Như chúng ta đã biết,Tự nhiên xã hội lớp 3 theo chương trình đổi mới đã tích hợp nội dung khoa học về sức khỏe con người, coi tự nhiên xã hội , coi con người, coi tự nhiên, con người và xã hội là một thể thống nhất có mối quan hệ qua lạ. Trong đó, con người với những hoạt động của mình là cầu nối giữa tự nhiên với xã hội. Học môn tự nhiên và xã hội lớp 3 giúp cho học sinh lĩnh hội một số kiến thức cơ bản ban đầu về con người và sức khỏe, một số sự vật hiện tượng đơn giản trong tự nhiên xã hội. Bước đầu hình thành và phát triển những kĩ năng cơ bản;Kĩ năng quan sát, so sánh để tìm ra sự giống và khac nhau của sự vật hiện tượngKĩ năng phân tich thông tin để biết vai trò, ích lợi của tự nhiên đối với xã hội và đối với đời sống con người. Bước đầu hình thành cho học sinh những thái độ và hành vi đúng đắn đối với con người và xã hội, biết yêu thiên nnhieencon người và xã hội.
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI Phòng giáo dục và đào tạo huyện Hoài Đức
==============
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP QUAN SÁT TRONG DẠY HỌC
TỰ NHIÊN VÀ XÃ HỘI LỚP 3
NĂM HỌC : 2014 - 2015
MÃ SKKN
Trang 21 PHẦN MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài :
Như chúng ta đã biết,Tự nhiên xã hội lớp 3 theo chương trình đổi mới đã
tích hợp nội dung khoa học về sức khỏe con người, coi tự nhiên xã hội , coi conngười, coi tự nhiên, con người và xã hội là một thể thống nhất có mối quan hệqua lạ Trong đó, con người với những hoạt động của mình là cầu nối giữa tựnhiên với xã hội
Học môn tự nhiên và xã hội lớp 3 giúp cho học sinh lĩnh hội một số kiếnthức cơ bản ban đầu về con người và sức khỏe, một số sự vật hiện tượng đơngiản trong tự nhiên xã hội
Bước đầu hình thành và phát triển những kĩ năng cơ bản;
- Kĩ năng quan sát, so sánh để tìm ra sự giống và khac nhau của sự vật hiệntượng
- Kĩ năng phân tich thông tin để biết vai trò, ích lợi của tự nhiên đối với xãhội và đối với đời sống con người
- Bước đầu hình thành cho học sinh những thái độ và hành vi đúng đắn đốivới con người và xã hội, biết yêu thiên nnhieencon người và xã hội
Tự nhiên và Xã hội là môn học cung cấp cho học sinh những kiến thức cơbản ban đầu về các sự việc hiện tượng trong tự nhiên, xã hội và trong các mốiquan hệ của con người, xảy ra xung quanh các em Bên cạnh các môn học chínhnhư Toán,Tiếng Việt,Tự nhiên xã hội trang bị cho các em những kiến thức cơbản của bậc học góp phần bồi dưỡng nhân cách toàn diện cho trẻ
Hoà cùng với công cuộc đổi mới mạnh mẽ về phương pháp, hình thức tổchức dạy học trên toàn ngành, môn Tự nhiên xã hội cũng có những bước chuyểnmình, từng bước vận dụng thay đổi linh hoạt các phương pháp dạy học nhằmtích cực hoá các hoạt động của học sinh, phát huy tính chủ động sáng tạo củahọc sinh trong quá trình lĩnh hội tri thức
Phương pháp quan sát là phương pháp đặc trưng, thường được sử dụngkhi dạy học môn Tự nhiên xã hội và đặc biệt là đối với học sinh ở giai đoạn1.Học sinh quan sát chủ yếu là để nhận biết hình dạng, đặc điểm bên ngoài của
sự vật hiện tượng đang diễn ra trong môi trường tự nhiên, trong cuộc sống Khiđược sử dụng các giác quan tiếp cận trực tiếp với sự vật, hiện tượng (sờ mó,ngửi, nếm, mổ xẻ, nhìn, nghe….) để lĩnh hội tri thức học sinh sẽ thích thú hơntrong học tập
Tuy nhiên, trên thực tế việc sử dụng phương pháp quan sát trong dạy học
Tự nhiên và Xã hội vẫn chưa được thực hiện một cách đúng mức Việc dạy học
