- Hiểu mục đích yêu cầu của tóm tắt văn bản thuyết minh có nội dung đơn giản b, Về kĩ năng - Ôn tập và củng cố kĩ năng tóm tắt văn bản nói chung.. GV giảng: Qua đây chúng ta có thể nhìn
Trang 1Ngày soạn:20/02/2016 Ngày dạy: Lớp dạy: 10
Tiết 74 Tiếng Việt:
TÓM TẮT VĂN BẢN THUYẾT MINH
1 Mục tiêu
a, Về kiến thức: Giúp HS thấy được:
- Tóm tắt được một văn bản thuyết minh có nội dung đơn giản về một sản vật, một danh lam thắng cảnh, một hiện tượng văn học
- Hiểu mục đích yêu cầu của tóm tắt văn bản thuyết minh có nội dung đơn giản
b, Về kĩ năng
- Ôn tập và củng cố kĩ năng tóm tắt văn bản nói chung
và so sánh với việc tóm tắt văn bản tự sự
- Củng cố các kĩ năng tổng hợp về văn bản thuyết minh
c, Về thái độ
- Thích thú đọc và viết văn bản thuyết minh trong nhà trường cũng như theo yêu cầu của cuộc sống
- Từ đó có thể tóm tắt thành công một văn bản thuyết minh
2 Chuẩn bị của GV và HS
a, Chuẩn bị của GV:
- SGK, SGV, giáo án
- Thiết kế bài giảng ngữ văn 10
b, Chuẩn bị của học sinh:
- SGK, vở ghi, vở soạn
3 Tiến trình bài dạy
a, Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra vở soạn của HS (5`)
* Lời vào bài mới (1`):
b, Dạy nội dung bài mới :
Trong đời sống hiện nay, chúng ta thường gặp các văn bản cung cấp về một tác
gia, tác phẩm cụ thể nào đó, hay một danh lam thắng cảnh Do điều kiện thời gian công việc không phải lúc nào chúng ta cũng đọc nguyên vẹn một văn bản cho người khác nghe, đôi khi chúng ta cần phải tóm tắt sao ngắn gọn đủ ý để người nghe có thể nắm bắt được thông tin về đối tượng đó Bài học hôm nay thầy và trò chúng nhau tìm hiểu cách "Tóm tắt văn bản thuyết minh"
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng
Trang 2GV gợi dẫn: trong thực
tế, do điều kiện thời gian
và công tác, không phải
lúc nào chúng ta có thể
đọc nguyên văn một văn
bản thuyết minh cho
người khác nghe, mà đôi
khi phải tóm tắt sao cho
ngắn gọn đủ, ý để người
nghe có thể nhanh chóng
nắm được những thông tin
chính về đối tượng
GV hướng dẫn HS tìm
hiểu mục đích, yêu cẩu
tóm tắt văn bản thuyết
minh
Gv yêu cầu hs đọc mục I
trong SGK
? Qua sự chuẩn bị bài ở
nhà, em hay nêu mục
đích của việc tóm tắt
một văn bản thuyết
minh?
GV giảng: Qua đây chúng
ta có thể nhìn thấy được
mục đích cũng như yêu
cầu tóm tắt văn bản thuyết
minh đó là mục đích nhằm
hiểu và ghi nhớ những nội
dung cơ bản của bài văn
hoặc giới thiệu với người
khác về đối tượng thuyết
minh hoặc về văn bản đó
?Từ những mục đích đó
em hãy nêu yêu cầu của
việc tóm tắt văn bản
thuyết minh?
GV bổ sung: Yêu cầu là
cần phải rõ ràng, rành
mạch, sát với nội dung
của văn bản gốc
GV chuyển dẫn: trên đây
thầy và các em đã tìm
Hs tìm hiểu mục đích yêu cầu tóm tắt văn bản thuyết minh
HS tìm hiểu mục I
HS suy nghĩ trả lời:
Mục đích:
+ Nhằm hiểu và ghi nhớ những nội dung
cơ bản của bài văn + Giới thiệu với người khác về đối tượng thuyết minh hoặc về văn bản đó
Yêu cầu:
+ Ngắn gọn, rành mạch
+ Sát với nội dung cơ bản của văn bản gốc
I Mục đích, yêu cầu tóm tắt văn bản thuyết minh (8`)
* Mục đích
- Hiểu và ghi nhớ những nội dung cơ bản của văn bản thuyết minh
- Giới thiệu với người khác về đối tượng thuyết minh hoặc về văn bản thuyết minh đó
* Yêu cầu
- Ngắn gọn
- Rành mạch
- Sát với nội dung văn bản gốc
Trang 3hiểu mục đích cũng như
yêu cầu của tóm tắt văn
bản thuyết minh để hiểu
sâu bài học hơn nữa chúng
ta đi vào cách tóm tắt một
văn bản thuyết minh
GV hướng dẫn HS tìm
hiểu cách tóm tắt một văn
bản thuyết minh
GV gọi 1 HS đọc văn bản
nhà sàn
? Văn bản trên thuyết
minh về đối tượng nào?
