Kinh tế các nước đông nam á đào duy huân

Trong qua trinh phat trien nen kinh te, Brunei chu trucrng phat trien khai thac dau, khi d6t, coi do la nganh then chot cua nen kinh te... KINH TE cAc NUdc DONG NAM A 7 Truck nhung nam

PTS DAO DUY HUAN

I

-A KINHTE

I

-)

cAc NUOC DONG NAM A

(Brunei, Philippines, Indonesia, Malaysia va H<;1p tac

kinh te cua Hi$p h¢i ASEAN)

NHA XUAT BAN GIAO Dt.JC

NHA XUAT BAN GIAO Dl)C

KINH TE cAc Nl.f dc DONG NAM A

Chiu trach nhif m xuift ban:

Gi<im d6c : PHAM VAN AN

T<J'ng bien ·t<'),p : NGUYEN NHu' Y

Bien sog,n : PTS DAO DlN HUAN

Trinh bay hy thu.Q,t : THU THUY

In chi ban : BAN XUAT J?AN DHKHTN

, 'J ~ ~·

I·~ •

,- ~ _,.,

KINH TE cAc NUOC DONG NAM A 1

Hifp h(>i cac nztac D6ng Nam A (vie't tdt la ASEANJ d1tqc thanh l<J,p thang 8-1967, lite d6 g6m c6 Indonesia Malaysia, Philippine, Singapore, Thailand va sau nay them Brunei M1.tc tieu c1ia Hifp h(>i cac nltac Dong Nam A la th1tc ddy s1.t hqp tac

thank l<J,p ASEAN kh6ng dan thudn la lien minh :hinh tri ma ta

t6' ch1tc hqp tac kinh te' xa hQi Nhung th1,tc te' nhllng nam tntac

giao dich th1tang mq,i it, do chie'n l1tqc phat trie'n nen kinh te' h1tang n9i ngan cdn

Khi ASEAN mai thanh l<J,p thl chl c6 it ngltai nghien Cll.ll

vt Dong Nam A de cQ,p de'n, hdu he't cac nha nghien c1tu thi ch1ta bie't de'n ho<J,c c6 _biet nh1tng chl xem xet ASEAN trong m6i nga v1,tc Vg,y ma tit nam 1980 de'n nay, khong c6 bao cao quan tr<;mg nao ve quan hf qu6c te' c6 tinh chat toan cdu lq,i khong n6i de'n Hif p h(>i cac mtac Dong Nam A Sa di nh1t vqy vi ASEAN kh6ng con la ditn dan khu v1.tc g6m salt n1tac thu(>c the giai th1t 3, ma

la m9t th1,tc te' vilng chdc thu h1it s1.t ch1i y c1i.a cac n1tac tren the' giai va c6 dnh h1tang kh6ng nho trcn ditn dan kinh te~ chinh tri qu6c t{

Vift Nam la m(>t n1tac trong khu v1.tc, song nMlng nam tntac 1990, ch1i.ng ta hie'u bie't ve cac n1tac Hifp hQi Dong Nam

A, song con ch1ta ddy d1i Chinh s1.t hi6'u bie't ch1ta ddy d1i da tac d9ng kh6ng thuqn lqi cha quan hr khu v1,tc nhat la quan hf kinh tr! Th1.tc tc' nhicu doanh nghirp Virt Nam khi l1.ta ch9n cac d6i tac kinh doanh vai ccic t6' ch1?.c kinh te:' cac nllac ASEAN do kh6ng hic'u bic't ddy d1i ve hQ nen dd g<J,p phdi nhicu kh6 khan D6' tq,o dieu kifn cha virc phat tri6i cac mo'i quan hf kinh te', van h6a xa h(>i vai cac n1tac ASEAN va lien doanh c6 hi?u qud nhat

2 KINH TE cAc NUdc DONG NAM A

la nhanh ch6ng hOa nh<J,p vao Hi?p h{)i ASEAN doi hoi chzlng ta phdi nghien c1tu ky l1tang ve Zich sil, chink tr? xa h{)i, van h6a va kinh te' Clta Hi~p h(Ji ASEAN va tl'tng n1tac trong khu Vl_{C

Quye'n sach kinh tf/ cac n1tac Hifp h(Ji EJ6ng Nam A ra dai trong b6i cdnh d6, ngo hdu gi1lp nhtlng ng1tai dang nghien c1tu cac n1tac D6ng Nam A, nhrft la kinh tif cac nitac ASEAN c6 d1tqc t6'ng quan ban ddu ve ch£nh sach kinh te' vi m6 Clta cd Hi?p h(Ji ASEAN ua c1ia tz'tng n1tac, nhzlng thanh c6ng ua chua thanh c6ng tren con duang th1.tc hi?n chie'n Zzwc kinh te' trong t1'tng thai ky, lay do fom ca SO de' di sdu nghien Cllll titng van de kinh te Cl,l the'

Quyen sach nay dltqc uie't ua hoan thank tren ca so t6'ng hqp cac s6' li?u, cac bai uie't c1/.a m{)t loqt cac tac gid trong ua ngoai nuac, trong d6 c6 s1,t tkam khiio cac s6 li~u cz'la Tong c1.tc Th6ng kc, tham khdo s6 li?u c1ia sink uien kkoa D6ng Nam A

h9c, Dong thai tac gid da di sang cac nitac tren d~' nghien Cllll khdo sat tk(tC te', Quyfo sach nay d1tqc bien soqn d1t(Ji hi,nh thttC m{)t giao tr'tnh, chi tifft c1,t thi, c6 cac cau koi 6n t<'j,p nkat la c6 cac s6 li~ll mai nkat 12-1996 va s6 li?u d1.t brio de'n n<'im 2000 ,, de' cho sinh vien dQc, ngkien c1tu va thdo lutj,n Vi nang l1,tc c6 hqn, do d6 quyi!'n sach nay kh6ng tranh khoi cac sai sot Mong nk(j,n d1tqc SI_{ dong g6p chdn finh Clla cac d6ng nghi~p ua nMlng

ai dang nghien Cllll ue kinh Uf cac nlfac EJ6ng Nam A, Xin cdm

an PGS, PTS Nguytn Qu6c L{)c tntang Khoa EJ6ng Nam A h9c Dqi h9c Ma-Ban c6ng, d<J,c bi?t tran tr9ng cam an Nha Xuat bdn Giao dz,tc da tqo dieu ki?n thutj,n lqi nkat de' sam hoan thanh va

ra mdt cac d{)c gid quye'n sach kinh te' cac nztac Singapore, Malaysia, Indonesia, Philippine, Brunei va t1tcmg lai Clla Sl,t hqp tac kinh te' trong khu u1,tc,

Thang 1-1997

P TS Dao Duy Huan

KINH TE cAc NU6c DONG NAM A 3

KINH TE 'BRUNEI ElA-RU-XA-LAM( 1 )

11 T6NG QUAN cAc YEU T6 Tl/ NHIEN vA xA HQI TAC DQNG DEN Sl/ TANG TRUONG KINH TE BRUNEI

Brunei n~m Ci tay bl'ic dao Calimantan, giap vdi Malaysia

va bien Dong vO'i di~n tich 5.765 km 2

vii dtfc;>'C rhia lam 2 phtin rieng bi~t, phia dong la vung Tem-bu-rong, phia tay g6m 3 vung Brunei Bua-ra, Tu-tay vii Belai Thu do la Bandexeri Be-ga-oan Brunei co dien tich ritng vu d:'lt rung chiem 80% dien tich tt,r nhien, trong do 60% la ritng nguyen sinh co ti~m nang di& phcit tri€n Kinh te lam nghi$p Brunei co khi h(lu nhiet dO'i, nhiet d9 trung binh tU 20°C den 35°C, lu<;:mg mua hang nam 2.790m.m den 3810m.m Mt.ta

th:ing tu nam sau De:> l°i'm trung binh 78-84%, thich hqp vc1i st! phat triifo n6ng nghi~p

"' Ngu6n s6 li~u : Teing Cl!C thong ke, tu' li~u kinh ti 7 nu'ac thanh uien, NXB Thong ke 1996

4 KINH TE cAc NU6C DONG NAM A

Ve tai nguyen la quoc gia co tn1 luqng dau mo va khi dot ld'n 1,3 ty m:i khi va 2 ty t.htmg dau Dieu nay cho phep Brunei phrit tri~n nhanh va hi~n d~i hoa nganh khai thac che bien va

xmit kh:fo d:fo mo va khi, ngoai ra Brunei con co tiem nang ve tlnly san, phat trie·n khai thac che bien lam siin Tuy nhien so vd'i cac quoc gia trong vung, Brunei ngheo tai nguyen, chi co dau

mo va khi dot., nhung t.rong t.tio'ng lai cling c:;m dau

Dieu nay doi hoi Brunei phrii cc m9t chien luge phat trie-n kinh te phu hqp vO-i mai sau

1.1.2 Vai net v~ cac ye'u to' xa h(H tac d(>ng de'n kinh te'

Brunei la quoc gia co it dan so, theo so li~u thong ke 1994

co 284,5 ngan nguO'i, trong do ngucri Ma lai chiem 65%, nguO'i Hoa chiem 18%, nguO'i dan d!a phuang 10% con l;:ii la ngu<'>'i An Di?, ngu<'>'i Chau Au M~t di? dan so nam 1994 ch:i co 49,3 ngu<'>'ilkm2 Ty l~ tang dan so 2,4% (1994) VO-i d:ln so nay Brunei co it h!c luqng lao di?ng C"1 thli 1991 co 112 nghin lao di?ng Dieu nay bao hi~u mi?t st! t.hieu h~1t lt!c luqng l~o dqng cho nen kinh t.e hi~n t.q.i va tuang lni Tuy vqy hi~n nay ty l~ tha't

