NN là sản phẩm của cuộc đấu tranh giai cấp xuất hiện từ khi loài người có sự phân hóa thành các giai cấp đối kháng , là bộ máy do giai cấp nắm được quyền thống trị vầ KT,CT,XH lập nên để
Trang 1PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG.
Chương I: NHÀ NƯỚC.
Câu 1: Chứng minh nhà nước là một hiện tượng lịch sử?
NN là sản phẩm của cuộc đấu tranh giai cấp xuất hiện từ khi loài người có sự phân hóa thành các giai cấp đối kháng , là bộ máy do giai cấp nắm được quyền thống trị vầ KT,CT,XH lập nên để điều chỉnh toàn bộ hoạt động của toàn XH trong một nước với mục đích là bảo vệ quyền lợi của giai cấp thống trị
Theo quan điểm của chủ nghĩa Mac-Lênin thì nguồn gốc nhà nước là một hiện tượng lịch sử vì nó có quá trình phát sinh, phát triển và tiêu vong:
+phát sinh:NN chỉ ra đời và tồn tại khi có 2 đk :đkkt (sự xuất hiện chế độ tư hữu
về tư liệu sx ); đkxh(xh có sự phân hóa thành giai cấp đối kháng và mâu thuẫn giữa các giai cấp ko thể tự điều hòa)
+phát triển:trải qua các kiẻu nhà nước tương ứng với các hình thái kinh tế xã hội khác nhau NN chủ nô, phong kiến, tư sản,xã hội chủ nghĩa
+tiêu vong:NN sẽ tiêu vong khi xã hội ko còn sưh đối kháng về kinh tế và chính trị
Câu 2: NN tồn tại trong mọi hình thái KT-XH Đ or S ? tại sao ?
- NN là sản phẩm của cuộc đấu tranh giai cấp xuất hiện từ khi loài người có sự phân hóa thành các giai cấp đối kháng , là bộ máy do giai cấp nắm được quyền thống trị vầ KT,CT,XH lập nên để điều chỉnh toàn bộ hoạt động của toàn XH trong một nước với mục đích là bảo vệ quyền lợi của giai cấp thống trị
-Lịch sử xã hội loài người đã trải qua các hình thái KT-XH:
• Hình thái KT-XH công xã nguyên thủy
• Hình thái KT-XH chiếm hữu nô lệ
• Hình thái KT-XH tư bản chủ nghĩa
• Hình thái KT-XH xã hội chủ nghĩa
-Nhận định trên là sai vì có 1 hình thái kinh tế -xã hội ko có NN là hình thái KT-XH công xã nguyên thủy do chưa có đủ 2 điều kiện KT và XH :chưa có sự
tư hữu về tư liệu sx và chưa có sự xuất hiện ccủa giai cấp đối kháng
Trang 2Câu 3: Trình bày đặc điểm của NN?
_kn :NN là sản phẩm của cuộc đấu tranh giai cấp xuất hiện từ khi loài người có
sự phân hóa thành các giai cấp đối kháng , là bộ máy do giai cấp nắm được quyền thống trị vầ KT,CT,XH lập nên để điều chỉnh toàn bộ hoạt động của toàn
XH trong một nước với mục đích là bảo vệ quyền lợi của giai cấp thống trị -NN có 5 đặc điểm sau:
• NN thiết lập quyền lực công đặc biệt :NN không phải của tất cả mọi người mà quyền lực chỉ thuộc về giai cấp thống trị, mục đích là bảo vệ cho quyền lợi của giai cấp thống trị
• NN có lãnh thổ và quản lí dân cư theo đơn vị hành chính lãnh thổ: do có nhiều dân tộc, tôn giáo, dòng máu , huyết thống nên phải quản lí theo lãnh thổ, theo khu vực địa lí hành chính
• NN có chủ quyền quốc gia: 1 nươc có chủ quyền quốc gia là có quyền đối nội(NN là nơi có quyền quyết định cao nhất) và đối ngoại (quyền độc lập)
• NN quyết định thuế và thu thuế:thu thuế để tạo ra quyền lực KT do bộ máy NN ko sx ra của cải vật chất mà tiêu tốn của cải vật chất
• NN ban hành pháp luật để quản lí xã hội:NN có PL => có tính cưỡng chế , bất cứ ai cũng phải tuân theo , tạo ra sức mạnh quản lí Xh
Câu 4:phân biệt NN với thị tộc và phân biệt NN với các tổ chức chính trị khác
Thiết lập quyền lực công
đặc biệt Thị tộc có quyền lực xã hội Ko có quyền nhân danh, ko có cưỡng chế
NN có lãnh thổ và quản
lí dân cư theo đơn vị
hành chính lãnh thổ
Quản lí xã hội theo nguyên tắc huyết thống Phân theo nghề nghiệp , độ tuổi, giới tính
Trang 3NN quy định thuế và thu
thuế Không có thuế (sống chung, lđ chung) Thu phí để duy trì tổ chức
NN ban hành pháp luật
để quản lí xã hội Theo điều lệ, nội quy. Theo điều lệ , nội quy.
