thuyết trình kinh doanh bảo hiểm

tái bảo hiểm

Tuy nhiên ngay chính cả các công ty bảo hiểm cũng có thể gặp rủi ro, cũng đòi hỏi nhu cầu được bảo vệ do đó các công ty cũng đi tìm một biện pháp để bảo hộ cho mình đó là hình thức tái bảo hiểm Tái bảo hiểm như là một công đoạn trong chu trình hoạt động kinh doanh để phân tán rủi ro đảm bảo kinh doanh và sự sống còn cho mỗi tổ chức bảo hiểm và cả thị trường bảo hiểm nói chung Tái bảo hiểm tạo tâm lý an toàn cho các công ty bảo hiểm, cân bằng các dịch vụ bảo hiểm, bảo vệ các dịch vụ đó khỏi ảnh hưởng của các

sự cố lớn có tính thảm họa, đảm bảo tài chính cho các công ty bảo hiểm Với

rất nhiều công ty Bảo hiểm là một trong các lựa chọn quan trọng giúp duy trì

sự ổn định trong tài chính, giúp công ty đối diện với những rủi ro có thể gặp phải, thì tương tự như vậy Tái Bảo hiểm cũng là một trong các chính sách nhằm đảm bảo sự an toàn cho các doanh nghiệp Bảo hiểm Vì vậy mà tái bảo

hiểm là hoạt động mang ý nghĩa nhân văn nhân đạo sâu sắc, thị trường tái bảo hiểm đã được phát triển ở nhiều quốc gia tuy nhiên thị trường bảo hiểm và tái bảo hiểm ở Việt Nam vẫn còn non trẻ Do vậy đối với các công ty tái bảo hiểm thì đây là một mảnh đất màu mở cần được khai thác sao cho có hiệu quả

và sinh lợi nhiều nhất Đối với nhà nước thì đây là một hoạt động cần có sự quan tâm thích đáng quản lí hỗ trợ để các công ty bảo hiểm trong nước có thể cạnh tranh với các công ty bảo hiểm nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam Đối với sinh viên thuộc khối kinh tế thì đây là một lĩnh vực bổ ích đáng được nghiên cứu

PHẦN 2: NỘI DUNGCHƯƠNG 1: LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA TÁI BẢO HIỂM

Như chúng ta đều biết, ngành bảo hiểm không phải là một khái niệm trùng lặp mà nó mang tính chất giai cấp sâu sắc, vì một mặt bản chất và nhiệm vụ của nó được xác định qua những trật tư xã hội khác nhau và quy luật kinh tế cơ bản của xã hội đó, đồng thời mặt khác hoạt động của nó có tác dụng trở lại đối với sự phát triển của quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất của xã hội đó Vì vậy, sự phát triển của ngành bảo hiểm nói chung và tái bảo hiểm nói riêng đều gắn chặt với sự phát triển của xã hội và của nền sản xuất hàng hóa

1.1 Giai đoạn đầu phát triển của tái bảo hiểm

Vào giai đoạn cuối cùng của thời đại trung cổ, khi ngành bảo hiểm bắt đầu phát triển và mở rộng ở châu Âu thì nhu cầu tái bảo hiểm đã xuất hiện và ngày càng tăng nhanh cùng với sự phát triển của nền kinh tế TBCN Trước tiên, nghiệp vụ tái bảo hiểm được tiến hành cho loại hình bảo hiểm vận chuyển hàng hải, sau này dần dần được mở rộng sang bảo hiểm cháy, BHNT.Nước Ý là nước đầu tiên chứng kiến sự ra đời của dịch vụ tái bảo hiểm Bản giao ước cổ nhất được biết đến với tính chất pháp lý như một hợp đồng tái bảo hiểm đã được ký kết tại thành phố Genés vào năm 1370 giữa một bên là hai thương nhân hoạt động với tư cách là nhà tái bảo hiểm với một bên là đại diện cho một nhà bảo hiểm Hợp đồng tái bảo hiểm này được ký kết nhằm đảm bảo dịch vụ bảo hiểm cho các hàng hóa gửi đi bằng đường biển từ Genés đến Bruges Sau này với sự phát triển rộng rãi về những mối quan hệ kinh tế thương mại giữa các thành phố của nước Ý và giữa các nước Bắc Âu, đặc biệt

là nước Anh dịch vụ tái bảo hiểm đã phát triển lên một bước Nhưng sau đó

đã xuất hiện nhiều vụ lạm dụng có tính cách con buôn gây ra nhiều phản ứng chống lại bản chất tái bảo hiểm Trong những vụ này các nhà bảo hiểm đã lợi

dụng hình thức tái bảo hiểm để phân tán rủi ro nhưng theo tỷ lệ phí thấp hơn nhiều so với phí bảo hiểm gốc để kiếm lời Đây là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự ra đời đạo luật cấm các hoạt động tái bảo hiểm hàng hải ở nước Anh trong một thời gian dài từ 1746 đến 1864 Đạo luật này đã vô hình chung tạo điều kiện thuận lợi cho tổ chức Lloyd’s phát huy ảnh hưởng của mình bằng cách đồng bảo hiểm và sau 1864 đã nghiễm nhiên trở thành thị trường tái bảo hiểm quan trọng nhất thế giới Trong thời gian này các hình thức tái bảo hiểm khác cũng đã xuất hiện, ví dụ như tái bảo hiểm cháy … Lúc đầu nghiệp vụ tái bảo hiểm được các công ty bảo hiểm tiến hành, điều đó có ý nghĩa là họ vừa tiến hành bảo hiểm gốc vừa đồng thời tiến hành cả tái bảo hiểm Hình thức tái bảo hiểm duy nhất được sử dụng đó là hình thức tái bảo hiểm tùy ý lựa chọn cho từng rủi ro riêng lẻ.

