giáo án Chuyện chức phán sự đền Tản Viên

GIÁO ÁN GIẢNG DẠY CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ ĐỀN TẢN VIÊN (2 TIẾT) ( Trích Truyền kì mạn lục) Nguyễn Dữ A. MỤC TIÊU BÀI HỌC Giúp học sinh: 1.Kiến thức: Biết một số đặc trưng cơ bản của thể loại truyền kì. Thấy được cốt truyện giàu kịch tính; kết cấu chặt chẽ, logic; cách dẫn chuyện khéo léo, kể chuyện linh hoạt…của truyện truyền kì. 2. Kĩ năng: Đọc, tóm tắt một tác phẩm tự sự trung đại. Phân tích nhân vật trong truyện truyền kì. 3. Thái độ: Tự nhận thức, xác định giá trị chân chính của con người trong cuộc sống và sống có bản lĩnh, cứng cỏi, dám đương đầu trước thử thách. B. CHUẨN BỊ BÀI HỌC 1. Giáo viên: Sách giáo khoa Ngữ Văn 10 tập 2 (chuẩn), NXB giáo dục Sách giáo viên Ngữ Văn 10 tập 2 (chuẩn), NXB giáo dục Bài tập Ngữ Văn 10tập 2 (chuẩn), NXB giáo dục Sách thiết kế bài giảng Ngữ Văn 10 tập 2, Nguyễn Văn Đường (chủ biên), NXB Hà Nội. Phiếu học tập Dặn dò học sinh chuẩn bị: + Tất cả học sinh đọc và trả lời câu hỏi bài “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” SGK trang 60, 61. 2. Học sinh: + Sách giáo khoa Ngữ Văn lớp 10 tập 2 (chuẩn), NXB giáo dục. + Soạn các câu hỏi mà giáo viên yêu cầu chuẩn bị ở nhà “ Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” SGK trang 60, 61 C. PHƯƠNG PHÁP PHƯƠNG TIỆN 1. Phương pháp: Sử dụng phối hợp các phương pháp: đọc – hiểu, phát vấn, diễn giảng, hình thức thảo luận nhóm. 2. Phương tiện: Bài trình chiếu Power Point D. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. Ổn định lớp: (1p) 2. Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra 3. Bài mới: (12p) Lời vào bài: Trong chương trình ngữ văn lớp 9 THCS, các em đã được học tác phẩm Chuyện người con gái Nam Xương, là một trong hai mươi câu chuyện trong Truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ. Hôm nay, chúng ta lại cùng tìm hiểu về một câu chuyện nữa trong tập truyện kì của ông.

GIÁO ÁN GIẢNG DẠY

CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ ĐỀN TẢN VIÊN (2 TIẾT)

( Trích Truyền kì mạn lục)

- Nguyễn Dữ -

A MỤC TIÊU BÀI HỌC

Giúp học sinh:

1.Kiến thức:

- Biết một số đặc trưng cơ bản của thể loại truyền kì

- Thấy được cốt truyện giàu kịch tính; kết cấu chặt chẽ, logic; cách dẫn chuyện khéo léo, kể chuyện linh hoạt…của truyện truyền kì

2 Kĩ năng:

- Đọc, tóm tắt một tác phẩm tự sự trung đại

- Phân tích nhân vật trong truyện truyền kì

3 Thái độ:

- Tự nhận thức, xác định giá trị chân chính của con người trong cuộc sống và sống có bản lĩnh, cứng cỏi, dám đương đầu trước thử thách

B CHUẨN BỊ BÀI HỌC

1 Giáo viên:

- Sách giáo khoa Ngữ Văn 10- tập 2 (chuẩn), NXB giáo dục

- Sách giáo viên Ngữ Văn 10- tập 2 (chuẩn), NXB giáo dục

- Bài tập Ngữ Văn 10-tập 2 (chuẩn), NXB giáo dục

- Sách thiết kế bài giảng Ngữ Văn 10 tập 2, Nguyễn Văn Đường (chủ biên), NXB

Hà Nội

- Phiếu học tập

- Dặn dò học sinh chuẩn bị:

+ Tất cả học sinh đọc và trả lời câu hỏi bài “Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” SGK trang 60, 61.

