Hai dua tre tiet 1

Câu chuyện là mẩu sinh hoạt của hai chị em Liên và An, vì ng-ời cha mất việc làm ở Hà nội cả gia đình phải về quê để sinh sống, hai chị em đã thay mẹ trông nom một gian hàng bán các thứ

MOON.V N

Mở đầu

- Người ta vẫn nói rằng, nghệ thuật phải nảy sinh từ những đối cực Cái bình thường là đất chết của nghệ thuật Điều đó thật đúng với Nguyễn Tuân, nhà văn chuyên đi tìm những vẻ đẹp rực rỡ, phi phàm; đúng với Nam Cao, người chuyên sục vào những mảnh đời gồ ghề, dị biệt; đúng với Vũ Trọng Phụng, người nung đốt tâm can mình và văn mình bằng thứ lửa của lòng căm thù mãnh liệt…Nhưng Thạch Lam lại khác Người không chịu viết về cái gì đặc biệt, những sự tích phi thường Cứ giản dị hiền lành như một bó rau quê, cứ đều đều rủ rỉ ân tình, người đi tìm “cái đẹp man mác khắp trong vũ trụ, len lỏi khắp hang cùng ngõ hẻm, tiềm tàng ở mọi vật tầm thường”, và người đã thấy “cái đẹp ở chỗ không ai ngờ tới, cái đẹp còn kín đáo và ẩn nấp” để rồi sẽ mang đến cho ta

“một bài học về sự trông nhìn và thưởng thức” (Thạch Lam- Một vài ý nghĩ- Trích lại Thạch Lam- văn và đời- NXB Văn học- H- 1999 tr 597)

- Ở lớp 7, các em phần nào đã cảm nhận được điều này qua áng văn như có nhung có tuyết:

Một thứ quà của lúa non, cốm Giờ học hôm nay, chúng ta cùng trở về bóng đêm u uất và nhẫn nại

của trời thôn quê Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám để thấy tấm lòng thiết tha trìu mến của Thạch Lam với cuộc sống, con người và nét đặc sắc trong phong cách nghệ thuật riêng, không trộn

lẫn với bất cứ nhà văn nào khác

I- Vµi nÐt vÒ t¸c gi¶

Thạch Lam sinh ngày 7-7-1910, tức ngày 1- 6 âm lịch, năm Canh Tuất tại Thái Hà Ấp, gần Hà

Nội; mất ngày 28-6-1942 tại làng Yên Phụ cạnh Hồ Tây, vì bệnh lao Số sáu có nhiều gắn bó với Thạch Lam, sinh vào tháng sáu âm lịch, mất tháng sáu dương lịch, là người con thứ sáu trong gia đình Nguyễn Tường, sáu năm đích thực viết văn, để lại sáu cuốn sách nhỏ: Gió đầu mùa, truyện ngắn, Ðời Nay, Hà nội, 1937 Nắng trong vườn, truyện ngắn, Ðời Nay, Hà nội, 1938 Ngày mới, truyện dài, Ðời Nay, Hà Nội, 1939 Theo giòng, tiểu luận văn học, Ðời Nay, Hà Nội, 1941 Sợi tóc,

truyện ngắn, Ðời Nay, Hà Nội, 1942 Hà Nội băm sáu phố phường, Ðời Nay, Hà Nội, 1943

Những truyện ngắn của Thạch Lam trong ba tập Gió đầu mùa, Nắng Trong vườn, Sợi tóc và tuỳ bút Hà Nội băm sáu phố phường là một chuỗi tác phẩm viết khá đều tay, mỗi quyển đều có một số

truyện thật hay, xứng đáng xếp vào loại những truyện ngắn giá trị của Việt nam trong thế kỷ hai mươi

(Quê nội làng Cẩm Phô, Hội An, Quảng Nam Quê ngoại: huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương Năm lên bảy, cha qua đời Thủa nhỏ học trường sơ học Cẩm Giàng tới 14 tuổi Sau khi đỗ tú tài phần

thứ nhất (lớp 11), quyết định nghỉ trường, ở nhà học các anh Từ 1931, Thạch Lam bắt đầu làm báo Tác phẩm đầu tay Gió đầu mùa tuy được độc giả hoan nghênh, nhưng sách của Thạch Lam vẫn bán chậm nhất trong Tự Lực văn đoàn)

