BÀI TẬP HỌC KỲ MÔN HÀNH CHÍNH

Các cá nhân, tổ chức sử dụng hợp pháp quyền khiếu nại trong quản lý hành chính nhà nước vừa nhằm đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước đồng thời vừa “chống lại sự tha hóa qu

BÀI TẬP HỌC KỲ MÔN LUẬT HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

Quyền khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại tố cáo là một trong những quyền quan trọng trong quản lý hành chính hiện nay Các cá nhân,

tổ chức sử dụng hợp pháp quyền khiếu nại trong quản lý hành chính nhà nước vừa nhằm đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước đồng thời vừa “chống lại sự tha hóa quyền lực nhà nước từ phía cơ quan nhà nước, công chức nhà nước” Bởi vậy, khiếu nại không chỉ là quyền của công dân mà “còn là công cụ để kiểm tra giám sát, dặt nền móng hành chính vào khuôn phép” Bên cạnh đó giải quyết khiếu nại, tố cáo cũng có vai trò vô cùng quan trọng Vậy vai trò đó là gì??? Để hiểu thêm về vấn đề

đó em xin trình bày phân tích đối với: “ Vai trò của khiếu nại, tố cáo đối với việc đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính, nhà nước”

I – NHỮNG CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG :

Trước khi đi vào tìm hiểu vai trò của khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại tố cáo đối với việc đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước chúng ta cần tìm hiểu: “Khiếu nại tố cáo và bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính là gì?”…

1 Bảo đảm pháp chế trong quản lí hành chính nhà nước:

a) Khái niệm: Bảo đảm pháp chế là tổng thể các biện pháp, phương tiện tổ chức – pháp lí do các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và công dân áp dụng nhằm thực hiện chức năng, quyền hạn, nhiệm vụ của các cơ quan nhà nước

và các tổ chức ấy cũng như việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân b) Các biện pháp pháp lí bảo đảm pháp chế trong quản lí hành chính nhà nước bao gồm:

2 Khiếu nại, tố cáo:

a) Khái niệm:

Điều 2 Luật Khiếu nại, tố cáo đã quy định: “"Khiếu nại" là việc công dân,

cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục do Luật này quy định

đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức

Các biện pháp pháp lí bảo đảm pháp chế trong quản lí hành chính nhà nước

Hoạt

động

giám sát

của cơ

quan

quyền

lực nhà

nước

Hoạt động kiểm tra của các

cơ quan hành chính nhà nước

Hoạt động xét

xử của tòa án nhân dân

Hoạt động của thanh tra nhà nước

và thanh tra nhân dân

Hoạt động kiểm tra của các tổ chức xã hội

Hoạt động khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu

nại, tố cáo

khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình”

Khiếu nại là một trong những quyền quan trọng để các cá nhân, cơ quan, tổ chức (gọi chung là đối tượng quản lý) bảo vệ quyền là lợi ích hợp pháp của mình khi tham gia vào quản lý hành chính nhà nước Khiếu nại trong QLHCNN là một hiện tượng tất yếu, phản ánh tranh chấp hành chính giữa một bên là đối tượng QLHCNN và một bên là chủ thể QLHCNN Tranh chấp hành chính sẽ phát sinh khi đối tượng QLHCNN cho rằng quyền, lợi ích hợp pháp của họ bị xâm hại bởi quyết định hành chính (QĐHC), hành vi hành chính (HVHC) trái pháp luật của chủ thể QLHCNN Việc cá nhân, tổ chức thực hiện quyền khiếu nại là sự phản ứng của đối tượng QLHCNN với chủ thể QLHCNN

Có thể nói, quyền khiếu nại và thực hiện quyền khiếu nại là hai mặt của một vấn đề Nếu quyền khiếu nại tồn tại như một khả năng mà đối tượng quản lý có thể sử dụng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình thì thực hiện khiếu nại chính là hoạt động biến khả năng đó thành hiện thực Vì thế, việc thực hiện quyền khiếu nại của công dân có vai trò to lớn trong việc

mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của công dân góp phần tích cực vào việc tăng cường và đảm bảo pháp chế

Khoản 2 Điều 2 Luật KNTC năm 1998 đã quy định khái niệm tố cáo:

“Tố cáo là việc công dân theo thủ tục do Luật này quy định báo cho cơ

quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật của bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức”

b) Điểm khác biệt giữa khiếu nại và tố cáo:

- Một là về chủ thể:

* Khiếu nại: chủ thể là công dân, cơ quan, tổ chức, cán bộ công chức có

quyền lợi bị xâm phạm bởi một quyết định hành chính, hành vi hành chính

hoặc một quyết định kỷ luật CBCC hoặc người đại diện hợp pháp của những người này khi họ thực hiện quyền khiếu nại Chủ thể của hành vi khiếu nại

phải là người bị tác động trực tiếp bởi chính đối tượng của hành vi đó hoặc

là người được những người này ủy quyền theo quy định của pháp luật

* Tố cáo Chủ thể của hành vi tố cáo chỉ có thể là công dân, song dù có liên

quan hay không có liên quan tới hành vi vi phạm pháp luật là đối tượng của việc tố cáo, công dân vẫn có quyền thực hiện hành vi tố cáo của mình

- Đối tượng:

* Khiếu nại: là quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan hành chính nhà nước, của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà

nước hoặc một quyết định kỷ luật CBCC của cơ quan, tổ chức, cá nhân có

thẩm quyền

* Tố cáo: là hành vi vi phạm pháp luật của bất cư cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại lợi ích của nhà nước, quyền, lợi

ích hợp pháp của công dân

- Về cấp độ sai phạm thì nội dung tố cáo cao hơn, mức độ vi phạm pháp luật nghiêm trọng hơn so với nội dung khiếu nại

CÁC QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ

VỀ CHÍNH TRỊ

Quyền

bầu cử

ứng cử

Quyền tham gia quản lý

NN và XH

Quyền khiếu nại

tố cáo

Quyền

và nghĩa vụ bảo vệ

Tổ quốc

Nghĩa vụ Quân sự;

Tham gia xây dựng QP toàn dân

Nghĩa vụ Tuân thủ pháp luật

……

II – VAI TRÒ CỦA KHIẾU NẠI , TỐ CÁO VÀ GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI TỐ CÁO TRONG VIỆC BẢO ĐẢM PHÁP CHẾ TRONG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

Một trong những quyền chính trị quan trọng mà Hiến pháp xác lập

cho công dân Việt Nam là quyền khiếu nại, tố cáo Điều 74 Hiến pháp năm

1992 quy định: “ Công dân có quyền khiếu nại, quyền tố cáo với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan Nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân hoặc bất cứ

cá nhân nào.

Việc khiếu nại, tố cáo phải được cơ quan Nhà nước xem xét và giải quyết trong thời hạn pháp luật quy định.

Mọi hành vi xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tập thể và của công dân phải được kịp thời xử lý nghiêm minh Người bị thiệt hại có quyền được bồi thường về vật chất và phục hồi danh dự.

Nghiêm cấm việc trả thù người khiếu nại, tố cáo hoặc lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để vu khống, vu cáo làm hại người khác.”

Về cơ bản điều 74 Hiến pháp 199 là sự ghi nhận lại điều 73 hiến pháp 1980, bằng quy phạm pháp luật có hiệu lực pháp lí cao nhất bảo đảm cho các công dân được thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo và buộc các cơ quan nhàn nước, các nhà chức trách phải xem xét và giải quyết kịp thời Hiến pháp không những nghiêm cấm việc lợi dụng quyền khiếu nại, tố cáo để vu khống, vu cáo làm hại người khác Đây là một điểm phát triển mới của Hiến pháp năm

1992 Thực tế cho thấy khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại tố cáo có vai

trò quan trọng trong việc đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước

Có thể thấy khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại tố cáo là 2 vấn đề cơ bản của 2 đối tượng trong quản lý hành chính Một bên là đối tượng quản lý

và một bên là đối tượng bị quản lý

1 Vai trò của khiếu nại, tố cáo trong việc đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước:

Khiếu nại, tố cáo là hình thức đặc biệt quan trọng để nhân dân lao động trực tiếp tham gia vào quản lí nhà nước và quản lí xã hội Ở đây phải thống nhất trong nhận thức rằng công dân không chỉ có quyền khiếu nại, tố cáo mà họ còn có nghĩa vụ khi thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo Từ việc thực hiện quyền và nghĩa vụ này, pháp luật xác nhận trách nhiệm của công dân trong việc xây dựng đội ngũ cán bộ nhà nước trong sạch và có năng lực cũng như bổn phận của họ trong xã hội

