Cuốn “Thực hành thí nhiệm sinh học 10” làm tài liệu tham khảo cho giáo viên, học sinh khi dạy và học các bài thực hành trong chương trình sinh học 10 nâng cao.. Mục đích của cuốn sách: -
Trang 1Cuốn “Thực hành thí nhiệm sinh học 10” làm tài liệu tham khảo cho giáo viên, học sinh khi dạy và
học các bài thực hành trong chương trình sinh học 10 nâng cao
Mục đích của cuốn sách:
-Giúp giáo viên, học sinh thực hiện thành công các bài thực hành trong chương trình qui định, qua đó củng cố, mở rộng kiến thức lý thuyết, hoàn thiện kỹ năng thực hành, ứng dụng kiến thức vào thực tiễn, tạo hứng thú, tăng khả năng tự học tập, tự nghiên cứu bộ môn sinh học
-Giúp học sinh có thể tự làm các thí nghiệm, bài thực hành ở nhà, ở lớp, qua đó học sinh biết tự đánh giá, tự kiểm chứng kiến thức lí thuyết, tự khám phá những điều mới mẻ, làm quen với phương pháp thực nghiệm và nghiên cứu sinh học
Nội dung:
Tài liệu gồm 10 bài thực hành trong chương trình sinh học 10, mỗi bài có 5 nội dung cơ bản: 1-Mục tiêu bài thực hành: Mục đích, mục tiêu của bài thực hành, những yêu cầu về kiến thức, kĩ năng, thái độ đối với học sinh
2-Chuẩn bị: Các bước cần chuẩn bị về kiến thức, kỹ năng, dụng cụ, thiết bị, mẫu vật, hóa chất, thời gian để phục vụ cho bài thực hành
3-Nội dung và các bước tiến hành: Gồm các bước, các công việc, thao tác, qui trình cho từng thí nghiệm, bài thực hành; những nhận xét, kết luận sau mỗi phần thí nghiệm, thực hành
4-Câu hỏi đánh giá và mở rộng: Các câu hỏi và bài tập cho học sinh tự làm (câu hỏi trắc nghiệm, tự luận, câu hỏi nâng cao, mở rộng, vận dụng và liên hệ kiến thức thực tế)
5-Hỏi khó đáp hay: giúp học sinh mở rộng, biết thêm một số thông tin mới lạ, chuyên sâu
Lần đầu ra mắt bạn đọc không tránh khỏi sai sót, khiếm khuyết, rất mong được các đồng nghiệp đóng góp và chỉ giáo cho tác giả Mọi ý kiến xin gửi tới:
Bùi Văn Thêm-Quế Nham-Tân Yên-Bắc Giang, ĐT: 0912.716.203 Buivanthembg@yahoo.com.vn
CÁC BÀI THỰC HÀNH SINH HỌC 10
Chương trình cơ bản Chương trình nâng cao
tt Bài Tên bài Thực hành trg tt Bài Tên bài trg
1 12 TN co và phản co nguyên sinh 51 1 6 TH đa dạng thế giới sinh vật 21
2 15 TH Một số thí nghiệm về Enzim 60 2 12 TN nhận biết một số thành phần hoá
học của tế bào
41
3 20 TH Quan sát các kì của nguyên
phân trên tiêu bản rễ hành 81 3 19
TH Quan sát tế bào dưới kính hiển vi Thí nghiệm co và phản co nguyên sinh
67
4 24 TH Lên men Etilic và Lactic 95 4 20 TN sự thẩm thấu và tính thấm của tế
bào
69
5 28 TH Quan sát một số vi sinh vật 11
0 5 27 TH một số thí nghiệm về Enzim
89
6 31 TH Quan sát các kì của nguyên phân qua tiêu bản tạm thời hay cố định 105
7 36 Thực hành: Lên men Etilic 123
8 37 Thực hành: Lên men Lactic 125
9 42 TH Quan sát một số vi sinh vật 141
10 47 TH Tìm hiểu một số bệnh truyền nhiễm ở địa phương 158
