Chuong III hiệu ứng trong hóa hữu cơ

HÓA HỮU CƠTs.. Trần Thượng Quảng Bộ môn Hóa Hữu Cơ – Khoa Công Nghệ Hóa Học Trường Đại Học Bách Khoa Hà Nội... Bảng quy ước dấu một số nhóm chức 7... Hiệu ứng liên hợp C Θυι χ ϖ δ υ: 

HÓA HỮU CƠ

Ts Trần Thượng Quảng

Bộ môn Hóa Hữu Cơ – Khoa Công Nghệ Hóa Học Trường Đại Học Bách Khoa Hà Nội

CHƯƠNG III Hiệu ứng trong

hóa hữu cơ

 ΙΙΙ.1Ηι υ νγ χ µ νγ Ι (Ινδυχτιϖε Εφφεχτ)ệ ứ ả ứ

 ΙΙΙ.2Ηι υ νγ λιν η π Χ (Χονϕυγατιον Εφφεχτ)ệ ứ ợ

 ΙΙΙ.3 Ηι υ νγ σιυ λιν η π Η (ηψπερχονϕυγατιον εφφεχτ)

 ΙΙΙ 4 ς ν δ νγ τρονγ η⌠α η υ χậ ụ ữ ơ

2

III.1 Hiệu ứng cảm ứng I

 1 Κη〈ι νι µ:

 Ξτ 2 πην τ ν γι ν προπαν ϖ◊ ν−προπψλ χλορυαử đơ ả

 Κη〈χ ϖ ι προπαν, ν−προπψλ χλορυα χ⌠ λιν κ τ Χ−Χλ β πην χ χ µ νη ϖ πηα Χλ χ⌠ µ ớ ế ị ự ạ ề độ

ι ν χαο Νγυψν τ Χλ µανγ µ τ πη ν ι ν τχη µ, χ∫ν νγυψν τ Χ

δ νγ ∆ο Χươ 1 µανγ µ τ πη ν ι ν τχη δ νγ νν ι ι ν τ χ α λιν κ τ Χộ ầ đ ệ ươ đ đ ệ ử ủ ế 1 Χ– 2 β λ χη ϖ πηα Χ1 , δο ϖ ψ Χ2 χ νγ µανγ µ τ ι ν τχη δ νγ πη ν, λιν κ τ Χũ ộ đ ệ ươ ầ ế 1 Χ– 2 β πην χ χ ϖ πηα Χ1

3

Hiệu ứng cảm ứng

 Đếν λ τ λιν κ τ Χượ ế 2 Χ– 3 χ νγ β πην χ χ ϖ πηα Χ2, µ χ δ µ χ ψ υ η ν νηι υặ ở ứ độ ế ơ ề

 Σ πην χ χ κηνγ νη νγ ξ ψ ρα χ〈χ λιν κ τ Χ Χ µ◊ χ∫ν ξ ψ ρα χ〈χ λιν κ τ Χ Η.– –

 ∆ο σ κη〈χ νηαυ ϖ µ ι ν γι α χ〈χ νγυψν τ δ ν ν σ δι χηυψ ν µ τ ι ν τχη χ α ự ề độ đ ệ ữ ố ẫ đế ự ể ậ độ đ ệ ủ

χ〈χ λιν κ τ σ µ◊  ξυ τ ηι ν ηι υ νγ χ µ νγ.đ ấ ệ ệ ứ ả ứ

 Κ ηι υ: Σ δ χη χηυψ ν ελεχτρον τρονγ ηι υ νγ χ µ νγ ệ ự ị ể ệ ứ ả ứ đượχ βι υ δι ν β νγ µ ι τν τη νγ, ễ ễ ằ ũ ẳ

η νγ τ νγυψν τ χ⌠ µ ι ν νη η ν ν νγυψν τ χ⌠ µ ι ν λ ν η ν ϖ◊ µ ι τν ν◊ψ ướ ừ ử độ đ ệ ỏ ơ đế ử độ đ ệ ớ ơ ũ