2 Học sinh:

+ Sách giáo khoa Ngữ Văn lớp 10- tập 2 (chuẩn), NXB giáo dục

+ Soạn các câu hỏi mà giáo viên yêu cầu chuẩn bị ở nhà “ Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” SGK trang 60, 61

C PHƯƠNG PHÁP- PHƯƠNG TIỆN

1 Phương pháp:

Sử dụng phối hợp các phương pháp: đọc – hiểu, phát vấn, diễn giảng, hình thức thảo luận nhóm

2 Phương tiện:

Bài trình chiếu Power Point

D TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

1 Ổn định lớp: (1p)

2 Kiểm tra bài cũ: Không kiểm tra

3 Bài mới: (1-2p)

Lời vào bài: Trong chương trình ngữ văn lớp 9 - THCS, các em đã được học tác

phẩm Chuyện người con gái Nam Xương, là một trong hai mươi câu chuyện trong Truyền kì mạn lục của Nguyễn Dữ Hôm nay, chúng ta lại cùng tìm hiểu về một

câu chuyện nữa trong tập truyện kì của ông

HĐ1:Hướng dẫn HS tìm hiểu

chung.

1 Tìm hiểu tác giả (3p)

- GV hỏi: Sau khi đọc xong phần

tiểu dẫn, em hãy nêu những nét

chính về tác giả Nguyễn Dữ?

- HS đọc phần tiểu dẫn và nêu ý

chính

- GV nhận xét, bổ sung, cho HS

gạch nội dung chính trong SGK

Tìm hiểu tác phẩm (5p)

- GV hỏi: Qua phần tiểu dẫn em

biết gì về thể loại truyền kì?

- HS đọc phần tiểu dẫn trả lời

- GV nhận xét, bổ sung, cho HS

gạch nội dung chính trong SGK

- GV hỏi: Em hãy nêu vài nét

chính về tác phẩm Truyền kì mạn

lục.

- HS dựa vào phần tiểu dẫn, suy

nghĩ trả lời

GV nhận xét, bổ sung, cho HS

gạch nội dung chính trong SGK

I Tiểu dẫn

1 Tác giả

- Nguyễn Dữ sống ở thế kỉ XVI, quê ở Hải Dương Là học trò của trạng trình Nguyễn Bỉnh Khiêm, đã từng đỗ hương tiến sĩ (cử nhân), từng làm quan nhưng không bao lâu thì lui về ẩn dật

- Ông để lại tác phẩm nổi tiếng là Truyền kì mạn lục thể hiện rõ quan điểm sống và tấm lòng của

ông với cuộc đời

2 Tác phẩm.

a.Thể loại truyền kì

- Là một thể loại văn xuôi tự sự thời trung đại phản ánh hiện thực qua những yếu tố li kì, hoang đường

b Tác phẩm “ Truyền kì mạn lục”

- Truyền kì mạn lục là tác phẩm viết bằng chữ

Hán, gồm 20 truyện, ra đời vào nửa đầu thế kỉ XVI

- Nội dung:

+ Vạch trần, phê phán hiện thực xã hội đương thời

+ Số phận bi thảm của con người nhỏ bé trong xã hội

+ Tinh thần dân tộc, niềm tự hào về nhân tài, văn hóa nước Việt

HĐ2: Hướng dẫn đọc – hiểu tác

phẩm

1.Bố cục: ( 10p)

GV nhận xét, bổ sung, chốt lại

những ý chính

Mở đầu : giới thiệu nhân vật Ngô

Tử Văn

- GV hỏi: Em hãy nêu chủ đề của

truyện?

- HS suy nghĩ, dựa vào phần chuẩn

bị bài ở nhà để trả lời câu hỏi

-GV nhận xét, bổ sung, chốt ý

- Nghệ thuật: Có sự tham gia của yếu tố hoang đường, kì ảo

=> Truyền kì mạn lục vừa có giá trị hiện thực,

vừa có giá trị nhân đạo -> là Thiên cổ tuỳ bút,

được dịch ra nhiều thứ tiếng nước ngoài

II Đọc – hiểu văn bản

1 Bố cục

Gồm 3 phần : mở đầu, nội dung và kết thúc

Nội dung: Chia làm 4 đoạn:

+ Đoạn 1: Ngô Tử Văn và hành động đốt đền + Đoạn 2: Từ “ Đốt đền xong” đến “ khó lòng thoát nạn” Tử Văn gặp hồn ma tên Bách hộ Thôi

và Thổ thần

+ Đoạn 3: “ Tử Văn vâng lời” đến “ không bệnh

mà chết” Tử Văn bị bắt và cuộc đối chất ở Minh

ti trước Diêm Vương + Đoạn 4: Phần còn lại: Tử Văn thắng lợi trở về, nhận chức Tản Viên

Kết thúc: cuộc gặp gỡ giữa quan phán sự và người quen cũ

- Chủ đề: Miêu tả người trí thức Tử Văn với tính

tình cương trực, khảng khái, dũng cảm đấu tranh

2 Tìm hiểu nhân vật Ngô Tử

Văn.

a Nguồn gốc và hành động đốt

đền (12p)

- Gv hỏi: Ngay từ đầu truyện, tác

giả đã giới thiệu Ngô Tử Văn như

thế nào? Em có nhận xét gì về

cách giới thiệu đó của tác giả?