1.2 Giai đoạn từ giữa thế kỷ thứ 19 đến giữa thế kỷ 20

Giữa thế kỷ thứ 19 nền kinh tế của các nước tư bản chủ nghĩa đã có những bước tiến nhảy vọt do áp dụng các thành tựu của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật vào sản xuất Quan hệ thương mại giữa các nước được mở rộng

và phát triển mạnh Do đó hình thức hợp đồng tái bảo hiểm trao đổi qua lại giữa các nhà bảo hiểm như trên không còn đáp ứng được nhu cầu Điều kiện này dẫn đến sự tất yếu khách quan cho việc thành lập các công ty tái bảo hiểm chuyên nghiệp Năm 1846 tại Kohn (Đức) công ty tái bảo hiểm chuyên nghiệp đầu tiên đã ra đời lấy tên là công ty Tái bảo hiểm Kohn Tiếp theo đó

là một số công ty tái bảo hiểm có tên tuổi trên thị trường thế giới hiện nay cũng đã được thành lập như công ty tái bảo hiểm Thụy Sĩ (Swiss Re) năm

1863, công ty tái bảo hiểm London (London Guarantee Reinsurance co.Ltd) năm 1869, công ty tái bảo hiểm Munich năm 1880

Việc thành lập các công ty tái bảo hiểm chuyên nghiệp là một sự kiện

có tính chất quan trọng trong việc phát triển của ngành bảo hiểm Qua đó các công ty bảo hiểm gốc đã có sẵn trong tay nguồn đảm bảo đắc lực cho hoạt

động kinh doanh của họ và nhờ đó các công ty bảo hiểm gốc không còn phải

e ngại hoặc lo sợ khi phải cung cấp thông tin và số liệu cho việc chào các hợp đồng tái bảo hiểm Từ đó khả năng cạnh tranh của các công ty bảo hiểm gốc được tăng lên Như vậy sự chuyên môn hóa dịch vụ tái bảo hiểm đã có thể đáp ứng được những yêu cầu của công ty bảo hiểm gốc một cách thỏa đáng Khả năng phục vụ của các công ty tái bảo hiểm cũng được cải tiến thêm bằng việc mở rộng tái bảo hiểm ra các loại hình bảo hiểm khác và lan rộng ra các thị trường bảo hiểm nước ngoài thúc đẩy ngành bảo hiểm ngày càng phát triển Trong thời kỳ này kỹ thuật của tái bảo hiểm cũng được cải tiến Nhiều hình thức và phương pháp tái bảo hiểm đã được xây dựng

Trong giai đoạn này, hai cuộc chiến tranh thế giới cùng với các cuộc khủng hoảng kinh tế và lạm phát tiền tệ đã làm tổn hại lớn đến sự phát triển của ngành bảo hiểm nói chung và ngành tái bảo hiểm nói riêng Bị tổn hại nhiều nhất phải kể đến các công ty tái bảo hiểm Đức Trong hai cuộc chiến tranh thế giới này, các giới tư bản độc quyền đã lấy vốn và quỹ tiền tệ bảo hiểm (trong đó có dự trữ phí của bảo hiểm nhân thọ) của các công ty bảo hiểm và tái bảo hiểm để chi phí cho chiến tranh Trong khi đó các công ty tái bảo hiểm của những nước không bị chiến tranh đe dọa đã vươn lên, nắm lấy thị trường tái bảo hiểm quốc tế, ví dụ như công ty tái bảo hiểm Thụy Sĩ đã phát triển lên thành một công ty tái bảo hiểm đồ sộ Ngoài ra, trong thời gian này có rất nhiều công ty tái bảo hiểm đã ra đời nhất là ở Mỹ, Thụy Sĩ

1.3 Giai đoạn sau chiến tranh thế giới lần thứ hai

Thế chiến II đã kết thúc năm 1945 với sự thắng lợi của Hồng quân Liên

Xô và phe đồng minh đánh bại chủ nghĩa phát xít đến tận gốc rễ Nó đã mở ra một giai đoạn mới của lịch sử loài người cũng như nền kinh tế và ngành bảo hiểm Hệ thống XHCN ra đời, phong trào giải phóng dân tộc của nhiều nước thuộc địa đã giành được thắng lợi Chủ nghĩa đế quốc lâm vào cuộc khủng hoảng kinh tế mới, cuộc cạnh tranh gay gắt giữa các nước đầu sỏ ngày càng

gay gắt, tất cả các sự kiện trên đều ảnh hưởng đến sự phát triển của tái bảo hiểm Giai đoạn này được đặc trưng qua các biến động lớn sau :

- Sự phục hồi nhanh chóng của các công ty tái bảo hiểm của CHLB Đức: Trong chiến tranh thế giới lần thứ hai, các công ty tái bảo hiểm Đức đã

bị cắt đứt quan hệ với quốc tế và năm 1947 lại bị cấm không cho hoạt động ở nước ngoài Nhưng ngay sau khi lệnh cấm này được bãi bỏ năm 1950 thì các công ty tái bảo hiểm ở CHLB Đức đã nhanh chóng khôi phục lại địa vị truyền thống của mình và thiết lập các quan hệ quốc tế rộng rãi Nhiều công ty tái bảo hiểm mới được thành lập Hoạt động bảo hiểm và tái bảo hiểm được phát triển với tốc độ nhanh Đến những năm 70 tổng doanh thu phí của thị trường CHLB Đức đã chiếm vị trí thứ ba trên thế giới, sau Nhật và Mỹ

