu the giua cong quyen

v i nhan dan O nhung nai lam tot viec xay dung va thuc hien quy che dan chu d

ca sd, da cd chuyen biln dang k l v l nhan thuc cua cac thanh vien trong he thong chinh tri va cua nhan dan v l dan chu, lam cho moi ngirdi quan tam va tham gia thuc hien tdt viec phat huy quyln lam chu cua nhan dan tu ca sd, cac chu truang cua Dang va Nha nude ve phat triln kinh te, van hoa, xa hoi, bao dam an ninh, qudc phong dugc nhan dan hieu bilt ro, hang hai tham gia gop y kien va thi dua thuc hien nen dat kit qua tdt han Xay dung va thuc hien quy che dan chu ca sd

cung da gop phan tac dgng tich cuc tdi viec cung co, doi mdi, nang cao chat lugng cua he thdng chinh tri d ca sd, xay dung, chinh ddn Dang va thuc day viec ddi mdi phuang tilde lanh dao cua Dang, cung cd, xay dung chinh quyln trong sach, vung manh, thuc diy cai cach hanh chinh, cai tiln su chi dao, quan ly, dilu hanh cua chinh quyen, lam chuyln bien tac phong cong tac cua can bo, dang vien, cong chdc, ddi mdi phuang thiic, noi dung hoat dong cua ca he thdng chinh

r

tam, chu dong trong giu mdi lien he chat che vai nhan ddn va vai Dang lanh dao.

Nhung thanh tuu trong xay dung nha nude phap quyln khdi dau tir viecthay ddi vai trd cua nha nude tren hai khia canh: 1/ tang cudng siic manh cua nhanude thdng qua cac bien phap cai td manh me bg may nha nude, tir viec quanniem lai kit cau va td chuc quyln luc, thuc hien cong quyln cua cac nhanh quyln

lire din viec cai cach hanh chinh, cai each tu phap 2/ Phi nha nuac hoa, tung budc loai bo din sir can thiep cua nha nude vao nhung lmh vuc quan he xa hoi

ma tinh chit cua chung khong doi hoi su can thiep iy, tang cudng vai tro va kha nang doc lap cua cac thilt chi chinh tri - xa hoi theo hudng tao ra nhung chu the binh ding va co tu cach kiem soat hoat dong nha nude

Theo hudng do, Nha nude tur ch6 la ngudi true tilp dieu hanh san xuat

kinh doanh, phan phoi sang dong vai tro la ngudi dinh hudng, dieu tiet, phoi hop, hudng din mot cach co kl hoach nln kinh tl thi trudng nude ta Nha nude dang trd thanh ngudi bao tra, xuc tac, tao lap moi trudng, cac nguon luc va dilu kien thuan lai cho hoat dong kinh tl, ngan chan, han che nhung mat tieu cuc va khuyet tat cua kinh tl thi trudng, bao dam cong bing xa hoi, bao ve lai ich cua nhan dan

V l phuong dien t6 churc quyln lire, viec phan cong, phoi hop quyen luc va viec phan cong, phoi hop giua cac co quan nha nude trong thuc hien cac quyen lap phap, hanh phap va tu phap ngay cang thi hien ro hon trong ddi song hien thuc.Td chuc va phuong thuc hoat dong cua bo may nha nude noi chung, cua tung loai co quan nha nude tung budc dugc doi mdi; chu truang cai cach tong

the bo may nha nude dang dugc trien khai co ket qua

Nha nude tang cudng quan ly bing phap luat He thing phap luat Viet Nam ngay cang diy du hon, ding bo hon He thong phap luat ngay cang the hien m0t cach sang to tinh chit dan chu cua no Cang ngay co che xay dung phap luat cang md hon cho su thao luan, dong gop y kiln cua cac ting ldp nhan dan, tuy co chi do vln con nhieu bit cap va chua that su hoan chinh Tinh chit dan chu cua phap luat nude ta dugc tang cudng nhd do tao ra dugc kha nang cua ngudi dan tilp can no mot each thuan lgi, dl dang hon Dac biet sir hien dien cua ngay cang nhilu cac thu tuc phap ly da la mgt minh chung v l tinh chit dan chu, coi md va

trong sach bo may Dang va nha nude la mot nhiem vu tat yeu dugc dat ra Trong thuc tl, nhiem vu noi tren da dugc trien khai thudng xuyen va dat nhung ket qua nhit dinh

3.1.3 Mdi quan he giua Dang va Nha nuac co nhung chuyen bien, the hien tap trung a viec giu vitng duac vai trd lanh dao cua Dang, a nhung thay doi nhdt

dinh trong xac dinh ranh giai giua lanh dao va quan ly, a sie ddi mai phuang

thuc lanh dao cua Dang doi vai Nha nuac.