Thứ nhất, khiếu nại tố cáo là hình thức để công dân bảo vệ lợi ích hợp pháp của mình Thông qua khiếu nại, tố cáo mà công dân mà các chủ

thể thực hiện pháp luật thể hiện được ý kiến của mình đối với các quyết định hành chính, hành vi hành chính… Tuy nhiên, chủ thể chỉ tiến hành khiếu nại, tố cáo khi cho rằng những quyết định đó sai trái, ảnh hưởng đến quyền

và lợi ích hợp pháp của mình Nhờ có quyền khiếu nại, tố cáo mà cá nhân, tổ chức bộc lộ ý chí phản kháng đối với những quyết định hành chính, hành vi hành chính sai trái

Như vậy, có thể coi quyền khiếu nại là “quyền để bảo vệ quyền” được

sử dụng khi quyền chủ thể của bản thân người khiếu nại hoặc người do mình bảo hộ bị vi phạm do quyết định hành chính hoặc hành vi hành chính sai phạm Thông qua hoạt động khiếu nại, mọi chủ thể có thể tự bảo vệ và yêu

cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình

Ví dụ: A là người đang điều khiển xe moto thì bị cảnh sát giao thông

phạt vì không đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông Mức phạt mà viên cảnh sát xử phạt với hành vi trên của A là 300 nghìn đồng Nhận thấy sự bất hợp lý A làm đơn khiếu kiện

Thứ hai, khiếu nại, tố cáo chính là hình thức để thực hiện quyền dân chủ của mình, bộc lộ ý kiến với hành vi hành chính,quyết định hành chính, quyết định kỷ luật cán bộ, công chức Trong các quy định về quyền của công

dân, công dân có rất nhiều hình thức để thực hiện quyền dân chủ của mình

và một trong số đó là quyền khiếu nại, tố cáo Tính dân chủ được thể hiện ở chỗ công dân có quyền nêu những ý kiến, những thắc mắc của mình đối với những quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật cán bộ,

công chức nhưng “khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó trái

pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình ”

Khiếu nại, tố cáo là quyền dân chủ của công dân Nó không những là công cụ pháp lý hữu hiệu để công dân, cơ quan, tổ chức bảo vệ quyền và lợi ích của mình, lợi ích của Nhà nước mà còn là một trong những phương thức quan trọng để công dân tham gia quản lý nhà nước, là phương thức để Nhà nước nhìn lại công tác quản lý hành chính của mình

Thứ ba, khiếu nại, tố cáo là hình thức mà công dân cung cấp cho nhà nước thông tin về thực trạng pháp luật để từ đó giúp cho các cơ quan nhà nước kiểm định được tính đúng đắn, phù hợp và khả thi của chính sách pháp luật do mình ban hành và tìm ra các phương hướng giải quyết cho phù hợp.

Trong quá trình thực hiện pháp luật, có nhiều biện pháp và phương hướng để nâng cao công tác này mà một trong số đó chính là thông qua việc khiếu nại,

tố cáo của công dân Chính nhờ những thông tin này mà các cơ quan chức

năng đánh giá được thực trạng thực hiện pháp luật hiện nay, cái gì làm được, cái gì chưa làm được, cái gì còn hạn chế, yếu kém … Để từ đó đưa ra những biện pháp khắc phục, đưa ra các hướng giải quyết cho phù hợp Đồng thời, thông qua hoạt động tố cáo

Về vai trò của tố cáo, thông qua hoạt động này mà Nhà nước có được

một nguồn thông tin về những hành vi vi phạm pháp luật diễn ra trong tất cả

các lĩnh vực của đời sống xã hội, đặc biệt là trong quản lý hành chính nhà nước, qua đó, các cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền kiểm tra, xem xét

để có biện pháp xử lý Có thể thấy đây chính là một trong những nguồn của công tác phòng chống tham nhũng Khi mà vẫn còn tình trạng “quan chức bao che cho nhau” thì công dân chính là người có tiếng nói để đưa ra ánh

sáng những “điểm tối” trong quản lý hành chính nhà nước.

