SỬ DỤNG PHIẾU BÀI TẬP TRONG GIẢNG DẠY MÔN ĐỌC HIỂU

Đọc hiểu, một phân môn thực hiện theo chương trình Tiếng Anh các lớp 6, 7, 8 mỗi tuần 3 tiết, riêng lớp 9 mỗi tuần 2 tiết trong suốt 37 tuần thực học. Các bài đọc hiểu có vị trí rất quan trọng trong mỗi đơ vị bài học, mỗi bài có vai trò làm cơ sở, điểm tựa cho việc dạy học các: từ ngữ, ngữ pháp và bài luận.

SỬ DỤNG PHIẾU BÀI TẬP TRONG GIẢNG DẠY MÔN ĐỌC HIỂU

I- ĐẶT VẤN ĐỀ

1- Lý do chọn đề tài:

Đọc hiểu, một phân môn thực hiện theo chương trình Tiếng Anh các lớp

6, 7, 8 mỗi tuần 3 tiết, riêng lớp 9 mỗi tuần 2 tiết trong suốt 37 tuần thực học Các bài đọc hiểu có vị trí rất quan trọng trong mỗi đơ vị bài học, mỗi bài có vai trò làm cơ sở, điểm tựa cho việc dạy học các: từ ngữ, ngữ pháp và bài luận

Đọc hiểu có nhiệm vụ đáp ứng các yêu cầu sau:

- Giúp hình thành năng lực học cho học sinh

- Giáo dục học sinh lòngsay mê đọc sách, hình thành phương pháp và thói quen làm việc với sách và văn bản

- Ngoài ra đọc hiểu còn có nhiệm vụ:

+ Đọc sách là việc tự học rất tốt, đặc biệt là ở các cấp học say này

+ Giúp học sinh làm giàu kiến thức về ngôn ngữ, đời sống và kiến thức văn hoá của nhân loại

+ Giúp học sinh phát triển tư duy ngôn ngữ

+ Giúp giáo dục tư tưởng tốt đẹp, lối sống đạo đức,tâm tư tình cảm, thẩm mỹ

+ Giúp thu nhận các thông tin cần thiết và bổ ích

Ngày nay người học Tiếng Anh thường có động cơ họp tập khác nhau Một số người học để mở rộng kiến thức Có người học theo yêu cầu của nghề nghiệp, hay học để xin việc dễ dàng… riêng các học sinh các Trường Trung Học

Cơ Sở, Tiếng Anh là một trong những môn học quy định, và nó ngày càng trở thành một môn học quan trọng Ở cấp học Trung Học Phổ Thông, Tiếng Anh là môn thi tuyển Từ thực tế đó, ngày nay Tiếng Anh là mối quan tâm lớn không chỉ đối với học sinh mà ngay cả các Thầy, Cô giáo, các ban nghành Làm thế nào có được phương pháp dạy tốt để học sinh nắm bắt và hiểu bộ môn đó là một vấn đề rất khó khăn Trước đây, môn Tiếng Anh trong quan niệm của đa số học sinh ở các trường cũng như các môn học bình thường khác, và hầu như giáo viên

dạy bộ môn cũng nghĩ như vậy… Những tiết dạy cốt để cung cấp đủ lượng kiến thức trong sách giáo khoa và còn nặng nề về ghi chép, chưa phân định rõ kỹ năng của từng tiết dạy Bài học trở nên khô khan Không có đồ dùng dạy học, đặc thù của bộ môn dần dần mất đi Đối với học sinh khả năng giáo tiếp có nhiều hạn chế mặc dù có những học sinh vẫn làm được bài tập ( bài tập thường mang hình thức thay thế) và cách học “chay” như thế đã trở thành thói quen ăn sâu khó có thể thay đổi và phát triển được nếu vẫn cứ theo phương pháp giảng dạy cũ kỷ đó

Do sự phát triển và đòi hỏi của thời đại, xu hướng học Tiếng Anh ngày nay đã khác Nhưng trong cái khác đó, cũng còn tồn tại cách dạy truyền thống (trừ những phương pháp còn mang tính thiết thực), có khác là ở kiến thức hiểu biết và kỹ năng ngôn ngữ Mặc dù đã có những quy định cụ thể cho bộ môn Tiếng Anh nhưng chúng ta không thể cứ bám sát sách giáo khoa mà dạy Chúng

ta phải dựa vào tình hình thực tế, cùng với sự sáng tạo, kinh nghiệm đổi mới của bản thân để định hình phương pháp phù hợp và hiệu quả nhất Trong bộ sách giáo khoa trung học cơ sở mới đã thể hiện được rõ các kỹ năng: nghe – nói – đọc - viết và phần lớn nghiêng về giao tiếp nhiều hơn Đặc biệt sách giáo khoa lớp 8, 9 mỗi tiết dạy thể hiện một kỹ năng, mặc dù có sự hổ trợ của những kỹ năng khác Trong đề tài này tôi xin trình bày một kỹ năng cơ bản của môn Tiếng Anh - kỹ năng sử dụng phiếu bài tập trong giảng dạy môn đọc hiểu