? Đai ý chính của văn
bản là gì?
GV giảng: Văn bản trên
có đối tượng thuyết minh
là nhà sàn công trình quen
thuộc của một bộ phận
khá lớn người dân miền
núi nước ta và một số dân
tộc khác ở Đông Nam Á
và đại ý chính là nguồn
gốc kiến trúc và những
tiện ích của nhà sàn
? theo em văn bản trên
có thể chia thành mấy
phần? ý chính của từng
phần là gì?
? Các em hãy tóm tắt
văn bản "nhà sàn" với
độ dài khoảng 10 câu?
HS tìm hiểu cách tóm tắt một văn bản thuyết minh
HS Tìm hiểu văn bản nhà sàn
Hs dựa vào văn bản
và trả lời + Đối tượng thuyết minh: nhà sàn + Đai ý: văn bản giới thiệu về nguồn gốc kiến trúc và giá trị sử dụng của nhà sàn
HS suy nghĩ trả lời:
Văn bản chia làm 3 phần:
+ Mở bài: "từ đầu đến văn hóa cộng đồng"
Giới thiệu và nêu mục đích sử dụng nhà sàn
+ Thân bài: "toàn
bộ là nhà sàn"
Thuyết minh nguồn gốc, cấu tạo và công dụng nhà sàn
+ Kết bài: "còn lại"
Khẳng định giá trị thẩm mĩ của nhà sàn
HS tóm tắt văn bản nhà sàn của mình :
: "Nhà sàn là công
II Cách tóm tắt một văn bản thuyết minh (15`)
1, Văn bản: Nhà sàn
- Đối tượng thuyết minh: Nhà sàn
-Đại ý: kiến trúc giá trị sử dụng
và sự hấp dẫn của nhà sàn ở Việt Nam
- Chia làm 3 phần :
+ Phần 1: Giới thiệu và nêu mục đích sử dụng nhà sàn
+ Phần 2: nguồn gốc, cấu tạo
và công dụng nhà sàn
+ Phần 3: khẳng định giá trị thẩm mĩ của nhà sàn
Trang 4GV sử dụng bảng phụ tóm
tắt về nhà sàn
các ý tóm tắt:
- Kiến trúc của nhà sàn
- Cấu tạo của nhà sàn
- Giá trị của nhà sàn
GV bổ sung: trên đây là
bản tóm tắt về nhà sàn, có
đầy đủ thông tin về nguồn
gốc, cấu tạo, công dụng
của nhà sàn, mục đích sử
dụng của nhà sàn và giá
trị thẩm mĩ của nhà sàn
GV hướng dẫn HS tìm
hiểu mục II.2 SGK
? Dựa trên những thao
tác vừa làm, em hãy khái
quát các bước tóm tắt
văn bản thuyết minh?
trình kiến trúc có mái che dùng để ở hoặc sử dụng vào một số mục đích khác Toàn bộ nhà sàn được cấu tạo bằng tre, giang, nứa, gỗ; gồm nhiều cột chống, mặt sàn, gầm sàn, các khoang nhà
để ở hoặc rửa ráy
Hai đầu nhà có hai cầu thang Nhà sàn xuát hiện từ thời Đá Mới, tồn tại phổ biến
ở miền núi Việt Nam
và Đông Nam Á Nhà sàn có nhiều tiện íc:
vừa phù hợp với nơi
cư trú miền núi, đầm đầy, vừa tận dụng nguyên liệu tại chỗ, giữ được vệ sinh và đảm bảo an toàn cho người ở Nhà sàn ở một số vùng miền núi nước ta đạt tới trình
độ kĩ thuật và thẩm mĩ cao, đã và đang hấp dẫn khách du lịch".