Tự nhiên và Xã hội chỉ diễn ra khô khan, cứng nhắc, mang tính chất đối phó chođầy đủ chương trình Học sinh, phụ huynh và thậm chí cả giáo viên vẫn cho rằngmôn học này là phụ nên không chuyên tâm để ý, nên hay bị cắt giảm thời lượng
để dành thời gian cho hai môn học chính: Toán và Tiếng Việt vốn có lượng kiếnthức nhiều Chính vì thế, khi dạy học giáo viên sử dụng phương pháp quan sátchưa linh hoạt, thành thạo, còn học sinh thì lúng túng khi quan sát, chưa thực sự
Trang 3chủ động trong chiếm lĩnh tri thức Vì vậy các em chưa hứng thú với việc họcmôn Tự nhiên và Xã hội Do đó, giờ dạy không đạt hiệu quả cao
Tổ chức tốt quan sát trong giờ học Tự nhiên và Xã hội sẽ giúp cho học sinhhứng thú học tập hơn, hiểu bài nhanh hơn sâu hơn, bài lâu hơn làm cho các emthích học, ham học, ham tìm tòi, học hỏi Thông qua quan sát, học sinh đượccủng cố kiến thức và được mở rộng kiến thức mới( đưa vào vốn sống, vốn hiểubiết của các em) Qua đó các em biết thêm nhiều cái hay, cái đẹp của tự nhiên và
xã hội.Trong các tiết học Tự nhiên và Xã hội, việc tổ chức quan quan sát cứ lúcnào đều rất quan trọng, nó làm cho tiết học thoải mái dễ chịu hơn, học sinh tiếpthu tích cực hơn
Vấn đề cần giải quyết là giáo viên cần có ý thức và sử dụng phương phápquan sát một cách hiệu quả trong dạy học Tự nhiên và Xã hội Xuất phát từ thựctiễn như vậy, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:
dạy học Tự nhiên và xã hội- Lớp 3
1.2 Mục đích nghiên cứu
- Tìm hiểu tầm quan trọng của môn Tự nhiên và Xã hội ở lớp 3 theo
chương trình đổi mới
- Nghiên cứu nội dung chương trình sách giáo khoa và hình thức luyệntập (dạy và học ) trong giờ Tự nhiên và xã hội lớp 3 như thế nào?
- Đưa ra một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng phương pháp quansát trong dạy học Tự nhiên và xã hội lớp 3 theo hướng đổi mới
- Rút ra bài học cho bản thân
1.3 Đối tượng nghiên cứu:
- Học sinh lớp 3
- Hoạt động dạy và học trong giờ Tự nhiên và xã hội
1.4 Các phương pháp nghiên cứu:
Trong qua trình nghiên cứu, tôi đã áp dụng một số phương pháp sau:
- Tìm hiểu tầm quan trọng của môn Tự nhiên và Xã hội ở lớp 3
- Rèn luyện các kĩ năng hướng dẫn học sinh quan sát
a Kĩ năng xác định tình huống sử dụng
b Kĩ năng lựa chọn đối tượng quan sát
c Kĩ năng xác định mục đích quan sát
d Kĩ năng tổ chức cho học sinh quan sát
e Kĩ năng đặt câu hỏi, soạn thảo phiếu học tập sau khi quan sát.Trong các phương pháp trên, khi nghiên cứu tôi vận dụng hài hoà các phươngpháp để đạt kết quả tối ưu nhất
1.5 Thời gian thực hiện :
Năm học 2014 - 2015
Trang 42.NỘI DUNG ĐỀ TÀI
2.1 Cơ sở lý luận và thực tế
2.1.1 Cơ sở lý luận
- Ở lứa tuổi Tiểu học cơ thể của trẻ đang trong thời kì phát triển về thế sức dẻodai của cơ thể cũng thấp nên trẻ không thể làm lâu một cử động đơn điệu, dễmệt mỏi nhất là khi hoạt động quá lâu và ở phòng học nhỏ
- Học sinh Tiểu học dễ nhớ nhưng chóng quên nhất là khi các em không tậptrung cao độ.Vì vậy, người giáo viên phải tạo ra hứng thú trong học tập và họcsinh phải thường xuyên được luyện tập
- Học sinh Tiểu học rất dễ xúc động và thích tiếp xúc với một sự vật, hiệntượng nào đố nhất là những hình ảnh gây cảm xúc mạnh
- Trẻ hiếu động, ham hiểu biết cái mới nên dễ gây cảm xúc mới song các emchóng chán Do vậy trong dạy học giáo viên phải sử dụng nhiều đồ dùng dạyhọc, đưa học sinh đi tham quan, đi thực tế, tăng cường thực hành để củng cốkhắc sâu kiến thức
