-Trong vaờn tửù sửù caàn phaỷi coự: -Coự nhaõn vaọt vaứ sửù vieọc.. -Sửù vieọc trong vaờn tửù sửù coự quan heọ nhaõn-quaỷCaựi trửụực laứ nguyeõn nhaõn vaứ caựi sau laứ keỏt quaỷKhoõng th
Trang 1OÂN TAÄP VAấN Tệẽ Sệẽ
I.Vaờn tửù sửù(Vaờn keồ chuyeọn)
-Laứ hỡnh thửực trỡnh baứy moọt chuoói caực sửù vieọc,sửù vieọc naứy daón ủeỏn sửù vieọc khaực,cuoỏi cuứng daón ủeỏn moọt keỏt thuực,theồ hieọn moọt yự nghúa
-Vaờn tửù sửù giuựp ngửụứi keồ giaỷi thớch sửù vieọc,tỡm hieồu con ngửụứi,neõu vaỏn ủeà vaứ baứy toỷ thaựi ủoọ khen cheõ
-Trong vaờn tửù sửù caàn phaỷi coự:
-Coự nhaõn vaọt vaứ sửù vieọc.
-Sửù vieọc trong vaờn tửù sửù coự quan heọ nhaõn-quaỷ(Caựi trửụực laứ nguyeõn nhaõn vaứ caựi sau laứ keỏt quaỷ)Khoõng theồ thay ủoồi traọt tửù ủửụùc.Caực sửù vieọc ủửụùc moực noỏi vụựi nhau trong moỏi quan heọ raỏt chaởt cheừ.Khoõng theồ ủaỷo loọn hay boỷ bụựt moọt quan heọ naứo caỷ.
-Vaờn tửù sửù coự nhửừng nhaõn vaọt:Nhaõn vaọt chớnh:ẹoựng vai troứ chuỷ yeỏu trong vieọc theồ hieọn tử tửụỷng cuỷa vaờn baỷn.Nhaõn vaọt phuù:Giuựp nhaõn vaọt chớnh hoaùt ủoọng.
-Nhaõn vaọt ủửụùc theồ hieọn qua:Teõn goùi,lai lũch,tỡnh neỏt,hỡnh daựng,vieọc laứm
II.Boỏ cuùc cuỷa baứi vaờn tửù sửù:
+MB:Giụựi thieọu chung veà nhaõn vaọt vaứ sửù vieọc.
+TB:Keồ dieón bieỏn sửù vieọc.
+KB:Keồ keỏt thuực sửù vieọc.
III.Luyeọn taọp
1.Keồ laùi caõu chuyeọn Thaựnh Gioựng.
2.Keồ laùi caõu chuyeọn maứ em gaởp treõn ủửụứng ủi hoùc.
3.Keồ veà moọt giụứ Ngửừ vaờn.
4.Keồ laùi moọt caõu chuyeọn coồ tớch maứ em ủaừ ủửụùc hoùc hoaởc ủoùc.
5.Keồ veà ngaứy khai trửụứng ủaàu tieõn cuỷa em.
6.Keồ veà moọt thaày giaựo hay moọt coõ giaựo maứ em quyự meỏn.
7.Keồ veà moọt kổ nieọm hoài aỏu thụ laứm em nhụự maừi
*M
ột số đề văn và dàn ý:
1 Em hãy kể lại những kỉ niệm sâu sắc của ngày đầu tiên đi học.
a Mở bài Cảm nhận chung: Trong đời học sinh, ngày đầu tiên đi học bao giờ cũng để lại dấu ấn sâu
đậm nhất
b Thân bài.
- Đêm trớc ngày khai trờng:
+ Em chuẩn bị đầy đủ sách vở, quần áo mới
+ Tâm trạng nôn nao, háo hức lạ thờng
- Trên đờng đến trờng:
+ Tung tăng đi bên cạnh mẹ, nhìn thấy cái gì cũng thấy đẹp đẽ, đáng yêu( bầu trời, mặt dất, con đờng, cây cối, chim muông )
+ Thấy ngôi trờng thật đồ sộ, còn mình thì quá nhỏ bé
+ Ngại ngùng trớc chỗ đông ngời
+ Đợc mẹ động viên nên mạnh dạn hơn đôi chút
- Lúc dự lễ khai trờng:
+ Tiếng trống vang lên giòn giã, thúc giục
+ Lần đầu tiên trong đời, em đợc dự một buổi lễ long trọng và trang ngghiêm nh thế
+ Ngỡ ngàng và lạ lùng trớc khung cảnh ấy
+ Vui và tự hào vì mình đẫ là học sinh lớp một
+ Rụt rè làm quen với các bạn mới
Trang 2c Kết bà i Cảm xúc của em: Cảm thấy mình đã lớn Tự nhủ phải chăm ngoan, học giỏi để cha mẹ vui
lòng
2 Mẹ - ngời thầy đầu tiên của tôi.
a Mở bài.
- Ngày nhỏ tôi thơng bố hơn mẹ( giải thích vì sao)
- Bố thờng xuyên đi công tác xa, mình mẹ đảm đơng việc nuôi dạy các con
b Thân bài.