Nhin mot cach tdng quat, qua trinh ddi mai noi dung va phuang thuc lanh

dao cua Dang d6i vai Nha nuac cung vai su chuyin dong cua Nha nuac theo tinh

than phap quyln da dua ddn nhung thanh tuu chu yeu:

- Dang ngay cang xac dinh ro han ndi dung cua phuang thiic lanh dao va

cac kenh, cac con dudng ddi mdi phuang thuc lanh dao cua Dang ddi vai Nha

nuac

- Noi dung lanh dao cua Dang ddi vai Nha nuac phap quyen XHCN Viet

Nam bao quat toan bd nhung van de then chot ve td chuc va hoat dong cua bo

may nha nude

- Phuang thiic lanh dao cua Dang ddi vai Nha nuac va xa hoi dugc cai tien

theo hudng ngay cang cd nhieu cach lam nhlm thuc hien va md rong dan chu

trong quan he Dang- Nha nuac - Dan

- Dang va cac td chuc ca sd Dang ngay cang coi trgng va ton trgng vai tro

cua cac ca quan nM nuac nhu Qudc hoi, Chinh phu, Vien Kiem sat, Toa an, Hoi

dong nhan dan va Uy ban nhan dan cac cap Vai tro cua cac td chiic nha nude

ngay cang dugc phat huy, dugc ddi mdi v€ td chiic va phuang thuc hoat dong,

tinh chu dong, hieu luc va hieu qua ngay cang dugc nang caoTheo huang do,

hoat dong cua Dang va mdi quan h6 giua Dang va Nha nude the hien ngay cang

ro han tinh chat phap quyln

- Dang da bd tri can bo, dang vien cua minh giur nhung cuang vi chu chdt

trong bg may chinh quySn cac c4p, nhd do, giu vung dugc su lanh dao toan dien

va tuyet ddi cua Dang ddi vdi He thdng chinh tri

nha nude va td chiic Dang cac cap

3.2 Nhitng han ch i va nguyen nhan

Ben canh nhung tMnh tuu, qua trinh tao lap quan he giua nha nude vdi

nhan dan va vdi Dang d nude ta trong nhung nam qua cung con tdn tai nhieu han

chd, thidu sot Nhung han che, thieu sot nay thuc su trd thanh bat cap mang tinh

chat trd lire cho qua trinh xay dung Nha nude phap quyen va nen dan chu xa hoi

chu nghTa d nude ta Do vay, nhan didn de tim giai phap khac phuc la cong viec

hit siic c4p bach hien nay

Tren thuc tl chung ta da chuyln tu quyln cua nhan dan sang quyen cua

Q u 6 c hoi Noi khac di, chung ta da dat hi vong vao chi do dan chu dai dien vaiquan niem Nha nuac co thi thay mat dugc nhan dan thuc hien toan bo quyen luccua nhan dan Tur do, chung ta chi co the dat cugc vao kha nang gift moi lien hegiura ngudi chu quyln luc la nhan dan, la cu tri, vai nguai dugc cir lam dai bieu,dai dien cho nhan dan va “chiu trach nhiem trudc nhan dan” Den lugt no, che

/ \dinh dan chu dai dien, con at chu bai cua chung ta, lai phu thuoc vao rat nhieu

ySu to ma trudc het la nang luc dai dien cua dai bieu; trach nhiem cua dai bieu va

ca chi d l duy tri va cung co mdi lien he giua dai bilu vdi cur tri

3.2.2 B q may nha nuac con nhieu han che trong to chuc va hoat dong dan den tinh trgng giam sut hieu luc, hieu qua quan ly, lam phuang hai true tiep tai quyin va lai ich hap phap cua nhan dan Dac biet, tinh trang quan lieu, tham nhung, cua quyen, xem thudng ky cuang phep nuac trong bo may nha nuac chua

dugc day liii dang la nguy ca tiep tuc gay anh huang xau tai mdi quan he giua nha nuac va nhan dan.