2- Mục đích nghiên cứu đề tài:

Với vai trò, vị trí và nhiệm vụ quan trọng của phân môn đọc hiểu như đã trình bày trên Tôi nhận thấy trong thực tế việc giảng dạy phân môn này còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng được nhu cầu về mặt kiến thức và rèn luyện kỹ năng cho học sinh Đọc là một kỹ năng quan trọng, cần thiết trong việc dạy và học ngôn ngữ ở các cấp lớp Nhìn chung muốn nắm bắt thông tin khi đọc một bài đọc, văn bản Nếu kỉ năng đọc hạn chế thì găp nhiều khó khăn Trong lớp học ngoại ngữ học sinh đọc để nắm bắt thông tin, để kiểm tra lại các dữ kiện, để tìm câu trả lời cho những câu hỏi hoặc làm sáng tỏ một số vấn đề nào đó… nếu đọc không trôi chảy thì học sinh khó tiếp thu và ghi nhớ được dữ liệu và thông

tin lâu dài Tuỳ theo mục đích bài học giáo viên có thể dạy đọc theo một vài cách khác nhau

2.1- Góp phần nâng cao chất lượng giờ dạy đọc hiểu:

Nội dung bài đọc hiểu trong sách giáo khoa 6, 7, 8, 9 gồm văn bản (bài văn hoặc bài đối thoại) phần chú giải các từ ngữ, phần câu hỏi và bài tập hướng dẫn tìm hiểu bài giúp học sinh hiểu nội dụng và nghệ thuật của bài Nếu giáo viên làm tốt phần tìm hiểu bài thì còn ít thời gian giúp học sinh rèn luyện 4 yêu cầu về đọc đúng, đọc nhanh, đọc hiểu và đọc diễn cảm bằng cách thông qua các phiếu bài tập đọc, giáo viên còn nhiều thời gian ở lớp để luyện giọng đọc cho học sinh

Học sinh thay phiên nhau đọc lớn tiếng (thường áp dụng cho học sinh lớp

6, 7)

Giáo viên đọc học sinh dò theo trong sách

Học sinh đọc thầm

Ở các lớp mới bắt đầu học Tiếng Anh, học sinh phải làm quen với sự kết hợp các chữ cái trong hệ thống chữ viết và dựa vào thông tin cho sẵn để hiểu được ngôn ngữ của từ, cụm từ, mệnh đề và câu Tiếng Anh

Việc đọc trong lớp theo các thao tác cũ thường mang tính “ép buộc” vì giáo viên thường ra bài tập để học sinh thực hiện Để việc dạy học có hiệu quả mang tính giao tiếp hơn, giáo viên cần có giai đoạn chuẩn bị và làm cho học sinh cảm thấy có nhu cầu đọc, đọc có mục đích

2.2- Góp phần nâng cao năng lực hoạt động ngôn ngữ của học sinh:

Với các dạng bài tập như chọn lựa, đối chiếu cập đôi, điền từ, trả lời câu hỏi, biến đổi câu sao vẫn giữ nguyên ý, việc sử dụng phiếu bài tập trong lớp tạo

cơ hội đồng đều cho mỗi học sinh tham dự vào giờ dạy, ngay cả những học sinh nhút nhát cũng có cơ hội nâng cao năng lực hoạt động ngôn ngữ

3- Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp dạy đọc hiểu dựa trên những kết quả nghiên cứu của ngôn ngữ học Các phẩm chất của đọc không thể tách rời những cơ sở ngôn ngữ học như vấn đề chính âm, chính tả, chữ viết, ngữ điệu (thuộc ngữ âm học) vấn đề nghĩa của từ, câu, đoạn, của bài (thuộc từ vựng học, ngữ nghĩa học) vấn đề dấu câu, các kiểu câu (thuộc ngữ pháp học)

4- Đối tượng nghiên cứu:

Học sinh được cụ thể hoá thành các kỹ năng đọc chỉ được hình thành khi học sinh thực hiện 2 hình thức đọc: đọc thành tiếng và đọc thầm Vì vậy tổ chức dạy đọc hiểu cho học sinh là quá trình làm việc của thầy và trò Thực hiện 2 hình thức đọc này nhằm đạt đến mục đích cuối cùng của đọc - sự thông hiểu