- HS dựa vào phần chuẩn bị bài ở

nhà để trả lời

-Vì sao Ngô Tử Văn đốt đền

? : Hành động đốt đền của Tử Văn

diễn ra như thế nào? Có ý thức hay

vô thức? Đáng trách hay không

đáng trách?

- Qua hành động đốt đền, em có

suy nghĩ gì về nhân vật Ngô Tử

Văn?

- GV gọi bất kì một em HS trong

nhóm trình bày, sau đó nhận xét,

chốt lại kiến thức

chống lại cái ác trừ hại cho dân; đồng thời thể hiện niềm tin công lí, chính nghĩa nhất định sẽ chiến thắng gian tà

2 Hình tượng nhân vật Ngô Tử Văn.

 a Nguồn gốc và hành động đốt đền

 Cách giới thiệu nhân vật Ngô Tử Văn

- Tên họ : Ngô Tử Văn tên là Soạn

- Quê quán: huyện Yên Dũng, đất Lạng Giang

- Tính tình: Khảng khái, nóng nảy, thấy sự gian tà không chịu được => từ ngữ mang tính khẳng định

 Cách mở đầu trực tiếp, ngắn gọn theo phương pháp truyền thống của văn học trung đại

Ngô Tử Văn – người đốt đền tà

- Nguyên nhân đốt đền:

+ Đền là nơi thờ người có công với nước, với dân Bách hộ họ Thôi là tên tướng giặc bại trận, đi cướp nước thì không đáng phải thờ -> Tức giận

trước việc “hưng yêu tác quái” của tên hung thần

Bách hộ họ Thôi

+ Muốn trừ hại cho dân

- Hành động:

+ Chuẩn bị: tắm gội sạch sẽ, khấn trời…-> thái độ tôn kính, nghiêm túc

+ Châm lửa đốt đền : mọi người lắc đầu lè lưỡi,

Tử Văn vung tay không cần gì…-> một thái độ

b Cuộc đối mặt với Bách hộ và

Thổ công (15p)

- GV: Sau khi đốt đền Tử Văn gặp

hậu quả gì?

- HS dựa vào phần chuẩn bị để trả

lời

- GV nhận xét, bổ sung

-Ngoại hình, phong thái của Bách

hộ được miêu tả như thế nào? Mục

đích gặp Tử Văn?

-Ngoại hình, phong thái của Thổ

công được miêu tả như thế nào?

Mục đích gặp Tử Văn ?

Thái độ của Ngô Tử Văn trong

hai cuộc gặp gỡ trên? Qua đó em

có nhận xét gì về con người Ngô

Tử Văn?

- HS dựa vào phần chuẩn bị bài ở

nhà, bàn bạc, thảo luận để trả lời

câu hỏi

dứt khoát, bất chấp hậu quả xấu cho bản thân

 Ngô Tử Văn là một kẻ sĩ tính tình khảng khái, cương trực, dũng cảm vì dân trừ hại Có tinh thần dân tộc mạnh mẽ

b Cuộc đối mặt với Bách hộ và Thổ công Hậu quả sau khi Tử Văn đốt đền: Ngô Tử Văn

đã mơ gặp hồn ma Bách hộ và thổ công

- Cuộc đối mặt với Bách hộ và Thổ công

Ngoại hình, phong thái

- Khôi ngô, cao lớn

- Đầu đội mũ trụ, giọng nói quần áo giống người phương Bắc Tự xưng

là cư sĩ, mắng

Tử Văn

- Ông già áo vải nhà quê

- Áo vải mũ đen, phong độ nhàn nhã, vái chào Tử Văn

và nói tên họ

Mục đích Đòi lại đền Căn dặn Tử

Văn những điều cần làm khi đối phó với tên Bách

hộ Thái độ của

Tử Văn

- Mặc kệ cứ ngồi ngất ngưỡng, tự nhiên

- Điềm tĩnh,

- Ngạc nhiên sao nhiều thần quá vậy

- Bức xúc cho thổ công, sao

c Ngô Tử Văn bị bắt và cuộc đối

chất dưới âm phủ (15p)

- GV hỏi: Quang cảnh dưới âm

phủ như thế nào? Thái độ của Ngô

Tử Văn trước quang cảnh đó?

- HS: dựa vào phần chuẩn bị ở nhà

trả lời câu hỏi của GV

- GV: nhận xét, chốt ý

- GV hỏi: Em có nhận xét gì về

cách miêu tả của tác giả?