- Giới thiệu về mẹ: Tuổi, tính tình, nghề nghiệp
- Mẹ dạy tôi nhận mặt chữ cái, tập đánh vần, tập viết
- Mẹ bắt tôi học đi học lại nhiều lần bao giờ thuộc mới thôi
- Mẹ sắp xếp thời gian biểu cho tôi, giờ nào việc nấy
- Mẹ thờng học cùng tôi, kiểm tra nhắc nhở liên tục
- Tôi có lỗi mẹ phạt Tôi còn nhỏ, không hiểu nên buồn giận, cho là mẹ không thơng mình
- Lúc tôi kkhôn lớn, đi học xa nhà, mẹ chăm lo cho từng li từng tí
- Tôi hiểu lòng mẹ, rất thơng và biết ơn mẹ
c Kết bài.
- Tình mẹ yêu con bao la, sâu nặng
- Mẹ không chỉ sinh thành, nuôi dỡng tôi mà còn là ngời thầy đầu tiên dạy đỗ dẫn dắt tôi bớc vào đời
3.Cha tôi - ngời bạn thân thiết của tôi.
a.Mở bài.
- Giới thiệu chung: Trong những ngời thân, gần gũi và gắn bó với tôi nhất chính là cha
- Cha vừa có công sinh thành, nuôi dỡng, vừa là ngời bạn lớn đáng tin cậy
b.Thân bài.
- Lúc còn nhỏ:
+ Tôi đợc cha yêu thơng, chiều chuộng
+ Tôi thờng đợc cha công kênh lên vai, cho đi hóng mát, xem thả diều
+ Buổi tối mùa đông tôi thờng đợc cha ủ ấm trong lòng, lúc đi ngủ đợc cha ôm ấp vỗ về
+Cha làm cho tôi rất nhiều đồ chơi bằng tre, bằng lá, đất sét
- Lúc tôi đi học
+ Cha chở tôi đi học bằng chiếc xe đạp cũ Tôi vào lớp, cha mpới đi làm Buổi tra cha chờ đón trớc cổng trờng Trên đờng về, hai cha con trò chuyện vui vẻ
+ Cha uốn nắn cho tôi từng nét chữ Dạy tôi học thuộc lòng những bài thơ, bài hát
+ Cha dạy tôi ý thức tự lập từ rất sớm và dạy tôi biết quan tâm tới mọi ngời xung quanh
c.Kết bài.
- Cảm nghĩ của bản thân: Cha là trụ cột của gia đình cả về vật chất lẫn tinh thần
- Cha là tấm gơng sáng mẫu mực cho tôi
- Tôi yêu quý và tự hào về cha
**********************************
OÂN TAÄP VAấN HOẽC
1.Truyeàn thuyeỏt:Loaùi truyeọn daõn gian keồ veà caực nhaõn vaọt vaứ sửù kieọn coự lieõn quan ủeàn lũch sửỷ thụứi
quaự khửự,thửụứng coự yeỏu toỏ tửụỷng tửụùng kỡ aỷo.Truyeàn thuyeỏt theồ hieọn thaựi ủoọ vaứ caựch ủaựnh giaự cuỷa nhaõn daõn ủoỏi vụựi caực sửù kieọn vaứ nhaõn vaọt lũch sửỷ ủửụùc keồ
-Con Roàng chaựu Tieõn -Baựnh chửng,baựnh giaày -Thaựnh Gioựng -Sụn Tinh,Thuỷy Tinh -Sửù tớch Hoà Gửụm
2.Truyeọn coồ tớch:Loaùi truyeọn daõn gian keồ veà cuoọc ủụứi cuỷa moọt soỏ kieồu nhaõn vaọt quen thuoọc nhử:
Nhaõn vaọt baỏt haùnh,nhaõn vaọt duừng sú vaứ nhaõn vaọt coự taứi naờng kỡ laù,nhaõn vaọt thoõng minh vaứ nhaõn vaọt ngoỏc ngheỏch,nhaõn vaọt laứ ủoọng vaọt.Truyeọn coồ tớch thửụứng coự yeỏu toỏ hoang ủửụứng,theồ hieọn ửụực
mụ,nieàm tin cuỷa nhaõn daõn veà chieỏn thaộng cuoỏi cuứng cuỷa caựi thieọn ủoỏi vụựi caựi aực,caựi toỏt ủoỏi vụựi caựi
Trang 3xấu,sự công bằng đối với sự bật công.
-Sọ Dừa -Thạch Sanh -Em bé thông minh -Cây bút thần -Ông lão đánh cá và con cá Vàng
3.Truyện ngụ ngôn:Loại truyện kể bằng văn xuôi hoặc văn vần,mượn chuyện về loài vật,đồ vật
hoặc về chính con người để nói bóng gió,kín đáo chuyện con người,nhằm khuyên nhủ,răn dạy người ta bài học nào đó trong cuộc sống
-Thầy bói xem voi -Đeo nhạc cho mèo
-Chân,Tay,Tai,Mắt,Miệng -Eách ngồi đáy giếng
4.Truyện cười:Loại truyện kể về hiện tượng đáng cười trong cuộc sống nhằm tạo ra tiếng cười
mua vui hoặc phê phán những thói hư,tật xấu trong xã hội
-Treo biển -Lợn cưới áo mới
5.Truyện trung đại Việt Nam:
-Mẹ hiền dạy con -Con hổ có nghĩa -Thầy thuốc giỏi cốt nhất ở tấm lòng
****************************
ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
1 Danh từ
-Danh từ là những từ chỉ người,vật,hiện tượng,khái niệm…
-Chức vụ của danh từ là CN.Khi làm VN danh từ cần có từ “Là”đứng trước.