2.2 Nội dung chương trình môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3.
Nội dung chương trình Tự nhiên và Xã hội lớp 3 có 3 chủ đề gồm 70 tiết của 35tuần Trong đó có 63 bài học mới và 7 bài ôn tập được phân phối:
- Con người và sức khoẻ: 16 bài mới và 2 bài ôn tập.
- Xã hội: 18 bài mới và 3 bài ôn tập.
- Tự nhiên: 29 bài mới và 2 bài ôn tập.
2 3 Sách giáo khoa môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3:
Sách giáo khoa môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 được chia làm 3 chủ đề, vớimọi chủ đề được phân bằng những dải màu khác, sách có kênh hình chiếm ưuthế đã thực sự là nội dung học tập chính Những hình ảnh trong sách giáo khoa
Trang 5đóng vai trò kép, vừa làm nhiệm vụ cung cấp thông tin, vừa làm nhiệm vụ chỉdẫn học tập Kênh chữ ngắn gọn chủ yếu là các lệnh đưa ra một cách ngắn gọnxúc tích, dễ hiểu, dễ nhớ Kênh chữ xuất hiện với vai trò cung cấp thông tin.Cách trình bày một bài và các “lệnh” chỉ dẫn cho học sinh một chuỗi các trình tựhọc tập như quan sát thực hành, liên hệ thực tế và trả lời để học sinh chiếm lĩnh
kiến thức mới
* Các kiến thức trong bài Tự nhiên và Xã hội được thể hiện chủ yếu bởi
tranh ảnh Riêng ở mảng kiến thức Con người và Sức khoẻ học sinh được học
trong 18 bài từ tuần 1 đến tuần 9 nội dung cơ bản là tìm hiểu về các cơ quan:Vận động, Tuần hoàn, hô hấp, Thần kinh cách vệ sinh phòng trừ các bệnhliên quan các cơ quan đó
* Ở mảng kiến thức xã hội học sinh được tìm hiểu thêm, sâu hơn về gia
đình và các thế hệ trong gia đình,một số hoạt động ở trường Đặc biệt học sinhđược khám phá các hoạt động Nông nghiệp, Công nghiệp,Thương mại,Thôngtin liên lạc trong tỉnh và các nước,học về Làng quê và đô thị Mảng kiến thứcnày dài trong 20 bài (10 tuần)
* Mảng kiến thức về Tự nhiên học sinh được tìm hiểu về thực vật, động
vật học đến chi tiết các bộ phận của, rễ, hoa, quả, lá Học về Mặt trời, Mặt trăng
và các hành tinh trong hệ mặt trời song tất cả mới chỉ dừng lại ở kiến thức sơđẳng, ở mảng này có một số bài rất gần gũi thực tế với học sinh như (Tôm, cua,
cá, chim, thú ) Bên cạnh đó Tự nhiên - Xã hội lớp 3 cũng cung cấp cho họcsinh về năm, tháng, mùa các đới khí hậu và bề mặt của Lục địa
Tóm lại: Nội dung kiến thức trong toàn bộ sách Tự nhiên và Xã hội lớp 3 được phát triển theo nguyên tắc từ gần đến xa, dẫn dắt học sinh quan sát mở rộng vốn