Brunei la mi?t vuang quo'c hinh thanh sam, vao the ky 15

va 16 Brunei la mi?t trong nhii'ng t.rung tam Mi giao chinh i!J

Dong Nam A TU' n:lm 1888, Brunei ntim dtrO-i st! brio hQ cl.ta Anh Trang the chien 2, Brunei b~ Nh&t chiem dong Sau khi Nh&t bq.i

t.ranh gianh d(>c l~p dan t.i?c Ci Brunei phrit t.rie'n m:~mh T~i· ky

h~p thli' 30 cua dq.i Hi?i d6ng lien hi~p quoc 8-12-1975 da thOng qua ngh! quyet 3424 ve quyen ti! quyet va d9c l~p cua Brunei Ngay 1-1-1984, Brunei t.uyen bo df:>c l~p 11!11' v~y Brunei la quoc gia di;ic l~p tre tuoi nh:ft trong khu vt!c Dong Nam A Ngay 21-9-

1984 trc1 thanh than·h vien 159 cua lien hi~p quoc

KINH TE cAc Nude DONG NAM A 5

Tom lai t.:ft ca cric yeu to tren anh hu&ng nft l6'ri-'Mn St.f

phat trien Kinh te Brunei

113 Tting quan v~ slj tang tru'O'ng kinh te' va cac thanh tlju d~t duQ'c

Cho den horn nay, neu kinh te' Brunei trai qua 2 giai do~n

phat trien ccJ ban Giai dol;ln truac 1984 nen kinh te ndm du6'i sv biio hi? cua Anh quoc va tit 1984 den nay nen kinh te phat trien dqc 14p Trong qua trinh phat trien nen kinh te, Brunei chu trucrng phat trien khai thac dau, khi d6t, coi do la nganh then chot cua nen kinh te D6ng thO'i d:l'y m~nh ho~t dqng ngo:':li thucrng, dau tu tu bcin ra nu6'c ngoai, phat trie'n nong nghi~p,

chuye'n doi CO c:fu kinh te Va hi~n dl;li h6a Cd SO' h~ tdng ctJ'ng va nang ca'p cac ho,1;lt dqng y te, van hoa giao d"1C,,, nen da thu dti<?'C m<?t so thanh ttfu sau day_

Nam 1994, t6ng san ph:f m trong nu6'c ,(GDP) d~t 5,2 ty USD binh quan dau nguO'i d1;lt 18,500 USD, dt! tru ngo~i t~ len t6'i 30 ty USD (1996), Da thtfc hi~n dau tu ra nu6'c ngoai 20 ty USD So lai thu dll<?'c tlt dau tu do da dap U'ng cho nhu cau phat

tri~n ctia Brunei

Kim ng1:lch xurfr khti'u nam 1996 d1;lt 2,3 ty USD, nMp kh:'i'u 1,6 ty USD Brunei co 27km duO'ng s:lt, 2300km duO'ng quflc

lq niim 1994 ca nu6'c co tren 135,6 nghin 6 to du lich va 14,0 nghin o to v~n tai, binh quan 2 nguc1i dan co 1 o to du ljch Toan dan Brunei dti<?'c huc:1ng djch v"1 y te, giao d"1c kh6ng ma't tien CU' nghin dan c6 tren 3 giuong b~nh va 0,54 thay thuoc Dau niim 1994 da co 151 truong Mifo giao, 142 truong ca'p

I, 27 truong ph6 thong Trung h<;>c, 3 truong Cao d&ng va D1;li h<;>c,

4 truong Ky t.hu~t va mqt truong Sti ph1;im niim 1986 thanh l~p

truong D~i H9c T6ng h<?'P Quoc Gia Nam 1994 ca nttac co 38 ngan m~y phat t.hanh thu hinh, binh quan 6 ngttoi mqt may Ngoai ra nguoi dan con duqc hu&ng m9t sfi phli'c lqi khac nhu

6 KINH TE GAG NU6G DONG NAM A

hanh httC1ng den Melca (dat t.hanh d~o h6i) khong mn't t.ien, dttqc

hang thvc ph:im, dttqc cap h9c b6'ng theo h9c CJ nttck ngoai

Ben c~mh thanh t.vu tren nen kinh t.e Brunei hi~n t.~i va t.tfC1ng lai g$p mi?t s6 kh6 khan : nen kinh t.e phat tri~n l~ t.hu9c vao dau mo, khi dot, thieu lao d<?ng lanh nghe, di~n t.ich 'M sti

d~mg t.r6ng t.r9t chi chiem 15% tong di~n t.fch dat nong nghi~p,

do do phai nMp kh:'i'u lttO'ng t.htfc Cong ngh~p che bie'n phat

t.ri~n ch~m, CO' cau kinh t.e bie'n doi ch~m ch;;ip

12 Cac gia.i dor,in phat trie'n kinh te' Brunei

121 Giai do~n th.toe 1986 vai 4 ke' ho~ch 5 nam 1986) thtfc hi~n m1,1c' t.ieu quan tr9ng la bien Brunei thanh trung

(1954-t.fim t.ai chinh, ngan hai1g, buon ban va cung c:l'p d!ch v1,1

De t.htfc hi~n m1,1c t.ieu t.ren, t.rong giai do;;in nay, Brunei

C~1 the nam 1929, Shell da phat ~i~n dttqc dau mo t.ren ha bien _ Seria Ttt d6 viec klrni thac dau mo dttqc dau t.tt mc1 rqng, nen san

ltt~ng dau khai t.hac dttqc vao nam 1940 l:l 17000 thtmg/ngay va den nam 1956 khai thac dttqc 114.900 thung/ngay

De phat trie'n nganh khai t.hac dau, Hang shell da tien hanh ~hai thac tham do va da phat trie'n nhieu mo dau CJ ngoai' khC1i, them 11,1c dia va vung Tay Nam vc5'i t.ru lttqng dau ldn Den nam 1986,Brunei san lttqng dau khai thac dttqc la 164 ngan thung/ ngay

Trong giai do:;in nay, Brunei tjp trung chu yeu 3 li:nh VlfC 19c dau, khi ga, nong nghi~p va cong nghi~p di~n De kha'c ph1,1c tinh

t.r~ng ph1,1 thu9c vao dfiu khi tU nam 1986, Brunei chuyen sang chien lttqc da d~ng h6a nen kinh t.e thong qua vi~c ma r<?ng ho~t

d<?ng cac n~anh nong nghi~p, cong nghi~p va phat tri~n cac dich v1,1 tai chi'.nh

KINH TE cAc NUdc DONG NAM A 7

Truck nhung nam 20, nong, lam va ngu nghi~p la cae nganh kinh te ehu yeu eua Brunei nlntng tit nhung nam 20 tr& li:ii day, ho~t d<;>ng eua de ng~nh bi thu h~p ddn do sv banh tru'c5'ng eua nganh khai t.hae va ehe bien dtlu khi sv phat tritfo cua nganh ddu hoa va khi ga tv nhien da d§n tc5'i vi~c di dan vc5'i toe d<? nhanh f.tt nong thon ra thanh thi, gay nen tinh tn;mg ngily eang thieu lao d(?ng trong khu vvc nong nghi~p

~e phat trien nong lam, ngu' nghi~p, nam 1981, uy ban giong cay trong da t.ien hanh nghien eU'u nhiim t.im ra giong lua t.hich hqp vc5'i thO" nhung Brunei, de· cung c:J'p giong cay trong va

v~t nuoi cho nong dan De dtfy m~nh phat trien nong nghi~p,

ehinh phu Brunei da lien doanh vc5'i t~p dorm Misubishi cua Nh~t

Ban trong vi~c nhan giong gia sue Dong t.hO'i khuyen khich cac dia phuO'ng phat trien phong trao lai t.i:io giong gia sue Rieng giong lqn bi nghiem ca·m lai t~o vi ly do t.on giao (D~o hih) De

co giong lqn tot ehinh phu phai nMp khlfu w· cac nuc5'e kh6ng t.heo Di;to Mi

Mi;te du ehinh · phu Brunei da co rat nhieu co gling trong no Ive phrit tri€n nong nghi$p Song siin xuf!t nong nghi~p van con nho be, hang nam chi ti:io ra tren du6i 2% t6ng san ph6m trong nu&c Nong nghi$p m&i khai thric duqc 15% di$n tich Mt canh tac Brunei co truyen thong !au dai drinh ca s~ng va khai thric hai san, nhm1g nam tru6c 1960, ngimh nay khri phat trien, hang nan da drinh b~t du9·c mqt san luqng tuo·ng dOi Ja·n ve tom ca Brunei da chu tr9ng m& r(>ng di$n tich nuoi cri nu&c ng9t tren cric ao h6, d6ng thai khuyen khich thanh 14p cric d(>i tau drinh cri bi€n cong sua·t nho trang bi hhi_~n di:ii, tuy v4y nganh nay cuoi nhung nam 80 bi mai m(>t diln cho muc song cao, dan Brunei khong chiu lao d(mg trong

de nganh n~ng nh9c, nang sua't lao d(?ng thfip

Hoi;tt d<;mg thuang m~i trong theri ky nay, Brunei d~t

khoang t.h~ng du m~u dich khi ma xua't kh:fo d:iu mo va khi ga t.u nhien ehiem ty tr9ng cao trong gia t.ri xuat kh§'u Mac tMng

8 KINH TE cAc NUdc DONG NAM A

du nay lien tt,.tc t.ang len Va d<;tt ky l\IC vao nam 1980 Vdi COil SO

xutlt sieu la 8.623 tri~u dollar Brunei, nhung nam 80, Xuc)t kh:fo giam ddn do hui nguyen han chti yeu : m<?t la gi:i ddu mo tren t.hj truO'ng gi:im v:l hui la muc nhqp khih1 ngay cilng t.iing cuo

Co sii h~ t~ng cung, Brunei co nganh hang khong tuong do'i phat trie'n, nam 1974, Thanh lqp hang hang kh6ng quoc gia

do nha nucrc quan ly, t.rong th<'>'i ky nay Brunei, da chi 11~,8

t.ri~u dola Brunei cha vi~c phat tri~n hang khong dan d1,1ng, nhat

la nang cap va m& rqng cac t.r~m dua don khrich t~i san bay quoc te gun Bandaxorixe Cuoi nam 1980, chinh phu Brunei cling chi J.25 t.ri~u dola Brunei cha vi~c t.rai nhtfa duO'ng bang va xay dtfng 6 tr~m dieu khi~n cac m:iy bay lo<;ii l6'n va may bay sieu

Buu chinh vi~n thong t.hO'i ky nay cling dl1<;1c phat tri~n

m<;inh so di~n t.ho~i t.ren dan so tiing nhanh, so may thu hinh, s6

xe con trong dan cling tang nhanh (do mU'c sang thO'i ky nay da cao nha't t.rong khu vtfc Dong Nam A.)