-Có 2 loại DT:DT chỉ sự vật và DT chỉ đơn vị.
+DT chỉ đơn vị nêu tên đơn vị dùng để tính đếm,đo lường sự vật.
+DT chỉ sự vật nêu tên từng loại hoặc từng cá thể người,vật,hiện tượng,khái niệm…
*GV ôn tập lại cho HS DT chỉ đơn vị có đơn vị tự nhiên và đơn vị quy ước.
-DT chỉ đơn vị tự nhiên là đơn vị tính đếm đo lường không thay đổi
VD:Ba chú trâu – Một ông quan.
-DT chỉ đơn vị quy ước là đơn vị tính đếm đo lường thay đổi.
+DT chỉ đơn vị chính xác: Nhà có 6 tạ thóc rất nặng (Tạ là đơn vị chính xác)
+DT chỉ đơn vị ước chừng:Nhà có 3 thúng gạo rất đầy (Thúng là ĐV ƯC,có thể đầy hoặc vơi) -DTC là tên gọi một loại sự vật -DTR là tên riêng của từng người,từng vật,từng địa phương…
*Sơ đồ cấu tạo Danh từ
*Viết một đoạn văn ngắn kể về một buổi sinh hoạt lớp có sử dụng từ loại DT và gạch chân.
2 Động từ
-Động từ là những từ chỉ hành động,trạng thái của sự vật.
-Chức vụ của động từ là làm VN.Khi làm CN ĐT mất khả năng kết hợp với các từ đã,sẽ,đang,vẫn,
DANH TỪ
ĐV tự nhiên ĐV quy ước
ĐV chính xác ĐV ước chừng
Trang 4*Mụỷ roọng theõm:-Trong TV coự 2 loaùi ẹT ủaựng chuự yự laứ:ẹT tỡnh thaựi (Thửụứng ủoứi hoỷi ẹT khaực ủi
keứm) vaứ ẹT chổ haứnh ủoọng,traùng thaựi (Khoõng ủoứi hoỷi ẹT khaực ủi keứm)
-ẹT chổ haứnh ủoọng,traùng thaựi goàm 2 loaùi nhoỷ:ẹT chổ haứnh ủoọng (Traỷ lụứi caõu hoỷi:Laứm gỡ?)+ẹT chổ traùng thaựi (Traỷ lụứi caõu hoỷi:Laứm sao?Theỏ naứo?)
3 Tớnh tửứ
-Tớnh tửứ laứ nhửừng tửứ chổ ủaởc ủieồm,tớnh chaỏt cuỷa sửù vaọt,haứnh ủoọng,traùng thaựi.
-Chửực vuù TT coự theồ laứm VN vaứ CN trong caõu.Tuy vaọy khaỷ naờng laứm VN cuỷa TT haùn cheỏ hụn ẹT -Coự hai loaùi tớnh tửứ:
+TT chổ ủaởc ủieồm tửụng ủoỏi (coự theồ keỏt hụùp vụựi tửứ chổ mửực ủoọ)
+TT chổ ủaởc ủieồm tuyeọt ủoỏi (khoõng theồ keỏt hụùp vụựi tửứ chổ mửực ủoọ)
*Vieỏt moọt ủoaùn vaờn ngaộn keồ veà coõng vieọc laứm haống ngaứy cuỷa meù em trong ủoự coự sửỷ duùng ẹT vaứ TT.Gaùch chaõn vaứ chổ roừ tửứ loaùi ủoự.
******************************************
LUYEÄN TAÄP CAÙC Tệỉ LOAẽI
1.Baứi taọp 1:ẹaựnh daỏu x vaứo trửụực tửứ loaùi ủuựng cuỷa baỷng sau:
2.Baứi taọp 2:Tỡm caực tớnh tửứ vaứ ủoọng tửứ trong ủoaùn thụ sau:
” Con ủoứ laự truực qua soõng
Traựi mụ troứn trúnh, quaỷ boứng ủung ủửa.
Buựt nghieõng laỏt phaỏt haùt mửa
Buựt chao gụùn nửụực Taõy hoà laờn taờn “
-ẹT: Qua – ủung ủửa – chao gụùn.
-TT: Troứn trúnh – nghieõng – laờn taờn.
3.Baứi taọp 3: Haừy tỡm caực tớnh tửứ:
-Chổ maứu saộc:Xanh,ủoỷ,tớm… -Chổ daựng veỷ:Cao,thaỏp,maọp…
-Chổ phaồm chaỏt cuỷa sửù vaọt:Meàm,cửựng,raộn,deỷo,dai,daứi…
-Chổ phaồm chaỏt anh boọ ủoọi:Gan daù, duừng caỷm…
-Chổ ủaởc tớnh cuỷa con meứo:Nhanh nheùn,deó thửụng…
4.Baứi taọp 4:Vieỏt moọt ủoùan vaờn ngaộn mieõu taỷ buoồi chaứo cụứ ủaàu tuaàn trong ủoự coự sửỷ duùng tửứ loaùi DT
– ẹT – TT (Moói loaùi ớt nhaỏt 3 tửứ) gaùch chaõn vaứ chổ roừ
5.
