bài giảng về điều trị ung thư mi

Dịch kính là một chất giống lòng trắng trứng gà, trong suốt, nằm trong lòng nhãn cầu phía sau thủy tinh thể và chiếm 610 dung tích toàn bộ nhãn cầu. Dịch kính ở phía sau dính vào xung quanh bờ của gai thị và màng ngăn trong của võng mạc, ở phía trước dính chặt vào ora serrata và phần sau của thể mi. Nó không có mạch máu, được nuôi dưỡng bằng chất thẩm thấu qua các mạch của hắc mạc. Dịch kính vốn trong suốt, giúp ánh sáng có thể đi qua và truyền tín hiệu hình ảnh. Nếu dịch này vẩn đục, hình ảnh sẽ mờ đi. Tình trạng này thường xảy ra ở những người bị viêm màng bồ đào, chấn thương mắt (xuất huyết dịch kính, bong võng mạc) hoặc cận thị nặng

CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ UNG THƯ MI

BS Nguyễn Quốc Anh

Ung thư mi

 Ung thư mi gồm nhiều loại

 Chẩn đoán dựa vào lâm sàng và mô bệnh học

 Xác định độ xâm lấn có những phương pháp mới như CT scan, chụp cộng hưởng từ (MRI)

 Xác định ranh giới bằng phương pháp vi bản

đồ Mohs, phương pháp cắt lạnh

 Tiến bộ trong chẩn đoán hoá mô miễn dịch

CHẨN ĐOÁN LÂM SÀNG

Vệt, chấm (Macule) Nốt (Papule)

CHẨN ĐOÁN LÂM SÀNG

Bướu nhỏ (Nodule) Khối u (Tumor)

CHẨN ĐOÁN LÂM SÀNG

CHẨN ĐOÁN LÂM SÀNG

Nốt mọng (Bullae Mụn mủ (Pustule)

CHẨN ĐOÁN LÂM SÀNG

CHẨN ĐOÁN LÂM SÀNG

Giãn mạch (Telangiectasia)

Hệ thống bạch mạch của mi

 Loét, chẩy máu và có

tân mạch quanh khối

u

CÁC PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN

 Chụp cắt lớp:

 Tổn thương xưong

 Hạch

CÁC PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN

 Sinh thiết khối u

 Sinh thiết toàn bộ khối u

 Sinh thiết một phần

 Bấm sinh thiết (punch biopsy)

 Sinh thiết bằng kim nhỏ

 Sinh thiết hạch: để xác định di căn

CÁC PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN

 Các phương pháp khám mô học bờ mép cắt

 Phương pháp cắt lạnh

 Phương pháp cắt lạnh cải tiến

 Phương pháp sinh thiết nhanh

 Phương pháp vi bản đồ Mohs

CÁC PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN

 Phương pháp cắt

lạnh

CÁC PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN

Đánh dấu bờ mép cắt Sắp xếp bệnh phẩm

CÁC PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN

 Phương pháp hoá mô miễn

dịch

Nhuộm CD10 trong chẩn đoán

UT tuyến nang lông

CÁC PHƯƠNG PHÁP CHẨN ĐOÁN

 Kính hiển vi điện tử

 Đáp ứng chuỗi trùng hợp

 Lai trong tế bào

 Phân tích tế bào theo dòng chảy

UNG THƯ BIỂU MÔ TẾ BÀO ĐÁY

 Là loại hay gặp nhất

 Xuất hiện ở lứa tuổi trung niên hoặc tuổi già

 Những người có tiền sử tiếp xúc ánh nắng

 Có thể có liên quan hội chứng toàn thân nhưhội chứng Nơ-vi tế bào đáy

UNG THƯ BIỂU MÔ TẾ BÀO ĐÁY

 Biểu hiện lâm sàng với

nhiều đặc điểm

Ung thư BMTB đáy với hội chứng N ơ-vi TB đáy

UNG THƯ BIỂU MÔ TẾ BÀO ĐÁY

 Vị trí

 Hay gặp ở mi dưới, tiếp theo là góc

trong, mi trên và góc ngoài

 Đặc điểm hình dạng khối u

 Tại chỗ (dạng nốt, dạng loét và dạng nang

 Dạng lan toả (dạng xơ cứng, dạng hoại tử)

