Kinh tế quốc tế

Chương 1: Tổng quan về Kinh tế quốc tế và nền kinh tế thế giới Chương 2: Xu hương và dự báo về kinh tế thế giới Phần 2: LÝ THUYẾT THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ Chương 3: Khái quát về thương mại qu

Trang 1

PGS.TS TRẦN VĂN HÒE

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI

Trang 2

Chương 1: Tổng quan về Kinh tế quốc tế và nền kinh tế thế

giới

Chương 2: Xu hương và dự báo về kinh tế thế giới

Phần 2: LÝ THUYẾT THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ

Chương 3: Khái quát về thương mại quốc tế

Chương 4: Lý thuyết thương mại quốc tế cổ điển

Chương 5: Lý thuyết thương mại quốc tế tân cổ điển

Chương 6: Lý thuyết thương mại quốc tế hiện đại

Chương 7: Lợi thế theo qui mô, canh tranh không hoàn hảo và thương mại quốc tế nội ngành

Phần 3: CHÍNH SÁCH THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ

Chương 8 Khái quát về chính sách thương mại quốc tế

Chương 9 Chính sách thuế quan

Chương 10 Chính sách phi thuế quan

Trang 3

Chương 12 Đầu tư trực tiếp nước ngoài

Chương 13 Đầu tư gián tiếp nước ngoài

Phần 5: TÀI CHÍNH QUỐC TẾ

Chương 14 Tổng quan về tài chính quốc tế

Chương 15 Cán cân thanh toán quốc tế

Chương 16 Thị trường ngoại hối và tỷ giá hối đoái Phần 6: HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ

Chương 17 Tổng quan về hội nhập kinh tế quốc tế

Chương 18 Các hình thức và cấp độ hội nhập kinh tế quốc tế

Chương 19 Các định chế kinh tế quốc tế

Trang 4

kinh tế thế giới

Chương 2 Xu hương và dự báo về kinh tế thế giới

Trang 5

Chương 1: Tổng quan về Kinh tế quốc tế và nền kinh

tế thế giới

1.1 Vai trò và tầm quan trọng của Kinh tế quốc tế

1.2 Quá trình hình thành và phát triển của nền kinh

Trang 6

1.1 Quá trình hình thành và phát triển của nền kinh

tế thế giới

1.1.1 Khái niệm và cơ cấu nền kinh tế thế giới

 K/n: nền kinh tế thế giới là tổng thể các nền kinh tế của các quốc gia trên thế giới có mối liên

hệ hữu cơ và tác động lẫn nhau thông qua sự phân công lao động quốc tế cùng các quan hệ kinh tế quốc tế giữa các quốc gia và các chủ thể tham gia hoạt động kinh tế

Trang 7

 Cơ cấu của nền kinh tế thế giới

- Các chủ thể KTQT

+ Các nền kinh tế quốc gia độc lập

+ Các chủ thể tham gia hoạt động kinh tế quốc tế (Chủ yếu là các doanh nghiệp)

+ Các chủ thể ở cấp độ vượt ra ngoài phạm vi quốc gia (Các định chế quốc tế): WTO; EU; IMF; WB; ASEAN…

- Các quan hệ KTQT

Là bộ phận cốt lõi của KTTG; là kết quả của sự tác

động qua lại giữa các chủ thể KTQT

Trang 8

 Cơ cấu của nền kinh tế thế giới (cont.)

+ Nền kinh tế các nước công nghiệp phát triển

+ Nền kinh tế các nước đang phát triển

+ Nền kinh tế các nước chậm phát triển

Trang 9

1.1.2 Các giai đoạn phát triển của nền kinh tế thế giới

KTTG phát triển gắn liền với các cuộc CMCN, 4 cuộc cách mạng công nghiệp

- CMCN lần 1 (1820-1870): GTVT phát triển, CN mở rộng

- CMCN lần 2 (1870-1913): điện lực, hóa chất, luyện kim

- CMCN lần 3 (1913-1950): hạt nhân, hóa dầu, sinh học

- CMCN lần 4 (1950 – nay): CNTT (AI, IoT, Big Data); Cnghệ Sinh học; Vật lý (điện tử viễn thông, tự động hóa, )

Trang 10

1.3 Nội dung và tính chất của các quan hệ kinh tế quốc tế

1.3.1 Khái niệm và nội dung

 Quan hệ KTQT là tổng thể các quan hệ vật chất và tài chính, các quan hệ diễn ra không chỉ trong lĩnh vực kinh tế mà cả trong lĩnh vực KHCN có liên quan đến tất

cả các giai đoạn của quá trình tái sản xuất, chúng diễn

ra giữa các quốc gia với nhau cũng như giữa các quốc gia với các tổ chức KTQT

Trang 11

 Nội dung các quan hệ KTQT :