hiểu biết từ bản thân đến gia đình, trường học, từ cuộc sống xã hội xung quanhđến thiên nhiên rộng lớn, từ những cây cối, con vật thường gặp đến mặt trời, tráiđất và mặt trăng
2 4 Nhu cầu về phương pháp dạy học :
Học sinh Tiểu học có trí thông minh khá nhạy bén sắc sảo, có óc tưởngtượng phong phú Đã là tiền đề tốt cho việc phát triển tư duy nhưng rất dễ bịphân tán, rối trí nếu bị áp đặt, căng thẳng, quá tải Chính vì thế nội dung chươngtrình, phương pháp giảng dạy, hình thức chuyển tải, truyền đạt làm thế nào chophù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi là điều không thể xem nhẹ Đặc biệt đối với họcsinh lớp 3, giờ học sẽ trở nên nặng nề, không duy trì được khả năng chú ý quan sátcủa các em nếu các em chỉ có nghe và làm theo
Muốn giờ học có hiệu quả thì đòi hỏi người giáo viên phải đổi mới
phương pháp dạy học tức là kiểu dạy học “Lấy học sinh làm trung tâm” hướng
tập trung vào học sinh, trên cơ sở hoạt động của các em Giáo viên là người địnhhướng, tổ chức ra những tình huống học tập nó kích thích óc tò mò và tư duy độclập Muốn các em học được thì trước hết giáo viên phải nắm chắc nội dung củamỗi bài và lựa chọn, vận dụng các phương pháp sao cho phù hợp, bài nào thì sử
Trang 6dụng các phương pháp quan sát trực quan, thuyết trình, trò chơi hoặc hoạt độngnào thì sử dụng phương pháp giảng giải, kiểm tra, thí nghiệm nhưng phải chú ýđến đặc điểm tâm sinh lý của học sinh Tiểu học.
Học sinh lớp 3 vẫn còn quan sát sự vật hiện tượng dưới dạng tổng thể, đơngiản Năng lực suy luận của các em còn kém, trong khi đã lượng kiến thứctruyền đạt thì nhiều và ẩn dưới dạng tranh vẽ, yêu cầu và phần bài học đóngkhung rất khô cứng Nếu không hướng dẫn các em quan sát để khai thác phùhợp thì rất dễ dẫn đến việc học sinh chán học môn tự nhiên xã hội Giáo viêncần phải cập nhật, đổi mới phương pháp để giúp học sinh phát huy tính tích cựcchủ động sáng tạo trong học tập, giúp học sinh hoạt động nhiều đi theo đúng cáccon đường mà các nhà khoa học đã đi tìm ra kiến thức đó.Từ đó, học sinh hứngthú hơn với việc học tập môn Tự nhiên xã hội
Tuy nhiên không có phương pháp dạy học nào là tối ưu.Vì vậy, giáo viêncần phải biết phối hợp các phương pháp một cách nhuần nhuyễn,linh hoạt Song,trong mỗi bài học phương pháp quan sát lại chiếm một phần lớn thời lượng đểphân tích tìm ra kiến thức Đó cũng là lí do khiến tôi lựa chọn đề tài này
Ngày 17.9.2014 tôi đã điều tra tâm lí của học sinh bằng phiếu trắc nghiệmsau:
Phiếu trắc nghiệm tâm lí
Đánh dấu "X" vào trước ý em cho là đúng
1 Em có thích học môn Tự nhiên - Xã hội không?
2 Giờ học Tự nhiên - Xã hội là:
Một giờ học sôi nổi
Một giờ học tẻ nhạt vì phải thực hiện tuần tự các lệnh theo yêu cầu SGK.Một giờ học mà em thích nhất vì em cảm thấy thoải mái (học mà chơi,chơi mà học)
Kết quả thu được:
Nội dung
Kết quả
1 Có thích học môn Tự nhiên - Xã hội
Không thích học môn Tự nhiên - Xã hội
1028
26,3 73,7
83021,1 78,9
Trang 72 Giờ học Tự nhiên - Xã hội là
Một giờ học sôi nổi
Một giờ tẻ nhạt vì phải thực hiện tuần tự các lệnh
trong sách giáo khoa
Một giờ mà em thích nhất
5330
13,2 86,8 0
5330
13,2 86,8 0
Ngày 18 9.2014 tôi đã kiểm tra 2 lớp 3A và 3B với đề bài sau:
Thời gian: 5 phút
Đề bài:
1 Chọn các từ trong khung điền vào chỗ chấm ( ) cho phù hợp
Các bô nic, ô - xi, khói, bụi, vi khuẩn, ô nhiễm, các bô nicKhông khí trong lành là không khí chứa nhiều ít khí , , , Không khí chứa nhiều khí hoặc khói, bụi, vi khuẩn là không khí bị
2 Viết chữ Đ vào trước câu trả lời đúng, S vào trước câu trả lờisai
Bệnh nào dưới đây thuộc bệnh đường hô hấp?
Kết quả thu được.
số câu hỏi
Số HS trả lờiđúng 50-60% sốcâu hỏi
Dưới 50%
2.6 Thiết kế nghiên cứu:
+ Chọn 2 lớp nguyên vẹn để tham gia nghiên cứu
2.7 Quy trình nghiên cứu:
Thống nhất về thiết kế bài dạy, kiểm tra, đánh giá học sinh.
* Soạn bài
+ Tôi dạy lớp thực nghiệm 3A: Khi soạn bài và giảng dạy trên lớp có sửdụng phương pháp quan sát (cụ thể các cách quan sát khác nhau: mắt nhìn, tainghe, tay sờ, mũi ngửi, để kiểm tra bài cũ, hình thành kiến thức nội dung bàimới, thực hành trên đồ dùng, trò chơi, tùy vào nội dung từng bài) trong các giờdạy môn Tự nhiên và Xã hội
Trang 8+ Lớp đối chứng 3B: Khi soạn bài và giảng dạy trên lớp không cần chú ý
sử dụng phương pháp quan sát, quy trình soạn, giảng được tiến hành bìnhthường
* Đánh giá, xếp loại học sinh ở cả hai lớp thực hiện theo Thông tư số
30/2015/BGD&ĐT, ngày 15 tháng 10 năm 2015 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục vàĐào tạo ban hành về Quy định đánh giá và xếp loại học sinh tiểu học
* Tiến hành thực nghiệm
Thực nghiệm nghiên cứu trong năm học 2014-2015, cụ thể:
Hai lớp vẫn thực hiện theo Kế hoạch dạy học theo quy định của Bộ Giáodục và Đào tạo ban hành về Chương trình giáo dục phổ thông và thời khóa biểucủa nhà trường để đảm bảo tính khách quan, tự nhiên
2.8 Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng phương pháp quan sát trong dạy học Tự nhiên và Xã hội lớp 3
2 8.1 Tìm hiểu về tầm quan trọng của môn học Tự nhiên và Xã hội.