Thạch Lam khác với những người cùng thời, kể cả các anh Trong khi mọi người thi nhau viết tiểu thuyết luận đề, hoặc hiện thực xã hội, với những mục đích chính xác: lên án xã hội hoặc cổ vũ quần

chúng theo con đường mới Thạch Lam cũng muốn "tố cáo và thay đổi một cái thế giới giả dối và tàn ác" như ông viết trong "Lời nói đầu" tập Gió đầu mùa, nhưng Thạch Lam không cải thiện, giáo huấn mà ông nhờ thiên nhiên, nhờ sự tình cờ nói hộ để gián tiếp "gơị ý" cho ta biết, ta có thể sống

cao hơn, nhân ái hơn Từ chối chỉ đạo mà chỉ gợi ý, Thạch Lam đã làm công việc của một nhà thơ

trong văn và ông coi ngẫu nhiên như một tất yếu của cuộc sống Với Thạch Lam, trong đời sống,

mỗi thực thể đều như có một "sự sống" riêng, kể cả sợi tóc, kể cả chiếc gạt tàn thuốc lá vấn đề là

HAI ĐỨA TRẺ - THẠCH LAM (tiết 1)

MOON.V N

bạn có đủ tinh tờ́ đờ̉ nhọ̃n ra và đủ óc tưởng tượng đờ̉ kờ́t nụ́i những tương quan trong trời đṍt, trong

đụ̀ vọ̃t, sự vọ̃t và con người với nhau khụng

Như vọ̃y, ta có thờ̉ khái quát những nét chính:

- Thạch Lam tuy có chân trong Tự lực văn đoàn, nh-ng t- t-ởng thẩm mĩ lại đi theo một

h-ớng riêng Thế giới nhân vật là những lớp ng-ời nghèo cơ cực, bế tắc

- Thạch Lam viết với tấm lòng th-ơng cảm sâu sắc của một tâm hồn đôn hậu, nhạy cảm, tinh

tế với mọi biến thái tâm trạng của con ng-ời đau khổ

- Ông sáng tác nhiều tác phẩm giá trị nh- “Gió lạnh đầu mùa”, “Nắng trong v-ờn”, “Sợi

tóc”, “Hà Nội băm sáu phố ph-ờng” đồng thời cũng là cây bút tiểu luận phê bình văn học xuất sắc

Nhưng sở tr-ờng về truyện ngắn – loại truyện tâm tình, tâm trạng, thiờn vờ̀ khai thác chất thơ của đời sống th-ờng ngày làm nên sự hấp dẫn của truyện Ông là ng-ời đem chất thơ vào văn xuôi

II- Tác phẩm

1- Xuất xứ

Hai đứa trẻ in trong tập Nắng trong v-ờn (1938) tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật của

Thạch Lam

2 Túm tắt

Đõy là cõu chuyợ̀n thọ̃t của hai chị em Thạch Lam, (theo lời kờ̉ của bà Nguyờ̃n Thị Thờ́, chị

ruụ̣t của Thạch Lam), mụ̣t trong những truyợ̀n ngắn hay nhṍt dựa nờ̀n trờn sự tương phản giữa ánh

sáng và bóng tụ́i Tóm tắt theo lối tóm tắt của Nguyễn Tuân:

" Truyện ngắn Hai đứa trẻ cốt truyện không có gì đặc biệt nh-ng đọc xong truyện, ng-ời đọc vẫn cảm nhận đ-ợc một d- vị đậm đà khó quên đ-ợc ẩn hiện thật kín đáo, thật lặng lẽ sau những hình ảnh, giữa những dòng chữ

Câu chuyện là mẩu sinh hoạt của hai chị em Liên và An, vì ng-ời cha mất việc làm ở Hà nội cả gia đình phải về quê để sinh sống, hai chị em đã thay mẹ trông nom một gian hàng bán các thứ vặt vãnh một gian hàng quá bé nhỏ ở một ga xép (loại ga phụ nhỏ trên một trục đ-ờng sắt)

Cứ đêm có những bóng ng-ời bình th-ờng lù đù đi qua Những bóng ng-ời ấy giống nh- ánh sáng lù mù của những chấm lửa, của những hột sáng, quầng sáng vốn là ánh sáng của phố huyện nghèo