Tom t~t giai do~n trU'crc 1986, n~n kinh te Brunei da co ph:it tri~n nhat la nganh khai th:ic dau mo va khi ga long, vi le

do da keo theo ngo~i thU'ong th~ng dU' m~u dich phat.' t.ri~n cang

KINH TE cAc Nude DONG NAM A 9

biEfo, dtJO'ng quoc le? Tuy nhien nen kinh t.e t.hO'i ky nay nong nghi~p, lam nghi~p, ngu nghi~p kem phrit t.rie·n, de nganh cong nghi~p khric cling phrit t.rie"n chqm, do do t.1~0 rn ca c:fo kinh t.e khong hgp ly Dieu do bu<?c chinh phu Brunei, ph:li chuyen nen kinh te sang t.hO'i ky sau khi d(;>c l~p

Myc t.ieu d:;it d11ac cl'ia ke ho:;ich thti' nam (1986 - 1990) la giiim Slf ph~I t.hu(?c t.hu nh~p Ctia nen kinh t.e vao ddu va khi ga t.u nhien, t.ien den t.tf cung ct.1p dugc t.htfc phfi'm, m~ t khac t.rong

ke' ho:;ich tht.'t 5 nay cling dtJa ra va t.rien khai dlf an nang c:fp h~ thong c:1p t.hoat ntJO'c, vien thong va xdy dlfng de cring m<1i

De thlfc hi~n m1,1c tieu ke ho:;ich 5 nam 1986-1990 chinh phu Brunei da dt! kien chi 3, 7 ty dollar cho vi~c pha t t.rien cac nganh kinh t.e Tuy nhien chi phi t.hlfc t.e t.rong ke hor;ich nay chi d~t 2.048,6 tri$u dola Brunei, so con l~i 1.651,4 tri~u dola Brunei, phai chuyEfo sang ke hoach 5 nam Idn thu 6 Ket qua cl'ia

vi$c thvc hi~n ke ho:;ich 1986-1990 l:l chi t.hlfc hi$n 58,2% cua

832 dlf an duqc thlfc hi~n hoan ttfr, 18,9% dl/ an hoirn t.hanh mot phdn, 11,0'k chuye'n sang khO'i cong t.rong giai do:;in t.O'i va 11,9%

bi hoan l:;ti hol:lc htiy ho

M~c du v~y t.rong ke ho:;ich 5 nam 1986-1990 v:in c6 nhung ngiinh, nhung linh vtfc vuc;it mlic ke· ho1:1ch chi ngan sach, trong do khu vtfc d!ch vy xa hQi dii chi to·i 32% t6ng chi ngan sach ciia ke ho~ch 5 nam so vo·i mlic dlf kien ban dau Iii 20%

10 KINH TE cAc Nude DONG NAM A

Trong ke ho::ich nay, chinh phti Brunei tiep tyc dti'y 1rn1nh thiim do them cric mo dau mcl"i d d(> suu du lam cho srin luqng duu kiwi thac (i· cric nam d::it dtt<?·c nhtt sau

1987-1989 d::it 150.000 thung/ngay

1991 d::it 162.000 thung/ngay

1992 d::it 180.000 thi:mg/ngay

1994 d~t 179.000 thung/ngay

Va trong vong 25 niim do nganh khai thric duu ciia Brunei d::it

W 150.000 - 160.000 thung/ngay Chinh vi le do trong nhung niim gan duy Brunei duy tri d1t<;J'c mt'tc kiwi tllric ddu khi 611 djnh v6i siin ll1<?"11g 65 tri~u thung vil 350 ty m3 moi niim, cy the :

Nam 1992 san luqng dfiu dat 65,7 t.ri~u t.himg va 347,5 ty

86 ddu khai thac duqc chu yeu la xw1t khii'u duc1i d~ng thO

chi giu l.;ii 3% siin luqng dfiu khai thac duqc hang nam Msan xuat 500-600 thung/ngay Cung cap cho cric nhu cfiu tieu dung trong n Lick

Trong thcri ky 1986-1996,Brunei cling My m~nh xua't khifu khi ga h6a long cling dg xuat khau ra nuck ngoai, trong do NM.t Brin la khach hang mua khi ga h6a long Ian nha't co 7 100 m3 m6i nam Ngoai ra Brunei da tien h:lnh ky ket v6'i cong ty nude ngoai ve vi~c ban khi ga long dai h~n Nam 1993 cong ty Coldgas da ky duqc h<?"p d6ng va 3 cong ty cua Nh<%t Ban ve hqp dong cung dip ga khi long trong thoi gian 20 nam

KINH TE cAc NU6c DONG NAM A 11

Cung t.rong giai do~n nay, Brunei va ky vai cong t.y di~n va khi ga Tokyo cho phep hang nam Brunei xuit them 400.000 t:fn LNG ngo:.li s6 5,5 trieu tan nhu dn ky tn16c day dong thcJ"i niim

1994, Brunei da ky hgp dong dau khi ga long cho Han Qu6c v:.l

da xua't sang 0,6-0,7 t.ri~u t.:ln niim Ngoai ra Brunei con xuat kh:fo dau ch1111g c:lt sang t.hi t.ruo·ng Nh4t Ban, Han Qu6c, Singapor, t.6'i muc 100-200 t.ri~u dola Brunei hang nam

Tl! sv phat tri~·n dau mo, khi d6t t.ren cho tM'y, nen kinh

t.e' Brunei thu nMp t.tr khi do't ciing khong kem gi thu nMp tl! khai t.hac dau mo Dieu nay dugc t.h~ hi~n qua de s6 li~u sau :

Bang so lieu ve gia trj tdng san pha'm quoc nQi cho

· nganh dau khi t~o ra

Dem vi tinh : Tri¢u dola Brunei

A TOng san ph~m qu6c (GDP) 5.800,9 6372,0 6474,7 (theo gia hi~n hanh)

- Linh vlfc dau khf 3.566,5 2797,9 2521,8

- Ngoai linh vlfc dau khf 2234.4 3574,1 3952,9

B TOng gia tri xua't kh£u 4005.6 3.3.863,2 3684.5

Qua biing so' li~u tren rut ra cac nh~n xet sau

Nam 1987 l1nh VlfC dau khi do t~o ra 61,5% t6ng san ph:f m trong nu6'c GDP, nam 1992 t~o ra 43,9% GDP va nam

1993 ~o ra 3,9% V<Ji so' niim tuo·ng ung t.rong ty l~ ci.ia dau khi

12 KINH TE cAc NU6C DONG NAM A

t.rong gi:i tri xuat kh6.'u lfin 111qt cric nam tren la 82,5%, 96,3% va 95,0%

Trong giai do::in 1986-1996, chinh phu Brunei ciing quan tam den phat tri~n cong nghi~p tiep t1,1c duy tri cac nha may

hi~n co, khuyen khfch phat tri~n nganh cong nghi~p mai nhll :

d~t, che bien go, va san xmft cac san phn'm go, che' bie'n tht!c phfim va s:in xua't be tong due s:'in t.:fr c:i c:ic nganh nay deu co

m~1c tieu 1:1 hudng ra xutrt khtl'u

Dg thl;(c hi~n ke ho:;ich phrit t.rien c::ic nganh cong nghi~p

t.hring 8-1987, chinh phi'i Brunei quyet dinh thanh lqp phong c6ng nghi~p nham cung cap c:ic dich vu dn thiet cho c:ic doanh

nghi~p t.huqc linh vl;(c cong nghi~p t.rong va ngoai nude D~ dap ung nhu du ph:it t.ri~n do t.h:ing 1-1989 Brunei thanh l~p'lbq

cong nghi~p va tai nguyen d~ di ra the' giai tim c:ic dOi tac nha dilu t.11 vao linh vtfc khai t.h:ic, che bien cat va Oxftsilic

D~ xuc tien ho~t dqng thtlo'ng m;:ii, niim 1992 Brunei thanh lqp hqi d6ng thtJO'ng mai cong nghi~p nham ho trq cho St! hqp

hie gilia t.u nhan va nha mtac va t.ao dieu ki~n t.huqn lqi cho cac nha dau tu nude ngo:li Ngoai ra chinh phii Brunei con cung cap

t.ai chinh l~p qiiy phnt t.ri~n cong nghi~p

Do tht,tc hi~n J~e ho:;ich tren, buo·c dilu d:l t:;io ru cau true

mai cho nganh cong nghi~p khong ph:ii l:l nganh dau khi TU' nam 1991-1995, t:;ii t.lnh Muara da xay dtfng them 7 doanh

khf Ngoai ra cac dia ph11ang ciing xay dtfng them nha may thep mini nha m:iy stta, nha m:iy kinh guang va nha m:iy be tong due s:in Tinh den 1989 da co 5 xi nghi~p d~t cua H6ng Cong va Malaysia ho:;it d(mg