Môn tự nhiên và Xã hội lớp 3 chương trình mới đã tích hợp với nội dungkhoa học về sức khoẻ con người, coi tự nhiên, con người và xã hội là một thểthống nhất có mối quan hệ qua lại Trong đó, con người với những hoạt độngcủa mình vừa là cầu nối giữa tự nhiên với xã hội
- Học môn Tự nhiên và Xã hội lớp 3 giúp cho học sinh lĩnh hội một sốkiến thức cơ bản ban đầu về con người và sức khoẻ, một số sự vật, hiện tượngđơn giản trong tự nhiên và xã hội
- Bước đầu hình thành và phát triển những kĩ năng tự chăm sóc sức khoẻbản thân, ứng xử hợp lí trong đời sống để phòng chống một số bệnh tật và tainạn
- Hình thành cho học sinh những thái độ và hành vi:
+ Có ý thức thực hiện các quy tắc giữ gìn vệ sinh, an toàn cho bản thân, giađình và cộng đồng
+ Yêu thiên nhiên, gia đình, trường học và quê hương
Tự nhiên và Xã hội là môn học cung cấp, trang bị cho học sinh những kiến thứcban đầu, cơ bản về tự nhiên và xã hội trong cuộc sống hàng ngày xảy ra xungquanh các em.Vì thế học sinh đã có vốn sống, vốn hiểu biết ban đầu về tự nhiên
và xã hội Đây là điều kiện thuận lợi để học tập tốt mônTự nhiên và Xã hộinhưng đồng thời nó cũng chính là điểm gây trễ nải trong việc học tập môn họcnày vì học sinh, phụ huynh hay ngay cả giáo viên cũng cho rằng những điều đãbiết rồi thì không cần học Để có nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng củamôn học Tự nhiên và Xã hội thì cần tổ chức chuyên đề, thường xuyên nhắc nhởtrong các buổi sinh hoạt chuyên môn làm cho giáo viên nắm được: Những hiểubiết ban đầu của học sinh về cuộc sống và thế giới xung quanh em chỉ là nhữnghiểu biết tản mạn, chưa mang tính bản chất mà chỉ mới chỉ nằm ở hình thức, tồntại ở bên ngoài sự vật hiện tượng Việc học tập môn Tự nhiên và Xã hội giúp
Trang 9học sinh tiếp cận với thế giới xung quanh bằng những phương pháp khoa học,phù hợp với trình độ của các em.
Khi đã nhận thức được tầm quan trọng của môn Tự nhiên và Xã hội thì giáoviên cần trau dồi phương pháp dạy học môn học sao cho hiệu quả nhất Màphương pháp đặc trưng của môn học là phương pháp quan sát Hầu hết các bàiTN-XH ở lớp 3 đều có sử dụng đến phương pháp quan sát Giáo viên cần sửdụng nhuần nhuyễn phương pháp quan sát trong dạy học Tự nhiên và Xã hội 3
2.8.2 Cần rèn luyện các kĩ năng hướng dẫn học sinh quan sát.
Để sử dụng phương pháp quan sát có hiệu quả thì giáo viên cần rèn luyệncho mình các kĩ năng phục vụ cho tổ chức quan sát Việc phối hợp thực hiệnlinh hoạt các kĩ năng hướng dẫn quan sát sẽ đem lại kết quả cao cho việc học tậpmôn Tự nhiên và Xã hội Các kĩ năng hướng dẫn quan sát bao gồm:
2.8.2.1 Kĩ năng xác định tình huống sử dụng.
Giáo viên cần biết khi nào thì sử dụng phương pháp quan sát Việc xácđịnh được tình huống sử dụng phương pháp quan sát làm cho bài dạy hiệu quảhơn Giáo viên nên sử dụng phương pháp quan sát để khai thác kiến thức từ các
sự vật, hiện tượng và sử dụng vào thời gian đầu của tiết học để tạo hứng thú làmviệc của học sinh
Trong phần khai thác kiến thức mới ở Chủ điểm: Con người và sức khỏe
Ví dụ :
Bài 15: VỆ SINH THẦN KINH I.MỤC TIÊU:
-Nêu được một số việc cần làm để giữ gìn, bảo vệ cơ quan thần kinh
- Biết tránh những việc làm có hại đối với thần kinh
II.KĨ NĂNG SỐNG CƠ BẢN
-Kĩ năng tự nhận thức
-Kĩ năng tìm kiếm và xử lý thông tin
- Kĩ năng làm chủ bản thân
III.ĐỒ DÙNG DẠY - HỌC: -Các hình trong SGK
IV.HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC CHỦ YẾU
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh 1.Bài cũ
2 Bài mới: Giới thiệu bài - Ghi bảng
HS đọc đầu bài
Nêu mục tiêu
Hoạt động 1: Quan sát và thảo luận.
Quan sát hình trang 32 SGK, đặt và trả lời câu
hỏi
Tranh vẽ gì?
