PHÒNG VÀ ĐIỀU TRỊ BỆNH PARKINSON

Bệnh Parkinson là một rối loạn tiến triển của hệ thần kinh có ảnh hưởng đến chuyển động. Nó phát triển dần dần, thường bắt đầu với một cơn chấn động hầu như không đáng chú ý chỉ trong một tay. Nhưng trong khi run có thể là dấu hiệu nổi tiếng nhất của bệnh Parkinson, rối loạn này cũng thường gây ra làm chậm hoặc ngừng di chuyển

TTYT HUYỆN LĂK

Phòng Truyền GDSK

Số: 146/PTTGDSK – TTYT LAK

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

PHÒNG TRUYỀN THÔNG GDSK TRUNG TÂM Y TẾ HUYỆN LĂK

TRUYỀN THÔNG VỀ PHÒNG CHỐNG BỆNH PARKINSON

Lăk, ngày 04 tháng 06 năm 2013

Kính gửi: - UBND Huyện Lăk

- Đài phát thanh truyền hình Huyện Lăk

- Các Trạm y tế xã, Thị Trấn

Bệnh Parkinson

Bệnh Parkinson là một rối loạn tiến triển của hệ thần kinh có ảnh hưởng đến chuyển động Nó phát triển dần dần, thường bắt đầu với một cơn chấn động hầu như không đáng chú ý chỉ trong một tay Nhưng trong khi run có thể là dấu hiệu nổi tiếng nhất của bệnh Parkinson, rối loạn này cũng thường gây ra làm chậm hoặc ngừng di chuyển

Bạn bè và gia đình có thể nhận thấy khuôn mặt cho thấy biểu hiện ít hoặc không có và cánh tay không đu đưa khi đi bộ Nói thường trở nên mềm mại và lầm bầm Triệu chứng Parkinson có xu hướng xấu đi khi bệnh tiến triển

Trong khi không có cách chữa bệnh Parkinson, nhiều loại thuốc có thể điều trị triệu chứng của nó Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể đề nghị phẫu thuật

Các triệu chứng

Các triệu chứng của bệnh Parkinson có thể khác nhau từ người sang người Những dấu hiệu có thể tinh tế và có thể không được chú ý Các triệu chứng thường bắt đầu ở một bên của cơ thể và thường vẫn còn tồi tệ hơn ngay cả sau khi các triệu chứng bắt đầu ảnh hưởng đến cả hai bên Parkinson, dấu hiệu và triệu chứng có thể bao gồm:

Run Các tính lắc liên quan của bệnh Parkinson thường bắt đầu trong một tay Trở lại và-ra của

ngón tay cái và ngón trỏ là phổ biến, và có thể xảy ra khi bàn tay được nghỉ ngơi Tuy nhiên, không phải tất cả mọi người trải nghiệm chấn động

Làm chậm chuyển động (bradykinesia) Qua thời gian, bệnh Parkinson có thể làm giảm khả năng

bắt đầu chuyển động tự nguyện Điều này có thể làm cho ngay cả những nhiệm vụ đơn giản khó khăn và tốn thời gian Khi đi bộ, các bước có thể trở nên ngắn và xáo trộn Hoặc bàn chân có thể đóng băng xuống sàn, làm cho nó khó có những bước đầu tiên

Cơ bắp cứng Cứng cơ có thể xảy ra ở bất kỳ phần nào của cơ thể Đôi khi độ cứng có thể rất

nghiêm trọng, nó giới hạn phạm vi di chuyển và gây đau Người đầu tiên có thể nhận thấy dấu hiệu này khi không còn swing cánh tay khi đang đi bộ

Khiếm tư thế và sự cân bằng Tư thế có thể trở thành khom như là một kết quả của bệnh

Parkinson Cân bằng các vấn đề cũng có thể xảy ra, mặc dù điều này thường ở giai đoạn sau của bệnh

