CHUYÊN ĐỀ DẠY TẬP LÀM VĂN TẢ CÂY CỐII. Mục tiêu của chuyên đề Đối với giáo viên và CBQL: Giúp giáo viên nghiên cứu kĩ nội dung dạng văn Tả cây cối, sử dụng kiến thức nền (Bài tập đọc ; luyện từ và câu) Giúp giáo viên xác định được kĩ năng cần dạy cho HS về bài văn tả cây cối thông qua việc rèn luyện cho HS qua các kĩ năng như : Quan sát ; dùng từ đặt câu ; xây dựng đoạn văn ; Giúp giáo viên tự rút ra được kinh nghiệm thông qua việc trãi nghiệm thực tế trên lớp học của mình để tiếp tục dạy tốt hơn cho những dạng văn khác; Bồi dưỡng cho GV, CBQL kĩ năng viết chuyên đề và tổ chức sinh hoạt chuyên đề tại cơ sở nhằm nâng cao năng lực giáo viên, CBQL trong giai đoạn hiện nay. Đối với học sinh: Giúp HS nắm được cách tả một bài văn tả cây cối. Giúp HS có kĩ năng sử dụng kiến thức nền làm văn Tăng cường kĩ năng nói, viết của HS thông qua việc làm văn tả cây cối.
Trang 1CHUYÊN ĐỀ DẠY TẬP LÀM VĂN TẢ CÂY CỐI
I Mục tiêu của chuyên đề
* Đối với giáo viên và CBQL:
- Giúp giáo viên nghiên cứu kĩ nội dung dạng văn Tả cây cối, sử dụng kiến
thức nền (Bài tập đọc ; luyện từ và câu)
- Giúp giáo viên xác định được kĩ năng cần dạy cho HS về bài văn tả cây cối
thông qua việc rèn luyện cho HS qua các kĩ năng như : Quan sát ; dùng từ đặt câu ;
xây dựng đoạn văn ;
- Giúp giáo viên tự rút ra được kinh nghiệm thông qua việc trãi nghiệm thực
tế trên lớp học của mình để tiếp tục dạy tốt hơn cho những dạng văn khác;
- Bồi dưỡng cho GV, CBQL kĩ năng viết chuyên đề và tổ chức sinh hoạt
chuyên đề tại cơ sở nhằm nâng cao năng lực giáo viên, CBQL trong giai đoạn hiện
nay
* Đối với học sinh:
- Giúp HS nắm được cách tả một bài văn tả cây cối
- Giúp HS có kĩ năng sử dụng kiến thức nền làm văn
- Tăng cường kĩ năng nói, viết của HS thông qua việc làm văn tả cây cối
III NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ
1 Phân tích sư phạm
a) Bài văn Tả cây cối
(T30)
Lí thuyết Luyện tập Lí thuyết Luyện tập
Luyện tập miêu tả các bộ
Đoạn văn trong miêu tả
cây cối
Luyện tập xây dựng đoạn
Luyện tập xây dựng mở
Trang 2b) Nội dung các bài văn Tả cây cối được hệ thống như sau:
* Phân môn Tập đọc: Bài sầu riêng (Trang 34) tuần 22
Bài Hoa học trò (tr 43) Tuần 23
* Chính tả: Cây mai tứ quý ( Tr 23) Tuần 21
* Luyện từ và câu: (dùng trong tiết tăng cường) tập trung vào việc Dùng từ đặt câu về miêu tả cây cối Ví dụ: Đặt câu với từ: Sum xuê, khẳng khiu, xù xì, mơn mởn
* Phân môn tập làm văn:
- Cấu tạo một bài văn miêu tả cây cối;
- Quan sát cây;
- Miêu tả các bộ phận;
- Hình thành đoạn văn ( Mở bài, thân bài, kết bài);
- Viết 1 bài văn hoàn chỉnh;
- Trả bài ( Rút kinh nghiệm)
Về kỹ năng, tập trung:
- Kĩ năng diễn đạt (Chuyển từ đọc sang nói – Luyện nói) Tiết tập đọc khi trả lời câu hỏi