De da d:;ing h6n nen kinh t.e', khu Vl;(C' n6ng nghi~p cung ht.it dau ditoc t.iing c11ang dnu t.u nham gi:im mti'c nhqp kh<'lu luong t.hl;(c, tiing c::ic lo:;ii rau quri va t.hit co dinh duO'ng cao Trong ke'

KINH TE cAc NU6C DONG NAM A 13

ho:;ich 5 niim 1986-1990, ngan sach da danh 56,1 tri~u dola Brunei M cung ca'p cu s& h~ Mng, v~t tu dfiu vao cac dich Vt,J tiep thj, dieu phoi cho cong nghi~p Ke ho:;ich 5 niim 1991-1995 cling

de ra chttung t.rinh h6 t.ru cho khu vtfc siin xu:'lt lua g~o, rau, gia cam, gia sue Chinh phti cling da hinh t.hanh m<?t tr:;ii chan nuoi t.ren di~n tich d:l't Oxt.raylia M~c du co nhieu 116 h,tc de phat trie·n nong nghi~p, song nen nong nghi~p Brunei van het sti'c nh6

be, hang nam chi' t.:;io ra t.ren dttai 2% t.Ong san phil"m t.rong nttO'c (GDP), mi,ic tieu t.tf tuc 3% lttung t.htfc t.ieu ch:mg t.rong nuO'c van chua thtfc hi~n duqc, t.h~m chi san luqng luo'ng t.htfc girim dfin Niim 1987 san xua't dttqc 1,1 nghin ta'n, niim 1992 con 700 t:fo,

niim 1993 san xua't dttuc 800 ta'n va den 1994 chi con 500 tan

Nam 1987, san h.tQ"ng binh quan dau ngttai tti 47,3 kg/nam giam

· xuong con 19,6 kg (1994)

v~ ngu' ng·hit%p trong t.heri ky ke' ho:;ich nay, chinh phu Brunei rat quan tam nhu mci' r<;>ng di~n t.ich nuoi ca nuac ng9t tren cac ao ho, dong theri khuyen khich thanh l~p de d(?i tau danh ca bien cong sudt nho, nhflng trang bj hi~n d~i, ph:-5.'n da'u den nam 2000 d~t 50 chiec, song nhung co giing phrit t.rie·n ngu

nghi~p da khong dem l:;ii ket qua nhu mong mu6n San luqng tom ca danh biit lien ti,ic giam qua de niim Nam 1994, san lttqng tom ca d:;it 62tan, bling 41,6% niim 1987 Trong do tom

nuO-c ng?t 189 t.a'n, bi.Ing 78,1 % so vO'i nam 1987 San hrqng tom

c:i hi~n nay chi dap U'ng 30% nhu du tieu dtmg trong nlfac so vO'i mU-c 70% ct.la nam 1987

Rieng linh vl:f.c nong nghit';p, t.ro11g ke ho~ch 5 nam 196-1990 chinh phu Brunei da dua ra ke ho:;ich mci' r(?ng them 90 nghin ha rl.tng, tren c.li~n t.ich dat t.rong doi t.r9t Ke ho:;ich 5 nam 1991-1995 cl"mg du chi ra 2 tri~u dola Brunei M baa t.611 nuoi dlf6'ng rl.tng, cling nhu phat trie·n c6ng nghi~p che bien g6 va may t.re D~ bao ton rl.tng, trong thO'i ky nay chinh phu nghiem ca'm

14 KINH TE cAc NU6C DONG NAM A

xu:ft khc'.i°t1 go vi v~y san lttqng go khai th:ic tLt nude 182,2 nghin m:s nam 1987 da giam ddn va niim 1994 chi con 123,4 nghin m:'

scin lllqng m(>t so scin pham Nang nghiep, lam nghiep va thuy scin

du m4u djch khi ma xua't khifo ddu mo va khf ga bf nhien chie'm t.y t.n;mg cao t.rong gi:i tri xu:ft kluh1 C~1 th~ nam 1980 vdi con so xu:lt sieu 8.622,3 t.ri~u dola Brunei, song 1987 de'n nay co khuynh hudng girim XUOng C~I t}~~ nam 1987 t.fing kim ng:;ich xufit

kh:'i'u 4.005,G tri~u doln Brunei, nam 1992 gi:lm xu6ng con

3.684,5 t.ri~u dola Brunei Va niim 1996 t.ting kim ngach · xuat kh:l'u d:;it 2,3 ty USD

Ho:;it d(mg nhqp kh:fo, t.rong t.hO'i ky nay lai tang !en nam

1987 t.tlng kim ng~ch nhqp kh:fo 1.350,2 tri~u dola Brunei, nam

1989 t6ng kim ng:;ich nh~p khii'u 1.916,8 tri~u doa Brunei, nam

1990 t6ng kim ng~ch nh~p khifo 2.012,6 tri~u dola Brunei va nam 1991 tong kim ng:;ich nh~p khtfu 2.497,0 t.ri~u dola Brunei

KINH TE cAc NUCJC DONG NAM A 15

Bang so li~u ho~t dQng xuat nh~p khiu nam 1987-1994

Dan uj tinh: tri~u dola Bunei

b Tong gia tri nhap kha'.ll 1350,2 1916,8 20126 2495,0

May m6c thi~·t bi phudng ti~n van tai 403 598 624 736

Th! tn.tong xuat nh¢p khau dau th6 cua Brunei

Ddn vj tfnh : tri$u dollar Brunel

Thi tn.t<'tng nh~p kh:fo ctla Brunei la Sigapore, Nh~t Ban,

My, Anh, trong do Brunei nh~p t.lr sigapore chiem 1/3 t6ng kim ngach nh~p kh:1'u Trong t6ng kim ng<:ich nh4p kh:fo thi c6 tai 30% la may m6c t.hie't bi va phuong ti~n vqn t.rii

Ho~t d9ng tai chinh va ngan hang Brunei khong thiet 14p ca quan ngan hang trung uang Ph.111 Mn chU'c nang cua, ngan hang trung uang do b(l tai chinh dam nh4n vi~c phat hanh ti~n

16 KJNH TE cAc NU6c D6NG NAM A

t.~ d~t dttai SI/ ki~m soat cua Uy ban tien t~ Tinh den 12-1994,

Brunei da co 7 ngan hang ho~t d<;>ng, trong do 6 ngan hang la chi nhanh cua cac ngan hang l6'n nlfdc ngoai rieng 6 ngan hang nay da c6 4 CCI sa ho~t dqng (J Brunei trong chinh sach tai chinh t.ien t~, chinh pht'1 Brunei khong d~t bat ky dieu khoan nao trong

t.ien ra khoi Brunei nhttng ngttc1i khong song trfm di:it Brunei van dttgc m& tai khoan va vay v6n Brunei chtta thiet l~p th~ trttc1ng chting khoan Vi~c dieu chinh ty gia va lai sua't thuc1ng co moi lien h~ gan gili vai dong dola Sigapore ve thu chi ngan sach nha ntt6'c trung lfc:Jng Brunei luon luon b(>i thu ngan sach, nguon thu tang len hang nam ty l~ phan t.ram t.hu t.lt thue giam xu6ng Dieu d6 dugc th~ hi~n qua bang sci li~u sau :

trono d6 thu W thue·

Ngucin chi ngan sach nha m.ioc tang len, trong d6 chi cho ho~t dqng kinh te chi cho c::ic ho:;it dqng cong c(>ng, y te, giao d9c tang len nhanh Kho'i ltic;>'ng ti~n t.~ cung ting (Ml) tinh de'n cuoi nam cho thi1y chinh sach tien t~ cua Brunei t6t ve tien t~

cung ting gill vai t.ro trung tam, bi!Ji vi no la ch1 sci quan tr9ng nhil't cua chinh sach 'tien t~ Dieu do th~ hi~n qua so li~u

.- DVT : tri~u dola Brunei

- Tien trono IUlJ Wing 325,1 424,5 l 459,7 479,3

- Ti~n glli kh6ng ky han 2.201,7 1848,4 2027.8 2031,8

cua tu nhan

KJNH TE cAc NUbC DONG NAM A 17

v~ chinh sach Iai sua't huy d(lng hqp ly dam bao lai thlfc t.e'-nen da huy d(>ng dti<;>'C ti~n gdi CO ky h~n Va ti~n gO'i tiet ki~in

nlitJ sau

-Ti~n gai c6 ky h~n 1.267,4 1287,6 1522,2 1935,4

-Ti~n gai ti~·t ki~m 651,3 1136,0 903,3 999,3

Chi so gia tieu dung cua Brunei :fo dinh, hang nam chi tang tU 2-3% dieu do cho phep dam bao c!ai song thlfc te cho ng110'i tieu dung

Bang chi' so gia tieu dung (1990=100)

