bài giảng về thành ngữ

Nước non lận đận một mình, Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay.Lên thác xuống ghềnh Lên núi xuống ghềnh Lên núi xuống rừng Leo thác lội ghềnh tạo cố định : Chỉ sự gian nan, vất vả, kh

ĐẾN DỰ GIỜ THĂM LỚP 7C1

nhắm – mở

khóc – cười

chậm nhanh -

Nhanh như sóc Chậm như rùa

Mắt nhắm mắt mở

Kẻ khóc người cười

Nước non lận đận một mình, Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay.

Lên thác xuống ghềnh

Lên núi xuống ghềnh Lên núi xuống rừng Leo thác lội ghềnh

tạo cố định

: Chỉ sự gian nan, vất vả, khó khăn, nguy hiểm

Ý nghĩa

hoàn chỉnh

Ví dụ:

lên thác xuống ghềnh

lên thác xuống ghềnh

Đứng núi này trông núi nọ

Tìm những biến thể của các thành ngữ sau :

 Đứng núi này trông núi khác

 Đứng núi này trông núi kia

Nước đổ lá khoai

Nước đổ lá khoai   Nước đổ lá môn

 Nước đổ đầu vịt

Lòng lang dạ thú  Lòng lang dạ sói

núi này

núi kia núi khác

vịt

BT 1 Sắp xếp từ trong mỗi nhóm sau để tạo thành một thành ngữ.

Khỉ ho cò gáy

Mò kim đáy bể

BT2 Dòng nào sau đây là

thành ngữ?

A.Giấy rách phải giữ lấy lề.

B.Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.

C.Khoai ruộng lạ, mạ ruộng quen D.Một nắng hai sương.

D

về tự nhiên, lao động,

xã hội, …

Nước non lận đận một mình Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay.

Lên thác xuống ghềnh : Chỉ sự lên xuống ở hai địa

So sánh

Châu Á

Châu Đại Dương

Châu Phi

Châu Mĩ

Dương Đại Tây Dương

1 Năm châu bốn biển

2 Nhanh như chớp

4 Lên thác xuống ghềnh

5 Mưa to, gió lớn

Hãy giải thích nghĩa của thành ngữ

Hãy giải thích nghĩa của thành ngữ Khẩu phật tâm xà Khẩu phật tâm xà ?

b “Tôn sư trọng đạo” là truyền thống quý báu của dân tộc ta.

Xác định vai trò ngữ pháp của các thành ngữ?

Vị ngữ

Chủ ngữ

Phụ ngữ

a.Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non.

(Hồ Xuân Hương)

c Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp

em một cái ngách sang nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn

có đứa nào bắt nạt thì em chạy sang…

( Tô Hoài)

Câu có sử dụng thành ngữ Câu không sử dụng thành ngữ

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm Bảy nổi ba chìm với nước non Thân em vừa trắng lại vừa tròn Long đong, phiêu bạt với nước non

Anh đã nghĩ thương em như

thế thì hay là anh đào giúp em

một cái ngách sang nhà anh,

phòng khi tắt lửa tối đèn tắt lửa tối đèn có đứa

nào bắt nạt thì em chạy sang…

Anh đã nghĩ thương em như thế

thì hay là anh đào giúp em một cái

ngách sang nhà anh, phòng khi khó khó

khăn, hoạn nạn, nguy hiểm có đứa nào bắt nạt thì em chạy sang…

diễn đạt trên?

Câu thơ, câu văn, lời nói sử dụng thành ngữ giúp diễn đạt ngắn

gọn, hàm súc, có tính hình tượng, tính biểu cảm cao.

Bài tập 1

Bài tập 1:

- Sơn hào hải vị:

 Những món ăn ngon, quý được trình bày đẹp

( Những món ăn của vua chúa ngày xưa )

 Những món ăn ngon, quý hiếm được lấy trên rừng, dưới biển

b Một hôm, có người hàng rượu tên là Lí Thông đi qua đó Thấy Thạch Sanh gánh về một gánh củi lớn, hắn nghĩ bụng: “ Người này khoẻ như voi Nó về ở cùng thì lợi biết bao nhiêu” Lí Thông lân la gợi chuyện, rồi

gạ cùng Thạch Sanh kết nghĩa anh em Sớm mồ côi cha mẹ, tứ cố vô thân, nay có người săn sóc đến mình, Thạch Sanh cảm động, vui vẻ nhận lời