Bài tập 5 :Trong các ví dụ sau động từ nào chỉ tình thế, động từ nào chỉ trạng thái?
Trang 5a Cái bát này cha bể nhng đã nứt rồi.
b Chúng ta có thể học tập tốt và cần phải học tập tốt.
*Bể, nứt => Động từ chỉ trạng thái
*Có thể, cần phải =>Động từ tình thái
6.Bài tập 6 : Đọc phần trích sau và tìm danh từ, động từ, tính từ, số từ?
Từ ngày ông cụ ra đây, bà cụ cứ ba ngày một lần, lại lóc cóc từ trong làng đem chè, đem thức ăn ra tiếp cho ông cụ Và mỗi lần ra nh thế bà cụ lại quét quáy thu dọn, kì cho căn lều gọn ghẽ, sạch bóng lên, bà cụ mới yên tâm cắp cái rổ không trở về làng
ấy chăm cho ông cụ thế, nhng thật tình mà nói bà cụ vẫn chẳng ng cho ông cụ ra đây một mảy nào (Vũ Thị Thờng)
-Danh từ: Ngày, ông cụ, bà cụ, ngày, lần, làng, chè, thức ăn, ông cụ, lần, bà cụ,căn lều, bà cụ, cáI rổ,
làng, mảy
- Động từ: Ra, lóc cóc, đem, quét quáy, thu don, yên tâm, cắp, trở vể, chăm, nói, ng, ra.
-Tính từ: Gọn ghẽ, sạch bóng, thật thà.
- Số từ: Ba, mỗi, một.
*******************************
OÂN TAÄP VAấN MIEÂU TAÛ
I.Vaờn mieõu taỷ
-Laứ loaùi vaờn nhaốm giuựp ngửụứi ủoùc,ngửụứi nghe hỡnh dung ủửụùc nhửừng ủaởc ủieồm,tớnh chaỏt noồi baọt cuỷa sửù vaọt,sửù vieọc,con ngửụứi,phong caỷnh
II.Boỏ cuùc cuỷa vaờn taỷ caỷnh:
-Muoỏn taỷ caỷnh chuựng ta caàn:
+Xaực ủũnh ủoỏi tửụùng mieõu taỷ.
+Quan saựt,lửùa choùn nhửừng hỡnh aỷnh tieõu bieồu.
+Trỡnh baứy nhửừng ủieàu quan saựt ủửụùc theo trỡnh tửù hụùp lớ
+MB:Giụựi thieọu caỷnh ủửụùc taỷ.
+TB:Taỷ chi tieỏt theo trỡnh tửù.
+KB:Phaựt bieồu caỷm tửụỷng
III.Boỏ cuùc cuỷa baứi vaờn taỷ ngửụứi:
-Trong vaờn mieõu taỷ muoỏn taỷ ủửụùc ngửụứi:Phaỷi bieỏt quan saựt,nhaọn xeựt,lieõn tửụỷng,tửụỷng tửụùng,vớ von,so saựnh
+MB:Giụựi thieọu ngửụứi ủửụùc taỷ.
+TB:Mieõu taỷ chi tieỏt(ngoaùi hỡnh,haứnh ủoọng )
+KB:Nhaọn xeựt,neõu caỷm nghú cuỷa ngửụứi vieỏt veà ngửụứi ủửụùc taỷ.
IV.Luyeọn taọp
1.Taỷ ngửụứi baùn mụựi quen.
*Daứn yự mieõu taỷ chaõn dung ngửụứi:
-MB:Giụựi thieọu quan heọ vụựi ngửụứi ủửụùc taỷ,lớ do choùn ngửụứi ủoự.
-TB: +Aỏn tửụùng chung veà ngửụứi ủửụùc choùn mieõu taỷ.
+Giụựi thieọu khaựi quaựt veà nhaõn vaọt ủửụùc taỷ(thụứi gian,
hoaứn caỷnh,tỡnh caỷm ủaởc bieọt…)
+Mieõu taỷ moọt soỏ neựt tieõu bieồu veà hỡnh daựng,gửụng maởt,gioùng noựi,cửỷ chổ,coõng vieọc yeõu thớch,quan heọ vụựi nhửừng ngửụứi khaực…
+Neõu 1 soỏ phaồm chaỏt ủaựng quyự vaứ rieõng bieọt cuỷa nhaõn vaọt
Trang 6+Kể về một kỉ niệm sâu sắc mà nhân vật để lại.
-KB: Tình cảm của người viết với người được miêu tả.
2.Tả trận mưa rào.