1991 1992 1993 1994 Chi s6 hang h6a djch Vl,J n6i chung 104,6 102,9 107,3 109,9

- Van tai va butJ cli~n 101,4 103,4 108,7 113,8

Qua cac so li~u tren, cho t.h:l°y linh vlfc tni chinh ngan hang co btrck t.ien quan tn;mg, song nhieu ngtrcri van nghi ngcr t.inh kha thi cl'1a ke ho~ch bien Brunei thanh trung tam tai chinh ti~n t~ BO'i vi thi tr11crng tai chinh trong n11c1c he nho, neu vuon ra ntJoc ngoai thi khong du sU'c c~nh tranh vei cac trung tam tai chinh ldn da co trong khu vi,rc nhtJ trung tam tai chinh Sigapore, Tokyo, Hong Cong Tuy nhien Brunei co the m~nh dt! t.ru ngo~i t~ 30 ty USD (1996) chi rieng ti~n lai hang nam thu duqc tU dlf trft ngoQ.i t~ tinh binh quan dau nguai d~t tai 8.875 USD Va nam 1992 dt! trft quoc te binh quan dau ngu<'>'i dQ.t 11.500 USD Trong tucmg lai Brunei khai t.hcic t _, h-'11f-t;ftl~

Tt;UCN6 CA~Af16~1~TI.N6

"fOO~til;~ )

·o KINH TE cAc Nude DONG NAM A

ngo:;ii t~ ctla minh de dau tu ra mtc1c ngoni, d&ng th<'>'i t:;io moi lien ket vc1i t.ij.p doim t.ai chinh the gic1i va kl?U VlfC Trong ke ho:;ich (1986-1996) Vi~c xay dljng phat t.rien co sci" h:;i tang cung bao gom san bay, hai cang va dttO'ng bq cling dtiefC chinh phtt 'Brunei quan t.am Dau nhung nam 1990 san bay du<?"c md r<;>ng them v6'i m<;>t can cu dung cho may bay quan sl,{ Nam 1994, hiing hang khong hoang gia Brunei da co duO'ng bay tci'i 18 dia die'm la : Bahrain, Bali, Kata, Kinabula, Kuching, Kuakrlumpur, Sigapore, Malaysia, Takacta, H6ngC6ng

Nam 1991 san bay quoc te Brunei d:l chuyen chci' hem 576.000 hanh khach v:l 11.640 t.an hang hoa Den nam 2000 ~hi

so lttqng hang hoa chuyen cha ttac t.inh d~t 50.000 t.:fo ctla niim v:l hanh khach t.ang Jen d~t 1,5 t.ri~u ngttO'i Trong ke ho:;ich 5 nam 1991-1995 co 16 di,{ an hang khong d<ln d~mg di,{ kien vc1i chi phi 89,1 tri~u dola Brunei t.rong do dl,l an qunn t.r9ng nhtlt la nang ci'lp trang thiet bi lien l~c va khrio sat vc1i chi phi 50 tri~u

dola Brunei, so von l~i dung de' nang ca·p san bay

Trong ke ho:;ich 1986-1996, cric hai ciing cling duqc chinh phu quan t.dm thong qua vi~c n:;io vet tang d(> sau Sm dii xay dljng du d:li 64m de t.au co t.n.mg t.iii lan vao duqc Dong t.h<'>'i Brunei c6 c:ing Ban da xe ri Begaoan chu yeu dimg chuyen chr.1 hanh khach tci'i Tanburong va cric ciing Ian cij.n ciia lien bang Malaysia Tl! ciing nay CllU Brunei, hang hoa duc;»c dua deu cac nuac Sigapore Malaysia, Thai Lan nam 1990 t.6ng so hang hoa duqc chuyen chO- qua cang ctla Brunei la 14.879 nghin ta'n D~

ndng cao hem nua nang vlfc hoc xep hang hoa, chinh phu Brunei

da dau t.u them 89 tri~u dola Brunei vao vi~c mci' r(>ng cac cciu cang, xay dlfng them c:ic tram cong t.en no", nh:l kho va mua sl'im

Trong giai doan 1986-1996, Brunei cang t.im crich nang cap

de dttO'ng quoc 19, n~m 1990 duO'ng tll Muara tai Kala Belait da duqc nang ca'p tt't 2° lan len 4 Ian xe ch~y, ke ho~ch 5 nam Ian

KINH TE cAc Nude DONG NAM A 19

t.hU' 6 (1990-1996) chinh phti Brunei ddu t.u 490,2 tri~u dola Brunei cho 31 d.,t an ph:it trien giao thong ducmg b(> lam tang t.hem 121,5 Km quoc l(>

Trang thO'i ky ke ho~ch (1990-1996) linh v.,tc buu chinh vien thong cling ph:it trilin d:ing k<L Nam 1993 cu 100 nguO'i t.hi 27,8 nguO'i co di~n tho~i va m1,1c t.ieu Mn het niim 1995 la 33 m:iy di~n tho::,ii I 100 nguO'i Chinh phl'1 dang tang cuO'ng cac duO'ng day quoc te t.li 200 dttO'ng day len 1000 duO'ng day (nam 1995) Tr~m v~ tinh St.andavd A dii dttqc xfiy di,tng t.~i Telisai M

t.hay the· cho tr~m v~ tinh Standav B dang d cuoi thO'i gian ho~t

d<)ng Dlmg cap nguon Brunei Sigapore Brunei, Philippin, Malaysia dttqc xay di,tng t.u d:fo ke ho~ch 5 n:'im 1986-1990 den nay

Kinh te' du Heh cling dttqc chinh phti dfi'y m~nh, bao gom,

h~ thong kh:ich s~n, ton t~o li;ti cac di t.ich l!ch sii', hi$n d~i h6a hang khong, ddn girin hoa c:ic thti t1,1c xua·t nh~p crinh, vi v~y so luqng kh:ich du l!ch tang Ien 20% nam c~1 t.h~·

- Nam 1992 so kh:ich den Brunei :500.000 ngu<'l'i

- Nam 1993 so kh:ich den Brunei 650.000 ngttai

- Nam 1994 s6 kh:ich den Brunei gdn 700.000 ngttO'i

Nam 1993 c6 1245 buong dttqc xep hi;tng ciia kh:ich s~n

Brunei Cong su:1t ~li d1,1ng buong 64,66%, gia buong trung binh/ngay 134,37 USD, thO'i gian luu t.ru binh quan cua kh:ich 2,5 ng:ly

Da so kh:ich du lich den BrunPi la Chau A va chau d~i

duang

20 KINH TE GAG NUOG DONG NAM A

S6 ngl./Oi du !!ch m.IOc ngoai Mn Brunei so tien

Tom t~t : Kinh te Brunei k~ ttr khi dqc l~p den nay co t6c

dq phat tri~n nhanh, dang xu:ft hi~n tltng bt!<Yc Cd cau kinh te m6'i, chti khong phai ph1,1 thu(k vao dau khi nhu t.r116'c day, chung

ta hy v<;mg nen kinh te se phat tri~n t6t d~p hon trong tuang lai, nha't la bien Brunei thanh trung tam tai chinh cua khu Vl/C, co nong nghi~p va cong nghi~p che bien phat tri~n, co nhi~u qu

khach khach den Brunei Tuy nhien hi~n t.~i va ti.tang lai neri kinh te' Brunei dang g~p nhi~u kho khan nhu thieu lao d(mg, ngl10'i dan doi hoi tieu dung cao, san lt1<!ng deu giam dan hy vc;mg Brunei se Vt1<!t qua cac qua cac thiJ, thach do

cAu HOI THAo LU~N vA 6N T~P

- Nhung yeu to tt! nhien va xa hQi t.1c dqng den Slf tang

t.rtt<1ng va phat tri~n kinh ti{ Brunei

- Nhung di;ic di~m kinh te cua Brunei trucrc 19.86 va ttr

1987 den nay

- Tlt<1ng lai cua SI/ hQ'p tac kinh te Brunei voi cac nl.fac

ASEAN

KINH TE cAc NU6c DONG NAM A 21

CHlidNG2

,? , ,, , , , , , ,

2.1 TONG QUAN VE CAC YEU TO TAC DQNG DEN KINH

rn v A c \c THANH Tlfu KINH rn-x.A HQI DAT mJQc

Theo th~ che quan chu l~p hien nhlf anh cat l<;>'i Malaysia

la m<;>t quoc gia lien bang dl)t dlfc1i quy~n cai tr! cua m<;>t chinh phu do dan bau va d~t dttc1i quy~n lanh d~o toi cao tren phtt<1Ilg

di~n tinh than va ton giao cua m<;>t ong vua ndm gift vai tro quilc truong ma nguO'i ta quen g9i la Yang Dipertuan Agong (gc;>i la ngu<'ti lanh di,rn tili cao), do 9 ong vua i1 ti~u bang d~ cit M dU'ng dfiu quO'c gia trong mqt nhi~m ky 5 nam ma thOi

Theo sit sach M l~i, hang ngan nam trlfc1c cong nguyen, tren manh dat Malaysia da co dan cu sinh sO'ng Sau d6 ngttoi Trung Quoc, An Di;> d~t chan len vung dat nay g6p,phan hinh thanh cac quoc gia d~u tien Trtt<k het la B6 Dao Nha

Xam ltt<;>'c Malaysia va thong tr! dat nttc1c nay tren 100 nam Vao nam 1641, Ha Lan thay chan B6 Dao Nha Den nam