Mất chuyển động tự động Chớp mắt, mỉm cười và đung đưa cánh tay khi đi bộ, mọi hành vi vô

thức mà là một phần bình thường của con người Trong bệnh Parkinson, các hành vi này có xu hướng giảm sút và thậm chí bị mất Một số người có thể phát triển một biểu thức cố định và mắt nhìn không chớp nháy Những người khác có thể lâu hơn hoặc có vẻ như không có cử chỉ động khi

họ nói

Bài nói thay đổi Nhiều người của bệnh Parkinson có vấn đề với bài nói có thể nói chuyện nhẹ

nhàng hơn, nhanh chóng hoặc trong một đơn điệu, đôi khi slurring hoặc lặp lại các từ, hoặc do dự trước khi nói

Chứng mất trí Trong giai đoạn cuối của của bệnh Parkinson, một số người phát triển các vấn đề

với bộ nhớ và độ rõ nét tinh thần Thuốc Alzheimer xuất hiện để làm giảm bớt một số các triệu chứng ở mức độ nhẹ

Đến gặp bác sĩ khi

Đi khám bác sĩ nếu có bất cứ triệu chứng liên quan đến bệnh Parkinson - không chỉ để chẩn đoán bệnh mà còn để loại trừ các nguyên nhân khác cho các triệu chứng

Nguyên nhân

Nguyên nhân chính xác của bệnh Parkinson không rõ, nhưng một số yếu tố xuất hiện một vai trò, bao gồm:

Gen Các nhà nghiên cứu đã tìm thấy gen đột biến cụ thể có thể đóng một vai trò trong của bệnh

Parkinson Ngoài ra, các nhà khoa học nghi ngờ rằng những thay đổi trong các gen nhiều hơn nữa - cho dù được thừa kế hoặc do tiếp xúc môi trường - có thể là trách nhiệm của bệnh Parkinson

Môi trường gây nên Tiếp xúc với chất độc hoặc virus nào đó có thể kích hoạt và các dấu hiệu,

triệu chứng Parkinson

Ngoài ra, các thay đổi được tìm thấy trong não của người mắc bệnh Parkinson Vai trò của các yếu

tố này trong sự phát triển của bệnh, nếu có là không rõ ràng, tuy nhiên Những thay đổi này bao gồm:

Một thiếu dopamine Nhiều triệu chứng của bệnh Parkinson kết quả từ việc thiếu một chất hoá

học, gọi là dopamine, trong não Điều này xảy ra khi các tế bào não cụ thể sản xuất dopamine chết hoặc trở nên suy yếu Tại sao và chính xác làm thế nào điều này xảy ra là không biết đến

Mức thấp norepinephrine Những người có bệnh Parkinson cũng có thiệt hại đến dây thần kinh

thực hiện sứ giả hoá học quan trọng được gọi là norepinephrine Norepinephrine đóng một vai trò trong việc điều chỉnh hệ thống thần kinh tự chủ, kiểm soát các chức năng tự động, chẳng hạn như điều chỉnh huyết áp

Sự hiện diện của Lewy Bất thường khối protein gọi là Lewy được tìm thấy trong não bộ của nhiều

người bệnh Parkinson Có như thế nào và những gì thiệt hại, nếu có, Lewy có thể gây ra vẫn chưa rõ

Yếu tố nguy cơ

Yếu tố nguy cơ bệnh Parkinson bao gồm:

Tuổi Người lớn trẻ tuổi ít khi trải nghiệm bệnh Parkinson Nó thường bắt đầu vào giữa hoặc cuối

cuộc đời, và nguy cơ tiếp tục gia tăng theo tuổi

Di truyền Có người gần tương đối với Parkinson's, làm tăng các cơ hội sẽ phát bệnh, mặc dù nguy

cơ không nhiều hơn khoảng 4 đến 6 phần trăm

Giới tính Đàn ông có nhiều khả năng phát triển bệnh Parkinson hơn so với phụ nữ.

Tiếp xúc với chất độc Đang tiếp xúc với chất diệt cỏ và thuốc trừ sâu, tăng nhẹ nguy cơ của bệnh

Parkinson

Các biến chứng

Bệnh Parkinson thường đi kèm với những vấn đề bổ sung:

Trầm cảm Trầm cảm là phổ biến ở những người bị bệnh Parkinson's Tiếp nhận điều trị cho bệnh

trầm cảm có thể làm cho dễ dàng hơn để xử lý những thách thức khác của bệnh Parkinson