Câu 5:bản chất của NN?
-NN là sản phẩm của cuộc đấu tranh giai cấp xuất hiện từ khi loài người có sự phân hóa thành các giai cấp đối kháng , là bộ máy do giai cấp nắm được quyền thống trị vầ KT,CT,XH lập nên để điều chỉnh toàn bộ hoạt động của toàn XH trong một nước với mục đích là bảo vệ quyền lợi của giai cấp thống trị
-NN mang tính giai cấp và mang tính xã hội
A, NN mang tính giai cấp
-tại sao ? Do NN chỉ ra đời khi XH có giai cấp và giai cấp đó có mâu thuẫn không thể tự điều hòa được
-tính giai cấp được biểu hiện :
+NN đại diện cho ý chí của giai cấp thống trị
+NN thể hiện ý chí của giai cấp thống trị bằng PL
B, NN có tính XH
-Tại sao? Do NN là sản phẩm có điều kiện của XH, nảy sinh trong lòng xã hội,
NN ra đời từ nhu cầu quản lí XH
-Tính xã hội được biểu hiện:
+NN quan tâm và bảo vệ lợi ích của các giai cấp khác ngoài giai cấp thống trị +NN giải quyết các vấn đề mang tính XH: các công trình phúc lợi, bảo vệ môi trường…
Câu 6:tại sao NN CHXHCN VN có vai trò trung tâm trọng hệ thống chính trị ?
Trang 4- NN là sản phẩm của cuộc đấu tranh giai cấp xuất hiện từ khi loài người có sự phân hóa thành các giai cấp đối kháng , là bộ máy do giai cấp nắm được quyền thống trị vầ KT,CT,XH lập nên để điều chỉnh toàn bộ hoạt động của toàn XH trong một nước với mục đích là bảo vệ quyền lợi của giai cấp thống trị
-hệ thống chính trị là 1 cơ cấu bao gồm :NN , các đảng phái , các tổ chức chính trị XH tồn tại và hoạt động trong khuôn khổ của PL hiện hành chế định theo tư tưởng của giai cấp cầm quyền nhằm tác động vào các quá trình KT-XH nhằm mục đích duy trì và phát triển xã hội đó
-Hệ thống chính trị ở Việt Nam hiện nay có 3 bộ phận:Đảng CS VN, NN
CHXHCN VN, mặt trận tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên
-trong đó , NN CHXHCN VN có vị trí trung tâm, vì:
+NN CHXHCN VN có chủ quyên quốc gia=> có đặc quyền
+là đại diện chính thức cho toàn XH
+Là chủ sở hữu đặc biết đối vs các tài sản lớn: đất đai, điện nước…
+ban hành pháp luật để quản lí XH
+có hệ thống cơ quan NN từ trung ương đến địa phương vs các quyền và nghĩa
vụ khác nhau
Câu 7:nêu các bộ phận tronh hệ thống chính trị hiện nay và vai trò của từng bộ phận ?
- Hệ thống chính trị là 1 cơ cấu bao gồm :NN , các đảng phái , các tổ chức chính trị XH tồn tại và hoạt động trong khuôn khổ của PL hiện hành chế định theo tư tưởng của giai cấp cầm quyền nhằm tác động vào các quá trình KT-XH nhằm mục đích duy trì và phát triển xã hội đó
-Hệ thống chính trị ở Việt Nam hiện nay gồm 3 bộ phận :
• Đảng cộng sản VN:là hạt nhân quan trọng trong hệ thống chính trị giữ vai trò là lực lượng lao động nhà nước và xã hội
• NN CHXHCN VN :là trung tâm của hệ thống chính trị và giữ vai trò quyết định trong hệ thống chính trị, nó quyết định sự ra đời và bản chất của cả hệ thống chính trị cũng như từng bộ phận của hệ thống chính trị
Trang 5• Mặt trận tổ quốc VN và các tổ chức thành viên:
+Các tổ chức thành viên bao gồm:đoàn TN CS VN, công đoàn, hội nông dân
VN, hội cựu chiến binh VN…
+Vai trò:là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân tức là nơi thông qua nó nhân dân thực hiện quyền làm chủ của mình
Câu 8:tại sao quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất?