HS suy nghĩ trả lời:
+ Cần xác định mục đích, yêu cầu tóm tắt
+ Đọc văn bản gốc để nắm vững đối tượng thuyết minh
+ Tìm bố cục của văn
2 Cách tóm tắt văn bản thuyết minh.
- Xác định mục đích, yêu cầu tóm tắt
- Đọc văn bản gốc để nắm vững đối tượng thuyết minh
- Tìm bố cục của văn bản
Trang 5GV giảng: Để tóm tắt
được một văn bản thuyết
minh ta cần phải trải qua 4
bước sau: Bước 1; xác
định mục đích yêu cầu đối
tượng thuyết minh Bước
2; xác định chủ đề bố cục
văn bản Bước 3; diễn đạt
lại ý chính bằng câu văn
ngắn gọn rõ ràng, lược bớt
ý phụ Bước 4; chỉnh sửa
sắp xếp và hoàn thiện văn
bản tóm tắt Làm được 4
bước trên se giúp các em
tóm tắt một văn bản được
ngắn gọn rõ ràng hơn
GV hướng dẫn HS ôn tập
về tóm tắt văn bản tự sự
? Em hãy nêu mục đích
và quy trình tóm tắt văn
bản tự sự?
GV sử dụng bảng phụ để
lập bảng so sánh giữa tóm
tắt văn bản tự sự với tóm
tắt văn bản thuyết minh:
Tóm tắt văn
bản tự sự Tóm tắt văn bản
thuyết minh
bản + Viết tóm lược các ý
để hình thành văn bản tóm tắt
HS chú ý lắng nghe
HS suy nghĩ trả lời:
+Mục đích: Kể lại một cốt truyện để người nghe và người đọc hiểu nội dung cơ bản + Dựa vào nhân vật hoặc sự việc để tóm tắt
+ Quy trình : Đọc văn bản
Chọn sự việc và nhân vật chính Sắp xếp trình tự hợp lí
Viết tóm tắt theo lời văn của minh
- Tóm lược các ý để hình thành văn bản tóm tắt
III Củng cố kiến thức (6`)
1 Ôn tập về tóm văn bản tự
sự
- Mục đích: Kể lại một cốt truyện để người nghe và người đọc hiểu nội dung cơ bản
- Dựa vào nhân vật hoặc sự việc để tóm tắt
- Quy trình : + Đọc văn bản + Chọn sự việc và nhân vật chính
+ Sắp xếp trình tự hợp lí + Viết tóm tắt theo lời văn của minh
2 Lập bảng so sánh
Trang 6* giống nhau: đều là hình
thức rút gọn văn bản
* Khác
nhau:
+ Mục đích:
hiểu được
tác phẩm
+ Cách thức:
dựa vào sự
việc chính
và nhân vật
chinh
+ Quy trình:
Bốn bước có
nội dung cụ
thể không
giống với
các nội dung
của tóm tắt
văn bản
thuyết minh.
+ Mục đích:
nhận thức được đối tượng + Cách thức:
đưa vào định nghĩa, dữ liệu, thông
số, số liệu nhận định + Quy trình bốn bước có nội dung cụ thể khác với tóm tắt văn bản tự sự
GV chuyển dẫn: để củng
cố thêm kiến thúc sau đây
chúng ta cùng nhau đi vào
phần luyện tập
GV hướng dẫn HS làm bài
tập
? Em hãy xác định đối
tượng thuyết minh trong
bài 1?
? Tìm bố cục văn bản?
Nội dung của từng
đoạn?
? Các em hãy viết đoạn
HS làm bài tập
HS suy nghĩ trả lời:
+ Đối tượng thuyết minh: tiểu sử, sự nghiệp nhà thơ
Ma-su-ô Ba-sMa-su-ô và những đặc điểm của thể thơ Hai cư
+ Đoạn 1: từ đầu đến
M.si-ki (1867- 1902)
Tóm tắt tiểu sử và giới thiệu những tác phẩm của Ma-su-ô Ba- sô + Đoạn 2: Phần còn lại thuyết minh về đặc điểm nội dung và nghệ thuật của thơ hai- cư
IV Luyện tập (8`)
1, Bài tập 1
a, Đối tượng thuyết minh
- Nhà thơ Ba-so và thơ hai-cư
b, Bố cục:
- Đoạn 1: tiểu sử, sự nghiệp của nhà thơ Ba- sô
- Đoạn 2: Đặc điểm nội dung
và nghệ thuật của thơ hai- cư
Trang 7văn tóm tắt phần thuyết
minh về thơ hai cư?