Vấn đề ngủ Những người có bệnh Parkinson's thường gặp khó khăn đi vào giấc ngủ và có thể thức

dậy thường xuyên suốt đêm Họ cũng có thể gặp khi bắt đầu giấc ngủ đột ngột, các cuộc ngủ trong ngày

Khó khăn nhai và nuốt Các cơ sử dụng để nuốt có thể bị ảnh hưởng trong giai đoạn sau của bệnh,

ăn khó khăn hơn

Vấn đề về tiết niệu Parkinson có thể gây ra tiểu không tự chủ hoặc bí đái Một số thuốc dùng để

điều trị Parkinson cũng có thể làm cho khó khăn để đi tiểu

Táo bón Nhiều người bị bệnh Parkinson phát triển táo bón vì đường tiêu hóa làm việc chậm hơn

Táo bón cũng có thể là một tác dụng phụ của thuốc điều trị bệnh

Rối loạn chức năng tình dục Một số người bệnh Parkinson có thể nhận thấy sự suy giảm ham

muốn tình dục Điều này có thể xuất phát từ một sự kết hợp của yếu tố tâm lý và thể chất, hoặc có thể là kết quả của các yếu tố vật lý

Thuốc cho bệnh Parkinson cũng có thể gây một số biến chứng, bao gồm co giật không tự nguyện hay những chuyển động giật của cánh tay hoặc chân, ảo giác, buồn ngủ, và hạ huyết áp khi đứng lên

Các xét nghiệm và chẩn đoán

Không có bài kiểm tra dứt khoát tồn tại cho bệnh Parkinson, vì vậy nó có thể khó chẩn đoán, đặc biệt là trong giai đoạn đầu Và Parkinson, các triệu chứng của bệnh Parkinson có thể được gây ra bởi nhiều loại khác của vấn đề Ví dụ, các rối loạn khác về thần kinh, chất độc, chấn thương đầu và thậm chí cả một số loại thuốc - như chlorpromazin (THORAZINE), prochlorperazine (Compazine) hoặc metoclopramid (REGLAN), có thể gây ra Parkinson

Chẩn đoán bệnh Parkinson dựa trên lịch sử y tế và khám thần kinh:

Lịch sử y tế Là một phần của lịch sử y tế, bác sĩ muốn biết về bất cứ loại thuốc có và xem có tiền

sử gia đình Parkinson

Kiểm tra thần kinh Kiểm tra này bao gồm đánh giá sự phối hợp đi bộ, cũng như một số công việc

bàn tay đơn giản

Chẩn đoán bệnh Parkinson rất có thể là nếu có:

Có ít nhất hai trong ba dấu hiệu và triệu chứng Parkinson - run, chậm chuyển động và độ cứng cơ Khởi phát các triệu chứng trên chỉ có một bên của cơ thể

Chấn động rõ rệt hơn khi nghỉ, ví dụ, khi bàn tay được nghỉ ngơi

Cải thiện đáng kể với levodopa, thuốc của Parkinson

Phương pháp điều trị và thuốc

Không có cách chữa bệnh Parkinson, nhưng thuốc có thể giúp kiểm soát một số triệu chứng của bệnh Parkinson, và trong một số trường hợp, phẫu thuật có thể hữu ích Bác sĩ có thể khuyên nên thay đổi lối sống, chẳng hạn như vật lý trị liệu, chế độ ăn uống lành mạnh và tập thể dục, ngoài các loại thuốc

Thuốc men

Thuốc có thể giúp quản lý các vấn đề với chuyển động, đi bộ và run bằng cách tăng nguồn cung cấp dopamine cho bộ não Tuy nhiên, việc dopamine tự nó không phải hữu ích, vì nó không thể nhập vào não

Phản ứng ban đầu điều trị Parkinson có thể được ấn tượng Theo thời gian, tuy nhiên, những lợi ích của các loại thuốc thường xuyên làm giảm hoặc trở nên ít phù hợp, mặc dù các triệu chứng thường vẫn có thể được kiểm soát khá tốt

Ví dụ về các loại thuốc bác sĩ kê đơn có thể bao gồm:

Levodopa Parkinson hiệu quả nhất là thuốc levodopa, là một chất tự nhiên trong cơ thể Khi uống

dưới dạng thuốc viên, nó đi vào não và được chuyển đổi thành dopamine Levodopa được kết hợp với carbidopa để tạo ra các loại thuốc kết hợp, Sinemet Carbidopa bảo vệ levodopa chuyển đổi sớm đến dopamine bên ngoài não, trong thực hiện điều đó, nó cũng ngăn ngừa buồn nôn Tại châu Âu, levodopa kết hợp với một chất benserazide, tương tự, và được tiếp thị như Madopar

Khi bệnh tiến triển, lợi ích từ levodopa có thể trở nên kém ổn định hơn Điều này sau đó đòi hỏi phải điều chỉnh thuốc Levodopa tác dụng phụ bao gồm các cử động vô thức, là rối loạn vận động Giải quyết với giảm liều Giống như các loại thuốc khác Parkinson, nó cũng có thể hạ huyết áp khi đứng

Dopamine agonist Không giống như levodopa, các loại thuốc này không được thay đổi thành

dopamine Thay vào đó, bắt chước những tác động của dopamine trong tế bào thần kinh não bộ và gây ra phản ứng như thể dopamine hiện tại Nó gần như không hiệu quả trong điều trị các triệu chứng của bệnh Parkinson Tuy nhiên, nó kéo dài hơn và thường được sử dụng làm dịu, đôi khi về tác dụng của levodopa

Loại này bao gồm các hình thức thuốc viên của thuốc chủ vận dopamine, như pramipexole (Mirapex) và ropinirole (Requip) Một dẫn xuất ngắn chích chủ vận dopamine, apomorphine (Apokyn), được sử dụng để giảm nhanh chóng

Các tác dụng phụ của thuốc chủ vận dopamine bao gồm ảo giác, buồn ngủ, giữ nước và hạ huyết áp khi đứng Những loại thuốc này cũng có thể làm tăng nguy cơ các hành vi ép buộc như hypersexuality, cờ bạc và ăn quá nhiều Nếu đang dùng những thuốc này và bắt đầu hành xử theo cách đó, nói chuyện với bác sĩ

Chất ức chế MAO B Những loại thuốc, bao gồm Selegiline (ELDEPRYL) và rasagiline (Azilect),

giúp ngăn ngừa sự phân hủy tự nhiên cả hai dopamine và dopamine hình thành từ levodopa Nó làm điều này bằng ức chế hoạt động của enzyme monoamine oxidase B - một loại enzyme trao đổi chất dopamine trong não Các tác dụng phụ hiếm gặp nhưng có thể bao gồm sự nhầm lẫn, đau đầu, ảo giác và chóng mặt Những thuốc này có thể không được sử dụng kết hợp với thuốc chống trầm cảm khác, thuốc kháng sinh ciprofloxacin (Cipro), thảo mộc St John's wort, hoặc một số chất ma tuý Kiểm tra với bác sĩ trước khi dùng bất cứ loại thuốc bổ sung với một chất ức chế MAO

Catechol O-methyltransferase (COMT) ức chế Các thuốc này kéo dài tác dụng của

levodopa-carbidopa điều trị bằng cách ngăn chặn một loại enzyme phá vỡ levodopa Tolcapone (Tasmar) có liên quan đến tổn thương gan và suy gan, vì vậy nó thường được sử dụng chỉ ở những người không đáp ứng với liệu pháp khác Entacapone (Comtan) không gây ra vấn đề về gan và hiện đang kết hợp với carbidopa và levodopa trong một loại thuốc gọi là Stalevo Tuy nhiên, nó có thể gây hiệu ứng mặt khác levodopa, chẳng hạn như chuyển động không tự nguyện (dyskinesias), buồn nôn, lú lẫn, hoặc ảo giác Nó có thể gây ra sự đổi màu nước tiểu

Anticholinergics Các thuốc này đã được sử dụng trong nhiều năm để giúp kiểm soát được những

chấn động liên quan của bệnh Parkinson Một số loại thuốc kháng acetylcholin, như benztropine

(Cogentin) và trihexyphenidyl, có sẵn Tuy nhiên, lợi ích khiêm tốn của thường được bù đắp bởi tác dụng phụ như bộ nhớ bị suy giảm, rối loạn, táo bón, khô miệng và mắt và đi tiểu kém