Trong cái buồn bốn bề chìm chìm nhạt nhạt và mờ mờ ấy, bỗng có một tiếng động mạnh, một luồng ánh sáng rực rỡ của một chuyến xe lửa đi qua - hoạt động cuối cùng của một ngày và bao giờ cũng vào thời khắc đã định, cái âm thanh luồng sáng ấy đi qua nh- một tia chớp

Sau đó, sau những phút giây ngày nào cũng chờ chuyến tàu đi qua, chị em Liên lại b-ớc vào

giấc ngủ "giấc ngủ yên tĩnh cũng yên tĩnh nh- đêm ở phố, tịch mịch và đầy bóng tối"

3- Chia đoạn: Ba đoạn t-ơng ứng trong tác phẩm

III Đọc hiờ̉u văn bản

1.1 Cảnh chiều tà

- Khung cảnh của truyện đ-ợc mở ra ở thời gian chiều tối, thời gian kết thúc của một ngày và

mở ra đêm tối với:

+ Tiếng trống thu không gợi buổi chiều: Thứ âm thanh không vô tình mà chất chứa cả nỗi niềm của con ng-ời Tiếng trống vang xa gọi chiều về nh-ng cũng gọi về cả nỗi niềm xao xác Tiếng trống thu không như một bức thông điệp báo hiệu chiều về là âm thanh của ngày tàn nơi phố huyện: "từng tiếng một vang xa để gọi buổi chiều" Tiếng trống đời thực mà xa xăm, như vọng về từ những chiều quê muôn thuở

+ Hình ảnh "Phương Tây đỏ rực như lửa cháy và những đám mây ánh hụ̀ng như hòn than sắp tàn"

Phép so sánh kép làm nổi không gian buổi chiều quê nơi phố huyện Bức tranh có đường nét, màu sắc âm thanh nhưng tất cả đều gợi sự tàn tạ Dãy tre làng đen kịt in dấu trên nền trời Đoạn văn

mở đầu thiên truyện là phong cảnh làng quê lúc chiều tàn, được cảm nhận từ xa tới gần

+ Làm nền cho tiếng trống là bản nhạc dân dã, quen thuộc, tiếng rền rĩ của côn trùng, tiếng ếch nhái kờu ran ngoài đụ̀ng ruụ̣ng

+ Bóng tối là chi tiết đ-ợc miêu tả nhiều nhất nh- một ám ảnh đè nặng lên cảnh vật và mọi con

MOON.V N

- Bóng tối đến với tiếng trống thu không

- Bóng tối đến với đám mây hồng nh- hòn than sắp tàn

- Bóng tối đến với cảnh muỗi bay vo ve

=> Nói tóm lại, bóng tối đang hành động, đang thâm nhập, luồn lách bám sát vào mọi cảnh vật, mọi trạng thái hành động âm thầm của mọi sinh vật Bóng tối v-ợt qua cái ranh giới tự nhiên thấm vào da thịt con ng-ời đem theo cái nỗi buồn của buổi chiều quê, thấm thía tới tận chỗ sâu kín nhất của tâm hồn con ng-ời nh- tâm hồn ngây thơ của Liên Thạch Lam đã dựng lên trong truyện của mình không gian bóng tối ánh sáng xuất hiện thì chỉ là thứ ánh sáng đang tàn dõ̀n làm cho đêm tối

trở nên mênh mông hơn

Trên cái nền không gian ấy, hình ảnh những con ng-ời trong bóng tối đ-ợc miêu tả nh- thế nào?

1.2 Cảnh những kiếp ng-ời tàn tạ

- Hiện lên trong bức tranh chiều tối ấy là những thân phận tàn tạ đang héo mòn

+ Liờn : ngụ̀i yờn lặng bờn quả thuụ́c sơn đen, cửa hàng tạp hóa nhỏ xíu, tụ́i, muụ̃i, gian hàng bé thuờ lại của bà lão móm, ngăn ra bằng tṍm phờn nứa dán giṍy nhọ̃t trình ; cái chõng tre sắp gõ̃y

+ Lũ trẻ nhặt rác bãi chợ xuất hiện với dỏng điợ̀u lom khom đi lại trờn mặt đṍt nhặt nhạnh, tỡm tòi bṍt cứ cỏi gỡ cú thờ̉ dựng được của cỏc người bỏn hàng đờ̉ lại- tuổi thơ đã sớm phải giã từ