Bo may nha nude dugc t6 chuc tren ca sd cac quy dinh cua Hien phap nam

1992 vin chua du kha nang d l giai quylt dugc cac mau thuln nhu: mau thuln giura quy dinh Hiln phap v l quyen lire nha nude thuoc ve nhan dan va thuc tiln

quan lieu cua to churc bg may nha nude; mau thuan giua tham quyen hien dinh va quyln luc tren thuc tl cua Qudc hoi, Chu tich nude, Chinh phu; mau thuan giua tinh khong thudng xuyen cua hoat dong Qudc hoi, tinh khong chuyen nghiep cua

da s6 dai bilu Quoc hoi vdi nhu chu xay dung phap luat va thuc hien quyln giam

sat toi cao cua Quoc hoi; mau thuan giua tham quyen ban hanh luat cua Quoc hoi

va quyen ra Phap lenh cua Uy ban Thudng vu Quoc hoi; mau thuan giura dia vi

phu thuoc cua Chinh phu trong mdi quan he vdi Quoc hoi va nhu cau xay dung

mot nen hanh chinh hieu qua va phat trien To chuc bg may Nha nude con nang

nl, sir phan cong va phdi hgp giua cac ca quan Nha nude trong viec thuc hien ba quyln lap phap, hanh phap, tu phap con co nhieu dilm chua ro ve chuc nang nhiem vu

Nhin chung he thong phap luat nude ta van ton tai nhieu yeu kem va bat cap, chua dap ung day du yeu cau phat trien kinh te - xa hdi cua dat nude, xay dung Nha nude phap quyln XHCN cua nhan dan, do nhan dan, vi nhan dan He

xuyen sua d6i Tinh cong khai, minh bach cua he thong phap luat con co mat han chi Viec tuyen truyln, ph6 bien phap luat con nang v l tinh phong trao, be noi, hieu qua chua cao Ca chi xay dung, sua doi phap luat con ciing nhac; cach phan cdng va thuc hien quy trinh soan thao dl din din tinh trang bao ve lgi ich cuc bo cua nganh, dia phuang, chua that su vi lgi ich chung va thuan lgi cho dan.

Hoat dong dong gop y kiln cho cac chu tnrang, chinh sach, phap luat cua Dang va nha nuac la mgt trong nhung kenh quan trgng de nhan dan thuc hien quyln dan chu true tilp, thl hien quyln lam chu cua nhan dan va y thuc trach nhiem cua nhan dan d6i vai cac quylt dinh cua nha nuac, dam bao cac quylt dinh cua nha nuac phai sat hgp vai thuc tien, phu hgp vai y chi cua nhan dan.Tuy

r

hoac dan gian la hg khong quan tam.Khi nguai dan quan tam dong gop y kien thi thuang la nhung vin de quan trgng a dia phuang vai hinh thuc tham gia pho biln nhit vln la thong qua cac cuoc hop dugc t6 chiic tai huyen hoac xa Lien quan true tilp din vdn dl nay la vai tro lam chu cua nhan dan tai ca sa cung dang t6n

tai nhung bat cap lam han che kha nang cua nhan dan trong viec true tiep tham gia vao hoat dong quan ly xa hoi Vai cach lam nhu hien nay, dan chu a ca sa mang rat nhieu tinh hinh thiic

Khilu nai, t6 cao, kiln nghi khong nhftng la quyln tu do, dan chu cua cong dan ma con la cong cu phap ly dl cong dan bao ve quyln va lgi ich hgp phap cua minh, la phuang thiic dl nhan dan tham gia vao hoat dong quan ly nha nuac, do

do la mot trong nhung kenh lien he giua nha nuac va nhan dan Tuy nhien,cong

tac giai quyet khieu nai cua cac ca quan hanh chinh hien nay con nhieu yeu kem, khong it quylt dinh giai quylt chua khach quan, cong bang, hgp ly va tinh kha thi thip D6i voi cac ca quan nha nuac van dang ton tai tinh trang dun day, ne tranh

trach nhiem giai quyet khieu nai, to cao giua cac cap, giua cac ca quan dan den ton dgng cac vu viec va xay ra tinh trang khieu kien dong nguai, vugt cap va co diin biln rit phiic tap, khong phan anh dung thuc chit cua quyen khilu nai, t6

cao Viec xem xet khilu nai, t6 cao hien mai chi dung chu ylu la cac khieu nai hanh chinh Cac ca quan tilp dan chua thuc sir thuc hien dung vai tro cua minh, chua thuc su la c§u n6i gua cac ca quan hanh chinh vai nhan dan, chua a vao vi tri la ca quan lien lac vai nhan dan.