Các loại thuốc ngăn chặn Glutamate (NMDA) Các bác sĩ có thể kê Amantadine (Symmetrel)

một mình để cung cấp cứu trợ ngắn hạn nhẹ, giai đoạn đầu của bệnh Parkinson Nó cũng có thể được thêm vào liệu pháp levodopa-carbidopa trong các giai đoạn sau của của bệnh Parkinson, đặc biệt là nếu có vấn đề với các chuyển động tự nguyện (rối loạn vận động) gây ra bởi levodopa-carbidopa Tác dụng phụ bao gồm những vết lốm đốm màu tím của da và đôi khi, ảo giác

Vật lý trị liệu

Tập thể dục là quan trọng đối với sức khỏe nói chung, nhưng đặc biệt là để duy trì chức năng trong bệnh Parkinson Vật lý trị liệu có thể được khuyến khích và có thể giúp cải thiện tính di động, phạm

vi về chuyển động và trương lực cơ Mặc dù các bài tập cụ thể không thể ngăn chặn sự tiến triển của bệnh, duy trì sức mạnh cơ bắp và sự nhanh nhẹn có thể giúp truy cập một số các xu hướng tiến

bộ của bệnh và cũng cho phép cảm thấy tự tin hơn và có khả năng Liệu pháp vật lý cũng có thể làm việc để cải thiện dáng đi Liệu pháp lời nói hoặc nghiên cứu bệnh học nói có thể cải thiện vấn đề về nói và nuốt

Phẫu thuật

Kích thích não sâu, tiến hành phẫu thuật được sử dụng để điều trị bệnh Parkinson Nó bao gồm việc cấy một điện cực sâu trong bộ phận của não điều khiển cử động Được phân phối bởi sự kích thích điện cực được điều khiển bởi một thiết bị giống như máy tạo nhịp tim được đặt dưới da ở ngực trên Một dây đi dưới da kết nối các thiết bị, được gọi là một máy phát xung, cho các điện cực

Kích thích não bộ sâu thường được dùng cho những người bị bệnh Parkinson cao cấp, thuốc (levodopa) trả lời không ổn định Nó có thể ổn định dao động và giảm hoặc loại bỏ các chuyển động tự nguyện (rối loạn vận động) Run là đặc biệt đáp ứng với điều trị này

Rủi ro nghiêm trọng của thủ tục này là phổ biến, bao gồm xuất huyết não hoặc đột quỵ Nhiễm trùng cũng là một nguy cơ, và đôi khi đòi hỏi các bộ phận của thiết bị được thay thế Kích thích não sâu không có lợi cho những người không đáp ứng với levodopa-carbidopa

Phong cách sống và biện pháp khắc phục

Nếu nhận được chẩn đoán bệnh Parkinson, cần phải làm việc chặt chẽ với bác sĩ để tìm một kế hoạch điều trị mà cung cấp các cứu trợ lớn nhất từ các triệu chứng với các tác dụng phụ ít nhất Một

số thay đổi lối sống cũng có thể giúp làm cho sống chung với bệnh Parkinson dễ dàng hơn

Ăn uống lành mạnh

Ăn một chế độ ăn uống cân bằng dinh dưỡng có chứa nhiều trái cây, rau và ngũ cốc Những thực phẩm có nhiều chất xơ, quan trọng là giúp ngăn ngừa sự táo bón thường gặp ở bệnh Parkinson Một chế độ ăn uống cân bằng cũng cung cấp chất dinh dưỡng, chẳng hạn như axit béo omega-3, có thể

có lợi cho những người bị bệnh Parkinson

Nếu có bổ sung chất xơ, như bột psyllium, Metamucil hoặc Citrucel, hãy chắc chắn để nó dần dần

và uống nhiều nước hàng ngày Nếu không, táo bón có thể trở nên tồi tệ hơn Nếu tìm thấy chất xơ giúp các triệu chứng, hãy sử dụng nó một cách thường xuyên cho kết quả tốt nhất

Đi bộ với việc chăm sóc

Parkinson có thể làm nhiễu loạn cảm giác cân bằng, làm cho khó khăn để đi bộ với một dáng đi bình thường Những đề nghị này có thể giúp:

Cố gắng không để di chuyển quá nhanh

Mục tiêu cho gót chân để tấn công các tầng đầu tiên khi đang đi bộ

Nếu nhận thấy mình xáo trộn, dừng lại và kiểm tra tư thế Tốt nhất là đứng thẳng

Tránh ngã

Trong giai đoạn cuối của căn bệnh này, có thể ngã dễ dàng hơn Những gợi ý sau đây có thể giúp: Không trục cơ thể trên bàn chân trong khi quay

Không nghiêng hoặc tiếp cận Giữ trung tâm trọng lực trên đôi chân

Không thực hiện những điều khiển trong khi đi bộ.

Tránh đi quay trở lại

Mặc quần áo

Mặc quần áo có thể là bực bội của tất cả các hoạt động cho một ai đó với bệnh Parkinson Việc mất kiểm soát làm cho khó nút quần áo Một liệu pháp nghề nghiệp có thể chỉ ra các kỹ thuật làm cho hoạt động hàng ngày dễ dàng hơn Những đề nghị này cũng có thể giúp:

Cho phép nhiều thời gian để không cảm thấy vội vã

Lấy quần áo gần đó

Chọn quần áo có thể trượt vào một cách dễ dàng, chẳng hạn như áo quần đơn giản hoặc quần với đàn hồi

Sử dụng vải khóa, chẳng hạn như Velcro, thay vì các nút

Thay thế thuốc

Các hình thức của thuốc thay thế có thể giúp những người bị Parkinson bao gồm:

Coenzyme Q10 Những người có bệnh Parkinson có xu hướng có mức thấp của coenzyme Q10, và

một số nghiên cứu đã cho thấy nó có thể có ích Tuy nhiên, nghiên cứu tiếp theo đã không xác nhận điều này Có thể mua coenzyme Q10 mà không có toa thuốc tại nhà thuốc và cửa hàng thực phẩm

tự nhiên Thảo luận với bác sĩ trước khi bổ sung này để đảm bảo rằng nó sẽ không can thiệp với bất

kỳ thuốc có thể được dùng

Massage Massage trị liệu có thể làm giảm căng cơ và thúc đẩy thư giãn, có thể đặc biệt hữu ích

cho những người gặp cứng cơ liên quan của bệnh Parkinson Những dịch vụ này, tuy nhiên, hiếm khi được bảo hiểm y tế

Tai chi Một hình thức cổ xưa của tập thể dục Trung Quốc, tai chi sử dụng chậm chuyển động giúp

cải thiện tính linh hoạt và sự cân bằng Một số hình thức tai chi đều được thiết kế cho người bất kỳ tuổi tác hay tình trạng cơ thể

Yoga Yoga cũng là một loại tập thể dục làm tăng tính linh hoạt và sự cân bằng Hầu hết đặt ra có

thể được sửa đổi, tùy thuộc vào khả năng thể chất

Đối phó và hỗ trợ

Sống với bất cứ bệnh mãn tính có thể khó khăn, và thường cảm thấy giận dữ, chán nản, thất vọng Parkinson có các vấn đề đặc biệt bởi vì nó có thể gây ra những thay đổi hóa học trong não làm cho cảm thấy lo lắng hoặc trầm cảm Và bệnh Parkinson có thể bực bội sâu sắc, như đi bộ, nói chuyện

và thậm chí ăn uống trở nên khó khăn hơn và tốn thời gian

Mặc dù bạn bè và gia đình có thể đồng minh tốt nhất, sự hiểu biết những gì đang trải qua có thể đặc biệt hữu ích Các nhóm hỗ trợ không cho mọi người, nhưng đối với nhiều người, có thể là một nguồn lực tốt để biết thông tin thực tế về bệnh Parkinson, cũng như một nơi để tìm hiểu từ những người đang trải qua những điều tương tự

Để tìm hiểu về các nhóm hỗ trợ trong cộng đồng, hãy nói chuyện với bác sĩ, người bệnh Parkinson hay một y tá sức khỏe công cộng

Phòng chống

Vì nguyên nhân của bệnh Parkinson là không rõ, cách dứt khoát để ngăn chặn các bệnh cũng vẫn là một bí ẩn Tuy nhiên, một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng caffeine - được tìm thấy trong trà, cà phê, cola có thể làm giảm nguy cơ phát triển bệnh Parkinson

Bs Y Bin Dăk căt