( Thạch Sanh)

b Một hôm, có người hàng rượu tên là Lí Thông đi qua đó Thấy Thạch Sanh gánh về một gánh củi lớn, hắn nghĩ bụng: “ Người này khoẻ như voi Nó về ở cùng thì lợi biết bao nhiêu” Lí Thông lân la gợi chuyện, rồi

gạ cùng Thạch Sanh kết nghĩa anh em Sớm mồ côi cha mẹ, tứ cố vô thân, nay có người săn sóc đến mình, Thạch Sanh cảm động, vui vẻ nhận lời

( Thạch Sanh) ( Thạch Sanh)

c Chốc đà mười mấy năm trời,

Còn ra khi đã da mồi, tóc sương.

( Truyện Kiều)

c Chốc đà mười mấy năm trời,

Còn ra khi đã da mồi, tóc sương.

( Truyện Kiều)

sơn hào hải vị

- Nem công chả phượng:

nem công chả

b Một hôm, có người hàng rượu tên là Lí Thông đi qua đó Thấy Thạch Sanh gánh về một gánh củi lớn, hắn nghĩ bụng: “ Người này khoẻ như voi Nó về ở cùng thì lợi biết bao nhiêu” Lí Thông lân la gợi chuyện, rồi

gạ cùng Thạch Sanh kết nghĩa anh em Sớm mồ côi cha mẹ, tứ cố vô thân, nay có người săn sóc đến mình, Thạch Sanh cảm động, vui vẻ nhận lời

( Thạch Sanh)

b Một hôm, có người hàng rượu tên là Lí Thông đi qua đó Thấy Thạch Sanh gánh về một gánh củi lớn, hắn nghĩ bụng: “ Người này khoẻ như voi Nó về ở cùng thì lợi biết bao nhiêu” Lí Thông lân la gợi chuyện, rồi

gạ cùng Thạch Sanh kết nghĩa anh em Sớm mồ côi cha mẹ, tứ cố vô thân, nay có người săn sóc đến mình, Thạch Sanh cảm động, vui vẻ nhận lời

( Thạch Sanh) ( Thạch Sanh)

Bài tập 1

Bài tập 1: Tìm và giải thích nghĩa các thành ngữ?

- Khoẻ như voi:  Rất khoẻ

thân

 Mồ côi, không anh em họ hàng thân thích, nghèo khổ

c Chốc đà mười mấy năm trời,

Còn ra khi đã da mồi, tóc sương.

( Truyện Kiều)

c Chốc đà mười mấy năm trời,

Còn ra khi đã da mồi, tóc sương.

( Truyện Kiều)

- Da mồi tóc sương:  Chỉ người già, tóc đã bạc, da đã nổi đồi mồi

khoẻ như voi

Kể vắn tắt các truyền thuyết

và ngụ ngôn tương ứng để thấy rõ lai lịch của các thành

ngồi đấy giếng , Thầy bói xem voi?

Bài tập 2

Ếch Ngồi đáy giếng

 Lời chúc phúc sinh nở dễ dàng, an toàn , thuận lợi, mẹ

con đều khoẻ mạnh.

tròn

vuông

Mẹ tròn con vuông Đem con bỏ chợ

 Nói về những kẻ vô trách nhiệm trước những việc làm của mình

 Lòng tham không có giới hạn, ngày càng quá đáng

được

đòi

BT3 Em hãy viết một đoạn văn

ngắn (khoảng 3 đến 5 câu), chủ đề

học tập trong đó có sử dụng thành ngữ.

1 Đầu xuôi đuôi lọt lẽ thường

Đầu sóng ngọn gió bước đường chông gai

Đầu tắt mặt tối gian nan

Đầu trâu mặt ngựa bạo tàn vô lương

Đầu Ngô mình Sở dở dang

Đầu đường xó chợ lang thang bụi đời …

2 Bách niên giai lão từng mong Vinh quy bái tổ - thoả lòng kẻ thi Xin đừng bán tín bán nghi

Bán thân bất toại còn gì buồn hơn

Bỏ thói an phận thủ thường Tuỳ cơ ứng biến trăm đường nghĩ suy …

Vinh quy bái tổ - thoả lòng kẻ thi Xin đừng bán tín bán nghi

Bán thân bất toại còn gì buồn hơn

Bỏ thói an phận thủ thường Tuỳ cơ ứng biến trăm đường nghĩ suy …