Ơng mặt trời toả ánh nắng chĩi chang, làm cho khơng khí của mùa hè càng thêm oi ả, khĩ chịu Ngồi trong nhà,
em chỉ mong sao cĩ trận mưa rào
Bỗng từ đâu, những đám mây lớn, đen kịt kéo đến đuổi hết mây trắng đi Giĩ thổi mạnh giật đùng đùng, mặc sức điên đảo, cuốn bụi cát bay mù mịt Cây cối nghiêng ngả, tranh thủ rũ bỏ hết những chiếc lá già nua, xấu xí Mấy chú chim sẻ cũng biến đi đâu mất hút Trên đường, ai nấy đều hối hả, vội vàng đi thật nhanh để tránh mưa
Ở các sân chơi, mấy em nhỏ cũng líu tíu chạy về mau kẻo ướt Nhà nào nhà nấy đều vội đĩng cửa kín mít Em thì thật nhanh thu hộ mẹ cái áo ngồi sân.Rồi mưa cũng đến Lộp độp….Lộp độp Chỉ trong phút chốc mà mưa
đã tuơn rào rào Mưa như trút Mưa như xiên xuống, lao ra như hàng ngàn mũi tên trắng xố Màn mưa hệt một tấm màn trắng xố càng ngày càng dày và mau hơn Trên mái tơn, tiếng mưa như ai ném đá Ngồi đường vắng tanh khơng một bĩng người chỉ chon tiếng mưa là xối xả Cĩ mấy cái cây trong vườn ướt lướt thướt, như vẫy tay run rẩy Anh mèo mướp trong nhà giật mình nhảy lên ghế đẩu Sau một hồi vui chơi, mưa ngớt dần rồi tạnh hẳn Trên các cửa cống nước mưa đổ ào ào Những đám mây trắng lũ lượt kéo về, chất lên tầng tầng, lớp lớp như cĩ vẻ mừng vui, hoan hỉ lắm Chim chĩc cũng từng đàn bay về, ngân vang giai điệu rộn ràng của mùa hè Cây cối như được tắm gội sạch sẽ, hiện rõ vẻ tươi mới, tràn đầy sức sống Dường như trong khơng khí chỉ cịn lại sự mát mẻ và tươi mới do cơn mưa đêm dến Ngồi đường, xe cộ tấp nập hẳn lên
Em thầm cảm ơn cơn mưa đã mang đến khơng khí dễ chịu, xua tan cái oi bức của mùa hè
3.Miêu tả một cảnh đẹp mà em cĩ dịp gặp trong hè.
4.Tả cảnh đẹp ở địa phương em.
"Thành phố Hồ Chí Minh cĩ biết bao cảnh đẹp: nào là sơng Sài Gịn, các cơng viên văn hĩa, Nhưng đối với em, cảnh đẹp nhất là lúc Sài Gịn lên đèn vào ban đêm, đặc biệt là đêm giao thừa, 30 Tết.
Hơm ấy, ba chở em đi Sài Gịn chơi Bác mặt trời đã ngủ say, nhường chỗ cho màn đêm huyền ảo bao trùm thành phố Những ngọn đèn được bật lên, tỏa sáng tựa những vì sao Hơm nay, khơng khí trong thành phố khác hẳn mọi ngày Trời
đã tối mà xe cộ vẫn đơng đúc, trên vỉa hè, nhiều người đang đi bộ Tiếng cịi xe inh ỏi hịa với tiếng cười nĩi tạo thành một âm thanh nhộn nhịp làm thành phố ồn ào hẳn lên Các cửa hàng, hiệu sách đều đĩng cửa Ai ai cũng đổ xơ ra đường
để tham quan thành phố vào ngày cuối cùng của năm âm lịch Các tịa nhà cao tầng như những người khổng lồ đứng sừng sững Những cửa sổ của các ngơi nhà xinh xinh cũng lấp lánh ánh đèn Hai bên đường, hai hàng cây xanh trải dài, như những chiếc ơ khổng lồ xếp thẳng tắp Trên những chiếc ơ ấy, những dây đèn đủ màu liên tục chớp tắt, trồng thật thích mắt.Rời khỏi cảnh nhộn nhịp ở các phố phường, em bắt gặp sự náo nhiệt và đầy sắc màu của đường hoa Nguyễn Huệ Trên vỉa hè, người ta trưng bày hoa suốt con đường Vỉa hè được khốc chiếc áo đủ màu sắc, thật lộng lẫy và rực rỡ dưới trời đêm Trên đường hoa cịn cĩ những cây kiểng được tạo thành nhiều hình thù trơng y như thật: rồng, phượng, lân Đi trên đường mà lịng em thật khâm phục bàn tay của những nghệ nhân đã làm đẹp cho cuộc sống.
Cảnh Sài Gịn lúc lên đèn thật là đẹp, càng đẹp hơn vào những dịp lễ tết Mong sao, thành phố mình ngày càng đẹp hơn, xứng đáng với danh hiệu "Hịn ngọc Viễn đơng".
**********************************
ÔN TẬP CÁC BIỆN PHÁP TU TỪ ĐÃ HỌC
1.So sánh
-So sánh là đối chiếu sự vật,sự việc này với sự vật,sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng sức
gợi hình,gợi cảm cho sự diễn đạt
-Có 2 kiểu so sánh:
+So sánh ngang bằng
-So sánh ngang bằng:Vế A = vế B (Các từ như: Như,giống như,tựa như,y như,như là,bao nhiêu,
bấy nhiêu,là…
VD1:Quê hương là chùm khế ngọt
VD2:Qua đình ngả nón…Đình bao nhiêu ngói thương mình bấy nhiêu.