χ γηι τρν τρ χ λιν κ τ σ

4

Hiệu ứng cảm ứng

 ς δ :

 Κηνγ χ⌠ σ τ〈χ νγ βν νγο◊ι τη β ν την ν⌠ χ νγ  χ⌠ ηι υ νγ ν ι τ ι

5

Quy ước về dấu của hiệu ứng cảm

ứng

 Θυψ χ: Νγυψν τ Η τρονγ λιν κ τ Χ−Η χ⌠ ηι υ νγ χ µ νγ Ι=0, τ χ λ◊ β θυα µοµεντ λ νγ ướ ử ế ệ ứ ả ứ ứ ỏ ưỡ

χ χ χ α λιν κ τ Χ−Η

 Νγυψν τ ηο χ νη⌠µ νγυψν τ χ⌠ µ ι ν λ ν, χ⌠ κη ν νγ ητ ελεχτρον µ νη η ν Η ử ặ ử độ đ ệ ớ ả ă ạ ơ đượχ χοι λ◊ ηι υ νγ χ µ νγ µ (−Ι)

 Νγυψν τ ηαψ νη⌠µ νγυψν τ χ⌠ κη ν νγ ψ ελεχτρον µ νη η ν Η ử ử ả ă đẩ ạ ơ đượχ χοι λ◊ χ⌠ ηι υ νγ ệ ứ

χ µ νγ δ νγ (+Ι)

6

Bảng quy ước dấu một số nhóm

chức

7

Đặc điểm của hiệu ứng cảm ứng

 Χ〈χ ελεχτρον σ σ δι χηυψ ν τ νγυψν τ χ⌠ µ ι ν νη ν νγυψν τ χ⌠ µ ι ν λ ν ẽ ể ừ ử độ đ ệ ỏ đế ử độ đ ệ ớ

δ χ τηεο χηι υ δ◊ι λιν κ τ ọ ề ế σ

 Ηι υ νγ χ µ νγ τ τ δ ν τηεο χηι υ δ◊ι µ χη Χ ϖ◊ τηνγ τη νγ χη θυα ϖ◊ι νγυψν τ χαχβον ệ ứ ả ứ ắ ầ ề ạ ườ ỉ ử

τη ηι υ νγ χ µ νγ  κηνγ χ∫ν ηι υ λ χ

8

Vận dụng trong hóa hữu cơ

 − Γι ι τηχη τνη αξιτ, βαζ ả ơ

 − Γι ι τηχη χηι υ η νγ χ α πη ν νγ Σ ả ề ướ ủ ả ứ Ν ,ΣΕ

9

Hiệu ứng liên hợp C

 1 Η λιν η π:

 −Η χ〈χ λιν κ τ γ µ χ〈χ λιν κ τ δ ν ϖ◊ λιν κ τ ι λυν πηιν ηο χ ξεν κ νηαυ Η λιν η π ệ ế ồ ế ơ ế đ ặ ẽ ệ ợ

ν◊ψ τη νγ χ γ ι λ◊ η λιν η π π−π

 −Η χ⌠ χ〈χ ελεχτρον π χη α χηια (ελεχτρον τ δο) λιν η π ϖ ι λιν κ τ ι θυα 1 λιν κ τ σ, ηο χ χ⌠ οβιταν π τρ νγ ι ν τ (χαχβονχατιον) λιν η π ϖ ι λιν κ τ ι θυα 1 λιν κ τ σ Η ν◊ψ

τη νγ χ γ ι λ◊ η λιν η π π−π

10

Định nghĩa hiệu ứng liên hợp

 Ηι υ νγ λιν η π λ◊ σ τ νγ τ〈χ γι α χ〈χ ελεχτρον π (π λιν η π) ϖ ι νηαυ ηο χ γι α χ〈χ ελεχτρον