Ví dụ: Vụ việc tham nhũng đất ở Đồ Sơn – Hải Phòng, nếu không có

đơn tố cáo của công dân thì biết bao giờ vụ việc đó mới được đưa ra trước

pháp luật để xử lý

Chính thông qua khiếu nại, tố cáo của công dân mà nhiều hành vi tham nhũng, lãng phí, vi phạm dân chủ được làm sáng tỏ, góp phần làm cho

bộ máy nhà nước thêm trong sạch, củng cố lòng tin của nhân dân lao động đối với Đảng và Nhà nước ta

Thứ năm thông qua khiếu nại, tố cáo là việc cơ quan, tổ chức Nhà nước cấp trên kiểm tra việc chấp hành pháp luật của cơ quan, tổ chức Nhà nước cấp dưới và cá nhân thông qua việc đánh giá tình hợp pháp của các quyết định hành chính, hành vi hành chính….qua đó giúp nhà nước hoàn thiện cơ chế quản lý xã hội bằng pháp luật, đồng thời nhằm khôi phục các quyền, lợi ích của công dân, cơ quan, tổ chức bị quyết định hành chính, hành vi hành chính xâm phạm

Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng đã trở thành một quan điểm xuyên suốt được ghi nhận trong các văn kiện của Đảng và chính thức được thể chế hóa trong Điều 2 Hiến pháp

1992: “Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp

quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân Tất cả quyền lực thuộc về nhân dân mà nền tảng là giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức xã hội chủ nghĩa”.

Xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta nhằm bảo đảm quyền dân chủ của Nhân dân, khẳng định nhân dân là chủ thể của quyền lực nhà nước và giải quyết các vấn đề liên quan đến tổ chức quyền lực nhà nước, mối quan hệ giữa Nhà nước và pháp luật và mối quan hệ giữa Nhà nước với công dân một trong những nhiệm vụ trong tâm để xây dựng Nhà nước pháp quyền là giải quyết mối quan hệ giữa Nhà nước và pháp luật Trong mối quan hệ này phải đáp ứng được yêu cầu: Nhà nước đặt ra pháp luật nhưng pháp luật phải là căn cứ, cơ sở trong mọi hoạt động của Nhà nước, pháp luật phải trở thành công cụ, phương tiện để hạn chế quyền lực nhà nước Ở nước ta, khi xây dựng nhà nước pháp quyền, pháp luật đã trở thành một đại lượng thống nhất, giữ địa vị cao trong xã hội Tuy nhiên, muốn xây dựng Nhà nước pháp quyền thì phải có một hệ thống pháp luật đầy đủ, phù hợp và đặc biệt pháp luật phải tồn tại trong mọi lĩnh vực sinh hoạt của đời sống xã hội, tính tối cao của pháp luật phải chi phối trong các lĩnh vực hoạt động của Nhà nước và điều chỉnh các quan hệ xã hội Với tư cách là công cụ để giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước, hoạt động khiếu nại, tố cáo đã góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật đang còn nhiều bất cập Bên cạnh đó, hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo nhằm bảo đảm quyền dân chủ của công dân cũng giữ một vai trò quan trọng đối với việc đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước – một trong những

nhiệm vụ quan trọng không thể thiếu trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa

Quyền khiếu nại, tố cáo là một trong những quyền và nghĩa vụ chính trị - pháp lý của công dân Quyền khiếu nại, tố cáo của công dân không tồn tại độc lập mà liên quan chặt chẽ với các quyền tự do khác của công dân trong mối quan hệ tổng hòa của sự thống nhất các quyền và nghĩa vụ của công dân Vì thế, việc thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo của công dân vó vai trò to lớn trong việc mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, góp phần tích cực vào việc tăng cường và đảm bảo pháp chế Thông qua khiếu nại, tố cáo của công dân mà nhiều hành vi tham

nhũng, lãng phí, vi phạm dân chủ được tăng cường và bảo đảm pháp chế

2 Vai trò của việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong việc đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước:

Có thể nhận định, nếu khiếu nại, tố cáo có vai trò rất quan trọng trong việc đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước thì giải quyết khiếu nại, tố cáo cũng có vai trò không kém, là một nhiệm vụ hết sức quan trọng đồng thời cũng hết sức phức tạp trong tình hình hiện nay Giải quyết khiếu nại tố cáo một trong các hoạt động của quản lý hành chính nhà nước,

là hoạt động bảo đảm pháp chế trong quản lý nhà nước, bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, xã hội, bảo vệ trật tự kỷ cương, trật tự pháp luật, xử lý những hành vi

vi phạm pháp luật Trong hoạt động này, một bên tham gia quan hệ luôn luôn là cơ quan hành chính nhà nước còn bên kia có thể là cá nhân, cơ quan,

tổ chức

Thứ 1, Thông qua hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo cơ quan hành chính nhà nước cấp trên kiểm tra, giám sát, đánh giá hoạt động của