+So sánh không ngang bằng
-So sánh không ngang bằng:Vế A ≠ vế B (Các từ như:Hơn,kém,thua,không như,chẳng bằng,chưa
Trang 7VD1:Thà rằng ăn bát cơm rau.Còn hơn cá thịt nói nhau nặng lời.
VD2:VN đất nước ta ơi.Mênh mông biển lúa đâu trời đẹp hơn.
*Dựa vào bài Vượt thác đã học,em hãy viết một đoạn văn ngắn từ 3 – 5 câu tả dượng Hương Thư đưa thuyền vượt qua thác dữ,trong đó có sử dụng 2 kiểu so sánh đã học.
2.Nhân hóa
-Nhân hóa là gọi hoặc tả con vật,cây cối,đồ vật…bằng những từ vốn được dùng để gọi hoặc tả con
người;làm cho thế giới loài vật,đồ vật,cây cối…trở nên gần gũi với con người,biểu thị được những suy nghĩ,tình cảm của con người
-Có 3 kiểu nhân hóa:
+Dùng những từ vốn gọi người để gọi vật
+Dùng những từ vốn chỉ hoạt động,tính chất của người để chỉ hoạt động,tính chất của vật
+Trò chuyện,xưng hô với vật như đối với người
*Viết một đoạn văn ngắn tả những hàng phượng vĩ trường em có sử dụng phép nhân hóa.
3.Aån dụ
-Aån dụ là gọi tên sự vật,hiện tượng này bằng tên sự vật,hiện tượng khác có nét tương đồng với nó
nhằm tăng sức gợi hình,gợi cảm cho sự diễn đạt
-Có 4 kiểu ẩn dụ:
+Aån dụ hình thức
+Aån dụ cách thức
+Aån dụ phẩm chất
+Aån dụ chuyển đổi cảm giác
4.Hoán dụ
-Hoán dụ là gọi tên sự vật,hiện tượng,khái niệm bằng tên một sự vật,hiện tượng,khái niệm khác
có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình,gợi cảm cho sự diễn đạt
-Có 4 kiểu hoán dụ:
+Lấy bộ phận để gọi toàn thể
+Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng
+Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật
+Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng
*Phân biệt sự giống nhau và khác nhau giữa ẩn dụ và hoán dụ?
-Giống nhau:Đều là gọi tên sự vật,hiện tượng,này bằng tên một sự vật,hiện tượng khác.
-Khác nhau:
-Dựa vào mối quan hệ tương đồng(so sánh
ngầm)
-Các kiểu ẩn dụ
-Dựa vào mối quan hệ gần gũi(tương cận)đi đôi với nhau,quan hệ giữa các sự vật,hiện tượng
-Các kiểu hoán dụ **************************
LUYỆN TẬP SO SÁNH – NHÂN HÓA – ẨN DỤ – HOÁN DỤ 1.Bài tập 1:Chỉ ra phép nhân hóa được sử dụng trong các VD sau:
a.Chị Vàng dịu dàng nhường búi cỏ cho con.
b.Non xanh bao tuổi mà già – Bởi vì sương tuyết hóa ra bạc đầu.
c.Mỗi buổi sáng thức dậy chú gà trống nhà em cất tiếng gáy một cách oai vệ và kiêu hãnh.
Trang 8d.Ngửụứi ngaộm traờng soi ngoaứi cửỷa soồ – Traống nhoứm khe cửỷa ngaộm nhaứ thụ.
e.Nuựi cao bụỷi coự ủaỏt boài – Nuựi cheõ ủaỏt thaỏp nuựi ngoài ụỷ ủaõu?
2.Baứi taọp 2:Vieỏt moọt ủoaùn vaờn ngaộn coự sửỷ duùng pheựp nhaõn hoựa.
Sau cụn mửa moùi vaọt nhử ủửụùc bửứng tổnh.Caực chũ caõy ủaừ ủửụùc taộm goọi saùch seừ.Chũ gaứ maựi mụ daón caực coõ coõng chuựa cuỷa mỡnh ủi kieỏm moài.Anh meứo mửụựp ngoài ngaộm caỷnh ụỷ cửỷa soồ raỏt say meõ.Caực chũ gioự laùi tieỏp tuùc coõng vieọc cuỷa mỡnh.Moùi ngửụứi thaọt baọn roọn.
3.Baứi taọp 3: Chổ ra pheựp so saựnh ủửụùc sửỷ duùng trong caực VD sau:
a.Moói ngửụứi toỏt laứ moọt boõng hoa ủeùp – Caỷ daõn toọc ta laứ moọt rửứng hoa ủeùp.
b.Thõn dừa bạc phếch thỏng năm - Quả dừa – đàn lợn con nằm trờn cao
c.Con ủi traờm nuựi ngaứn khe – Chửa baống muoõn noói taựi teõ loứng baàm – Con ủi ủaựnh giaởc mửụứi naờm – Chửa baống khoự nhoùc ủụứi baống saựu mửụi.