- Sự thành lập các công ty bảo hiểm nhà nước ở các nước XHCN :

sự kiện này ảnh hưởng lớn đến chiều hướng phát triển của tái bảo hiểm quốc

tế Các nước XHCN đã tiến hành biện pháp độc quyền về tái bảo hiểm và hạn chế quan hệ với thị trường tái bảo hiểm tư bản chủ nghĩa Đồng thời ở các nước XHCN không tiến hành tái bảo hiểm cho các loại hình bảo hiểm đối nội

- Trong những nước chậm phát triển hoặc mới giành được độc lập những tổ chức độc quyền tái bảo hiểm, cục bộ hay toàn phần đã được thành lập nhằm bảo vệ lợi ích riêng của họ (Achentina, Braxin, Chile, Thổ Nhĩ Kỳ,

Ai Cập) Sự kiện này có tác dộng làm thu hẹp khả năng hoạt động của các công ty tái bảo hiểm quốc tế ở những nước đó

- Nhiều công ty tái bảo hiểm mới được thành lập và càng ngày có nhiều công ty bảo hiểm tiến hành đồng thời dịch vụ tái bảo hiểm Do đó cuộc cạnh tranh giữa họ ngày càng gay gắt và dưới nhiều hình thức khác nhau

- Trong thời gian này, hình thức tái bảo hiểm không theo tỷ lệ là hình thức tối ưu nhất đáp ứng được nhu cầu đảm bảo của các công ty bảo hiểm gốc và ngày càng được phổ biến rộng rãi Điều này làm cho các nhà tái bảo hiểm, có khó khăn hơn trong việc tính phí phù hợp với phần rủi ro mà họ

phải gánh chịu Thêm vào đó là khả năng xảy ra tổn thất ngày càng tăng Vì vậy, đặc điểm của giai đoạn này là chiều hướng ngày càng giảm của kết quả kinh doanh nghiệp vụ tái bảo hiểm thuần túy, nhưng đồng thời chiều hướng ngày càng tăng của kết quả kinh doanh đầu tư quỹ tiền tệ bảo hiểm thông qua lãi suất cao.

CHƯƠNG 2: KHÁI NIỆM, BẢN CHẤT VÀ CHỨC NĂNG CỦA TÁI

BẢO HIỂM

2.1.Khái niệm của tái bảo hiểm:

2.1.1.Tái bảo hiểm tạm thời là gì ?

Tái bảo hiểm tạm thời là phương thức tái bảo hiểm lâu đời nhất, và do

đó, sẽ được trình bày trước ở đây Theo phương thức này, công ty bảo hiểm gốc chuyển nhượng cho công ty tái bảo hiểm từng dịch vụ hay từng đơn bảo hiểm một cách riêng lẻ Công ty tái bảo hiểm , về phần mình, không có nghĩa

vụ bắt buộc phải nhận tái bảo hiểm cho dịch vụ hay đơn bảo hiểm đó Công ty bảo hiểm gốc cũng có toàn quyền quyết định tiến hành tái bảo hiểm cho dịch

vụ nào, với tỷ lệ bao nhiêu, và cho công ty tái bảo hiểm nào tùy sự lựa chọn của họ Mặt khác, công ty tái bảo hiểm cũng có quyền từ chối nhận tái bảo hiểm cho dịch vụ hay chỉ nhận với một tỷ lệ mà họ cho là thích hợp

Để tiến hành tái bảo hiểm tạm thời, công ty bảo hiểm gốc phải cung cấp cho công ty tái bảo hiểm tất cả những thông tin có liên quan đến dịch vụ được bảo hiểm Trong thực tế, nhà tái bảo hiểm cũng tiến hành đánh giá mức

độ rủi ro của dịch vụ, và do đó có thể quyết định nhận hay không nhận tái bảo hiểm mà không cần đầy đủ các chi tiết Các thông tin này có thể được cung cấp thông qua trao đổi hoặc bằng cách điền vào đơn đề nghị tái bảo hiểm

*Áp dụng phương pháp tái bảo hiểm tạm thời :

Mặc dù tái bảo hiểm tạm thời là phương pháp đã xuất hiện cùng với

sự ra đời của tái bảo hiểm và có những nhược điểm như trên, song ngày nay

nó vẫn được sử dụng trong một số trường hợp như sau:

-Có những trường hợp mà nhà bảo hiểm gốc không hiểu biết đầy

đủ về một loại rủi ro nào đó và phải yêu cầu công ty tái bảo hiểm giúp đỡ Khi

ấy nhà tái bảo hiểm sẽ là người xác định mức phí, các điều khoản và điều kiện bảo hiểm cũng như những hạn chế cần thiết cho dịch vụ của nhà bảo hiểm gốc

-Những thỏa thuận tái bảo hiểm tự động hiện có của công ty bảo hiểm gốc có thể không áp dụng cho một số rủi ro hay một phần của những rủi

ro nào đó, nếu nhà bảo hiểm gốc vẫn quyết định nhận bảo hiểm cho rủi ro đó thì phải tiến hành thu xếp tái bảo hiểm tạm thời

-Rủi ro nhận bảo hiểm có thể có giá trị lớn vượt quá phạm vi của những thỏa thuận tái bảo hiểm tự động Do đó phải thu xếp tái bảo hiểm tạm thời cho phần giá trị vượt quá này