π χη α χηια ϖ ι χ〈χ ελεχτρον π (λιν η π), γι α χ〈χ ελεχτρον π (λιν η π) ϖ ι οβιταν π χ∫ν τρ νγ τρονγ η λιν η π

 Χηι υ χηυψ ν δ χη ελεχτρον τρονγ ηι υ νγ λιν η π χ κ ηι υ β νγ µ ι τν χονγ , η νγ

ϖ πηα νγυψν τ ηαψ νη⌠µ νγυψν τ χ⌠ κη ν νγ ητ ελεχτρον (δο σ χηνη λ χη ϖ µ ề ử ử ả ă ự ẹ ề độ

ι ν γψ νν), ηο χ η νγ τ πηα χ π ελεχτρον π χη α χηια ϖ◊ο λιν κ τ π, ηο χ τ λιν κ τ π ϖ◊ο οβιταν π τρ νγ

 Κ ηι υ Χ

11

Hiệu ứng liên hợp C

 Θυι χ ϖ δ υ:

 + nguyên tử hay nhóm nguyên tử hút electron về phía mình thể hiện hiệu ứng liên hợp âm – Cs

 + nguyên tử hay nhóm nguyên tử đẩy electron ra khỏi phía mình sẽ thể hiện hiệu ứng liên hợp dương + Cs

12

Đặc điểm của hiệu ứng liên hợp

 − Κηνγ γι µ τηεο χηι υ δ◊ι µ χη χαχβον ηαψ ν⌠ι χ〈χη κη〈χ ηι υ νγ λιν η π χ⌠ τ〈χ δ νγ τρν

συ τ χηι υ δ◊ι µ χη χαχβον χ α η

 − Ηι υ νγ λιν η π χη χ⌠ ηι υ λ χ µ νη τρν η λιν η π πη νγ

 − Σ δ χη χηυψ ν ελεχτρον π λ◊µ ξυ τ ηι ν χ〈χ ι ν τχη δ νγ πη ν ϖ◊ µ πη ν ξεν κ νηαυ

13

Vận dụng trong hóa hữu cơ

 Γι ι τηχη χ χη χ〈χ πη ν νγ ελεχτροπηιλ ϖ◊ νυχλεοπηιλ

 νη η νγ σ ν πη µ χ α πη ν νγ η υ χ

 Γι ι τηχη β ν ϖ νγ χ α χ〈χ σ ν πη µ τρυνγ γιαν, χ〈χ χαχβοχατιον, χαχβανιον

14

Hiệu ứng siêu liên hợp H

 Địνη νγη α: λ◊ ηι υ νγ ξ ψ ρα δο σ τ νγ τ〈χ χ α χ〈χ οβιταν κιν κ τ ĩ ệ ứ ả ự ươ ủ ế σ τρονγ λιν κ τ Χ−Η (Ν−Η)

ϖ ι χ〈χ οβιταν ελεχτρον π θυα 1 λιν κ τ σ ηαψ χ∫ν γ ι λ◊ σ τ νγ τ〈χ σ ϖ◊ο π θυα λιν κ τ σ

 Χ 3 λιν κ τ Χ−Η υ λιν κ τ ϖ ι λιν κ τ π θυα 1 λιν κ τ σ

 Κ ηι υ Η

 χ βι υ δι ν β νγ µ ι τν χονγ τ χ〈χ λιν κ τ Χ−Η ν λιν κ τ σ η νγ ϖ πηα λιν κ τ π

15

Vận dụng

 ∆ψ ηι υ νγ σιυ λιν η π χ α νη⌠µ ανκψλ:

 Τρονγ η⌠α η υ χ , ηι υ νγ σιυ λιν η π τη νγ χ δνγ γι ι τηχη ϖ β ν χ〈χ σ ν πη µ,

γι ι τηχη ϖ β ν ϖ ν νγ λ νγ χ α χ〈χ χη τ τρονγ θυ〈 τρνη πη ν νγ ϖ◊ τνη λινη νγ χ α νγυψν τ Η

16