+ Các quan hệ di chuyển quốc tế về hàng hóa và dịch vụ (Thương mại quốc tế)

+ Các quan hệ di chuyển quốc tế về vốn (Đầu tư quốc tế)

+ Các quan hệ di chuyển quốc tế sức lao động

(Đầu tư quốc tế và xuất khẩu lao động)

+ Các quan hệ di chuyển quốc tế tiền tệ (Tài

chính quốc tế)

Trang 12

1.3.2 Tính chất của quan hệ kinh tế quốc tế

• Liên quan đến lợi ích giữa QG và phần còn lại của TG

• Tác động của QG là nhỏ, không làm thay đổi mặt bằng chung về giá cả hàng hóa và dịch vụ

• Mặt bằng chung các chỉ số quốc tế sẽ gây ảnh hưởng lớn đến chỉ số quốc gia

Trang 13

1.4 Các quan điểm cơ bản của Đảng và chính phủ Việt Nam về phát triển kinh tế quốc tế

(Có 8 quan điểm chính)

Trang 14

1.5 Các nguồn lực và lợi thế của Việt Nam về phát triển kinh tế quốc tế

 Nhân lực dồi dào, giá nhân công rẻ, con người Việt nam cần cù, sáng tạo

 Tài nguyên thiên nhiên đa dạng, phong phú

 Vị trí địa lý nằm trên các đường hàng không, hàng hải quan trọng

 Quan hệ kinh tế mở rộng

 Ổn định về chính trị và xã hội

Trang 15

1.6 Mục đích và phương pháp nghiên cứu

• Kinh tế quốc tế là một môn khoa học nghiên cứu những vấn đề

phân phối và sử dụng các nguồn lực, tài nguyên giữa các nền kinh tế của các nước , các khu vực thông qua con đường mậu dịch, hợp tác với nhau nhằm đạt được sự cân đối cung cầu về hàng hóa, dịch vụ, tiền tệ trong phạm vi mỗi nước và trên tổng thể nền kinh tế toàn cầu.

• Mục đích: nghiên cứu qui luật vận động của các dòng chảy nguồn lực giữa các quốc gia, tìm hiểu các chính sách tác động đến các dòng chảy, từ đó đưa ra biện pháp để điều chỉnh quá trình trao đổi nhằm đạt tới mục tiêu đã được xác định

Trang 16

• Đối tượng nghiên cứu của môn học kinh tế quốc tế là mối quan

hệ kinh tế giữa các quốc gia trong nền kinh tế thế giới.

Mối quan hệ kinh tế giữa các quốc gia được biểu hiện cụ thể qua việc di chuyển nguồn lực giữa các quốc gia thông qua trao đổi quốc tế, hướng tới cân đối cung cầu các nguồn lực này trong nền kinh tế thế giới

• Phương pháp: DVBC; DVLS; mô hình hóa và phân tích Kinh tế học Vi mô; Vĩ mô

Trang 17

tích về cơ cấu của nền kinh tế thế giới và chọn một chủ thể của nền kinh tế thế giới để giải thích vai trò của chủ thể đó trong nền kinh tế thế giới.

2 Hãy giải thích ý kiến “Sự phát triển của nền kinh tế thế giới luôn luôn gắn liền với các cuộc cách mạng công nghiệp” Anh/ chị hãy phân tích những tác động tích cực và tiêu cực của cách mạng công nghiệp đến sự phát triển của nền kinh tế thế giới và lấy một thí dụ minh họa.

3 Giải thích nội dung và tính chất của các quan hệ kinh tế quốc tế? Hãy phân tích một nội dung của quan hệ kinh tế quốc tế để chứng minh cho khẳng định “Là bộ phận cốt lõi của cơ cấu nền KTTG, là kết quả của sự tương tác giữa các chủ thể KTQT”.

4 Phân tích những nguồn lực của nền kinh tế Việt Nam khi tham gia vào các quan hệ kinh tế quốc tế? Hãy chọn một nguồn lực và phân tích lợi thế so sánh của Việt Nam khi tham gia nền kinh tế thế giới dựa trên nguồn lực đó.