- Kĩ năng quan sát, dùng từ đặt câu; (Tiết Luyện từ và câu)
- Kĩ năng dựng một đoạn văn (Tiết tập làm văn)
** Đối với HS ở vùng không thuận lợi:
*Tập trung vào kĩ năng:
- Quan sát các bộ phận của cây ( gốc, thân, lá, hoa, quả)
- Diễn đạt ý mà HS quan sát được;
- Viết lại ý vừa diễn đạt
** Đối với HS ở những nơi thuận lợi:
*Tập trung vào kĩ năng:
- Quan sát các bộ phận của cây ( gốc, thân, lá, hoa, quả )
- Diễn đạt ý mà HS quan sát được; (Khuyến khích HS sử dụng một số
từ ngữ có hình ảnh, từ đồng nghĩa, so sánh, nhân hóa)
- Viết lại ý vừa diễn đạt
2 Rèn các thao tác tư duy khi học văn tả cây cối
Các ví dụ minh họa:
Trang 3Bài: Sầu riêng (Trang 34); Hoa học trò (Trang 43)
Khai thác nội dung tập trung vào ý 2 SGK; Luyện cho HS cách nói chứ không cầm sách để đọc ý
b) Đối với tiết tăng cường trong phân môn Luyện từ và câu, Tập làm văn:
Trong chương trình từ tuần 21 đến tuần 27 hầu như tiết luyện từ và câu chỉ tập trung vào mẫu câu Ai, làm gì, như thế nào, là gì, do vậy không có liên kết để dạy cho HS đặt câu theo ý tả cây cối được GV cần linh hoạt đưa nội dung đặt câu theo gợi ý tả từng bộ phận của cây cối vào tiết tăng cường để hỗ trợ cho HS ở tiết tăng cường, tiết tập đọc Cụ thể:
Tập trung làm rõ ở phần miêu tả nét đặc sắc (hoa, quả, dáng) câu 2 SGK Tr.35 ở tiết chính khóa cũng như tiết tăng cường
Tiết: Luyện từ và câu: Tập trung vào cách đặt câu theo từng bộ phận của cây; Tiết Tập làm văn tập trung vào việc diễn đạt ( Nói); (Viết)
Giới
thiệu
cây
- Ở vườn nhà em có trồng cây
Dáng
cây
- Thân màu nâu, thẳng Thân khẳng khiu, thon nhỏ, da xù xì ;
Từng mùa thay đổi
Hoa Hoa màu trắng, mọc thành từng
chùm
- Hoa nở vào mùa Cánh hoa nhỏ hao hao giống cánh sen
Quả - Quả tròn, có nhiều gai - Tròn, lủng lẳng trông giống như tổ
kiến
Ích lợi - Cây cho quả, bóng mát -
Đối với các tiết chính khóa của tập làm văn:
Cấu tạo bài văn tả cây cối Tuần 21 Cấu tạo bài văn có 3
phần: Mở bài, thân bài, kết luận
Cấu tạo bài văn có 3
phần: Mở bài, thân bài, kết luận
Luyện tập quan sát Tuần 22 Gốc, thân, cành, lá, hoa,
quả
- Theo trình tự thơì gian (bãi ngô), Cây gạo; Từ xa đến gần
về thân, cành, lá, hoa, quả
Luyện tập miêu tả các bộ
phận của cây
Tuần 22,23
- Tả thực theo quan sát;
Diễn đạt bằng lời; viết câu mình vừa diễn đạt;
- Tả thực theo quan sát (sử dụng một số từ ngữ có hình ảnh, từ
Trang 4đồng nghĩa, so sánh, nhân hóa ); Diễn đạt bằng lời; viết câu mình vừa diễn đạt; Đoạn văn trong miêu tả
cây cối Tuần 23 - Tả bao quát, tả từng bộphận, nêu ích lợi của cây
- Biết tách đoạn
- Tả bao quát, tả từng
bộ phận theo mùa ( Có thể tả từ xa đến gần), nêu ích lợi của cây
- Biết tách đoạn Luyện tập xây dựng