Trang 2I-MỤC TIÊU
-Tiến hành được các bước của thí nghiệm
-Quan sát giải thích rút được kết luận từ các hiện tượng của thí nghiệm lên men êtilic -Hiểu và giải thích được các bước tiến hành thí nghiệm
-Có kỹ năng bố trí thí nghiệm, làm thí nghiệm, tínhcẩn thận, khéo léo, óc quan sát
II-CHUẨN BỊ
-Bình nón hoặc bình tam giác 250ml 1 chiếc
-Bình thủy tinh hình trụ 2000 ml 3 chiếc, đánh số 1, 2, 3
-Bình thủy tinh hình trụ 500 ml 4 chiếc, mỗi nhóm 1 chiếc
-Cốc đong 500 ml 1 chiếc
-Dung dịch đường kính saccarôzơ 8-10% khoảng 6000 ml, một ít nước ép nho hoặc quýt
-Bột bánh men tán nhỏ đã được làm nhuyễn trong bình nón để trong tủ ấm 28-300C được làm trước đó
24 giờ, khoảng 60 ml
Muốn xác định sự có mặt của rượu cần thêm một số hóa chất cần thiết sau:
Iốt tinh thể, dung dịch NaOH 10% K2 Cr2O7 (bicrômat kali) tinh thể, a xít H2SO4 đậm đặc
III-NỘI DUNG VÀ CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH
-Thí nghiệm cần thời gian dài khoảng 24-48 h, ở nhiệt độ 20 ->30oC (Cần có thời gian hoặc làm trước 1 - 2 ngày)
B1- Lấy 2 bình thủy tinh tam giác có nút đậy, đánh số thứ tự 1, 2
B2- Cho vào bình 1: 150ml nước đường 10%
Cho vào bình 2: 150ml nước đường 10% và 20ml dung dịch bột bánh men
Bình 3 làm như bình 2 đã để 2 ngày (sau 48h)
B3-Quan sát hiện tượng ở các bình và giải thích
Hiện tượng:
-Bình 1 sau 48 giờ vẫn bình thường, không có bọt khí nổi lên
-Bình 2 sau 48 giờ trong bình có nhiều bọt khí nổi lên, trên bề mặt dung dịch trong bình có lớp váng, đáy bình có một lớp cặn mỏng, dung dịch trong bình trở lên đục hơn, khi mở nút ra có mùi thơm của rượu
Giải thích:
+Trong dung dịch bánh men có nhiều vi sinh vật trong đó chủ yếu là nấm men saccharomyces
ellipsoideus có khả năng chuyển hóa đường saccarôzơ thành rượu êtilic (C2H5OH) và giải phóng khí CO2, tỏa nhiệt theo phương trình sau:
B4- Xác định sự tạo thành rượu êtilic (C2H5OH) trong bình 2 bằng cách sau:
- Lấy 1-2ml dịch đã lên men cho vào ống nghiệm
BÀI 36 - THỰC HÀNH: LÊN MEN ÊTILIC
(SGK SINH HỌC 10 NÂNG CAO TR.123)
Trang 3-Cho vào ống nghiệm thêm 1-2ml H2SO4 đậm đặc.
-Nhỏ từng dọt dung dịch K2 Cr2O7 (bicrômat kali) 1% vào cho đến khi màu đỏ da cam của thuốc thử này chuyển sang màu xanh lam nhờ tác dụng với rượu êtilic theo phương trình:
2K2 Cr2O7 + 8H2SO4 + 3 C2H5OH = 4KCr(SO4)2 + 11H2O
Kết Luận: Trong điều kiện thích hợp nấm men đã chuyển hóa đường saccarôzơ thành rượu êtilic, khí
cacbonic, tỏa nhiệt và các sản phẩm phụ khác
IV-CÂU HỎI ĐÁNH GIÁ VÀ MỞ RỘNG
1-Rượu vang là một loại đồ uống bổ dưỡng đúng hay sai, tại sao?
2-Bia là 1 loại sản phẩm lên men rượu êtilic, được dùng làm đồ uống mát, bổ đúng hay sai, tại sao? 3- Trong các loại nước giải khát, thải nhiệt trong mùa hè, các nhà sản xuất thường nạp thêm CO2(ga) vào nước giải khát có tác dụng gì?