Việc làm trong tranh có lợi hay có hại đối với cơ
-HS đọc-H/s lắng nghe
Trang 10quan thần kinh? Vì sao?
Tìm thêm một số việc làm có lợi, có hại đối với
cơ quan thần kinh
Gv chốt
Kết luận:Những việc làm vừa sức, thoải mái,trạng
thái vui vẻ, được mọi người yêu thương sẽ có lợi
cho cơ quan thần kinh…
Giáo dục HS những việc nên làm và những việc
không nên làm để bảo vệ cơ quan thần kinh
Hoạt động 2: Đóng vai
Quan sát hình trang 33 SGK:Thảo luận nhóm
đôi
Các trạng thái trong hình vẽ có lợi hay có hại đối
với cơ quan thần kinh? Vì sao?
GV kết luận : Chúng ta cần luôn vui vẻ với mọi
người Điều đó có lợi cho cơ quan thần kinh Sự
tức giận hay sợ hãi, lo lắng đều có hại cho cơ
quan thần kinh vì làm cho thần kinh căng thẳng
-Giáo dục
Hoạt động 3 : Làm việc với SGK.
-GV yêu cầu cầu thảo luận
Quan sát hình 9 trang 33 SGK và trả lời theo gợi
ý Những gì dưới đây nếu đưa vào cơ thể sẽ gây
hại cho cơ quan thần kinh?
-HS thảo luận
-GV gọi một số HS lên trình bày trước lớp
- Nêu tác hại của một số đồ uống nếu đưa vào cơ
thể
Kể thêm một số đồ ăn nếu đưa vào cơ thể sẽ có
lợi cho cơ quan thần kinh
- GV chốt
-HS làm việc theo nhóm-Cá nhân trình bày-H/s theo
-HS đọc
HS lắng nghe
-H/s quan sát và trả lời-Đại diện trình bày-1 vài H/s nêu-HS kể thêm-H/s lắng nghe
Trang 11- Kết luận: Để bảo vệ sức khỏe và cơ quan thần
kinh, chúng ta cần ăn đủ chất, điều độ Cần tránh
xa ma túy
Bài học:Để bảo vệ sức khỏe và cơ quan thần
kinh, chúng ta cần nghỉ ngơi, vui chơi, làm việc
vừa sức, tạo không khí vui vẻ, thoải mái, ăn uống
Một số tranh học được quan sát khi học bài Vệ sinh thần kinh
Bạn nhỏ đang ngủ Có lợi cho cơ quan thần kinh Vì khi đó thần kinh
được nghỉ ngơi, thư giãn.
Trang 12Bạn nhỏ đọc sách đến 11 giờ đêm.Có hại cho cơ quan thần kinh.Vì đọc sách khuya làm thần kinh bị mệt mỏi
Trong phần khai thác kiến thức mới ở Chủ điểm Xã hội giáo viên tổ chức cho
học sinh quan sát để tìm ra nội dung của bài học qua tranh ảnh hoặc quan sát để tìm ra những việc nên làm và không nên làm
Trong phần khai thác kiến thức mới ở Chủ điểm Tự nhiên giáo viên tổ chức
cho học sinh quan sát qua cây cối, con vật hoặc tranh ảnh đặc điểm của thân, lá, mùi vị, màu sắc, hình dáng, kích thước, qua quan sát để so sánh chúng với nhau… có đặc điểm gì chung, có gì đặc biệt Sau khi quan sát, để khai thác kiến
thức cần đạt thì giáo viên sử dụng đến phương pháp hỏi đáp, giảng giải…
Ví dụ khai thác kiến thức mới ở Chủ điểm Tự nhiên
Tự nhiên xã hội
Bài 40: THỰC VẬT
I.MỤC TIÊU:
- Biết được cây đều có rễ, thân, lá, hoa, quả
-Nhận ra sự đa dạng và phong phú của thực vật
-Quan sát hình vẽ hoặc vật thật và chỉ được thân, rễ, lá, hoa, quả của một số cây
II.KĨ NĂNG SỐNG CƠ BẢN.