-Công ty bảo hiểm gốc cũng có thể muốn tránh không đưa ra những dịch vụ có nguy có tổn thất cao vào những thỏa thuận tái bảo hiểm hiện có của mình Do đó, họ phải tiến hành thu xếp tái bảo hiểm tạm thời trước để giảm bớt khả năng tổn thất trước khi đưa vào hợp đồng tái bảo hiểm

tự động

2.1.2.Tái bảo hiểm

“Tái bảo hiểm là sự bảo hiểm cho nhữn rủi ro mà người bảo hiểm phải gánh chịu” Nói cách khác tái bảo hiểm là một loại nghiệp vụ mà người bảo hiểm sử dụng để chuyển một phần trách nhiệm đã chấp nhận với người được bảo hiểm cho người bảo hiểm khác, trên cơ sở nhượng lại cho người bảo hiểm

đó một phần chi phí bảo hiểm thông qua hợp đồng tái bảo hiểm

Thực tế tái bảo hiểm được hình thành trên cơ sở bảo hiểm gốc nên nó

luôn gắn liền với nghiệp vụ bảo hiểm gốc Người ta thường nói "tái bảo hiểm chính là bảo hiểm cho các nhà bảo hiểm" bởi những tổn thất mà các công ty

bảo hiểm phải gánh chịu đã được dàn trải ra

2.1.3.Sự cần thiết của tái bảo hiểm

Một công ty bảo hiểm cũng như công ty trách nhiệm hữu hạn hay một công ty cổ phần hay một doanh nghiệp khác được thành lập với một số vốn nhất định nên phải chịu trách nhiệm với phần vốn của mình đối với mọi hoạt động của mình trên thương trường và tất nhiên một công ty bảo hiểm thì khả năng nhận bảo hiểm bị giới hạn trong số vốn này Chính vì vậy, trong quá

trình kinh doanh bảo hiểm các công ty bảo hiểm luôn bị đe dọa bởi sự phá sản bởi:

-Có những đối tượng tham gia bảo hiểm với số tiền tham gia bảo hiểm quá lớn vượt quá khả năng tài chính của công ty bảo hiểm, do đó nếu chấp nhận rủi ro và khi tổn thất xảy ra chắc chắn công ty sẽ bị phá sản

-Khi những rủi ro được bảo hiểm xảy ra liên tục trong một thời gian ngắn lúc đó công ty bảo hiểm không đủ khả năng đẻ đánh giá kiểm soát rủi ro công tác chi trả, bồi thường cũng không chặc chẽ và khi đó khả năng phải tuyên bố phá sản là rất lớn

-Đối với công ty bảo hiểm mới thành lập mạng lưới chưa rộng và thiếu kinh nghiệm, các khâu chưa hoàn chỉnh cũng dễ bị phá sản

-Có những trường hợp phương pháp tính phí chưa thật chuẩn xác vì

có những rủi ro nới xuất hiện, ngành bảo hiểm chưa có thống ê đầy đủ hoặc không đủ khả năng quản lý rủi ro nên chưa có biện pháp quản lý hữu hiệu

Đứng trước thực trạng bị phá sản và để đảm bảo hoạt động kinh doanh

có hiệu quả mà vẫn có thể nhận được những hợp đồng bảo hiểm có giá trị bảo hiểm lớn, các công ty bảo hiểm phải liên kết với nhau để phân tán bớt những rủi ro mà mình có thể gặp phải trong hợp đồng bảo hiểm mà mình đã nhận, một trong những cách dễ phân tán rủi ro đó là tái bảo hiểm Vì vậy một nghiệp vụ mới xuất hiện trong các công ty bảo hiểm là các công ty tái bải hiểm chuyên nghiệp đã ra đời để đáp ứng nhu cầu cho những công ty bảo hiểm thông qua hợp đồng tái bảo hiểm

*Ưu điểm: Tạo tâm lý an toàn cho các công ty bảo hiểm, cân bằng các

dịch vụ bảo hiểm, bảo vệ các dịch vụ đó khỏi ảnh hưởng của các sự cố lớn có tính thảm họa, đảm bảo tài chính cho các công ty bảo hiểm

*Nhược điểm: Ở mặt khác, tái bảo hiểm có liên quan tới việc chuyển

nhượng một phần, thậm chí là phần lớn chi phí bảo hiểm cho công ty tái bảo

hiểm Do đó, tái bảo hiểm có thể làm tăng hoặc giảm một cách đáng kể các chỉ tiêu tài chính của công ty bảo hiểm.

2.2.Bản chất của tái bảo hiểm

Bảo hiểm là một phạm trù kinh tế Nó bao gồm các quá trình phân phối lại nhằm đáp ứng nhu cầu đảm bảo của xã hội Đặc trưng của nó là việc thành lập mang tính chất tập thể một quỹ dự trữ tài chính thông qua sự vận dụng các quy luật thống kê và nguyên tắc cân đối cũng như việc phân phối mang tính chất riêng rẽ quỹ đó để đáp ứng những nhu cầu có thể dự đoán được trong tương lai phát sinh ra từ những sự cố bất ngờ gây thiệt hại hay xảy ra

Phân tích sâu hơn ta thấy khái niệm bảo hiểm chứa đựng hai yếu tố cơ bản sau:

- Tính tập thể của việc thành lập quỹ dự trữ, có nghĩa là mỗi thành viên tham gia bảo hiểm đều phải đóng góp một khoản tiền nhất định (phí bảo hiểm) Phí này được tính dựa trên quy luật thống kê (bao gồm thống kê tổn thất và mức độ trung bình của các tổn thất, thống kê các đơn vị rủi ro) và nguyên tắc cân đối (có nghĩa là tổng số phí thu phải bằng tổng số tiền chi trả bồi thường)