Trang 18

giới

Trang 19

Trang 20

2.1 Bối cảnh mới của nền kinh tế thế giới

2.1.1 Sự bùng nổ khoa học – công nghệ

2.1.2 Xu thế quốc tế hóa nền kinh tế thế giới

2.1.3 Tăng trưởng của nền kinh tế thế giới chậm lại và không đồng đều 2.1.4 Một số vấn đề kinh tế toàn cầu ngày càng trở nên gay gắt

2.2 Xu hướng và dự báo về kinh tế thế giới

2.2.1 Những xu hướng vận động của kinh tế thế giới

2.2.2 Dự báo về nền kinh tế thế giới

2.3 Nội dung, tính chất và sự phát triển của các quan hệ kinh tế

quốc tế

2.3.1 Khái niệm và nội dung quan hệ kinh tế quốc tế

2.3.2 Tính chất của các quan hệ kinh tế quốc tế

2.3.3 Những cơ sở của việc hình thành và phát triển các quan hệ kinh tế quốc tế

Trang 21

2.1 Bối cảnh mới của nền kinh tế thế giới

- Tốc độ tăng trưởng không đồng đều giữa các QG, khu vực, nhóm nước, các thời kỳ

tăng trưởng GDP

- Đầu tư nước ngoài tiếp tục gia tăng cao hơn mức tăng của TMQT

- Các vấn đề XH, môi trường ngày càng gay gắt

- Các trung tâm kinh tế và cường quốc kinh tế mới được hình thành và phát triển (BRICs)

Trang 22

2.2.1 Những xu thế trong sự vận động của nền KTTG

Những xu thế chính

 Xu thế phát triển bùng nổ của CM KHCN

 Xu thế quốc tế hóa đời sống kinh tế thế giới

 Xu thế chuyển từ đối đầu sang đối thoại, hợp tác

 Xu thế phát triển của vòng cung châu Á-Thái Bình Dương

Trang 23

2.2.2 Dự báo về nền kinh tế thế giới

 Thúc đẩy tự động hóa sản xuất đồng bộ với kỹ thuật điều khiển linh hoạt

 Thúc đẩy xã hội loài người bước sang nền văn minh mới

Trang 24

 Nhận thức được những xu hướng và tác động

 Nhận thức được những lợi ích chung và những hiểm họa mang tính toàn cầu

Những vấn đề có tính toàn cầu

Trang 25

 Các vấn đề liên quan đến nguồn lực

 Các vấn đề liên quan đến môi trường

 Các vấn đề liên quan đến tăng trưởng kinh tế

 Các vấn đề liên quan đến VHXH

Trang 26

giới

Trang 27

Trang 28

Chương 3 Tổng quan về thương mại quốc tế

Chương 4 Lý thuyết thương mại quốc tế cổ điển

Chương 5 Lý thuyết thương mại quốc tế tân cổ điển

Chương 6 Lý thuyết thương mại quốc tế hiện đại

Chương 7 Lợi thế theo qui mô, cạnh tranh không hoàn hảo và thương mại quốc tế nội ngành

Trang 29

3.1.1 Bản chất của thương mại quốc tế

3.1.2 Nội dung của thương mại quốc tế

3.1.2.1 Thương mại hàng hóa và dịch vụ

3.1.2.2 Thương mại trong nước và thương mại quốc tế

3.1.3 Chức năng của thương mại quốc tế

3.2 Lợi ích của thương mại quốc tế

3.2.1 Lợi ích cấp độ quốc gia

3.2.2 Lợi ích cấp độ doanh nghiệp

3.3 Đặc trưng của thương mại quốc tế

3.3.1 Đặc trưng khái quát của thương mại quốc tế

3.3.2 Đặc trưng cụ thể của thương mại quốc tế

3.4 Các phương thức kinh doanh thương mại quốc tế

3.4.1 Các phương thức kinh doanh hàng hóa

3.4.2 Các phương thức kinh doanh dịch vụ

Trang 30

YÊU CẦU ĐỐI VỚI NGƯỜI HỌC:

1 Hiểu được bản chất, nội dung và chức năng của thương mại quốc tế

2 Hiểu về lợi ích của thương mại quốc tế đối với nền kinh tế và vì sao các quốc gia lại tham gia

thương mại quốc tế.

3 Hiểu và phân tích được những đặc trưng của

thương mại quốc tế

4 Khái quát những xu hướng của thương mại quốc

tế hiện đại?

Trang 31

3.1 BẢN CHẤT, NỘI DUNG VÀ CHỨC NĂNG CỦA

THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ

3.1.1 Bản chất của thương mại quốc tế

Thương mại quốc tế là quá trình trao đổi hàng hóa, dịch vụ giữa các chủ thể kinh doanh ở các quốc gia khác nhau thông qua hoạt động thương mại nhằm đạt được lợi ích kinh tế và mục đích kinh doanh

Trang 32

quốc tế

dịch vụ giữa các chủ thể kinh doanh ở các quốc gia và vùng lãnh thổ khác nhau

 Thương mại quốc tế vừa được coi là một quá trình

kinh tế lại vừa được coi là một ngành kinh tế.

các yếu tố kinh tế, xã hội vì những tiến bộ xã hội đều bắt nguồn từ sự phát triển kinh tế và ngược lại, các tiến bộ xã hội lại có tác động đến quá trình phát triển kinh tế.