+ Mẹ con chị Tí : thằng cu bé xỏch điếu đúm và khiờng hai cỏi ghế trờn lưng ở trong ngõ đi

ra, mẹ nú theo sau, đụ̣i cỏi chõng trờn đầu và tay mang khụng biết bao nhiờu là đụ̀ đạc : tṍt cả cỏi cửa hàng của chị (Cảnh hiợ̀n lờn qua cái nhìn của trẻ con ! Cửa hàng của chị chỉ có mụ̃i món nước

chè tươi và thuụ́c lào ! Cuụ̣c đời bị đè nặng bởi kiếp sống nghèo nàn) Tưởng như mụ̃i chi tiờ́t đờ̀u

được nhìn bằng tṍt cả sự chăm chú và thiờ́t tha, dõi theo từng đụ̣ng tác cử chỉ của họ, “Đọc văn Thạch Lam, thṍy bọ̃n bịu vụ hạn về mụ̣t tṍm lòng quờ hương ờm mỏt và sõu kín” (Nguyờ̃n Tuõn)

+ Cụ Thi điên mang đến và mang theo một tiếng c-ời khanh khách nhỏ dần Một cụ Thi điên cuộc đời không rõ ràng Giọng nói, lời khen, cử chỉ xoa đõ̀u thọ̃t hiờ̀n Nhưng cái cách ngửa cổ uụ́ng mụ̣t hơi cạn sạch, cái dáng lảo đảo, điợ̀u cười khanh khách rõ ràng đang ẩn chứa một nỗi lòng u uất

cứ chìm dần vào bóng tối

+ Thṍp thoáng sau đó còn là bà Lực, cụ Chi, người mẹ tảo tõ̀n, người cha mṍt viợ̀c, bà lão móm những con người dõn quờ chỉ có tiờ̀n mua chịu nửa bánh xà phòng, chủ nhõn của gian hàng có

tṍm phờn nứa dán giṍy nhọ̃t trình, cảnh sụ́ng bõ̀n hàn hiợ̀n lờn qua từng đường nét với nhịp sống tẻ nhạt buồn bã:

- Câu nói của chị Tí: “ối chao sớm với muộn mà có ăn thua gì”?

- Một sự mong đợi quen thuộc của mỗi ngày

- Sự lặp lại những động tác đơn điệu

=> Những nét vẽ về âm thanh, ánh sáng, con ng-ời của bức tranh phố huyện t-ởng nh- rời rạc nh-ng lại hoà quyện cộng h-ởng trong một hệ thống u buồn, trầm mặc thật thấm thía, xót xa

1.3 Tõm trạng của Liờn

+ Đụi mắt chị búng tụ́i ngọ̃p đầy dần…

+ Khụng hiờ̉u sao nhưng thṍy lòng buụ̀n man mỏc trước giờ khắc của ngày tàn

+ Nỗi buụ̀n của buổi chiều quờ thṍm thía vào tõm hụ̀n ngõy thơ của chị

+ Đụ̣ng lòng thương, nhưng chính chị khụng cú gỡ đờ̉ cho chúng

+ Trong lòng hơi run sợ, chị mong cho cụ chúng đi…Khụng cường điợ̀u, khụng lờn gõn

- Mụ̣t cụ bé tuổi thõ̀n tiờn mà Thạch Lam trõn trọng gọi bằng chị, chứ khụng bao giờ nỡ gọi nhõn vọ̃t của mình là y, thị, gã, hắn…dù họ có thuụ̣c tõ̀ng lớp thṍp kém, nghèo hèn Nhà mẹ Lờ, An, Liờn, Hiờn, Sơn, Thanh, Nga, những cái tờn khụng dṍu thanh gợi sự hiờ̀n lành…đờ́n cả những người

lỡ phải trở thành gái điờ́m, nhà văn cũng thương xót gọi nàng Đó khụng đơn thuõ̀n là cách xưng hụ,

mà là biờ̉u hiợ̀n của mụ̣t tṍm lòng quý yờu thành thực Đi qua khung cửa đõ̀y xao đụ̣ng của tuổi thơ