- Tính riêng rẽ của việc phân phối quỹ dự trữ, có nghĩa là chỉ phân phối quỹ cho những thành viên khi có rủi ro bất ngờ gây thiệt hại thuộc phạm

vi bảo hiểm xảy ra Những rủi ro bất ngờ này về tổng thể phải dự đoán được

và hay xảy ra

Trên đây cũng là những yếu tố cơ bản cần phải chú ý khi tiến hành việc lập, quản lý và phân phối quỹ tiền tệ thông qua hình thức bảo hiểm Do có đặc thù trên nên bảo hiểm có sự đóng góp nhất định vào việc đảm bảo tính liên tục, sự ổn định và hiệu quả của quá trình sản xuất, lưu thông và tiêu dùng xã hội Dựa theo các rủi ro được bảo hiểm, các ngành kinh tế khác nhau và các quá trình tiến hành bảo hiểm được chia thành nhiều loại và được tổ chức thành một hệ thống độc lập của nền kinh tế quốc dân (ở nhiều nước nó còn

được gọi là ngành kinh tế bảo hiểm) Một trong những loại hình đó là tái bảo hiểm.

Đối với các nước có nền kinh tế tập trung như Việt Nam, tái bảo hiểm

là một lĩnh vực đặc biệt của hệ thống bảo hiểm nhà nước và đồng thời cũng là một bộ phận của ngành kinh tế đối ngoại mà chủ yếu là các quan hệ tài chính đối ngoại Về khái niệm, tái bảo hiểm là một hình thức bảo hiểm lại những rủi

ro đã được bảo hiểm khác nhau (công ty tái bảo hiểm) Nói cách khác, tái bảo hiểm là bảo hiểm cho người bảo hiểm

Cũng như đối với các loại hình bảo hiểm khác, việc tiến hành nghiệp

vụ tái bảo hiểm đòi hỏi phải có các điều kiện sau:

- Số lượng rủi ro phải đủ lớn để quy luật số đông phát huy được tác dụng và qua đó yếu tố ngẫu nhiên được loại trừ

- Mức độ tổn thất có thể xảy ra từ các rủi ro được bảo hiểm không được phép chênh lệch quá lớn, cũng như không được phép có nhiều tổn thất quá lớn xảy ra trong số hợp đồng bảo hiểm (tình trạng này dẫn đến sự không đồng nhất trong hợp đồng bảo hiểm)

- Khả năng thường xuyên xảy ra tổn thất (Nếu không có điều kiện này thì không phát sinh nhu cầu bảo hiểm)

Nhiệm vụ chủ yếu của tái bảo hiểm là phân chia các rủi ro đã được bảo hiểm của các công ty bảo hiểm gốc cho một tập thể những công ty tái bảo hiểm và thông qua đó sẽ tận dụng được một cách tối ưu các quy luật thống kê Với nhiệm vụ trên, tái bảo hiểm ổn định kinh doanh cho các công ty bảo hiểm gốc và tạo điều kiện cho các công ty này có thể nhận bảo hiểm cho những rủi

ro vượt quá khả năng tài chính của mình

Ví dụ : Một công ty bảo hiểm A chỉ có khả năng thanh toán tiền bồi

thường tối đa là 1 triệu US$, muốn bảo hiểm cho một chiếc tàu chở một khối lượng hàng hóa lớn trị giá 10 triệu US$ Nếu giả sử không có tái bảo hiểm thì công ty bảo hiểm A không thể ký hợp đồng bảo hiểm với chủ tàu đó được, vì

khi không may có tổn thất toàn bộ xảy ra công ty bảo hiểm A sẽ bị phá sản Nhưng do có hình thức tái bảo hiểm nên công ty bảo hiểm A vẫn ký được hợp đồng bảo hiểm với chủ tàu bảo hiểm cho con tàu trị giá 10 triệu US$ Sau khi

ký hợp đồng, công ty bảo hiểm A dùng phương pháp tái bảo hiểm phân tán bớt mức trách nhiệm mà mình phải gánh chịu Trong trường hợp này, công ty bảo hiểm A chỉ giữ lại 10%, còn 90% của 10 triệu US$ công ty bảo hiểm A chuyển cho các công ty tái bảo hiểm khác, ví dụ như 50% cho công ty tái bảo hiểm B và 40% cho công ty tái bảo hiểm C

Thông qua ví dụ trên chúng ta thấy được vai trò và nhiệm vụ của tái bảo hiểm Ơ đây cần phải phân biệt sự khác nhau của tái bảo hiểm và đồng bảo hiểm Mặc dù có điểm giống nhau giữa tái bảo hiểm và đồng bảo hiểm là cùng có nhiều công ty bảo hiểm tham gia cho cùng một đơn vị rủi ro, nhưng giữa chúng có nhiều điểm khác nhau Đó là:

2.2.1.Ký hợp đồng:

Trong tái bảo hiểm : công ty bảo hiểm gốc đứng ra ký hợp đồng bảo hiểm với người tham gia và sau đó phân chia trách nhiệm cho các công ty tái bảo hiểm theo sự thỏa thuận giữa họ và các công ty tái bảo hiểm

Trong đồng bảo hiểm: việc ký hợp đồng do nhiều công ty bảo hiểm tiến hành, mỗi một công ty tham gia đồng bảo hiểm đều phải ký tên vào giấy chứng nhận bảo hiểm