- HS: dựa vào phần chuẩn bị ở nhà

trả lời câu hỏi của GV

- GV: nhận xét, chốt ý và cho HS

ghi bài

- -Ở âm phủ, thái độ của hồn ma

Bách hộ diễn biến như thế nào?

-Thái độ của Diêm Vương ra sao

đối với hồn ma Bách hộ và Tử

Văn?

-Thái độ của Ngô Tử Văn trong

phiên tòa xử kiện của Diêm

Vương? Kết quả của cuộc xử kiện

không nhượng

bộ cái ác, cái xấu, bày tỏ sự thách thức

ngài không kiện

c Ngô Tử Văn bị bắt và cuộc đối chất dưới âm phủ

 Quang cảnh dưới âm phủ:

+ Sông lớn, cầu dài, gió tanh sóng xám, hơi lạnh thấu xương

+ Hai bên cầu có mấy vạn quỷ Dạ Xoa mắt xanh tóc đỏ, hình dạng nanh ác

 Tác giả đã miêu tả thế giới cõi âm ấn tượng, ghê sợ Ngô Tử Văn: gan dạ, khảng khái, quyết liệt kêu oan

 Cảnh xử kiện

Hồn ma Bách hộ

Diêm Vương

Tử văn

như thế nào?

- GV gọi bất kì một em HS trong

nhóm trình bày, sau đó nhận xét,

chốt lại kiến thức

d Ngô Tử Văn nhận chức Phán

sự (7p)

- GV hỏi: Chi tiết Ngô Tử Văn

thắng kiện và được nhậm chức

Diễn biến

Kiện Tử Văn ở âm phủ

Đổi giọng nhân nghĩa

Trách mắng Tử Văn, bênh vực hồn ma

Nghi ngờ,

cử người đến đền Tản Viên

Không run sợ, kêu oan,

kể lại sự việc bằng lời lẽ cứng cõi

Đề nghị Diêm Vương đến đền Tản Viên Kết quả Bị nhốt

vào ngục Cửu U

Mắng, trừng phạt Bách hộ

Được ban thưởng

d Ngô Tử Văn nhận chức Phán sự.

+ Diệt trừ tận gốc thế lực xâm lược tàn ác, làm sáng tỏ nỗi oan khuất và phục hồi danh dự cho Thổ thần nước Việt

+ Sự thưởng công xứng đáng để cho đời sau noi theo, khích lệ mọi người dũng cảm đấu tranh chống cái ác,bảo vệ công lí

phán sự ở đền Tản Viên có ý nghĩa

gì?

e Lời bình cuối truyện (8p)

GV hỏi: Qua tác phẩm và lời bình

ở cuối truyện, em cho biết tác giả

muốn nhắn nhủ điều gì?

- HS suy nghĩ, dữa vào phần chuẩn

bị ở nhà để trả lời câu hỏi

- GV nhận xét, bổ sung, chốt lại ý

Bài học :

HĐ3: Hướng dẫn tổng kết (5p)

GV hỏi: Qua tác phẩm, em hãy

cho biết nội dung chính của bài là

gì?

-HS suy nghĩ, dựa vào phần chuẩn

bị bài ở nhà, những kiến thức vừa

học để trả lời

-GV nhận xét, bổ sung, chốt ý

chính

e Lời bình cuối truyện

- Vạch trần bản chất xảo quyệt, hung ác của hồn

ma tướng giặc họ Thôi;

 Là kẻ sĩ, biết đấu tranh đến cùng để chống lại cái xấu, cái ác Chỉ có đấu tranh dũng cảm mới đem lại phần thắng cho chính nghĩa

III Tổng kết

1 Nội dung

- Qua hình tượng nhân vật người trí thức Ngô

Tử văn và tên giặc ngoại xâm, tác giả đã ca ngợi chính nghĩa và thái độ kiên quyết diệt trừ gian tà của con người

- Bài học nhân sinh về chính- tà; thiện – ác

2 Nghệ thuật

- Dẫn dắt truyện khéo léo, nhiều chi tiết gây sự chú ý, hấp dẫn

- Sử dụng nhiều yếu tố kì ảo, nhưng vẫn mang những nét hiện thực

4 Củng cố: (6p)

GV yêu cầu: HS gấp hết SGK lại, GV sẽ phát cho mỗi HS 1 phiếu học tập, cho HS điền vào phiếu học tập trong 5p để nhằm hệ thống lại kiến thức của bài học và kiểm tra mức độ tiếp nhận của HS Sau đó GV thu bài đem về chấm

5 Dặn dò: (2p)

- Học bài cũ với câu hỏi: Nhận xét về con người Ngô Tử Văn qua tác phẩm

Chuyện chức phán sự đền Tản Viên ?