MÔ THẦN KINH

MÔ THẦN KINH - Mô thần kinh gồm các tế bào biệt hóa cao thích nghi với chức năng: + Tiếp nhận chọn lọc các kích thích + Tạo và dẫn truyền xung động thần kinh - Cấu trúc: 2 loại tế bào +

MÔ THẦN KINH

- Mô thần kinh gồm các tế bào biệt hóa cao thích nghi với chức năng:

+ Tiếp nhận chọn lọc các kích thích

+ Tạo và dẫn truyền xung động thần kinh

- Cấu trúc: 2 loại tế bào

+ Neuron

+ Tế bào thần kinh đệm

- Cấu tạo: thân, nhánh, cúc tận cùng.

1 Neuron

Synapse

1.2 Nhánh neuron: nhánh bào tương kéo dài từ thân N.

Căn cứ vào hướng dẫn truyền xung động Tk, có 2 loại:

1.2.1 Sợi nhánh :

- Tiếp nhận kích thích và dẫn truyền xung động Tk vào thân N

- Ðặc điểm cấu tạo: phân nhánh nhiều, k thước nhỏ, mỗi N có 1- nhiều Bào tương chứa các bào quan # thân, trừ bộ golgy.

1.2.2 Sợi trục :

- Dẫn truyền xung động rời thân N

- Ðặc điểm cấu tạo: không phân nhánh kiểu cành cây, k thước lớn hơn s nhánh, đ Kính ít thay đổi Chỉ có 1 sợi trục, Bào tương

không có LNB hạt Phần tận cùng tạo ra một số nhánh nhỏ.

1.3 Cúc tận cùng và synapse

- Phần tận cùng của sợi nhánh và sợi trục phình ra H hạt nút

 cúc tận cùng

- Synapse: là phần nằm giữa 2 N hoặc giữa 1 N và 1 tế bào

cơ thể khác được biệt hóa về cấu trúc và chuyên hóa về

chức năng, qua đó xung động thần kinh được dẫn truyền

theo một chiều nhất định

- Cấu tạo: 3 phần

+ Phần tiền S: cúc tận cùng của sợi trục N trước Phần màng bào tương đối diện với hậu S dày  màng tiền S Trong bào tương chứa các túi S: chứa chất trung gian dẫn truyền XÐTK + Phần hậu S: thuộc N sau hoặc 1 tế bào hiệu ứng Phần

màng bào tương đối diện với tiền S dày  màng hậu S Trên màng hậu S chứa các thụ thể tiếp nhận các chất trung gian dẫn truyền XÐTK

+ Khe S: hẹp, 20nm

2 Tế bào thần kinh đệm

2.1 Tế bào ít nhánh: chiếm # ¾, ở chất xám, chất trắng

- Cấu tạo: h cầu hoặc đa diện, ít nhánh Nhân nhỏ, bào

tương chứa các bào quan phổ biến

- Chất xám: phân bố quanh thân N Chất trắng: bao quanh các sợi TK tạo bao myelin

2.2 Tế bào sao: 2.2 Tế bào sao: # ¼, ở chất xám và trắng Chống đỡ, đệm giữa các N, ngăn cách N với mô l.kết và

mạch máu, dinh dưỡng: v.chuyển ion và các p.tử từ máu tới N

- Cấu tạo: K.thước lớn, nhiều nhánh, phân nhánh nhiều

Nhân h cầu, có 2 loại:

+ TB sao nguyên sinh: nhiều nhánh, ngắn, dày, ở chất xám.+ TB sao loại sợi: ít nhánh, dài và mảnh, ít phân nhánh Ở chất trắng

2.3 Vi bào đệm: ít, k.thước nhỏ, ở chất xám và trắng.

- Cấu tạo: nhiều nhánh ngắn, nhân h.bầu dục, bào tương

nhiều lysosom (tiêu thể) Di động, thực bào: ÐTB mô TK Bảo

- TB schwann: ở hệ TK ngoại biên Tạo bao myelin cho sợi

TK myelin ngoại biên

- TB vệ tinh: bao quanh thân N hạch TK

3 Sợi thần kinh và dây thần kinh

3.1 Sợi t.k: Sợi trục, sợi nhánh là thành phần chính sợi TK

Có 2 loại sợi TK:

- Sợi tk không myelin: 2 loại:

+ Sợi TK trần: nhánh bào tương của N, ở chất xám

+ Sợi TK không myelin: bọc ngoài bởi 1 lớp bào tương mỏng của tế bào schwann

- Sợi TK myelin: bọc ngoài bởi 1 cái bao dày bao myelin, do

tb tk đệm ít nhánh hoặc tb schwann tạo thành

- Cấu tạo bao myelin: không liên tục, nhiều chỗ gián đoạn  vòng thắt ranvier, đoạn trụ trục giữa 2 vòng R  quãng R Tốc

độ dẫn truyền XÐTK > sợi không myelin

3.2 Dây tk: Sợi tk họp lại  bó tk  dây tk Cấu tạo của dây tk: gồm bao ngoại tk, bao bó tk, sợi tk và mô nội tk

Sợi TK không myelin

Sợi tk myelin

Các giai đoạn tạo bao myelin ở sợi TK ngoại biên

Sơ đồ cấu tạo của dây t.kinh

Cấu tạo vi thể của dây thần kinh ( cắt ngang)

4 Chất xám và chất trắng

- Chất xám và chất trắng là thành phần c.tạo nên các cấu trúc của hệ TKTƯ

+ Chất xám: thân N, sợi tk không myelin (s.trần), 1 số tb tk

đêm: tb đệm sao nguyên sinh, tb ít nhánh, vi bào đệm

+ Chất trắng: sợi tk myelin (chủ yếu), sợi tk không myelin, 1 số

tb tk đêm: tb đệm sao dạng sợi, tb ít nhánh, vi bào đệm

- Sự phân bố chất xám và chất trắng khác nhau ở hệ TKTƯ + Ở tủy sống

+ Ở não và tiểu não: chất xám phía ngoài (vỏ xám), c.trắng nằm trong Vỏ xám ở não vỏ não, Vỏ xám ở T.não vỏ

T.não

* Vỏ tiểu não

* Vỏ não : 6 lớp, h.tháp hoặc h.sao, h.thoi

+ Ở tủy sống: chất xám ở trung tâm, chất trắng bao quanh c.xám Chất xám h.chữ H (X) gồm 2 sừng trước (s.vận động) chứa N v động (N đa cực), 2 sừng sau (s.cảm giác) chứa N trung gian.

* Vỏ tiểu não: 3 lớp: từ ngoài vào trong:

Lớp phân tử: ít N, nhiều sợi tk, tb đệm

Lớp tb purkinje: N đa

diện, k.thước lớn, xếp thành

1 hàng

Lớp hạt: nhiều N, k.thước nhỏ, h.cầu

Tb purkinje vỏ tiểu não

5 Màng não

- 3 lớp: từ ngoài vào trong: m cứng, m nhện, m nuôi

5.1 Màng cứng: ngoài cùng, mô l.kết đặc, tiếp giáp với

5.2 Màng nhện: giữa, mô l.kết ít mạch máu, gồm 2 phần: lớp

mô l.kết mỏng l.kết với màng cứng và 1 hệ thống bè xơ nối với màng nuôi: bè nhện Khoảng trống giữa các bè nhện: khoang dưới nhện, chứa đầy dịch não tủy Bề mặt được

phủ b.mô lát đơn

5.3 Màng nuôi: (màng mềm): màng l.kết mỏng chứa nhiều mạch máu, bọc mặt ngoài não, tủy sống Mặt ngoài phủ

b.mô lát đơn

Mạch máu

Sơ đồ các lớp màng não