II- NỘI DUNG

1- Cơ sở lý luận và thực tiễn:

1.1- Cơ sở lý luận: Việc nghiên cứu đề tài này là dựa trên cơ sở lý luận

sau:

Đọc đựơc xem như là một hoạt động lời nói, trong đó có:

- Tiếp nhận dạng thức chữ viết của từ

- Chuyển dạng thức chữ viết thành âm thanh

Thông hiểu những gì được đọc (từ, cụm từ, câu, bài)

Kỹ năng đọc là một trong nhữngkỉ năng khó, đòi hỏi một quá trình luyện tập lâu dài Gồm 3 giai đoan:

+ Giai đoạn phân tích

+ Giai đoạn tổng hợp

+ Giai đoạn từ đồng hoá

Sự thông hiểu văn bản “viết” bằng mắt còn đi kèm với hoạt động của các

cơ quan phát âm và cơ quan thính giác

- Việc rèn luyện kỹ năng đọc hiểu phải hướng đến mở rộng tầm nhìn và giảm các bước liên hồi cho mắt Quy trình hiểu văn bản gồm các bước:

+ Hiểu nghĩa các từ, các ngữ cảnh

+ Hiểu các câu

+ Hiểu các khối, đoạn văn

+ Hiểu được cả văn bản.

1.2- Cơ sở thực tiễn:

Việc sử dụng các dạng bài tập ngôn ngữ trong giờ dạy đọc hiểu rất cần thiết Qua đây, học sinh sẽ nâng cao nhận thức và củng cố các kiến thức đã tiếp nhận được, nhất là về phương diện từ ngữ, giúp học sinh hình thành những hiểu biết ban đầu về một số kiểu ý nghĩa giữa các từ trong một chủ đề, về từ cùng nghĩa, từ gần nghĩa, từ trái nghĩa và sử dụng được trong cuộc sống

Thực tế qua những năm giảng dạy đọc hiểu tổ tiếng Anh của trường thống nhất các bứơc lên lớp như sau:

2- Giai đoạn chuẩn bị:

2.1- Đối với giáo viên:

Đây là một khâu then chốt trong quá trình giảng dạy của giáo viên Kiến thức của học sinh phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố này Ngoài nội dung cơ bản trong sách giáo khoa, giáo viên cần tìm hiểu và tham khảo tài liệu để làm bài học thêm phần phong phú hơn Đồ dùng dạy học là một phần không thể thiếu được Tranh ảnh minh hoạ và đồ dùng trực quan cần được chuẩn bị trước và sử dụng vào những thời điểm hợp lý, thiết thực nhất

2.2- Đối với học sinh:

Khâu chuẩn bị bài rất quan trọng, giúp học sinh tiếp thu nhanh và hiểu bài sâu sắc hơn Muốn học sinh làm được điều này cũng phụ thuộc vào sự hướng dẫn của giáo viên

3- Giai đoạn trước khi đọc:

- Trong giai đoạn này giáo viên cần giới thiệu tổng quát về đề tài sắp đọc, dùng các thủ thuật, dữ liệu có liên quan đến kinh nghiệm sống của học sinh qua một số hoạt động như:

- Đặt câu hỏi trước và giúp học sinh đoán trước nội dung của bài học

- Hỏi một số câu hỏi có liên quan đến thực tế

Ví dụ: Để giới thiệu bài đọc 5 (lớp 9 trang 43, 44) giáo viên yêu cầu học

sinh trả lời một số câu hỏi sau:

+ Why do people use the Internet?

+ What do people use the Internet for?

+ Make a list of benefits of the Internet you know?

Thông thường giáo viên chỉ cần nêu vài câu hỏi gợi mở trong giai đoạn này Các câu hỏi cần theo sát trình tự các diễn biến sự kiện của bài đọc Các câu hỏi có cấu trúc cơ bản, dể hiểu của bài đọc và là phương tiện để giúp học sinh đoán được nội dung của bài đọc, từ đó chuyển sang việc đọc bài văn một cách tự nhiên hơn Đôi khi giáo viên có thể yêu cầu học sinh đọc lướt qua bài để nắmbắt nội dung tổng quát thông tin trong bài đọc Bằng một số hoạt động như thế giáo viên có thể gây hứng thú “muốn đọc” và làm cho học sinh quan tâm đến chủ đề sắp được đọc

Trong sách giáo khoa thường có in tranh ảnh kèm với bài đọc, giáo viên nên sử dụng tranh ảnh này để lôi cuốn sự chú ý của học sinh vào nội dung bài bằng cách giúp học sinh đoán trước nội dung và ngôn ngữ sẽ được thể hiện trong bài

Ví dụ: Bài học 1 (lớp 9 Read trang 9, 10) giáo viên dùng bản đồ nước

Đông Nam Á để giới thiệu về đất nước Malaysia (Area, Population, Climate, Capital city, official religion,…)

- Học sinh đánh dấu vào cột “đúng” hay “sai” một số thông tin cho sẵn.