4.Baứi taọp 4: Chổ ra pheựp aồn duù ủửụùc sửỷ duùng trong caực VD sau:
a.Thuyeàn ụi coự nhụự beỏn chaờng?Beỏn thỡ moọt daù khaờng khaờng ủụùi thuyeàn.
b.Traờm naờm ủaứnh loói heùn hoứ – Caõy ủa beỏn cuừ con ủoứ khaực ủửa ( Con ủoứ:SS ngaàm,AD vieọc coõ gaựi
laỏy 1 chaứng trai khaực)
c.Veà thaờm nhaứ Baực laứng sen – Coự haứng raõm buùt thaộp leõn lửỷa hoàng
5.Baứi taọp 5: Chổ ra pheựp hoaựn duù ủửụùc sửỷ duùng trong caực VD sau:
a.ẹaàu xanh ủaừ toọi tỡnh gỡ? – Maự hoàng ủeỏn quaự nửỷa thỡ chửa thoõi.
b.Laứng xoựm ta xửa kia lam luừ quanh naờm maứ vaóm quanh naờm ủoựi raựch.Laứng xoựm ta ngaứy nay boỏn muứa nhoọn nhũp laứm aờn taọp theồ.(Laứng xoựm:Chổ ngửụứi noõng daõn)
c.Aựo chaứm ủửa buoồi phaõn li – Caàm tay nhau bieỏt noựi gỡ hoõm nay.(Aựo chaứm:Ngửụứi daõn Vieọt Baộc) d.Vỡ sao Traựi ủaỏt naởng aõn tỡnh? – Nhaộc maừi teõn ngửụứi Hoà Chớ Minh.(Traựi ủaỏt:Nhaõn loaùi)
6.
Bài tập 6 : Tìm các ẩn dụ trong các câu thơ sau và nhận xét về hiệu quả của các ẩn dụ đó?
a Ngoài kia có lẽ mênh mông quá
Gió lạnh len vào núp dới cây
( Phan Khắc Khoan)
“ Gió len” và “ núp dới cây” là hai ẩn dụ tu từ kiểu nhân hoá gợi cái lạnh ùa về ngập tràn khoảng không gian mênh mông Cơn gió chất chứa cái lạnh nhng bản thân cơn gió rất sợ cái lạnh phải “len vào núp
d-ới cây” để trốn tránh cái lạnh Cơn gió sợ cái lạnh hay con ngời sợ nỗi cô đơn?
b Núi non mời mọc xanh nh nớc
Tiếc chẳng ai ngời hẹn cuối thôn
( Tô Hà)
“ Mời mọc” là ẩn dụ tu từ kiểu nhân hoá Nhờ tác giả sử dụng nghệ thuật này mà núi non trở lên có hồn hơn, tơi đẹp hơn , có sức quyến rũ con ngời đến chiêm ngỡng vẻ đẹp đó
c Giấy đỏ buồn không thắm
Mực đọng trong nghiên sầu
( Vũ Đình Liên)
“ Buồm” và “ sầu” là hai ẩn dụ tu từ kiểu nhân hoá Nghệ thuật này đã làm cho những vật vô tri, vô giác
nh “ giấy, mực” cũng mang nặng tâm trạng con ngời.” Giấy”: buồn khổ quả nên không thắm lên đợc.” Mực” sầu não lắng đọng trong nghiên Giấy, mực không đợc chiếc bút lông và bàn tay điệu nghệ của
ông đồ kết hợp trở nên bơ vơ lạc lõng Hai câu thơ không chỉ gợi cảm mà còn gợi nỗi niềm hoài cổ sâu sắc trong lòng tác giả
7.Bài tập 7: Tìm và phân tích các hoán dụ có trong các câu thơ sau?
a Mình về rừng núi nhớ ai
Trám bùi để rụng măng mai để già.
( Tố Hữu)
“ Rừng núi” là hoán dụ lấy vật thể ( thiên nhiên) gọi thay cho con ngời ( đồng bào Việt Bắc)
Trang 9b Chồng em áo rách em thơng.
Chồng ngời áo gấm xông hơng mặc ngời
( Ca dao)
“ Áo rách” là hoán dụ lấy quần áo( áo rách) để thay cho con ngời( ngời nghèo khổ).“ Áo gấm” cũng là hoán dụ lấy quần áo( áo gấm) để thay cho con ngời( ngời giàu sang, quyền quí)
c Sen tàn cúc lại nở hoa
Sầu dài ngày ngắn đông đà sang xuân.
( Nguyễn Du)
“ Sen” là hoán dụ lấy loài hoa đặc trng (hoa sen) để chỉ mùa(mùa hạ).“Cúc” là hoán dụ lấy loài hoa đặc trơng (hoa cúc) để chỉ mùa( mùa thu).Chỉ với hai câu thơ nhng Nguyễn Du đã diễn đạt đợc bốn mùa chuyển tiếp trong một năm, mùa hạ đi qua mùa thu lại đến rồi mùa thu kết thúc, đông bớc sang, đông tàn, xuân lại ngự trị
d Những thằng bất nghĩa xin đừng tới
Để mặc thềm ta xanh sắc rêu
( Nguyễn Bính)
“ Thềm ta xanh sắc rêu” là hoán dụ lấy tình cảnh( tình cảnh không có bớc chân thăm viếng của con
ng-ời nên lớp rêu trớc thềm nhà không bị dấu chân dẫm nát, h hại mà ngày càng mọc dày hơn, xanh sắc hơn) để thay thế cho tình cảnh ( tình cảnh cô đơn, không ngời thăm hỏi của chủ nhà) Hoán dụ này làm bật ý của hai câu thơ: Nhà thơ chấp nhận cuộc sống đơn côi, một thân một mình chứ không thể giao thiệp, quan hệ với những ngời bạn bất nghĩa vô tâm
e Mà hình đất nớc hoặc còn hoặc mất
Sắc vàng nghìn xa, sắc đỏ tơng lai.