 Dạng bề mặt, nhiều ổ

 Dạng biến hình

UNG THƯ BIỂU MÔ TẾ BÀO ĐÁY

UTBM TB đáy dạng

UNG THƯ BIỂU MÔ TẾ BÀO ĐÁY

UTBM TB đáy (nhuộm H.E) UTBM TB đáy (nhuộm CD 10)

UNG THƯ BIỂU MÔ TẾ BÀO ĐÁY

UTBM TB đáy (nhuộm H.E) Cytokeratin

UNG THƯ BIỂU MÔ TẾ BÀO VẢY

 Là loại ung thư gây chết người

 Phát triển từ lớp TB vảy gai của thượng bì

 Là một trong những loại ung thư da hay gặp

ở những nước Âu Mỹ

 Những bệnh như dày sừng quang hoá, bệnh Bowen có nguy cơ phát triển thành UTBM tế bào vảy

 Di căn hạch và thần kinh

UNG THƯ BIỂU MÔ TẾ BÀO VẢY

UNG THƯ BIỂU MÔ TẾ BÀO VẢY

 Nhiều trường hợp phát hiện

khi khối u đã phát triển,

thậm chí xâm lấn hốc mắt,

di căn hạch

UTBM TB vảy mi trên, trung tâm có loét và hoại tử

UNG THƯ BIỂU MÔ TẾ BÀO VẢY

NHỮNG TỔN THƯƠNG TIỀN UNG THƯ

NHỮNG TỔN THƯƠNG TIỀN UNG THƯ

UNG THƯ BIỂU MÔ TUYẾN BÃ

 Là loại ung thư nguy hiểm ở vùng quanh hốc mắt, đặc biệt vùng mi mắt

 Hay gặp ở Ấn độ, Trung Quốc và Đông Nam Á

 Phát triển mạnh tại chỗ, di căn hạch và các tạng ở xa

 Hay nhầm với các tổn thương lành tính khác của mi như chắp, viêm bờ mi

 Có thể có tiền sử chiếu tia trước đó hay phối hợp với hội chứng Muir-Torre

UNG THƯ BIỂU MÔ TUYẾN BÃ

 Biểu hiện đa dạng

UNG THƯ BIỂU MÔ TUYẾN BÃ

 Khối u phát triển nhanh tại

chỗ

 Có thể di căn hạch, thậm chí

trước khi xâm lấn hốc mắt

UTBM tuyến bã, loét ở trung

tâm

UNG THƯ BIỂU MÔ TUYẾN BÃ

UTBM tuyến bã (nhuộm

UTBM tuyến bã (nhuộm CAM 5.2)

Chẩn đoán hoá mô trong những trường hợp khó phân biệt với các ung thư biểu mô khác

U HẮC TỐ ÁC TÍNH

 Hay gặp hơn ở các nước Âu Mỹ

 Do tăng sinh ác tính của các tế bào hắc tố

 Có các tổn thương tiền ung thư

 Nốt ruồi loạn sản

 Nốt ruồi bẩm sinh

 Nốt ruồi son ác tính

U HẮC TỐ ÁC TÍNH

SARCOMA KAPOSI

 Hay gặp ở những bệnh nhân suy giảm miễn dịch (AIDS)

 Xuất hiện tổn thương mầu tím sẫm ở mi

 Dugel phân chia tổn thương vùng quanh nhãn cầu thành 3 giai đoạn lâm sàng

 Giai đoạn I: đám

 Giai đoạn II: mảng

 Giai đoạn III: nốt

UNG THƯ TUYẾN MỒ HÔI

 Là một loại ung thư hiếm gặp

 Phát triển chậm và có khả năng di căn xa

 Hay xuất hiện ở mi dưới, những nốt màu

xanh hồng, nốt rắn hay nang

 Có thể xuất phát từ tuyến Moll gần chân lông mi

 Lâm sàng có thể nhầm với chắp

UNG THƯ TUYẾN MỒ HÔI

Ung thư tuyến mồ hôi (Shields-An

atlas and textbook) Mô bệnh học

UNG THƯ TẾ BÀO MERKEL

 Còn được gọi là ung thư thần kinh nội bào

 Là loại ung thư hiếm gặp

 Xuất hiện ở mi như một nốt đỏ sẫm

 Có thể di căn hạch và di căn xa

UNG THƯ TẾ BÀO MERKEL

UTTB Merkel (Pr Duccasse) nhuộm H.E

 Những hiểu biết hiện nay cho phép chẩn đoán các loại ung thư mi hay gặp và hiếm gặp trên lâm sàng