Liờn, An, mụ̃i chi tiờ́t đờ̀u có sức vang vọng, ngõn rung những sợi tơ lòng thõ̀m kín Không hẳn là

một cô gái thành thị, nhưng cũng chẳng phải là một cô gái quê, chưa phải người lớn mà cũng không còn là cô bé Bởi vậy không phải ngẫu nhiên mà bức tranh tâm trạng của nhân vật Liên lại

mở ra từ giai điệu tiếng trống thu không

MOON.V N

- Văn Thạch Lam như có họa có nhạc Nét vẽ có màu - những gam màu không phải không có lúc chói gắt (Phương Tây đỏ rực,…đám mây ánh hồng như hòn than sắp tàn) đường nét không phải không có khi sắc cạnh gồ ghề (dãy tre làng trước mặt đen lại và cắt hình rõ rệt trên nền

trời) Trên cái nền không gian ấy, một âm điệu một cảm hứng thơ tràn ngập cất lên " Chiều, chiều rồi Một chiều êm ả như ru" Có tiếng ếch nhái kêu ran ngoài đồng ruộng, tiếng nhạc đồng quê ấy

từ xa đa lại nên chỉ "văng vẳng" lúc có lúc không và "theo gió nhè nhẹ đưa vào" Khúc nhạc đồng

quê hợp với cái tôi đa cảm trầm tư của Liên: "Liên ngồi yên lặng bên mấy quả thuốc sơn đen,

đôi mắt chị bóng tối ngập đầy dần và cái buồn của buổi chiều quê thấm thía vào tâm hồn ngây

thơ của chị"…Đối thoại với Liên trong giờ phút ấy chỉ là những phản ứng tự nhiên của ngôn

từ, người nói không để tâm đến điều mình nói

"- Em thắp đèn lên chị Liên nhé ?

- Hẵng thong thả một lát cũng được…

- Cái chõng này sắp gãy rồi chị nhỉ ?

- ừ để chị bảo mẹ mua cái khác thay vào …."

Cũng như sau đó chị và em ngồi lên chõng tre để nhìn ra phố Điều Liên chú ý đến phải là

cùng một lúc hàng loạt đèn được thắp lên Cái hấp dẫn đối với Liên ở thời khắc ấy là từ cái khoảng không gian có ánh đèn: Là cảnh chợ vãn từ lâu, là cái mùi âm ẩm bốc lên, hơi nóng của ban ngày lẫn mùi cát bụi quen thuộc "Một cái gì rất đằm thắm, rất riêng t ư", "mùi riêng của đất, của quê hương này" Thạch Lam đã nhìn thấy cái không nhìn thấy Liên đã tiễn một ngày tàn trong tâm trạng như thế

- Suốt một ngày chợ phiên mà chị em Liên cũng không bán được gì, ngoài mấy thứ lặt vặt nhỏ mọn Tất cả những cảnh tượng vờ̀ cuụ̣c sụ́ng ở xung quanh đờ̀u tác động đến tâm hồn Liên, một cô bé mới lớn nhạy cảm Cái tôi không chịu ngủ yên ở một cô thiếu nữ

1.4 Về nghệ thuọ̃t:

- Văn Thạch Lam giàu chṍt nhạc, chṍt họa, chṍt thơ: “Nhà văn ṍy ngắt cõu bằng màu,

chṍm cõu bằng nụ́t nhạc, chuyờ̉n đoạn bằng hình ảnh” (Thụy Khuờ)

- Nghiờng về thờ̉ hiện cảm giác, chủ yờ́u khai thác thờ́ giới nụ̣i tõm, khéo lựa chọn những chi

tiết trong cảnh và tình để làm nổi bật chủ đề t- t-ởng của tác phẩm Thạch Lam lặng lẽ nhặt lờn "từng hụ̣t sỏng", dõ̃n chúng ta trở vờ̀ lụ́i cũ, dưới gụ́c hoàng lan, hưởng lại những mùi xưa, mùi tuổi thơ,

mùi quờ hương đã tàn phai trong trí nhớ truõn chuyờn phủ nhiờ̀u bụi bặm chua chát Phải thính và tinh lắm mới nhìn được những màu sắc như thờ́, nghe được những tiờ́ng đụ̣ng như thờ́, hoặc bắt gặp

được "đụi mắt chị búng tụ́i ngọ̃p đầy dần" như thờ́ Với giác quan "thứ sáu", Thạch Lam có khả năng

làm cho cái tĩnh trở thành cái đụ̣ng, cái đụ̣ng trở thành cái tĩnh, đụi khi cả tĩnh lõ̃n đụ̣ng cùng lờn tiờ́ng mụ̣t lúc ; giác quan bí mọ̃t của nhà văn cụ̣ng hưởng với óc tưởng tượng của chúng ta; và đờ̉ tạo nhạc, nhà văn khụng cõ̀n đờ́n những tiờ́ng đụ̣ng có sẵn, ụ̀n ào bờn ngoài

