CÂN BẰNG VÀ CHUYỂN ĐỘNG CỦA VẬT RẮN CÂN BẰNG CỦA MỘT VẬT CHỊU TÁC DỤNG CỦA HAI LỰC VÀ CỦA BA LỰC KHÔNG SONG SONG I.. - Phát biểu được điều kiện cân bằng của một vật chịu tác dụng của ha
Trang 1Chương III CÂN BẰNG VÀ CHUYỂN ĐỘNG CỦA VẬT RẮN CÂN BẰNG CỦA MỘT VẬT CHỊU TÁC DỤNG CỦA HAI LỰC VÀ CỦA BA LỰC
KHÔNG SONG SONG
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Nêu được định nghĩa của vật rắn và giá của lực
- Phát biểu được quy tắc tổng hợp hai lực có giá đồng quy
- Phát biểu được điều kiện cân bằng của một vật chịu tác dụng của hai lực và của ba lực không song song
2 Kỹ năng
- Xác định được trọng tâm của một vật mỏng, phẳng bằng phương pháp thực nghiệm
- Vận dụng được điều kiện cân bằng và quy tắc tổng hợp hai lực có giá đồng quy để giải các bài tập
II CHUẨN BỊ
Giáo viên :
- Các thí nghiệm Hình 17.1, Hình 17.2, Hình 17.3 và Hình 17,5 SGK
- Các tấm mỏng, phẳng (bằng nhôm, nhựa cứng…) theo hình 17,4 SGK
Học sinh : Ôn lại: quy tắc hình bình hành, điều kiện cân bằng của một chất điểm.
III TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC
Tiết 27 :
Hoạt động 1 (35 phút) : Xác định điều kiện cân bằng của một vật chịu tác dụng của hai lực Xác
định trọng tâm của các vật phẵng, mỏng
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản
Giới thiệu vật rắn
Cho hs so sánh vật rắn và
chất điểm
Bố trí thí nghiệm hình 17.1
Lưu ý khái niệm giá của
lực
Cho hs lất một vài ví dụ
vật chịu tác dụng của hai
lực nhưng vẩn ở trạng thái
cân bằng Phân tích và rút
ra kết luận
Làm thí nghiệm biểu diễn
So sánh vật rắn và chất điểm
Quan sát thí nghiệm và trả lời C1
Tìm ví dụ
Chỉ ra hai lực tác dụng
Rút ra kết luận về điều kiện cân bằng của vật chịu tác dụng của hai lực
Quan sát thí nghiệm rồi rút
I Cân bằng của một vật chịu tác dụng của hai lực.
1 Thí nghiệm.
Vật đứng yên nếu hai trọng lượng
P1 và P2 bằng nhau và nếu hai dây buộc vật nằm trên một đường thẳng
2 Điều kiện cân bằng.
Muốn cho một vật chịu tác dụng của hai lực ở trạng thái cân bằng thì hai lực đó phải cùng giá, cùng độ lớn và ngược chiều
→
→
−
= 2
F
3 Xác định trọng tâm của một vật phẵng, mỏng bằng thực nghiệm.
Buộc dây lần lượt vào hai điểm khác nhau trên vật rồi lần lượt treo
Trang 2xác định trọng tâm của một
vài vật
Yêu cầu hs thực hiện và
trả lời C2
Đưa ra kết luận
ra kết luận
Thực hiện thí nghiệm hình 17.3 và trả lời C3
Vẽ các hình trong hình 17.4
lên Khi vật đứng yên, vẽ đường kéo dài của dây treo Giao điểm của hai đường kéo dài này là trọng tâm của vật Kí hiệu trọng tâm là G
Trọng tâm G của các vật phẳng, mỏng và có dạng hình học đối xứng nằm ở tâm đối xứng của vật
Hoạt động 2 (10 phút) : Củng cố, giao nhiệm vụ về nhà.
Cho học sinh xác định trọng tâm của vài vật
phẵng, mỏng có hình dạng khác nhau
Nêu câu hỏi và bài tập về nhà
Nêu những yêu cầu cần chuẩn bị cho bài sau
Xác định trọng tâm của các vật
Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
Ghi những yêu cầu chuẩn bị cho bài sau
Tiết 28 :
Hoạt động 1 (5 phút) : Kiểm tra bài cũ : Nêu điều kiện cân bằng của một vật chịu tác dụng của hai
lực và cách xác định trọng tâm của các vật phẳng, mỏng
Hoạt động 2 ( 30 phút) : Tìm hiểu qui tắc hợp lực của hai lực đồng qui và điều kiện cân bằng của
vật chịu tác dụng của ba lực không song song
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung cơ bản
Bố trí thí nghiệm hình
17.5
Xác định giá của hai lực
căng
Xác định giá của trọng
lực
Yêu cầu hs nhận xét về
giá của 3 lực
Nêu qui tắc tìm hợp lực
của hai lực đồng qui
Đưa ra một và ví dụ cho
hs tìm hợp lực
Quan sát thí nghiệm và trả lời C3
Nhận xét về giá của ba lực
Ghi nhận qui tắc
Vận dụng qui tắc để tìm hợp lực trong các ví dụ
Nhân xét về ba lực trong
II Cân bằng của một vật chịu tác dụng của ba lực không song song.
1 Thí nghiệm.
Dùng hai lực kế treo một vật và để vật
ở trạng thái đứng yên
Dùng dây dọi đi qua trọng tâm để cụ thể hoá giá của trọng lực
Ta thấy : Giá của ba lực cùng nằm trong một mặt phẵng và đồng qui tại một điểm
2 Qui tắc hợp lực hai lực có giá đồng qui.
Muốn tổng hợp hai lực có giá đồng qui tác dụng lên một vật rắn, trước hết ta phải trượt hai véc tơ lực đó trên giá của chúng đến điểm đồng qui, rồi áp dụng qui tắc hình bình hành để tìm hợp lực
3 Điều kiện cân bằng của một vật chịu tác dụng của ba lực không song song.
Trang 3Từ thí nghiệm cho học
sinh nhận xét về ba lực
tác dụng vào vật rắn cân
bằng
Kết luận về điều kiện
cân bằng
thí nghiệm
Rút ra kết luận
Muốn cho một vật chịu tác dụng của
ba lực không song song ở trạng thái cân bằng thì :
+ Ba lực đó phải đồng phẵng và đồng qui
+ Hợp lực của hai lực phải cân bằng với lực thứ ba
→
→
→
−
= + 2 3
F
Hoạt động 3 (10 phút) : Củng cố, giao nhiệm vụ về nhà.
Cho học sinh tóm tắt những kiến thức chủ yếu
đã học trong bài
Nêu câu hỏi và bài tập về nhà
Nêu những yêu cầu cần chuẩn bị cho bài sau
Tóm tắt những kiến thức đã học trong bài
Ghi câu hỏi và bài tập về nhà
Ghi những yêu cầu chuẩn bị cho bài sau
IV RÚT KINH NGHIỆM TIẾT DẠY
DANH HỒNG KHẢI