 Khi nghi ngờ là ung thư nên tiến hành nhiều

phương pháp chẩn đoán, đặc biệt là mô bệnh học

 Những tiến bộ trong chẩn đoán mô bệnh học giúp định típ và chẩn đoán phân biệt

 CT scan và MRI giúp chẩn đoán mức độ xâm lấn của u

Mục đích

 Mục đích của điều trị là loại bỏ được khối ung thư và hạn chế được tái phát

ĐIỀU TRỊ LẠNH ĐÔNG

 Lạnh đông được sử dụng từ lâu trong nhãn khoa

 Lạnh đông được áp dụng

 Những bệnh nhân có bệnh toàn thân nặng

 Những bệnh nhân quá già yếu

 Những trường hợp vá da nhiều lần, vết thương khó liền

ĐIỀU TRỊ LẠNH ĐÔNG

 Nhược điểm

 Không biết được đã lạnh đông trên toàn

bộ khối u hay chưa

 Gây teo da và biến dạng tổ chức sau đó

 Teo sắc tố hoặc tập trung sắc tố

 Rụng lông mi trên diện rộng

 Tái phát

ĐIỀU TRỊ BẰNG TIA XẠ

 Chỉ định

 Các loại ung thư biểu mô nguyên phát

 Các loại ung thư hiếm gặp hơn như u hắc tố

ác tính, sarcoma Kaposi và u di căn

 Điều trị bổ xung sau phẫu thuật

 Một số trường hợp u tái phát

 Điều trị trong những trường hợp di căn hạch

 Liệu pháp thu hút nguyên tố Bo

(Boron-neutron capture therapy)

Bảo vệ nhãn cầu: khuôn che bằng vàng hoặc volfram

ĐIỀU TRỊ BẰNG TIA XẠ

Bệnh võng mạc do tia xạ thị trường biến đổi

ĐIỀU TRỊ BẰNG HOÁ CHẤT

 Chỉ định và cách dùng

 Điều trị các ung thư biểu mô, sarcoma Kaposi

 Những trường hợp u xâm lấn hốc mắt và di căn thần kinh

 Có thể điều trị đơn độc hoặc phối hợp với xạ trị, lạnh đông hoặc phẫu thuật

ĐIỀU TRỊ BẰNG PHẪU THUẬT

 Phẫu thuật cho phép cắt bỏ toàn bộ khối u

 Có thể xét nghiệm mô bệnh học để chẩn đoán xác định

 Có thể xác định được bờ tổn thương hay

khám được mô học ở bờ mép cắt

 Cho kết quả tốt về giải phẫu, chức năng và

thẩm mỹ

 Tỷ lệ tái phát thấp

ĐIỀU TRỊ BẰNG PHẪU THUẬT

 Các phương pháp khám mô học của bờ mép cắt

ĐIỀU TRỊ BẰNG PHẪU THUẬT

Khâu trực tiếp

 30% tổn thương trên người trẻ

 Tới 45% ở người lớn tuổi với độ giãn của tổ chức lớn hơn

 Mở khe mi có thể làm tăng thêm 5 mm

 Tổn thương sụn phải được làm vuông vức

Khâu trực tiếp

Khâu trực tiếp theo các lớp giải phẫu Khâu bờ mi

Tạo hình bờ mi

Mở góc ngoài

 Tăng độ dài thêm 5

mm

 Chia dây chằng mi trên và mi dưới

 Góc da rạch lên trên một chút

 Đính cố định lớp cơ gân vào màng xương sau khi khâu lại góc ngoài

Vạt xoay Tenzel

 Tạo vạt nửa vòng cung

 Tổn thương lớn

 Vạt có chiều cong hướng lên trên

 Sau đó cố định lại lớp cơ vào màng

xương để tránh hiện tượng “rơi” mi

 Sau đó phủ mặt

ngoài bằng trượt vạt da

Vạt Tenzel

Ghép lớp sau với vạt cân cơ

Vạt Cutler-Beard (cầu)

 Mượn vạt da cơ sụn mi kết mạc từ mi dưới

 Sụn vành tai được bổ xung

 Đòi hỏi phải có giai đoạn 2nd

Vạt xoay từ mi dưới

Phương pháp ghép vạt sụn KM

Phương pháp phẫu thuật

Hình ảnh mi trên sau phẫu thuật