- Nghệ thuọ̃t miờu tả từ cao xuụ́ng thṍp, từ xa tới gõ̀n, từ rộng đờ́n hẹp Tṍt cả như nhỏ dõ̀n

đi, tụ́i dõ̀n lờn, thắt chặt lại, nghẹn ngào Cõu chuyợ̀n bắt đõ̀u từ ban chiờ̀u, buổi chiờ̀u tàn với

những nét rực rỡ: "Phương Tõy đỏ rực như lửa chỏy và những đỏm mõy ỏnh hụ̀ng như hòn than sắp tàn Dẫy tre làng trước mặt đen lại và cắt hỡnh rõ rợ̀t trờn nền trời" Các nguụ̀n sáng toả ra từ mụ̣t

đám cháy: mặt trời và mõy cùng bụ́c hoả, đụ́t dãy tre làng đen lại -đen lại chứ khụng phải đen- từ đen đờ́n đen lại đã có chuyờ̉n đụ̣ng, rụ̀i chính rặng tre đen, lại cắt hình trờn nờ̀n trời như mụ̣t nghợ̀ sĩ tạo

hình Và chuyờ̉n đụ̣ng võ̃n tiờ́t tục: "Cỏc nhà đã lờn đèn cả rụ̀i…; chợ họp giữa phụ́ đã vãn từ lõu…Trời nhỏ nhem tụ́i…và sang đoạn sau là: Tụ́i hết cả, con đường thăm thẳm ra sụng, con đường qua chợ về nhà, cỏc ngõ vào làng lại xẫm đen hơn nữa” Từ vĩ mụ đờ́n vi mụ, thoạt tiờn, ụ́ng kớnh

nhà văn hướng vờ̀ mặt trời, từ từ chuyờ̉n sang mõy rụ̀i di xuụ́ng những con đường làng và "zoom" lại trờn ngọn đèn của chị Tý, quay sang bờ́p lửa bác Siờu, dừng lại trờn ngọn đèn con của chị em Liờn rụ̀i chiờ́u xuụ́ng cả những "hụ̣t sáng" lọt qua phờn nứa éṍy mới là phõ̀n "ngoại cảnh" Vờ̀ phía "nụ̣i dung", ngòi bút của Thạch Lam nhẹ nhàng lướt qua phụ́ huyợ̀n ban đờm, bút dạo mụ̣t vòng phụ́

huyợ̀n, đờ́n từng trạm sỏng, ở mụ̃i trạm bút rực lờn mụ̣t chút, như đờ̉ táp sáng cho người và vọ̃t, tỏ sự

MOON.V N

hân hoan mừng rỡ chào đón một nguồn sáng mới Không ai bị bỏ quên, từ hạt cát, hòn đá, đến vỏ

bưởi, vỏ nhãn, vỏ thị, lá nhãn, bã mía, rồi chuyển sang mùi: mùi cát bụi, mùi đất, và mùi quê hương, lần này nhà văn lại đi từ cái nhỏ nhất, hạt cát, để đến cái lớn nhất, mùi quê hương Ðời sống phố huyện đêm, từ từ mở ra với những điểm sáng lác đác ở nhà bác phở Mỹ, nhà ông Cửu, ở hiệu khách càng về đêm càng khép lại, càng thu nhỏ đi, tàn lụi dần với những điểm sáng cô đơn cuối cùng, leo lét bên những thân phận nhỏ nhoi, xoay quanh ngọn đèn chị Tý…

- Có biÖt tµi ph©n tÝch t©m lÝ nh©n vËt cña t¸c gi¶ Ng«n ng÷ x¸c thùc, sóc tÝch vµ giµu tÝnh

biÓu c¶m

Kết: Đẹp mà lành, dịu mà xót, yên ả mà khuấy động, Thạch Lam có nói gì nhiều đâu, (khác các

nhân vật của Vũ Trọng Phụng đều nói rất nhiều), còn Liên và An hay những người dân phố Huyện chỉ yên lặng lắng nghe và lặng nhìn…vậy mà mỗi thời khắc đi qua đều để lại những dư vị khó quên, xao xuyến như thịt da, sâu thẳm như tâm hồn, khẽ gợi trong ta bao nỗi niềm thổn thức, có phải điệu hồn dân tộc cũng đang lên tiếng nói?