1888, Malaysia r<1i vao tay cai tr! cua Ann QuO'c Ngay

31-8-22 KINH TE cAc Nude DONG NAM A

1957 Malaysia gianh dttqc dqc lap va nam 1963 thanh l~p lien bang Malaysia theo thEi che quan chu l~p hien kiE\'u Anh Quoc Lien bang Malaysia g6m 13 ti~u bang, g6m c6 : Johar, Kedah, Perak, selangor, sembilan, d~t dttO'i quyen dieu khi~n cua chinh phu dia phttdng do dan cua cac tigu bang bau ra va duO'i sv lanh d~o tinh than t6i cao cua mqt Sultan (g<;>i la tigu vudng hay vua ti~u bang) Con 4 ti~u bang khac g6m: Penang, melaka, sarawaka, sabah, cling duqc dl'[lt duO'i sv dieu hanh cua mqt chinh p_hu do dan bau ra, khOng co vua nhung d~t duO'i quy~n Hinh d~o

t.inh than va tan giao cua mi?t vi d~i di~n cho vua Malaysia Ci dia phudng

Malaysia c6 khi h~u nhi~t d6'i gi6 mua Nhi~t di? t.rung binh hang ngay dao dqng trong khoang 21-32°C Luqng mua trung binh hang nam la 2540mm Rl!ng nhi~t d6'i chiem 70%

di~n tich ca nude vO'i nhieu lo~i go quy Bat dai phl nhieu, chu yeu la dat do va Laterit, thich hqp vO'i cac lo~i cay tr6ng co gia tri nhu cao su, c<;> dl!a Malaysia con la m(?t qu6c gia c6 nhieu 10<;1i khoang san nhu : Thiec, s:lt, boxit, vang, dau mo, mangan, vonfram

Lien bang Malaysia c6 di~n tich 329,3 nghln Km2 va dan

so la 17 ,8 tri~u ngtteti, trong d6 ngueti Ma lai chie'm 54%, ngueti Hoa 34% va nguai An Eli? la 10%

Chiem m(?t vi t.ri dia dtt kha quan t.r<;>ng tren tr~c 19 giao thong hang hai qu6c te n6i lien vO'i bi~n Nam Hai vO'i An Eli? dticmg, va n6i lien vO'i cac nuO'c Tay Au va Dong A, lien bang Malaysia da tra thanh m<?t trung tam thudng m~i qu6c te (J vung Dong Nam A Tuy nhien, hoan canh dia du nay chi la m9t trong nhU'ng yeu t6 gop phan vao cong cuqc phat tri~n kinh te cua lien bang Malaysia

K~ tlt khi gia~h dttqc d<?c l~p den nay, Malaysia c6 tren 30

nam de phat trien kinh te cua minh Thai gian dai Malaysia duq~ thi trttO'ng the giai biet den do san xuat 75% dau c9, 62% cao SU va 40% thiec cua t.he gi6'i Nhung nam gan day Malaysia

KINH TE cAc Nude DONG NAM A 23

c6 them cac nganh kinh te khac phat tri~n kha m~nh nhlf la san xuat linh ki~n ban dfin, hi~n dang dling dau the giO'i vc1i mlic thu

nh~p 1990 la 7,4 ty USD My, san xua't may di~u hOa nhi~t dq va

Malaysia con xua't khliu g6, d§u mo vn h:,lt tieu vc1i kh6i lugng kha lO'n Tong san ph:f m qu6c gia blnh quan dau nguai hi~n nay khoang 2200USD My

N~m Thub"ng van tai va Tai chinh Quan ly Cac nganh

24 KINH TE cAc NUdc DONG NAM A

Ttt m(>t nen kinh te gan nh11 dqc canh, nong nghi~p eve ky

Malaysia da tttng b116'c ciii ti~o ro cau kinh te tien ten thanh mqt

n116'c dang phat trien v6'i thu nh~p binh quan dau nguc':ti kha cao, bilng chinh nhung co giing t~n d1,mg tiem nang trong nl!O'c h116'ng

ve xuat khifu ·de tich luy von cung nhu thu hUt von dau t11 nu6'c

ngoai de trang bi cho nen san xmft cua minh

Chinh sach cua Malaysia, tlt nhung thq.p nien 60, dva tren Cd sa

va khoang san, ket hqp voi vi~c cai t~o va khuyech trudng nen cong nghi~p Cung nh11 tim kiem nhung nganh san xuat mc1i huc1ng ve xua't khcf u M thay the d:ln vai tro cua hang nong san

che bien va khoang san tho Lien bang Malaysia da to 'ra giai

quyet CO hi~u qua vi~c dau tl! Cd scr h~ tang nhl! : J:)l(()'ng xa, cau

Cong, ben cang, phi tniO'ng, di~n IllfdC, Vien thong Va cac djch Vl,l

cong Ct,J khac :, da ~O dl!<;>'C SI! hifp d§.n cho cac nha dau tl! tl! nhan ~ao cac nganh kinh te mui nh<;m h116'ng ve xuat khcf u Cung

nh11 d:iu t11 cho sv phat trien trong t11ong lai b~ng nhftng chinh sach CO hi~u qua ve giao dt,1c va cai t~o Cd cau nhan SI! a khu Vl!C cong £)6 la nhftng nguyen nhan chu ye'u da lam cho nen kinh te

Malaysia tling buac co dtJ<;>'C tac ph,ong nh}J' ngay horn nay

Trong 3 th~p ky tang tn1C1ng va phat trien kinh te, lien bang Malaysia da d~t d11qc to'c di? tang tr11C1ng cao va tr& thanh mqt quo'c gia cuc':tng thinh dU'ng thtl' 2 cua hi~p h<?i ASEAN sau Singapore Dieu do n6i Jen stf vuon len m~nh me ve kinh te'-xa hc?i-van h6a cua nhan nhan Malaysia va Stf quan ly co hi~u qua cua nha nuoc Malaysia

KINH TE cAc NU6C DONG NAM A 25

BANG 2: MQT so CHi TIEU KINH TE-XA HQI CHU YEU {1)

Dan vi linh 1980 1990 1992

6

TY le che·t cua tre em so sinh (tfnh % 24 23 12

cho 1000 Ian sinh con song)

Ty I~ s6 nguoi dang lam viec trong % 38,8 40,3

cac nganh kinh te· so voi dan so

TY I~ ngudi bie't doc, bie't vie't % 70,0 73,0 81,5

Lu hanh bao hang ngav TC!/ ngan ngu·Cii 169 140 117

ngu'Oi

ngliOi s6 ngtJOi d~ ph1,1c v1,1 /1 thay thu6c Nglidi 3568 2533 2411

Tieu dung ni\ng ll1Qng blnh quan dau kg 882 1490 1388

ngtJOi (tfnh theo Kg than tieu chu~n)

Cung cap Calo blnh quan dau nglidi 1 calo 2640 2697 2e89

26 KINH TE cAc NU6c DONG NAM A

Trong nhi1ng n:'im 50, Malaysia da chon con duO'ng phat trien kinh te biing nhl!ng bu6'c di khac v6'i nhl!ng nude trong khu vt,tc Vao thai gian nay cac nuc1c ngheo va cac nude mc1i gianh d<?c lqp thuang c6 xu hu6'ngcoi tn;mg cong nghi~p do chinh la m<?t tra

ng~i cho st,t phat t.ri~·n kinh t.e cua hc;i, hc;i di vao con duang phat t.rien cong nghi~p n~ng, nhiim t.~o ra st,t t.:'ing t.oc cho toan b<? nen kinh te quoc dan, ma t.rong st,t tang tru&ng do phai co cong

nghi~p

Lien bang Malaysia kh6ng co v<?i va cong nghi~p hoa ma chu trc;ing d:iu tu cho nong nghi~p Malaysia khong la'y cay lua nude lam t.n;mg tam ma phat triifo cac lo~i cay cong nghi~p dai ngay de thu san ph:im xuat kh:iu Chinh phu Malaysia da chi nhl!ng khoan tien l6'n de tr6ng cao su va cc;i d:fo Cho den h6m nay lqi the so sanh llnh vt,tc nay da ro rang, Malaysia la nha xuat khfiu Mn nha't tren the gi6'i ve cao SU tl! nhien va cc;> dau Sang nhung nam 60, lien bang Malaysia viin tiep t1,1c dau

tu phat trien nong nghi~p nhung d8ng th<'>'i bat dau chu tr1;mg hon d6i vdi cong nghi~p VO'i lqi the ve lt,tc luqng lao d<?ng, gia nhan cong·re va mqt C<l sa nong nghi~p vung ch:'ic, Malaysia da khuyen khich dau tu t.rudc het cho nganh cong nghi~p nh~ doi

nghi~p cho xuat khtf u, cong nghi~p che t:;io may moc cho nong

nghi~p va phat trien c6ng nghi~p di~n ti!'

Neu t6ng t,r! gia kim ng~ch xu:1t kh:fu cua Malaysia nam

1976 d<;lt 5 ty USD thi gfin 20 nam sau ket thuc nam 1994 kim ng:;ich xuat kh:fo cl'ia Malaysia d~t Mi 148 ty RM tucmg.du<rng 58 t.y USD tang 11,6 lan D*c bi~t htu y st,t tang tru&ng kim ng~ch

xuat kh:fo ra't deu trong d nong nghi~p tan cong nghi~p Ngay nay Malaysia dting thti nhi tren the giai sau Nh~t Ban ve xua't khif u de m~t hang cac bang vi m~ch di~n ii va dting thti ha tren the gi6'i sau Nh~t va My ve hang xuilt khifo btin dan

KINH TE GAG NUCJG DONG NAM A 27

pha thu cong ngh~ Ci ban dao Ma lai, Chinh phti luc b:fy giO' khong vqi vang cong nghi~p h6a ma mi:J r(?ng di~n tich cay cong

ngh_i~p dai ngay de t.hu san ph:fm xuat kh:fo

Nhung nam 50 chinh phu Malaysia v~n dqng nhan dan di khu kinh te m6'i Neu h<;> den se duo·c cap 3,2 ha de trong cay xuat khd'u va 0,8 ha M trong cay lucmg tht,tc Chinh phu cho vay von sau 12 nam thi hoan l~i D:ft cap deu tri:J thanh quyen so huu cua cac ht? gia dinh Ngoai ra chinh phu con chi mqt khoang tien 16'n de dau tu h~ tang kinh t.e va h~ t.dng xa hQi nhu duO'ng

xa, di~n nl16'c tl.t thanh thi ve nong t.hon va vi.in h6a, giao d1,1c, y t.e' trong de khu kinh te m6'i M giup nong dan nhanh ch6ng 6n dinh dO'i song

