Trang bị những phương pháp làm việc với sử liệu, từ phương pháp sưu tầm, lựa chọn và đọc sử liệu đến phương pháp xác định bản gốc, xác định tính xác thực của sử liệu và xác định độ tin cậy của các thông tin từ sử liệu để người học có thể thực hiện tốt các thao tác sử liệu học trong hoạt động nghiên cứu lịch sử.
Trang 1Đại học Quốc gia Hà Nội
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Khoa: Lịch sử
ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC: Các phương pháp sử liệu học
The Methods of Historical Source Research
1 Thông tin về giảng viên
- Họ và tên: Phạm Xuân Hằng
Học vị: Phó giáo sư, Tiến sĩ
Thời gian, địa điểm làm việc:
+ Thời gian: Chiều thứ 3
+ Địa điểm: Khoa Lịch sử, Nhà B, Trường ĐHKHXH & NV
Địa chỉ liên hệ:
Điện thoại: 9343264
Email: hangbtg@yahoo.com
Các hướng nghiên cứu chính: - Lý luận sử liệu học
- Các loại hình sử liệu cụ thể
-:
2
: 0912.760.864
Email: hiendinhthuy@yahoo.com
2 Thông tin chung về môn học
- Tên môn học: Các phương pháp sử liệu học
- Mã môn học: HIS 6050
- Số tín chỉ: 02
- Môn học: Bắt buộc:
- Địa chỉ khoa/bộ môn phụ trách môn học: Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
3 Mục tiêu của môn học
Trang 2- Mục tiêu kiến thức: Trang bị cho người học tri thức về các phương pháp sử liệu học (phương pháp sưu tầm, phân loại và phê phán sử liệu)
- Mục tiêu kỹ năng: Trang bị cho người học nắm được các kỹ năng:
- Sưu tầm, phân loại, phân tích sử liệu (phê phán sử liệu) đối với từng nguồn sử liệu lịch
sử Việt Nam để đảm bảo tài liệu lịch sử dùng cho nghiên cứu lịch sử là xác thực và thông tin sử liệu là đáng tin cậy
- Sưu tầm, phân loại, phân tích sử liệu phục vụ các đề tài nghiên cứu lịch sử cụ thể
4 Tóm tắt nội dung môn học: Trang bị những phương pháp làm việc với sử liệu, từ phương
pháp sưu tầm, lựa chọn và đọc sử liệu đến phương pháp xác định bản gốc, xác định tính xác thực của sử liệu và xác định độ tin cậy của các thông tin từ sử liệu để người học có thể thực hiện tốt các thao tác sử liệu học trong hoạt động nghiên cứu lịch sử
5 Nội dung môn học, hình thức tổ chức dạy và học
Tổng:
30
hành, điền dã: 0
Tự học, tự nghiên cứu: 10
Lý thuyết:
14
Bài tập: 0
Thảo luận: 6
Chương 1 Sử liệu học là khoa
học nghiên cứu về nguồn
1.1 Hệ thống các khái niệm,
thuật ngữ
1.2 Vị trí của nguồn sử liệu
trong nhận thức lịch sử
Chương 2 Các đặc trưng phân
loại nguồn
2.1 Đặc trưng thành văn, không
thành văn
2.2 Đặc trưng trực tiếp, gián
tiếp phản ánh
2.3 Đặc trưng thời gian không
gian lịch sử
Chương 3 Phương pháp sưu
tầm, lựa chọn và đọc sử liệu
3.1 Sưu tầm, lựa chọn sử liệu
theo đề tài
Trang 33.2 Đọc sử liệu
Chương 4 Phương pháp xác
định bản gốc
4.1 Vấn đề bản gốc, bản sao
4.2 Xác định bản gốc qua các
bản sao
Chương 5 Phương ph p xác
định tính xác thực của sử liệu
5.1 Đúng thời gian, địa điểm
hình thành
5.2 Đúng tác giả
Chương 6 Phương ph p xác
định độ tin cậy của các thông
tin từ sử liệu
6.1 Xác định mức độ phù hợp
của các thông tin sử liệu với thực
tế lịch sử
6.1.1 Phù hợp
6.1.2 Không phù hợp
6.2 Vô thức trong phản ánh
6.3 Có ý thức trong phản ánh
6.3.1 Trung thực, khách quan
6.3.2 Cố tình phản ánh sai sự
thật
6 Học liệu
6.1 Danh mục tài liệu tham khảo bắt buộc
1 Hà Văn Tấn: Một số vấn đề Lý luận sử học, Nxb Đại học Quốc gia, 2007
2 J Topolski: Phương pháp luận sử học, Nxb Đại học và Trung học Chuyên nghiệp, Hà Nội,
1968, phần Các nguồn sử liệu
3 Nguyễn Thế Anh: Nhập môn Phương pháp Sử học, Sài Gòn, 1974
4 Paul Thompson: The Voice of the Past: Oral History, 2000 (Bản dịch do giáo viên cung cấp)
5 Martha: From Realiable Sources: An Introduction to Historical Methodology, 2002 (Bản dịch
do giáo viên cung cấp)
6 E.H Carr: Lịch sử là gì, Nxb MacMillan, 1986 (bản dịch của Trường ĐHKHXH&NV)
6.2 Danh mục tài liệu tham khảo thêm
Trang 47 Phan Đại Doãn và Nguyễn Văn Thâm: Mấy vấn đề sử liệu học lịch sử Việt Nam, Tạp chí
Nghiên cứu Lịch sử, 1984, số 5, tr.31-37
8 Phan Đại Doãn và Nguyễn Văn Thâm: Mấy vấn đề phân loại các nguồn sử liệu của lịch sử Việt Nam, Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử, 1985, số 6, tr.60-68
9 Phạm Xuân Hằng: Một vài đặc điểm của lý luận sử liệu học Xô-viết trong quá trình hình thành của nó, Tạp chí Thông tin Khoa học Xã hội, 1983, số 3, tr.46-52
10 Phạm Xuân Hằng: Vấn đề xử lý sử liệu học đối với tài liệu chữ viết, Tạp chí nghiên cứu lịch
sử, số 1, 1996
11 Đào Xuân Chúc: Ảnh - nguồn tư liệu để nghiên cứu lịch sử (qua tài liệu ảnh về kháng chiến chống Pháp), LATS, kí hiệu La-TS 0072, Tư liệu khoa Sử
12 Jukov E.M Đại cương phương pháp luận sử học M., Khoa học, 1987
13 Medusevskaia O.M Sử liệu học nước ngoài hiện đại M., 1983
14 Grigorieva I.V Sử liệu học lịch sử cận hiện đại các nước Châu Âu, và Châu Mỹ M., 1984
15 Sử liệu học lịch sử Liên Xô M., 1976
16 Các nguồn sử liệu lịch sử Xã hội Xô Viết M., 1979
17 Phương pháp luận khoa học và tiến bộ khoa học M., 1981
7 Phương pháp, hình thức kiểm tra - đánh giá kết quả học tập môn học
7.1 Kiểm tra - đánh giá thường xuyên
* Hình thức: tham gia lớp học, làm bài tự học
* Tỷ trọng: 10%
7.2 Kiểm tra – đánh giá định kì
- Kiểm tra giữa kì:
* Hình thức: Viết
* Điểm và tỷ trọng: 30%
- Thi hết môn học/chuyên đề:
* Hình thức: Tiểu luận
* Điểm và tỷ trọng: 60%
Phê duyệt của Trường Chủ nhiệm khoa Người biên soạn