2.2.2.Trả tiền bồi thường

Trong tái bảo hiểm : khi tổn thất xảy ra, trước hết công ty bảo hiểm gốc đứng ra bồi thường cho người được bảo hiểm, sau đó mới đòi lại công ty tái bảo hiểm Ở đây người được bảo hiểm không có quan hệ trực tiếp với công ty tái bảo hiểm

Trong đồng bảo hiểm: khi tổn thất xảy ra các công ty tham gia đồng bảo hiểm có trách nhiệm trả tiền bồi thường trực tiếp cho người bảo hiểm theo tỷ lệ mà mình tham gia

Tùy theo góc độ quan sát của công ty bảo hiểm gốc hay công ty tái bảo hiểm mà người ta phân chia tái bảo hiểm ra thành 2 phần riêng biệt Đó là chuyển tái bảo hiểm và nhận tái bảo hiểm:

- Chuyển tái bảo hiểm (tái bảo hiểm đi) : có nghĩa là một công ty bảo hiểm gốc phân tán rủi ro cho các công ty tái bảo hiểm Trong trường hợp này, công ty bảo hiểm gốc phải chuyển phí cho các công ty tái bảo hiểm và nhận được từ họ yếu tố đảm bảo và ổn định kinh doanh của mình

- Nhận tái bảo hiểm (tái bảo hiểm nhận) : là một công ty tái bảo hiểm nhận một phần rủi ro đã được bảo hiểm từ một công ty bảo hiểm gốc khác Trong trường hợp này, công ty tái bảo hiểm được hưởng số phí từ công

ty bảo hiểm gốc nhằm mục đích kinh doanh nghiệp vụ bảo hiểm

Theo ví dụ đã nêu ở phần trên thì quá trình phân tán rủi ro của công ty bảo hiểm A cho các công ty tái bảo hiểm B và C được gọi là tái bảo hiểm đi (nếu đứng ở góc độ của công ty bảo hiểm A) nhưng được gọi là tái bảo hiểm nhận (nếu đứng ở góc độ của các công ty tái bảo hiểm B và C)

Ngoài ra tái bảo hiểm còn bao gồm cả hình thức tái bảo hiểm tiếp (chuyển nhượng tái bảo hiểm) có nghĩa là một công ty tái bảo hiểm phân chia tiếp phần trách nhiệm mà mình đã nhận từ một công ty bảo hiểm gốc cho các công ty tái bảo hiểm khác

2.3.Chức năng của tái bảo hiểm

Đối với các thể loại khác nhau của tái bảo hiểm chức năng của chúng cũng khác nhau

Chức năng của tái bảo hiểm đi chủ yếu nhằm đảm bảo sự kinh doanh cho công ty bảo hiểm gốc Sự đảm bảo này phụ thuộc vào các dạng hợp đồng tái bảo hiểm và được thể hiện ở các mức độ khác nhau :

- Có thể giảm một cách tuyệt đối sự chênh lệch của kết quả kinh doanh trong lúc tỷ lệ phí và chi bồi thường vẫn giữ nguyên

- Có thể loại trừ được những tổn thất lớn

- Cũng có thể loại trừ được những tổn thất lớn và đồng thời cân bằng được chênh lệch do có nhiều tổn thất xảy ra.

Tái bảo hiểm đi là một nghiệp vụ tốn kém, vì trong phí tái bảo hiểm có

cả phần chi quản lý và lợi nhuận cho công ty tái bảo hiểm Nên một điều cần phải chú ý là làm sao sử dụng được một cách tối ưu tái bảo hiểm để vừa ổn định được kinh doanh vừa tiết kiệm được tài chính (ở các nước đồng tiền không chuyển đổi được thì điều này càng quan trọng vì đó là ngoại tệ), có nghĩa là chỉ phân tán bớt rủi ro khi thật sự cần thiết

Ngược lại, tái bảo hiểm nhận có chức năng hoàn toàn khác với tái bảo hiểm đi Ở đây công ty bảo hiểm xuất khẩu dịch vụ bảo hiểm nhằm ổn định kinh doanh cho các công ty bảo hiểm khác Vì vậy chức năng của tái bảo hiểm nhận giống với chức năng của bảo hiểm đối ngoại là kinh doanh dịch vụ bảo hiểm nhằm tăng thu ngoại tệ

Tổng kết lại ta có thể rút ra kết luận : đối với nhà nước thì tái bảo hiểm

có 3 chức năng chủ yếu :

- Đảm bảo tính ổn định và sự chắc chắn cho quá trình KD và SX của các đơn vị kinh tế

- Đảm bảo tính ổn định của ngân sách ngoại tệ nhà nước

- Tăng thu nhập quốc dân

Thông qua nhiệm vụ và chức năng trên ta thấy bảo hiểm có một ý nghĩa quan trọng đối với việc phát triển kinh tế của một đất nước Đảm bảo kinh doanh cho công ty bảo hiểm có nghĩa là đảm bảo được sự kinh doanh và sản xuất của các đơn vị kinh tế, từ đó tạo điều kiện tốt cho họ phát triển kinh doanh Đảm bảo tính ổn định của ngân sách ngoại tệ nhà nước có nghĩa là đảm bảo được kế hoạch chi tiêu ngoại tệ nhằm phát triển sản xuất một cách đồng bộ Tăng thêm thu nhập quốc dân tức là mở rộng được kinh doanh và sản xuất, nâng cao đời sống của nhân dân