Cac kenh du luan xa hoi dong vai tro la c§u n6i giua cong chung va ngudi lam chinh sach, lanh dao va quan ly Tuy nhien, day la mot kenh lien he chua dugc thuc su chu trong va phat huy diy du d nude ta Nhin chung, kenh lien he

xuoi chieu chu it thiy cac y kien phan bien, bilu dat mot cach trung thuc y kiln,

nguyen vong cua nhan dan

Mat tran To quoc la ca che thich hgp nhat dl giu m6i lien he thudng

xuyen giu:a nha nude va nhan dan, la kenh him hieu trong vide dam bao quyen lire nhan dan Tuy nhien, phuong thuc t6 churc, phong cach hoat dong cua Mat tran va cac td chuc thanh vien khong it noi van chua thoat ra khoi tinh trang hanh

chinh xa cung, cham ddi mdi Tren thuc tl, quan he giua nha nude va Mat tran

vln chua dugc xac lap theo dung tinh chat la mot quan he binh dang, vi vay vln

tdn tai tinh trang Mat tran “theo dudi” nha nude, bi “hanh chinh hoa” va ddi khi,

vo hinh chung, Mat tran lai dung tach biet vdi nhan dan, trd thanh phuong tien cua nha nude de thuc hien cac muc tieu vi nha nude

Cho din nay hoat dgng kilm tra, giam sat quyln luc nha nude tu phia nhan dan vln mang nang tinh hinh thuc Han chi co ban nhit hien nay cua cac hinh thuc kilm tra, giam sat cua nhan dan la thilu mot khung phap luat cin thilt,

thieu nhung kha nang de co the ket hgp giua cac hinh thuc va co che giam sat cua Dang, cua Nha nude vdi cac hinh thurc kiem tra, giam sat cua nhan dan ddi vdi hoat dong cua bo may Dang va Nha nude Noi cach khac, chung ta chua co co chi phap ly d l kit hgp co chi kilm tra ben trong he thdng cdng quyln vdi co che kiem tra xa hdi “tir ngoai vao”

3.2.4 Qua trinh doi men tu duy va thuc tien chinh tri & nu&c ta van chua dan den

su thay ddi mang tinh dpt phd trong quan he giua Dang va nha nuac, van dang tdn tai md hinh cau true chinh tri co dinh quyen luc la Dang cam quyen, van

y

chua phan dinh duac ro rang quyen lanh dao, phuong thuc lanh dao cua Dang

vai chuc nang quan ly va phuang thuc dieu hanh cua nha nuac vi vay tren thuc

t i vdn con kha phd bien tinh trang song trung nha nuac, tinh trang nha nuac hoa Dang, hinh thiec hoa nha nuac.

Trong he th6ng chinh tri nude ta, hoat dong cim quyen cua Dang cung mang nhilu sic thai nha nuac Duang nhu dang co hai nha nuac: mot Chinh phu chi quylt dinh cac vln dl kinh te, van hoa, giao due mot Chinh phu khac (Bo

Chinh tri) quyet dinh cac van de ve doi ngoai, an ninh, quoc phong, nhan su va tu tuang.Trong thuc te, he thong chinh tri hinh thanh song hanh hai nhanh quyln luc, hai bo may, hai loai can bo, hai ca chi hoat dong khac nhau nhung lan Ion

va chong cheo nhau Mot so to chiic ca sd Dang ve thuc chat khong ro doi tuang

lanh dao, pham vi lanh dao, c6ng cu lanh dao

Tinh trang the che luang dau “song trung quyen luc’ khong co su phan

dinh ranh mach chuc nang, quyen han tat yeu se dan den mot trong hai hien tuang: hoac la Dang bao bien lam thay nha nuac, bi “nha nuac hoa”, hoac chong

cheo, buong long quyen lanh dao cua Dang Ca hai hien tuang do dang diin ra a

nhilu luc, nhilu nai va tren thuc tl dang lam suy giam ca vai tro lanh dao cua Dang va hieu luc diiu hanh cua nha nucrc.Ngoai ra, tinh trang co hai bo may song

song ton tai canh nhau vai rat nhieu ca quan a nhieu cap khac nhau nhung lai thuc hien nhung cong viec gin giong nhau (do viec khong xac dinh ro rang chuc nang, nhiem vu) da dan din tinh trang c6ng kinh, quan lieu, hieu luc, hieu qua

hoat dong thap cua ca hai bo may nay va la nguyen nhan true tiep anh huang den quy6n lam chu cua nhan dan, khong tuang thich vai nhung doi hoi cua nha nu6c phap quyen

Dac biet, cho din nay, phuang thiic lanh dao cua Dang d6i vdi nha nuac noi chung, d6i vai timg bo phan trong bo may nha nuac noi rieng vln con rat nhilu lung tung