Ví dụ: Bài 4 (lớp 9 – Read – Trang 36)

Read the statements and write true or false

1 Mr Lam needs to learn -………

2 Mr Lam needs the intermediate-………

3 He wants to learn English in the -………

4 He wants the course to begin late November -………

- Học sinh đoán và điền một số từ ngữ vào những chổ trống của một đoan văn hoặc những câu cho sẵn Ví dụ : Bài 2 (lớp 9 – Listen and read – Trang 13, 14) Complete the sentences 1 The ao dai is described as a………

2 The majority of Vietnamese women prefer………

3 Some designers have modernized the ao dai by printing…………

- Học sinh thảo luận trước và cho ý kiến cá nhân về đề tài của bài văn

Ví dụ : Bài 5 (lớp 9 – Listen and read – Trang 40, 41)

Yêu cầu học sinh thảo luận về phương tiện truyền thống “The Media”

- Học sinh đoán đúng nghĩa của một số từ hoặc cụm từ

Ví dụ: Bài 6 (lớp 9 – Listen and read – Trang 47, 48)

These words are necessary for your understanding of the following text on

“environment” Are they familiar to you?

Pollution Garbage dump Litter

- Giáo viên có thể tổ chức trò chơi (dùng các từ có liên quan đến bài đọc theo kiểu Jumbled word, Bingo, Questionnaires, vv…).

4- Giai Đoạn Đọc:

4.1- Dạy đọc:

Trong giai đoạn này, các hoạt động được tổ chức nhằm giúp học sinh rèn luyện kỹ năng đọc hiểu, một số kỹ năng khác được kết hợp trong việc rèn luyện

kỹ năng đọc hiểu Phương pháp tiến hành có thể theo kiểu một trong hai cách sau đây Đọc mở rộng hoặc đọc đào sâu, tuỳ tình hình thực tế vận dụng một trong hai cách trên trong cùng một bài hay trong những bài khác nhau

Cho học sinh nghe băng và dò theo để học sinh làm quen với giọng đọc của người Anh

4.2- Kiểm tra kỹ năng đọc hiểu của học sinh:

Một số hình thức kiểm tra mức độ hiểu của học sinh:

- Giáo viên có thể cho học sinh điền khuyết những câu viết trên bảng hoặc trong lúc giáo viên cho học sinh chép vào vở.

Ví dụ: Bài 7 (lớp 9 – Read – Trang 60)

North American and European counties are interested in saving …… and …

- Giáo viên viết câu hỏi vào bảng phụ (posters) Học sinh nhìn và thực hành, hỏi và đáp theo từng đôi Các câu trả lời được chép lên bảng (giáo viên

hay một học sinh khác hai học sinh đang thực hành) Sau đó cả lớp sẽ thảo luận để sữa chửa những lỗi chính tả, văn phạm cũng như về nội dung của các câu trả lời

- Kiểu kiểm tra đúng sai (True – false sentences)

Ví dụ: Bài 1 (lớp 9 - Read – Trang 9,10 )

- Malaysia is a member country of ASEAN (T)

- People speak only Malay in Malaysia (F)

- Đọc và sắp xếp tranh theo đúng thứ tự được mô tả trong bài đọc hay sắp xếp theo thứ tự.

Ví dụ: Bài 10 (lớp 9 - Read – Trang86,87)

Put the phrases in order to show what you need and get in joining a trip into the space

1 Get a letter form a doctor to show you are in perfect health

2 See pictures of the Earth its interesting places, and stars from very far

3 Feel free and enjoy wonderful feeling

4 Get ready and be in an excellent physical condition

5 Get on the trip

- Nếu học sinh khá, giáo viên có thể khuyến khích các em nói tóm tắt

cả đoạn văn hoặc toàn bài đọc (dựa vào những câu hỏi gợi ý tiếp nhau về nội dung bài của giáo viên).

- Nếu học sinh tiến bộ nhanh có thể cho các em áp dụng nội dung đã học trong sinh hoạt nói tự do, không theo hướng dẫn hoặc gợi ý.