-Kĩ năng tìm kiếm và xử lí các thông tin: phân tích, so sánh tìm đặc điểm giống
và khác nhau của các loài cây
-Kĩ năng hợp tác: Làm việc nhóm để hoàn thành nhiệm vụ
III.ĐỒ DÙNG DẠY- HỌC: Tranh SGK
IV.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC:
Trang 13Hoạt động của giáo viên Hoạt động của HS 1.Bài cũ: - GV nhận xét tiết ôn tập tiết trước.
2 Bài mới: Giới thiệu bài - Ghi bảng
Hoạt động 1: Quan sát theo nhóm ngoài thiên nhiên
* Mục tiêu: -Nêu được những điểm giống nhau và
khác nhau của cây cối xung quanh
- Nhận ra sự đa dạng của thực vật trong tự nhiên
* Cách tiến hành:
Bước 1: Tổ chức, hướng dẫn
- GV chia lớp thành 4 nhóm, phân khu vực quan sátcho từng nhóm
Bước 2: Làm việc theo nhóm ngoài thiên nhiên.
-1 số HS nêu lại nhiệm vụ Các nhóm khác quan sát
- Nhóm trưởng điều khiển các bạn quan sát, chỉ và nóitên các cây, nêu điểm giống, khác nhau về hình dạng,kích thước của các cây dó
Bước 3: Làm việc cả lớp:
- Đại diện các nhóm báo cáo
-GVgiúp HS nhận ra sự đa dạng và phong phú củathực vật
*KL: Xung quanh ta có rất nhiều cây Chúng có kích
thước, hình dáng khác nhau Mỗi cây thường có rễ, thân, lá, hoa và quả.
- GV giới thiệu tên 1 số cây T76,77 SGK
Hoạt động 2: Làm việc cá nhân
* Mục tiêu: Biết vẽ và tô màu một số cây
* Cách tiến hành:
Bước 1: Yêu cầu HS sử dụng bút, giấy A4 để vẽ 1 số
cây em quan sát được
- Vẽ cây vào giấy
- GV lưu ý cho HS ghi chú tên cây, các bộ phận củacây trên hình vẽ
-Đại diện trình bày-H/s lắng nghe
-H/s quan sát tranh SGK
-H/s chuẩn bị giấy, bút-H/s thực hành vẽ
-Trình bày, bổ sung-H/s nhận xét-H/s giới thiệu tranh vẽ
-H/s nêu-H/s lắng nghe
Trang 14Học sinh đang quan sát cây
2.8.2.2 Kĩ năng lựa chọn đối tượng quan sát.
Giáo viên cần xác định được lượng kiến thức cần đạt Từ đã xác định được đốitượng để khai thác lượng kiến thức đó Đối tượng quan sát có thể là các hiệntượng diễn ra trong cuộc sống hàng ngày: tranh ảnh, mô hình….Song nên tối đalựa chọn vật thật cho học sinh quan sát Vì quan sát vật thật giúp cho học sinh trigiác trực tiếp vận dụng được nhiều giác quan trong quan sát, giúp cho tiết họcsinh động hơn Khi không có điều kiện tiếp xúc với vật thật thì mới sử dụng môhình, tranh ảnh
VD: Khi dạy bài về Thân cây, Rễ cây, Lá cây, Hoa, Quả không nên chỉ
lựa chọn tranh ảnh mà nên sử dụng chính cây, lá, hoa, quả thật để cho học sinhquan sát khai thác kiến thức cần chiếm lĩnh một cách sinh động, dễ nhớ nhất.Kết hợp sử dụng đến mô hình, tranh ảnh trình chiếu những cây cối, hoa, lá, quảkhác miền để làm phong phú thêm vốn sống cho học sinh
Trong nhiều trường hợp, giáo viên nên phối hợp cả vật thật và tranh ảnh, môhình để quan sát Vì tranh ảnh và mô hình thể hiện được sự vật, hiện tượng ởtrạng thái tĩnh và có sự khái quát cao