( Chế Lan Viên)
“ Sắc vàng” là hoán dụ lấy màu sắc để chỉ chế độ( chế độ cũ).“ Sắc đỏ” là hoán dụ lấy màu sắc để chỉ chế độ( chế độ mới)
h Có nhớ chăng hỡi gió rét thành Ba Lê
Một viên gạch hồng, Bác chống lại cả một mùa băng giá ( Chế Lan Viên)
“ Viên gạch hồng” là hoán dụ lấy đồ vật ( viên gạch hồng) để biểu trng cho nghị lực thép, ý trí thép của con ng-ời( Bác Hồ vĩ đại).“ Băng giá” là hoán dụ lấy hiện tợng tiêu biểu( cái lạnh ở Pa-ri) để gọi thay cho mùa( mùa
đông)
******************************
OÂN TAÄP VEÀ DAÁU CAÂU
1.Daỏu chaỏm:ẹaởt ụỷ cuoỏi caõu traàn thuaọt.
2.Daỏu chaỏm hoỷi:ẹaởt cuoỏi caõu nghi vaỏn.
3.Daỏu chaỏm than:ẹaởt cuoỏi caõu caàu khieỏn hoaởc cuoỏi caõu caỷm thaựn.
4.Daỏu phaồy:Duứng ủeồ phaõn caựch caực boọ phaọn trong caõu.
*Baứi taọp 1: ẹaởt caực daỏu caõu vaứo VD cho thớch hụùp.
a.Con coự nhaọn ra khoõng (?)
DAÁU CAÂU TIEÁNG VIEÄT
Daỏu
chaỏm
Daỏu chaỏm hoỷi Daỏu chaỏm than Daỏu phaồy
Trang 10b.Oâi thôi chú mày ơi (!) Chú mày có lớn mà chả có khôn.
c.Cá ơi,giúp tôi với (!) Thương tôi với (!)
d.Giời chớm hè (.) Cây cối um tùm (.) Cả làng thơm (.)
e.Cam (,) quýt (,) bưởi (,) là đặc sản của vùng này (.)
*Bài tập 2: Chép các VD sau và đặt dấu câu vào chỗ trống cho thích hợp.
a Ngoài đình, mõ đập chan chát, trống cái đánh thùng thùng, tù và thổi như ếch kêu.
b Chị Dậu ôm con ngồi bên phản, sờ tay vào trán chồng và sẽ sàng hỏi:
c.Đầu tiên, từ trong vườn, mùi hoa huệ, mùi hoa hồng sực nức.
d.Tùng bảo Vinh:
-Chơi ca rô đi !
-Để tớ thua ? Cậu cao thủ lắm !
A ! Tớ cho cậu xem cái này Hay lắm !
Aûnh cậu chụp lúc lên mấy mà ngộ thế ?
-Cậu nhấm to rồi ! Tớ đâu mà tớ ! Ông tớ đấy !
-Ông cậu ?
***************************************
ÔN TẬP VĂN HỌC
1.Truyện và kí:
-Bài học đường đời đầu tiên -Sông nước Cà Mau
-Bức tranh của em gái tôi -Vượt thác
-Buổi học cuối cùng -Cô Tô
-Cây tre Việt Nam -Lòng yêu nước
2.Thơ:
-Đêm nay Bác không ngu.û -Lượm
3.Văn bản nhật dụng:Là những bài viết có nội dung gần gũi,bức thiết đối với cuộc sống trước mắt
của con người và cộng đồng trong xã hội hiện đại như:thiên nhiên,môi trường,ma túy,năng lượng, dân số,quyền trẻ em
-Cầu Long Biên chứng nhân lịch sử
-Bức thư của thủ lĩnh da đỏ
-Động Phong Nha
*Bài tập 1:Viết một đoạn văn ngắn thuật lại tâm trạng người anh trong truyện “Bức tranh của em
gái tôi”khi đứng trước bức tranh được giải nhất của em gái
*Bài tập 2: Em hãy miêu tả lại ngoại hình và hành động của dượng Hương Thư trong cuộc vượt
thác của VB “Vượt thác” của Võ Quãng
*Bài tập 3: Em hãy kể tóm tắt lại diễn biến câu chuyện trong bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ”
*Bài tập 4:Viết một đọan văn ngắn khoảng 10 dòng miêu tả chuyến đi liên lạc cuối cùng và sự hi
sinh của Lượm trong bài thơ “Lượm”
*Bài tập 5: Em hãy đóng vai một hướng dẫn viên du lịch giới thiêu cho khách du lịch về những vẻ
đẹp kì ảo của Động Phong Nha qua VB đã học
**************************************