Ví dụ: Bài 5 (lớp 9 - Read – Trang 43, 44)

Học sinh sẽ thảo luận về hạn chế và lợi ích của Internet trong cuộc sống

4.3- Quá trình lên lớp của giờ đọc hiểu.

- Kiểm tra bài cũ.

+ Mục đích: kiểm tra cả việc đọc thành tiếng và kiểm tra nội dung bài đã học

+ Hình thức thực hiện: yêu cầu học sinh đọc một đoạn hoặc cả bài, trả lời câu hỏi về nội dung đoạn đã học hay nội dung cả bài

- Bài mới.

+ Bước 1: vào bài (giới thiệu bài).

Mục đích: kích thích học sinh ham thích đọc bài tập đọc

Hình thức thực hiện: Dùng tranh ảnh hoặc giới thiệu bằng cách đặt bài tập đọc trong hệ thống chủ đề, ngữ cảnh gây hứng thú cho học sinh hoặc đưa ra câu hỏi nêu vấn đề nhằm kích thích học sinh tiến hành đọc để tìm lời giải đáp

+ Bước 2: đọc mẫu (đọc lời giới thiệu).

Mục đích: đưa ra mẫu để đọc thành tiếng

Hình thức thực hiện: giáo viên đọc mẫu hoặc cho học sinh nghe băng ghi

âm giọng chuẩn

+ Bứơc 3: Tìm hiểu bài.

Mục đích: để học sinh hiểu được bài đọc

Hình thức thực hiện: học sinh lần lượt đọc từng đoạn và trả lời câu hỏi của bài tập đọc - giáo viên cung cấp từ mới, các điểm ngữ pháp trong bài

+ Bước 4: Luyện đọc, đọc củng cố và nâng cao.

Mục đích: kiểm tra điều chỉnh cho từng cá nhân đọc thành tiếng và hiểu nội dung bài

Hình thức thực hiện: cho học sinh đọc cá nhân trả lời câu hỏi

Đọc nâng cao:

Mục đích: học sinh đọc có sáng tạo và bộc lộ tính cách, cảm xúc của cá nhân mình qua việc đọc

Hình thức thực hiện: cá nhân học sinh tự chọn đoạn yêu thích để đọc, chỉ

ra được giá trị, nét đặc sắc của đoạn

4.4- Củng cố dặn dò:

Giáo viên hỏi lại bài học giáo dục tư tưởng và dặn dò học sinh chuẩn bị bài sau:

* Đánh giá giờ dạy đọc hiểu hiện nay:

Mặc tích cực: với hệ thống câu hỏi của giáo viên, học sinh được gợi trí tò

mò, tiến hành đọc để tìm lời giải đáp, phát huy được trí tuệ của học sinh, hơn nữa đây là phương pháp dạy học đựơc áp dụng đại trà từ trước đến nay

Mặt hạn chế:

- Phần lớn sự truyền đạt của giáo viên là dùng lời nói, nói tiếng việt thay

vì nói tiếng Anh

- Mất thời gian cho việc đặt câu hỏi (nếu thiếu sự chuẩn bị)

- Chỉ một số học sinh khá làm việc

- Một số học sinh nhút nhát, yếu kém vẫn thụ động trước những câu hỏi gợi ý

- Nếu giáo viên làm tốt phần tìm hiểu bài thì còn ít thời gian để luyện đọc cho học sinh

Biện pháp đề xuất:

Qua những hạn chế trên tôi đề xây dựng và sử dụng phiếu bài tập trong giờ đọc hiểu Căn cứ vào thực tiển và quy trình lên lớp của một giờ đọc hiểu và những mặt hạn chế trong giờ dạy đọc hiểu hiện nay - nhằm góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy cho học sinh Tôi quan tâm việc xây dựng và sử dụng phiếu bài tập này

* Xây dựng phiếu bài tập.

Các phiếu bài tập được thể hiện dưới nhiều hình thức:

Dạng 1: Bài tập lựa chọn True or False (SGK lớp 8, trang 31).

a, Drugs can look like candy

Dạng 2: Bài tập nối câu (SGK lớp 8, trang 119).

1 The Le family was sleeping a When the mailman came

Dạng 3: Bài tập điền từ (SGK lớp 8, trang 42).

a Little Pea’s father was a………

Dạng 4: Bài tập dùng thì (SGK lớp 8, trang 96).

1 When………the project………, Doctor? (start)

Dạng 5: Bài tập biến đổi câu (SGK lớp 8, trang 95).

1 Break the glass into small pieces

The glass is broken into small pieces

Dạng 6: Bài tập trả lời câu hỏi (SGK lớp 8, trang 14).

1 Who likes reading?