Day la each lt,ta ch<;>n co hi~u qua luc bay giO' vi n6 phu hqp vc1i boi canh kinh te-xa hqi Malaysia va tinh hinh kinh te the gioi quctng thO'i Vi v~y da t~o tien de kinh t.e-xa h<;>i, van h6a quan t.n;mg cho Slf phat trien kinh te voi toe dq cao vao nhung nam 1960 ve cac san phdm hang h6a nhu cao su, co dau

2.2.2 Giai do~n tang tru'ong kinh te' 1957 - 1970 M(lc

du giai doan nay Malaysia cung con bi stt kiem soat mqt phan b&i st,t do hQ cl'ia Anh t.ruoc ngay dqc l~p 1967, nhung giai do~n

28 KINH TE cAc NUOC DONG NAM A

nay la giai do~~n noi tiep vc1i giai do~~n thU' nh:lt cqng them vao d6, co nhieu bien chuytfo mc1i trong chinh sach kinh te Chinh phu Malaysia luc do Mt dau don m<;>i nli h!c vao thi diem khai hanh phat trien kinh te nong th6n, xay dt,tng cac vung nong than mci'i, thong quavi~c di dan, phat trien ca sa h~ tang kinh

te, tiep t1:1c phat trien nong nghi~p nhttng dong thO'i bat d:iu phat trien cong nghi~p NhU'ng nam 1960 chinh phu Malaysia da trong l~i 1/3 di~n tich hi~n c6, cay C<;> dau trong mcri 41 %, vao thO'i ky nay Malaysia ap d1:1ng chinh sach tt,t do dOi vcri dau ttr

mtc1c ngoaai , Malaysia da xay dt,tng 50 khu vt,tc m~u dich tt,t do

Va mO'i cac Cong ty 111.!0C ngoai vao ho~t d(mg nhiim d:;it dttgc m1:JC dich t~o vi~c lam cho so lt,tc lttgng lao d<;mg dang dtt thtra, dao 40

cong nhan nang cao nghe va trinh di) quan ly san xuat kinh doanh cho nhU'ng ngttO'i lam thue cho chu nttcrc ngoai, sau khi het t.hO'i h~n ky ket hgp dong, de cong ty nttc1c ngoai ra di se M l~i

Cd SQo v~t chat va ca sa ky thu~t dang ke cho nen kinh te

Malaysia trong giai do~n nay, Malaysia chu y den phat trien Cong nghi~p ph1:JC V1:J cho nong nghi~p, nBi b~t nhat la San XUat may mac nhfim Cd gicti h6a vi~c gieo trong cac lo~i cay ma Malaysia dang nhap kh:fo Chinh phu Malaysia m& ra khu vt,tc

m~u dich W do, dua ra 10 khu M t~o dieu ki~n cho cac cong ty nuac ngoai vao buon ban t~i d6, nhil'ng khu do chu yeu Ci nong t.hon chU' kh6ng phai a thanh thj vc1i m1:1c dfch dao t~o cho ngttO'i Malaysia mi)t kien thuc ve nen kinh te t.hi t.ruO'ng Dong thO'i thong qua khu vt,tc m4u dich ti,t do do De hc,:i tiep nh~n dtt<;l'c cong

ngh~ mc1i ky thu~t hi~n d~i Vao nam 1968, Malaysia da ket thuc nhanh qua trinh phat trien cong nghi~p M ph1:1c v1:1 cho nong nghi~p Chinh phu Malaysia da cong bo lu~t d:iu tu nttc1c ngoai ma trong lu~t do co rat nhieu I.ti.I dai cho chu dau tu nucrc ngoai nhtt dam bao kh6ng quoc hi'tu hoa, cho phep cac cong ty

ho~t dqng trong khu vt,tc cua dong bang Anh, dlf<;l'C phep hoan l~i

von W do chuyen 1<;1i nhu~n ra nttc1c ngoai Ben ci;inh do cac cong

KtNH TE cAc NU6c DONG NAM 'A 29

ty nu6'c ngoai con du<;l'c LtU dai ve thue va ho~t dqng xua't nMp khii'u neu h9 dfiu tu vao cac nganh ma Malaysia c~n thiet

NhO' vi~c n6'i rqng d6 d~u nam 1969, a mien tay Malaysia da c6 cac cong ty nu6'c ngoai vao d~u tu chiem 62,1 % c6 ph~n trong cac nganh che bien thvc phllm, h6a chat, luy~n kim, d~t san xuat thiet

bi di~n, cao su va da NhO' vao lu4t d~u tu linh ho1:1t d6, den nam

1970 vo'n eel pban cua Malaysia da dli!t tren 5,3 ty Ringgit (dan vi

tien t~ Ma lai) Trong d6 63% la cua tu ban nu&c ngoai, con lli!i ng110'i Hoa chiem 27%, nguO'i Ma lai chiem 2,4% va ngU'O'i An .Elq chiem 1,1 % v6n cua cong ty h6n hi;tp la 6%

C6 tM noi giai doli!n xay dl,l'llg va tang tru&ng ,kinh te nam

1956 - 1970 lien bang Malaysia da thanh cong buac dau trong

vi~c v~ch ra chie'n lu<;l'c phat tri~n kinh te' va thvc hi~n chie'n ht<;l'C d6, d~C bi~t la thong qua va cf>ng bo lu~t dau tu nuac ngoai

da thu hut dang k~ ngubn vo'n cua cac cong ty nuac ngoai dau tu vao nen kinh te' Tuy nh~en Slf bien d6i d giai do~n nay chua

m:~mh nhat la trong CO' cau kinh te, tinh tr~ng ngheo khfi con

kha ph6 bien ch.ing h~n nhu <1 dao Malacca nam 1°970 con 49%

dan sci sfing ngheo kh5 San lu<;l'ng qufic gia GDP binh quan tren dau ng110'i tang con ch~m Nam 1968 la 370 USD/ng110'i, nam

1969 Ia 380 USD/ng110'i va nam 1970 la 390 USD/ngl(O'i Dang trl(ctc thvc tr~ng d6, Malaysia quye't djnh thvc hi~n chinh sach kinh fe mai va dt! ·an 20 ~am phat tri~n kinh ti{

223 Giai dm;m chinh sach kinh te' moi 1970-1990: day

la giai do~n quan tn;:mg, la cong trinh Mn cua chinh phu M dl(a Malaysia de'n ch6 phat tri~n ph6n vinh nhl( ngay horn nay, vai

chinh sach kinh te' mai va dv an 10 nam phat tri~n 1970-1980 c6 de m1,1c tieu nhu huy dqng m<;>i tai nguyen cua dat nl.(ac la n6 hfc cho chinh phu d~ khai thac va stt d1,1ng c6 hi~u qua m9i yeu to' can thie't de phat trien kinh te nong thOn, d6ng thO'i phat ti~n

toi da kinh te cua m6i ti~u bang va coi day la ding thtic chi'.nh cua cong cuqc phat tri~n kinh te' quoc gia Chinh phu thl;fc hi~n

30 KINH TE cAc NUdc DONG NAM A

phan chia dong deu cac khu vlf.c ky ngh~ hoa cho mlli dia phi.fang f)~t tr9ng tam toi da vao chinh sach bie'n vung nong thon t.hanh khu Vlf.C tie'p C~n Cua thanh pho 16'n qua chlie1ng trinh xay ca't toi da tn,1c 19 giao thOng m6'i d€ g:fo lien t.hanh thi v6'i nong thon va g:fo ti~u bang nay v6'i ti~u bang khac

Dan s6 Luc lu"Qng Trang d6 Ty le Nam (tri~u nguoi) lao dong C6 vi~c lam That that nghi~p

KINH TE cAc NU6c DONG NAM A 31

Nhl3.m thtfc hi~n kinh te h6a dia phucmg lien bang Malaysia co 13 ti~u bang, trong do nguc1i Malai sinh sO'ng chu

yeu i:1 nong thOn xa xoi, con ll,li bi? PMn nguc1i Hoa va nguc1i An

sinh sO'ng o thanh thi Dieu d6 d~n den la hau het cac nganh kinh te quan tn;mg deu do nguc1i Hoa n3'm giu va chi phO'i Con nguc1i Malai chu yeu san xua't trong nong nghi~p Dai sO'ng kinh

te, van hoa tha'p kem d:fo den tinh tr~ng phan hoa xa hqi sau sdc H~u quii vao thang 5 - 1969 nong dan bi~u tinh chO'ng chinh phu Tinh hinh do buqc chinh phtl phai thay dtii ·mo hinh kinh te cu sang mo hinh kinh te m6'i vc1i ni?i dung ca ban la phat ·

Chinh phu t~p chung khai thac cac vung nhien li~u mc1i va nhan life m6'i M giam di sv chenh l~ch kinh te giua cac vl'.mg giau c6

so v6'i nhii'ng vung qua ngheo Chinh phu da thtfc thi cac bi~n

phap d~ nang cao trinh di? van h6a, khoa h9c ky th~t., chuyen mon nghi~p v1,1 cho nguc1i Malai M he.> t.ham gia thlfc hi~n va dieu hanh chuang trinh phat tri~n kinh te thuO'ng m~i va san xua't trong nuac nhiim giam giam bat ngu6n cua di v~t cha't, ky thu~t

niim trong tay nguO'i Hoa

Biit dau nam 1970 chinh sach kinh te hoa dia phuang la mqt phuang th(fc mc1i nhilrn khai t.hac cac ngu6n nhien li~u m6'i

Phan phoi dong deu chuang trinh pha t tri~n kinh te cho moi dia

phu'ang day la chinh sach nhiim giam diin St! chenh l~ch kinh te'° giua vung nay va vung khac va dong thc1i, bien nhung dia phuang thanh trung tam san xua't kinh t.e', neu khOng ci1ng trci' thanh khu Ian c~n h~y trung tam san xua·t kinh doanh t~o dieu

phu phan phO'i dong deu de khu vlfc ky ngh~ · cho tling dia phuang tl,lo dieu ki~n cho c:ic tie'u bang deu co duqc cong ngh~

m6'i, k:Y thu~t siin xuat mai va von M san xuat kinh doanh nhiim kh<'ic ph1,1c tinh trl,lng cac ky ngh~ hi~n dl,li niirn trong khu VlfC thu do va Ian c~n thu do vai rn1,1c dich bien nong thOn thanh cac trung tam ky ngh~ VO'i chinh sach di each dat dai cimg vai

32 KINH TE cAc NU6c DONG NAM A

t.ai nguyen a nang than va khai pha nhung dat dai cho nhung tieu bang nao con qua ch~m tien ve kinh te Chinh phu cung cap t.6i da dat dai cho nhung ai tham gin chuong trinh nay, hll'6'ng dan dao tl;J.o h<;> tin t.uc m6'i de khai pha dat dai Ben c:;inh do chinh such phat trien d~mg C\I thiet yeu kinh t.e va ky ngh~ Cac cang may moc cho cang nghi~p M nang cao nan,g sua't lao d<;lng D6'i m6'i chinh sach thue co lqi cho nguO'i kinh doanh de khuyen khich h<;> d~u tll' vao chuong trinh phat trien kinh te Thanh thi hoa nang than de phat trie·n giao lU'U va van h6a M nang than co dieu ki~n hu&ng th1:1 cac quyen lqi kinh te khac nhll' thanh thi, kinh te hoa, ngan hang hoa va ky ngh~ h6a nang than nh~m c6

v:fo ky thu~t cho nong than tren m<;>i phU'o'ng di~n, dao tl;lO can bi;> kinh te cho nong than, giup da nong than ve Marketing, xay dlfng ngan hang nong than va keu g<;>i de nha d:iu tll' nang than, thll'ong gia nang than ti! tham gia vao chU'ong trinh xay di,tng n6ng thon cua h<;> Chinh phu Ltu tien hang d:iu, tang cuO'ng t6i da xay di,tng dll'O'ng xa va du c6ng de moi nang th6n dtl xa lanh den dau cung duqc hl.l'ang quyen lqi di chuyen ro rang bling ti~n giao thong tu nhan hay cang c(>ng, tang cuO'ng xay dt,ing di~n nu6'c de n6ng than khang bi tach rO'i cac tien bi;> khoa h<;>c, van hoa cua thanh t.hi phat trien cac xa 19 hang nghin cay so de hang h6a cua Malaysia co the ~~n chuyfo sang Singapore va Thai Lan xay avng du bien Pemang de tieu bang nay khang bi ca:t dut vai

1~1c dia tren phliong di~n kinh te va thlio'ng m:;ii, xay cat cac hai cang ldn de t:iu be cac nl.1'6'c t.~p trung buon ban hay lU'U tru h:fog hoa cua h<;> day la n9i dung trong yeu trong chU'o'ng trinh kinh

te m6'i cua Malaysia

Cu6i cung la St! yem trq cu;:i chfnh phu lien bang tren m<;>.i phuong di~n cho cac tieu bang d Malaysia moi tieu bang la m(>t tieu vuang qu6c tt,i tri tren phll'ong di~n hanh chinh lu~t phap va chinh sach kinh te cua h<;> neu chinh sach nay khang di ngll'qc ll;li v6'i hien phap lien bang Vi~c yem trq tai chfnh ci.ia lien bang

KINH TE cAc NUCJC D6NG NAM A 33

trong Cong CUQC xay dl,fng chudng trinh kinh te m<Ji Va dl,f an, 20 nam phat tri~n kinh te cua Malaysia la m<;>t yeu t6 quan t;c,>ng trong cu<;ic tht,tc thi chinh sach phat trien ki~h te nay

Chuang trinh phat t.riign nong nghi~p trong dt,t an dai hi,m cua Malaysia ttt nam 1971-1980 dting hang dau tren mc,>i chuang trinh khac, sau chuang trinh tn,1c l<;> giao thOng va xa hQi

BANG 5; s6 Lil;U v~ Sl) YEM TRQ TAI CHiNH CUA LIEN BANG 1971-1980

ddn vi tri~u dollar Mo lai

Kinh te· 1971 - 1975 1976 - 1980 Nang nghiep va phat 1 747.000 = 21, 7% 3.901.897 = 25,5% tri~n n6ng than

nlntng nhin trung v~ kinh te' Malaysia chi.fa c6 si,t bie'n d6i m~nh

me trong Co' cau kinh te Tinh t.r:,mg ngheo khti con kha phti bi~n

cho den th~p ky 70 duqc danh dau nhu tho·i ky tang tru&ng kinh

te cao va 6n dinh cua n~n kinh t.e Malaysia Trong vong 10 nam tlt 1971-1980 t6ng.san phifm trong nu6'c gap 2,15 liln, binh quan m6i nam tang g•in 8% T6ng san phi'i'm quoc gia binh quan dau nguoi ttt 390 USD nam 1970 tang len d~t 1680 USD vao nam

1980 theo gia dollar thuong hi~n hanh Day la ket qua cua qua trinh dau tu va xay dt,tng phat tri~n nong nghi~p va cong nghi~p

nhfi'ng nam tru6'c

KINH TE cAc NU6C DONG NAM A

Ban vj tinh: tri(!u dollar

N~m T6ng san TSP trong Chia ra thu TSP Co ea·u %

qu6e gia (GDP) 4 tuy W nude nt.fOe thuan tuy w

Day la don giang m:;inh vao n~n kinh te cl'1a Malaysia vi

nhung lo:;ii hang hoa nay la ngu6n thu nh~p chu yeu cua Malaysia Vao nam 1980, trong t6ng t.hu nh~p xua't kh:fo co

KINH TE cAc NU6c DONG NAM A 35

23,8% la d:1u tho va d:1u l<;>c SC1, 10,4% la cao SU, 9,2% la d§u C<;l

va 8,8% la thie'c Rieng nam 1986, Malaysia ma't 2,3 ty USD do

Si/ giam gia cua cac lo~i hang xuat kh:(u nay Do v~y n~n kinh te cua Malaysia tang tn.tc1ng ch~m d:in va sau do rcri vao t.l.nh tr~ng

tri tr~

Ni!m T6c d¢ t~ng GNP% T6c d¢ ti!ng GDP % GNP binh quan

dau nauoi (USO)

vao nam 1981 vai mtl'c nh~p sieu la 105 tri~u USD, nam 1982

nh~p sieu la 753 tri~u USD B<;>i chi ngan sach nam 1981 bi'ing 57% tong so thu va biing 36,3% t6ng so chi Hai chi tieu b<;Ji chi tuang U'ng cua nam 1982 la 62,4% va '38,4% £)~ bU ddp ngan s:ich ngoai phat hanh con phai dt!a vao vay ng nuac ngoai lam cho so nef tang Ien nhanh ch6ng (Dan vi tinh : ty USD)

36 KINH TE cAc NU6C DONG NAM A

chinh sach kinh te mcri, chinh phu Malaysia da di~u chinh duO'ng loi kinh te cua minh hfing nhung giiii ph:ip nhu d"t giani m<?t so chi khac cho nong nghi~p ciing bi dinh l~i, rieng nong nghi~p

nam 1987 bi dit 45 tri~u ringgit Tinh chung nam 1987, chi ngan sach giam 10% so vcri nam 1986

Thang 5-1986, qu6c h<?i Malaysia thong qua nhung sii'a d6i

trong lu~t dau tu truck day theo hucrng n6'i r<?ng di~u ki~n cho cac nha dau tu nu6'c ngoai Theo quyet dinh nay, cac chu dau tu nu6'c ngoai co the bo von 100% neu h<;> xua't kh:fo tren 80% san phlf m; duQ'C hudng Slf binh d~ng neu h<;> ban tl.f 50% SO san pha'm cua minh trc1 len tren thi truO'ng Malaysia Nhung CC/ sc1 dau tu nude ngoai sti' di,mg tlt 350 Cong nhan trc1 Jen va.lam vi~c ca ngay ciing dUQ'C huc1ng de l1U diii tren Cac cong ty nuoc ngoai dau tu voi so vfln tlt 2 tri~u USD trc1 len thi duQ'c phep thanh l~p 5 chi

nhanh ?J nude ngoai vcri ba't ky muc d9 nao Gia'y phep lam vi~c

cua nhan vien d cac cong ty'nay (J nude ngoai khong can thay d6i Do t~o du(;>'C moi tru<'>'ng kinh doanh thu~n l<Ji' va CC/ sc1 h~

tang tue1ng dfli kha nen nam 1987 Malaysia da thu duqc 5,3 ty USD v6n dau tu nucrc ngoai

>' c~· KINH TE cAc NU6C DONG NAM A 37

BANG 7: v6N oAu TL!

nhan dan bo vo"n fa! ddu tu nhu thue chuy~n nhuqng tai san trong ct> phiin giam tit 10% xuon~ con 2%, thue lqi tile d6i voi ba't dqng san giam 50%, nhftn.g khoang nq ~ua kinh te tu nhan

vtlqt qua 250 tri~u ringgit duqc mi~tl thue danh vao lai sua't cac