4-Nêu cụ thể các ứng dụng của lên men êtilic trong sơ đồ sau:
5-Ý nào sau đây đúng với lên men:
a-Chất nhận êlectron cuối cùng là ôxi phân tử
b- Chất nhận êlectron cuối cùng là hữu cơ trung gian
c- Chất nhận êlectron cuối cùng từ bên ngoài
d- Chất nhận êlectron cuối cùng là sunphat
6-Hiện tượng nào sau đây chỉ có ở lên men mà không có ở hô hấp:
a-Thu nhận năng lượng nhờ thủy phân glucôzơ
b-Dùng chất nhận êlectron từ bên ngoài
c-Ô xi hóa cacbonhiđrat nhờ sử dụng chất hữu cơ trung gian làm chất nhận êlectron cuối cùng
d-Thủy phân glucôzơ thành CO2 và H2O
?HỎI KHÓ - ĐÁP HAY
Tại sao Rượu Mao Đài trở thành một trong 3 danh tửu thế giới?
Nguồn gốc rượu Mao Đài
Tên của loại rượu nổi tiếng này được lấy theo tên quê hương của nó - thị trấn Mao Đài, thành phố Nhân Hoài, tỉnh Quý Châu, Trung Quốc Nơi đây có con sông Xích Thủy với dòng nước trong vắt suốt 4 mùa từ trong hang núi chảy qua Rượu Mao Đài được sản xuất trực tiếp từ nước sông Xích Thủy và chính nó đã làm thành hương vị tự nhiên độc nhất vô nhị của rượu Mao Đài : “Chất rượu thuần tuý, hương vị kéo dài, không gây nhức đầu, gắt cổ” Đây chính là lý do tại sao, đối với đất nước Trung Quốc, rượu Mao Đài luôn là số 1 và được coi là “quốc tửu”
Rượu Mao Đài, quốc tuý của đất nước Trung Hoa
Công nghệ sản xuất rượu Mao Đài không giống các loại rượu khác Người Trung Quốc cho rằng, chính nguyên liệu được chọn lọc tỉ mẩn, công thức chưng cất rượu độc đáo, khí hậu thiên nhiên ưu đãi
và tay nghề của người nấu rượu là ba yếu tố quyết định tạo nên hương vị độc đáo của thứ rượu cổ truyền này
Rượu Mao Đài trong suốt quá trình chế biến không thêm bất kỳ một loại hương liệu nào nên mùi vị của nó rất tự nhiên Nguyên liệu chính để chế tạo là cao lương dùng làm hèm, tiểu mạch làm phụ gia được tẩm ướp theo công thức đặc biệt phức tạp Nếu canh tác nông nghiệp có mùa vụ thì sản xuất rượu Mao Đài cũng vậy Trước tiết Trùng Dương người ta bắt đầu đổ nguyên liệu vào, từ lúc bắt đầu đến lúc ra được hèm phải qua mười công đoạn, mỗi công đoạn mất 15 ngày
Sau 10 công đoạn, nếu hương vị chưa đạt chuẩn thì phải thực hiện lại quá trình trên Khi hương vị đã đạt (hợp cách), nguyên liệu được để trong 6 tháng rồi nếm thử lại Cứ như vậy đến khi nào hoàn toàn đạt chất lượng mới thôi Chính vì vậy, thời gian sản xuất rượu Mao Đài có khi lên tới 3 năm
Trang 4Hiện nay, sản lượng xuất khẩu rượu Mao Đài đạt trên 4.000 tấn một năm, xuất khẩu tới 100 quốc gia, đoạt 14 Huy chương vàng trong các kỳ hội chợ Quốc tế Ngoài ra, Mao Đài cũng xứng danh là một trong ba đại danh tửu thế giới khi đoạt hàng chục giải thưởng trong các cuộc thi rượu Rượu Mao Đài, sản phẩm thuộc diện “quốc hồn, quốc tuý” và là một trong 3 đại danh tửu của thế giới (cùng với whisky và cognac)