GV tóm tắt :
- Các ý tóm tắt
+ Tên của Ba-sô
+ Quê quán của Ba-sô
+Thể loại thơ hai-cư
? Em hãy xác định văn
bản "Đền Ngọc Sơn và
hồn thơ Hà Nội" thuyết
minh vấn đề gì?
HS tóm tắt thơ hai cư
"Ma-su-ô Ba-sô là
nhà thơ hàng đầu của nhật bản Ông sinh ra
ở U-ê-nô, xứ I-ga trong một gia đình võ
sĩ cấp thấp Khoảng năm 28 tuổi, ông chuyển đến Ê-đô, sinh sống và làm thơ
hai-cư với bút hiệu là
Ba-sô So với các thể loại khác trên thế giới, thơ hai-cư có số từ vào loại ít nhất, chỉ có 17
âm tiết, được ngắt ra làm ba đoạn theo thứ
tự thường là từ 5 đến
7 âm Thơ hai-cư thẫm đẫm tinh thần Thiền tông và tinh thần văn hóa phương Đông nói chung Như một bức tranh thủy mặc, hai-cư thường chỉ dùng những nét chấm phá, chỉ gợi chứ không tả, chứa rất nhiều khoảng trống cho trí tưởng tượng của người đọc Cùng với nghệ thuật vườn cảnh, hoa đạo, trà đạo, hội họa, tiểu thuyết thơ hai-cư là một đóng góp lớn của Nhật Bản vào kho tàng văn hóa nhân loại"
HS suy nghĩ và làm bai tập
+ Văn bản "Đền Ngọc
Sơn và hồn thơ Hà Nội" thuyết minh về
một thắng cảnh Đối tượng ở đây là một
2, Bài tập 2
a Đối tượng thuyết minh: Đền Ngọc Sơn thắng cảnh nổi tiếng
ở Hà Nội
Trang 8? Viết tóm tắt đoạn giới
thiệu cảnh Tháp Bút,
Đài Nghiên?
GV tóm tắt các ý:
+ Hình ảnh Tháp Bút
+ Đài Nghiên
thắng cảnh và nội dung là thuyết minh
và biểu cảm
HS tóm tắt
"Đến thăm đền Ngọc
Sơn, hình tượng cấu trúc gây ấn tượng là Tháp Bút, Đài
Nghiên Tháp Bút dựng trên núi Ngọc Bội, đỉnh tháp có ngọn bút trỏ lên trời xanh, trên bình tháp
là ba chữ " tả thanh thiên"( viết lên trời xanh) đầy kiêu hãnh
Cạnh Tháp Bút là cổng Đài Nghiên Gọi
là Đài Nghiên bởi hình tượng cổng này
là " Cái đàn" đỡ
"nghiên mực" hình trái đào tạc bằng đá, đặt trên đầu ba chú ếch với thâm ý sâu xa
"ao nghiên, ruộng chữ" Phái Đài Nghiên là cầu Thê Húc nối sang Đả- nơi tọa lạc ngôi đền thiêng giữa rì rào sóng nước."
b Tóm tắt
c, Củng cố, luyện tập (1`)
* Củng cố: Qua bài học các em cần nắm được:
- Hiểu được mục đích yêu cầu của tóm tắt văn bản thuyết minh:
+ Hiểu và ghi nhớ những nội dung cơ bản của văn bản thuyết minh
+ Giới thiệu với người khác về đối tượng thuyết minh hoặc về văn bản thuyết minh đó +Ngắn gọn
+ Rành mạch
+ Sát với nội dung văn bản gốc
+ Cách tóm tắt một văn bản thuyết minh
+Xác định mục đích, yêu cầu tóm tắt
+ Đọc văn bản gốc để nắm vững đối tượng thuyết minh
+ Tìm bố cục của văn bản
Trang 9+ Tóm lược các ý để hình thành văn bản tóm tắt.
* Luyện tập: GV hướng dẫn học sinh luyện tập
d, Hướng dẫn HS tự học ở nhà: (1`)
* Học bài cũ:
Câu hỏi: Em hãy nêu mục đích yêu cầu của tóm tắt văn bản thuyết minh
* Chuẩn bị bài mới:
- Hồi trống cổ thành
- Nội dung chuẩn bị:
+ Đọc kĩ phần văn bản trong SGK chú ý miêu tả các nhân vật Quan Công, Trương Phi, Thào Tháo
+ Cảm nhận được không khí chiến trận
e, Rút kinh nghiệm sau bài dạy
- Thời gian:
- Nội dung:
- Phương pháp:
