mô thần kinh , BS Nguyễn Văn Đối, BM Mô phôi – Khoa Y – ĐH Y Dược Cần Thơ

Trình bày cấu tạo mô học và chức năng của 5 loại tế bào thần kinh... Tế bào thần kinh Nơron- Nơron là đơn vị cấu tạo và chức năng của mô thần kinh - Theo chức năng, c ó 3 loại nơron: cảm

MÔ THẦN KINH

BS NGUYỄN VĂN ĐỐI

MỤC TIÊU

1 Mô tả được cấu tạo của nơron

2 Mô tả cấu tạo mô học của synap

3 Trình bày cấu tạo mô học và chức năng của 5 loại tế bào thần kinh

2 Tế bào thần kinh (Nơron)

- Nơron là đơn vị cấu tạo và chức năng của mô thần kinh

- Theo chức năng, c ó 3 loại nơron: cảm giác, liên hợp, vận động.

- Gồm 3 thành phần: thân nơron, nhánh nơron, đầu tận cùng.

a Thân nơron

Kích thước: rất khác nhau từ vài

-150µm

- Hình dạng: hình cầu, bầu dục, tháp

- Nhân hình cầu ở giữa hay lệch tâm

- Có đầy đủ bào quan phổ biến của TB đặc biệt có thể Nissl (vùng giàu lưới nội bào có hạt, ribosom tự do)

- Bào tương còn có nhiều sợi trung gian (siêu sợi TK) & nhiều siêu ống

=> TB TK có khả năng tổng hợp pro mạnh!

b Nhánh nơron

- Sợi nhánh:

+ Dẫn truyền luồng thần kinh vào Nơron

+ Kích thước nhỏ, dài, bề mặt có những chồi gai

+ Nơron có thể không có, có 1 hoặc có nhiều sợi nhánh

3 Synap

a Cấu tạo:

+ Tiền synap: tận cùng của sợi trục

+ Hậu synap: cúc tận cùng của sợi nhánh, thân sợi nhánh, thân nơron

+ Khe synap

b Phân loại synap

4 Tế bào thần kinh đệm

- Chống đỡ, làm ranh giới, dinh dưỡng, chế tiết và bảo vệ mô TK

- Có khả năng sinh sản

- Có 5 loại: TB ít nhánh, TB sao, vi bào đệm,

TB schwann, TB TK đệm loại biểu mô

- Một TB có thể tạo bao myelin cho nhiều sợi trục

b TB sao

- Kích thước nhỏ, nhiều nhánh bào tương

- Phân bố theo các mao mạch hay màng đáy, ngăn cách mô TK và MLK tạo nên

hàng rào sinh học máu-não

- Có 2 loại:

+ Nguyên sinh: khu trú trong chất xám

+ Loại sợi: khu trú trong chất trắng

- Chức năng: chống đỡ, điều hòa môi

trường, hấp thu một số dư chất

TB sao nguyên sinh TB sao sợi

c Vi bào đệm

- Có ở chất trắng và chất xám của hệ TK TW

- Nhỏ, nhiều nhánh bào tương

- Chức năng: thực bào bảo vệ mô TK

Vi bào đệm

d TB thần kinh đệm loại biểu mô

- BM vuông đơn hay trụ thấp, thường có vi nhung mao

- Có ở mặt trong ống nội tủy, các não thất, đám rối màng mạch, BM võng mạc thể mi

e TB Schwann

- Bao bọc tất cả sợi TK của hệ TK ngoại biên tạo nên:

+ Sợi TK không myelin: sợi trục hoặc sợi

nhánh ấn lõm bào tương TB Schwan

+ Sợi có myelin: bao bọc bởi 2 lớp TB

Schwann tạo nên