CHƯƠNG 3: CÁC HÌNH THỨC TÁI BẢO HIỂM

3.1.Khái quát chung

Sự ra đời và quá trình lịch sử phát triển của tái bảo hiểm cho thấy vào thời gian ban đầu, không có sự phân biệt rõ ràng nào về các hình thức tái bảo hiểm, bởi vì trong nhiều thế kỷ chỉ có một hình thức tái bảo hiểm duy nhất được biết và được ứng dụng rộng rãi trên thị trường bảo hiểm thế giới Đó là

“tái bảo hiểm lựa chọn cho từng rủi ro riêng biệt”

Đầu thế kỷ 19, để đáp ứng nhu cầu của ngành bảo hiểm đang ngày càng phát triển mạnh mẽ, ngành tái bảo hiểm bắt đầu phát triển nhanh chóng và lúc

đó, các hình thức tái bảo hiểm mới được tạo lập

Dĩ nhiên trong hoạt động hàng ngày, hình thức tái bảo hiểm tùy ý lựa chọn (tái bảo hiểm nhiệm ý) vẫn tồn tại, mặc dù hình thức này sau một thời gian tạm bị lưu mờ, nay lại xuất hiện thậm chí còn trở nên quan trọng hơn trước đây rất nhiều Bên cạnh hình thức này, thị trường bảo hiểm và tái bảo hiểm thế giới còn hình thành những hình thức tái bảo hiểm bắt buộc (tái bảo hiểm tự động)

3.2.Vai trò kinh tế của các hình thức tái bảo hiểm:

3.2.1.Tái bảo hiểm tùy ý lựa chọn

Đây là hình thức tái bảo hiểm cơ bản và cổ điển nhất Theo hình thức này, công ty nhượng toàn quyền lựa chọn rủi ro cần phải tái đi và công ty nhận (nhà tái bảo hiểm) có quyền nhận hay từ chối rủi ro đó Mỗi dịch vụ bảo hiểm đem nhượng theo cơ sở tùy ý lựa chọn là một hợp đồng tái bảo hiểm tách biệt bao gồm toàn bộ hay một phần rủi ro mà công ty nhượng muốn nhượng cho thị trường tái bảo hiểm

Vào thời điểm khi kết thúc một thỏa thuận thương mại nào đó thì các bên tham gia vào thỏa thuận đó thường quan tâm đến việc quy định thật chính xác các chi tiết cần thiết của thỏa thuận lần tới, các mục đích, nghĩa vụ của các bên đối với nhau và đặt ra các điều kiện cần thiết để ràng buộc những

nghĩa vụ và quyền lợi ấy và như vậy, chỉ có hình thức tái bảo hiểm tùy ý lựa chọn là phù hợp nhất, vì nó có thể cho phép nhà tái bảo hiểm có được một ý niệm đúng về những rủi ro mà mình phải gánh chịu trước khi tham gia hợp đồng.

*Thủ tục để tiến hành thực hiện một hợp đồng tái bảo hiểm tùy ý lựa chọn:

- Công ty nhượng thông báo cho nhà tái bảo hiểm một dịch vụ nào

đó mà họ cần tái bảo hiểm dưới hình thức một phiếu đề nghị (slip), trong đó

có ghi các đặc điểm chính của rủi ro được tái bảo hiểm, ví dụ như:

• Tên và địa chỉ của người được bảo hiểm

• Tính chất của rủi ro được bảo hiểm

• Ngày bắt đầu và chấm dứt của thời gian bảo hiểm

• Số tiền được bảo hiểm, phí bảo hiểm, phần giữ lại của Công ty nhượng

• Tỷ lệ thủ tục phí tái bảo hiểm…

- Sau khi nhận được phiếu đề nghị này, nhà tái bảo hiểm căn cứ vào khả năng của mình có toàn quyền tự do để lựa chọn nhận toàn bộ hay một phần tỷ lệ nào đó trên cơ sở rủi ro được đề nghị Nhà tái bảo hiểm xác nhận phần tham gia của mình thông thường bằng cách ghi trực tiếp vào bản thứ hai của phiếu đề nghị và gửi trả lại cho Công ty nhượng

-Tuy nhiên để đảm bảo tính thời gian, việc xác nhận có thể thực hiện thông qua thư tín hay điện thoại, nhưng sau đó vẫn phải xác nhận bằng văn bản để đảm bảo tính pháp lý của hợp đồng Trước khi chính thức chấp nhận hay từ chối, nhà tái bảo hiểm có thể yêu cầu biết thêm chi tiết khác để đánh giá rủi ro mà mình sẽ nhận Ví dụ: có thể xin bản sao hợp đồng bảo hiểm gốc, hoặc những chi tiết về việc định giá phí bảo hiểm…

-Cuối cùng, chỉ khi nào nhận được thông báo chấp nhận của nhà tái bảo hiểm thì dịch vụ tái bảo hiểm theo hình thức tùy ý lựa chọn mới coi như hoàn thành, trừ trường hợp có sự thỏa thuận khác giữa hai bên Dịch vụ tái bảo hiểm này cũng sẽ tự động chấm dứt hiệu lực nếu đến ngày mãn hạn của hợp đồng bảo hiểm gốc mà không có sự tái tục hợp đồng; tuy nhiên dù hợp đồng bảo hiểm gốc có tái lập thì cũng không có nghĩa là nhà tái bảo hiểm buộc phải tiếp tục nhận hợp đồng tái bảo hiểm cho thời hạn kế tiếp, mà họ có quyền tự do lựa chọn nhận hoặc từ chối không tham gia tiếp nữa, trừ trường hợp có những giao kết nào khác