đoạn văn miêu tả cây cối
Tuần 24 - Giới thiệu cây (trực
tiếp)
- Tả bao quát
- Tả từng bộ phận
- Lợi ích
- Giới thiệu cây ( gián tiếp)
- Tả bao quát
- Tả từng bộ phận
- Lợi ích, thái độ, tình cảm
Luyện tập xây dựng mở
bài
Tuần 25 - Giới thiệu cây (trực
tiếp)
HS diễn đạt bằng lời; viết lại câu (đoạn) vừa đạt
- Giới thiệu cây ( gián tiếp)
HS diễn đạt bằng lời; viết lại câu (đoạn) vừa đạt
Luyện tập xây dựng kết
bài
Tuần 26 - Nêu ích lợi; Tình cảm
HS diễn đạt bằng lời; viết lại câu (đoạn) vừa đạt
- Nêu ích lợi; Tình cảm
HS diễn đạt bằng lời; viết lại câu (đoạn) vừa đạt
Luyện tập miêu tả cây cối Tuần 26 - Nói, viết theo bố cục bài
văn miêu tả cây cối theo dàn bài
- Nói, viết theo bố cục bài văn miêu tả cây cối theo dàn bài Thực hành viết bài văn Tuần 27 - HS thực hành viết văn - HS thực hành viết
văn Trả bài ( Tăng cường) Tuần 28 - HS tự sửa các câu sai về
lỗi chính tả, về ý… - HS tự sửa các câu(đoạn) sai về lỗi
chính tả, về ý… Theo tinh thần dạy đâu chắc đó Khi HS đặt câu, diễn đạt được ý (Nói, viết) tiến hành cho
HS thực hành viết một bài văn hoàn chỉnh
3 Dự kiến những khó khăn HS thường mắc phải và cách khắc phục:
- Khó khăn:
+ HS thường kể, liệt kê, lặp từ.
+ Sắp xếp không theo trình tự dẫn đến bài văn lủng củng
+ Miêu tả thiếu hình ảnh
- Khắc phục:
Trang 5- Tiết luyện từ và câu cho HS tập đặt câu theo từng bộ phận của cây; Khuyến khích cách đặt câu có sử dụng các hình ảnh so sánh,
- Sắp xếp các bộ phận của cây theo thứ tự ( Dùng tranh, cho HS tự vẽ cây mình yêu thích )
- Trình bày miệng theo trình tự: Giới thiệu cây; tả bao quát; tả bộ phận; nêu ích lơi, thái độ tình cảm của mình với cây ở tiết tăng cường, tiết chính khóa
4 Xây dựng các giáo án theo từng lớp phù hợp với đối tượng HS
- Dạy thực hành; theo dõi sự tiến bộ của HS Rút kinh nghiệm cho dạng văn khác
Giới
thiệu
cây
Số HS giới thiệu được vị trí của
cây: Tỉ lệ:
Số HS giới thiệu trực tiếp được vị trí của cây: Tỉ lệ:
Số HS giới thiệu gián tiếp được vị trí của cây: Tỉ lệ:
Dáng
cây
(Bao
quát,
chi
tiết)
Số HS đặt được câu tả thân
cây: Tỉ lệ:
Số HS đặt được câu tả lá (hoa, quả)
cây: Tỉ lệ:
Số HS đặt được câu tả thân (lá, quả)cây cây: Tỉ lệ:
Số HS đặt được câu tả lá (hoa, quả) cây có
sử dụng hình ảnh : Tỉ lệ:
Ích lợi - Số HS nói được ích lợi tỉ lệ
Nêu được tỉnh cảm, thái độ Tỉ lệ
- Số HS nói được ích lợi tỉ lệ
Nêu được tỉnh cảm, thái độ Tỉ lệ
HS không thuận lợi HS thuận lợi Viết bài văn
đúng bố cục
Số HS Tỉ lệ: Số HS Tỉ lệ:
Tả theo thứ
tự trong
phần tả chi
tiết
Số HS Tỉ lệ: Số HS Tỉ lệ:
Trong tả còn
kể và liệt kê
nhiều
Số HS Tỉ lệ: Số HS Tỉ lệ:
Tả có sử
dụng hình
Số HS Tỉ lệ: Số HS Tỉ lệ:
Trang 6ảnh, so sánh
BMT, ngày tháng năm
Người viết