Trang 33

 Sự khác biệt giữa thương mại trong nước và thương mại quốc tế:

Thương mại trong nước là hình thức thương mại, trong đó, chủ thể tham gia cư trú trong cùng 1 nước

Thương mại quốc tế là hình thức thương mại, trong đó, chủ thể tham gia cư trú ở các quốc gia khác nhau.

Trang 34

3.1.2 Nội dung của thương mại quốc tế

Thị trường: Toàn cầu, quốc tế, khu vực, quốc gia

Chủ thể: Các doanh nghiệp ở các quốc gia khác nhau

Hoạt động: 9 phương thức kinh doanh thương mại quốc tế

Đối tượng: Hàng hóa, Dịch vụ

Phương tiện thanh toán: Ngoại tệ, các phương tiện thanh toán quốc tế

Phương thức thanh toán: Thông qua ngân hàng, thanh toán điện tử

Tín dụng: Tín dụng ngân hàng, tín dụng xuất nhập khẩu

Trang 35

3.1.3 Chức năng của thương mại quốc tế

- Làm thay đổi cơ cấu giá trị của sản phẩm và thu nhập quốc dân

- Nâng cao hiệu quả của nền kinh tế do mở rộng trao đổi và khai thác triệt để lợi thế quốc gia

Trang 36

3.2.1 Lợi ích cấp độ quốc gia

Thúc đẩy sản xuất trong nước phát triển.

Nhận thấy, giới thiệu và khai thác được những lợi thế so sánh của đất nước mình

Chuyên môn hóa, thúc đẩy phân công lao động quốc tế

 Tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu

Tạo điều kiện cho các quốc gia khai thác các tiềm năng, thế mạnh của các nước khác trên thế giới

Thúc đẩy quá trình liên kết kinh tế, xã hội giữa các nước

Nâng cao khả năng tiêu dùng, tăng mức sống của dân cư.

Tăng khả năng thu hút vốn đầu tư nước ngoài

Trang 37

3.2.2 Lợi ích cấp độ doanh nghiệp

 Mở rộng thị trường

 Tăng hiệu quả kinh doanh

 Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

 Tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu

 Chuyển giao công nghệ

Trang 38

3.3 Đặc trưng của thương mại quốc tế

Đặc trưng chung của TMQT

Phân công lao động quốc tế  chuyên môn hóa

Tổng năng suất các nhân tố tăng

Tuân theo nguyên tắc kinh doanh

Là một quá trình liên quan đến nhiều lĩnh vực

Thị trường thế giới và thị trường quốc tế

Diễn ra với tốc độ nhanh

Yếu tố quốc tế

Biên giới văn hóa, kinh tế, chính trị, v.v

Sự can thiệp của các chính phủ quốc gia

Trang 39

Đặc trưng cụ thể của thương mại quốc tế

trưởng của sản xuất

- Tốc độ tăng của TM vô hình nhanh hơn TM hữu hình

- Cạnh tranh ngày càng gay gắt hơn

- TMQT thúc đẩy tự do hóa TM nhưng bảo hộ TM ngày càng tinh vi

Trang 40

3.3 Các phương thức kinh doanh TMQT

3.3.1 Các phương thức thương mại hàng hóa quốc tế

(1) Thương mại trực tiếp

(2) Thương mại gián tiếp

(3) Thương mại đối ứng

(4) Kinh doanh tái xuất khẩu

(5) Đấu giá quốc tế

(6) Đấu thầu quốc tế

(7) Giao dịch tại sở giao dịch hàng hóa

(8) Giao dịch tại hội chợ & triển lãm quốc tế

(9) Giao dịch nhượng quyền thương mại

Trang 41

3.3.2 Các phương thức thương mại dịch vụ quốc tế

(1) Cung cấp dịch vụ có sự vận động của dịch vụ qua biên giới

(2) Tiêu dùng dịch vụ ở nước ngoài

(3) Hiện diện thương mại

(4) Hiện diện tự nhiên nhân (hiện diện thể nhân)

Trang 42

CÂU HỎI THỰC HÀNH

1 Giải thích bản chất, nội dung và chức năng của thương

mại quốc tế? Lấy thí dụ minh họa.

2 Phân tích lợi ích của thương mại quốc tế? Lấy thí dụ

minh họa.

3 Phân tích đặc trưng của thương mại quốc tế?

4 Giải thích các phương thức kinh thương mại quốc tế

hàng hóa? Lấy thí dụ minh họa.

5 Giải thích phương thức kinh doanh thương mại dịch vụ?

Lấy thí dụ minh họa.

Trang 43

giới

Định dạng
Số trang	452
Dung lượng	3,52 MB

Kinh tế quốc tế

Lý thuyết tương quan các nhân tố (Eli

THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ NỘI NGÀNH