-Hơn nữa, hợp đồng tái bảo hiểm theo hình thức này không có sự ràng buộc nhà tái bảo hiểm phải chấp nhận những thay đổi, sửa đổi về nội dung, điều kiện hay giá phí mà đã thỏa thuận ban đầu giữa họ và Công ty nhượng, mọi sự thay đổi như vậy đều phải thông báo trước và được sự thỏa thuận của nhà tái bảo hiểm

- Với những điều kiện trên, hình thức tái bảo hiểm tùy ý lựa chọn có nhiều mặt giống như nghiệp vụ bảo hiểm trực tiếp, đòi hỏi Công ty nhượng phải cung cấp thông tin nhanh, đầy đủ và chính xác, đồng thời các nhà tái bảo hiểm phải có nhiều kinh nghiệm, có trình độ chuyên môn cao và có khả năng xét đoán rủi ro chuẩn xác, kịp thời

Ưu nhược điểm của hình thức tái bảo hiểm tùy ý lựa chọn:

*Ưu điểm:

- Giúp công ty nhượng, nhất là các công ty bảo hiểm của các quốc gia đang phát triển và non trẻ, có kinh nghiệm ít có thể hoàn thành việc nhận bảo hiểm cho những đơn vị rủi ro ở địa phương mà có giá trị bảo hiểm lớn, vượt quá khả năng tài chính thông thường của mình bằng việc sử dụng chuyên môn và khả năng của thị trường tái bảo hiểm quốc tế

- Giúp cho công ty nhượng có quyền chủ động trong việc chấp nhận bảo hiểm phục vụ nhu cầu của người được bảo hiểm về những loại rủi ro mà

có thể không được chấp nhận trong các hợp đồng tái bảo hiểm bắt buộc truyền thống của mình như rủi ro về động đất, ngập lụt, đình công, bạo loạn, chiến tranh…

- Giúp công ty nhượng có điều kiện lựa chọn để duy trì kim ngạch bảo hiểm của mình được cân đối, tức là giúp cho công ty nhượng có thể loại

bỏ được những rủi ro đặc biệt lớn hoặc nguy hiểm mà một khi tổn thất thuộc đơn vị rủi ro này xảy ra có thể làm ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh của mình trong năm kế hoạch ở một nghiệp vụ bảo hiểm riêng biệt nào đó

- Tạo điều kiện cho công ty nhượng có thể nhờ vào hình thức tái bảo hiểm tùy ý lựa chọn trước khi tận dụng khả năng các hợp đồng tái bảo hiểm bắt buộc của họ, tức là có điều kiện để cải thiện sự thăng bằng của các hình thức tái bảo hiểm bắt buộc, cải thiện vận may rủi trong việc đạt được những lợi ích tối đa theo các điều kiện quy định trong các hợp đồng tái bảo hiểm đó của họ Ví dụ điều kiện về chia lãi, thủ tục phí tái bảo hiểm tính theo thang lũy tiến, thủ tục phí tái bảo hiểm theo lãi…

- Tạo ưu thế cho công ty nhượng phát triển hoạt động kinh doanh bảo hiểm và tái bảo hiểm thông qua sự giúp đỡ về kĩ thuật nghiệp vụ, tổ chức

thường xuyên cần phải tiếp xúc và biết được ý đồ bên trong của các hợp đồng bảo hiểm gốc và kim ngạch bảo hiểm của công ty nhượng dẫn đến có thể bị tiết lộ những thông tin có lợi cho sự cạnh tranh trong thị trường bảo hiểm gốc.

- Không đảm bảo thời gian tính trong việc phân tán rủi ro tái bảo hiểm, tức là công ty nhượng không có sự đảm bảo chắc chắn của thị trường tái bảo hiểm khi họ nhận bảo hiểm một rủi ro nào đó, công ty nhượng sẽ mất

cơ hội tranh thủ bảo hiểm nếu như ở thị trường đó có công ty bảo hiểm khác

có khả năng phục vụ tốt hơn, hoặc không có khả năng để nhận bảo hiểm cho rủi ro có giá trị lớn, hay ít nhất cũng làm cho công ty nhượng mất uy tín vì sự chậm trễ trả lời người được bảo hiểm

- Chi phí hành chính, thủ tục giấy tờ tốn kém làm giảm thu nhập kinh doanh, ít lãi

- Thường xuyên phải đàm phán tái lập hợp đồng tái bảo hiểm trước khi ký kết bảo hiểm gốc với khách hàng mà trong nhiều trường hợp đáng lẽ không cần thiết phải thay đổi hay hủy bỏ hợp đồng đã ký đó, chi phí thủ tục hành chính tốn kém, ảnh hưởng tới lợi nhuận

3.2.2 Tái bảo hiểm bắt buộc

Tái bảo hiểm là sự thoả thuận giữa công ty nhượng và nhà tái bảo hiểm trong đó công ty nhượng bắt buộc phải nhượng cho nhà tái bảo tất cả các đơn

vị rủi ro bảo hiểm gốc mà hai bên đã thoả thuận từ trước

Ngược lại, nhà tái bảo hiểm cũng bắt buộc phải chấp nhận toàn bộ các đơn vị rủi ro đó ở đây, công ty nhượng toàn quyền trong việc chấp nhận bảo hiểm gốc, định phí mà không phải tham khảo ý kiến của nhà tái bảo hiểm

Đồng thời, công ty nhượng cũng đơn phương thanh toán các vụ tổn thất

có liên quan đến những rủi ro được bảo hiểm với mục đích bảo vệ quyền lợi chung của công ty nhượng và nhà tái bảo hiểm Ngược lại, nhà tái bảo hiểm