Quốc hội là cơ quan quyền lưc cao nhất do:
• Quốc hội do nhân dân cả nước bầu ra
• Quốc hội đại diện cho ý chí của nhân dân cả nước
• Quốc hội là cơ quan quyền lực gốc
• Quốc hội có những chức năng vô cùng quan trọng:
• Lập hiến , lập pháp
• Quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước
• Giám sát trực tiếp mọi hoạt động của bộ máy nhà nước
Câu 9:trình bày hình thức cấu trúc của NN CHXH CNVN?
Hình thức cấu trúc của nn là sự tổ chức của nhà nước theo các dơn vị hành chiính lãnh thổ và mối liên hệ giữa các cơ quan nhà nước ở trung ương với các
cơ quan nhà nước ở địa phương
hình thức cấu trúc của NN CHXH CNCN là nhà nước đơn nhất với :
+cơ quan quyền lực nhà nước
+cơ quan hành chính nhà nước
+cơ quan kiểm sóat, xét sử(tòa án nhân dân tối cao, viện kiểm soát nd tối cao)
Câu 10: trình bày hình thức chính thể của NN CHXH CN VN?
hình thức chính thể là cách thức tổ chức, trình tự thành lập các cơ quan cao nhất trong bộ máy nhà nước và mối quan hệ giữa các cơ quan nhà nước vs nhau cũng như mức độ tham gia của nhân dân vào việc thành lập các cơ quan này
Trang 6NN CHXH CNVN mang dấu ấn của chính thể cộng hòa đại
nghị(CHDC).Chính thể cộng hòa là hình thức chính thể trong đó quyền lực tối cao của NN thuộc 1 cơ quan do nd bầu ra theo 1 nhiệm kì nhất định.Ở VN cơ quan đó chính là quốc hội-là cơ quan quyền lực cao nhất của nước CHXH CNVN do nhân dân cả nước trực tiếp bầu ra theo nguyên tắc bỏ phiếu kín với nhiệm kì 5 năm
Câu 11:học viện tài chính có phải là cơ quan nhà nước không?
Cơ quan NN là bộ phận cấu thành của bộ máy NN, có tính độc lập tương đối
về tổ chức cơ cấu , có thẩm quyền và được thành lập theo quy định của PL, nhân danh NN thực hiện những nhiệm vụ và chức năng của NN bằng những hình thức và phương pháp do PL quy định
Cơ quan NN có 4 dặc điểm sau:
• Được thành lập và hoạt động theo quy định của PL
• Hoạt động của các cơ quan NN mang tính quyền lực NN
• Cơ quan NN không trực tiêp sản xuất ra của cải vật chất trong xã hội nhưng có tác động quan trọng đối với quá trình đó
• Những cá nhân đảm nhiệm chức trách trong cơ quan NN phải là công dân VN
Học viện tài chính ko phải là cơ quan nhà nước vì ko có đặc điểm thứ
2,HVTC là đơn vị sự nghiệp thuộc bộ tài chính
Chương II :NGUỒN GỐC BẢN CHẤT VÀ CHỨC NĂNG CỦA
PHÁP LUẬT Câu 1: Tại sao nói pháp luật là 1 hiện tượng lịch sử?
PL là hệ thống các quy tắc xử sự do NN đặt ra hoạc thừa nhận thể hiện ý chí của giai cấp thống trị và được NN đảm bảo thực hiện nhằm thiết lập và duy trì một trật tự xã hội nhất định
Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin , NN và PL là 2 hiện tượng cùng ra đời, cùng tồn tại và cùng tiêu vong.cũng như NN,PL chỉ ra đời kkhi có 2 đk:
Trang 7+đkkt: có sự xuất hiện chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất
+đkxh:sự xuất hiện các giai cấp và giữa các giai cấp đó xuất hiện mâu thuẫn
ko thể tự điều hòa
PL hình thành nhằm giúp NN quản lí XH , vì vậy khi NN tồn tại thì PL tồn tại Tương ứng với mỗi hình thái KT-XH có các kiểu PL khác nhau.Có hình thái KT-XH ko có pháp luật : cộng sản nguyên thủy
Câu 2:tại sao PL là công cụ điều chỉnh các quan hệ xã hội hiệu quả nhất ?
PL là hệ thống các quy tắc xử sự do NN đặt ra hoạc thừa nhận thể hiện ý chí của giai cấp thống trị và được NN đảm bảo thực hiện nhằm thiết lập và duy trì một trật tự xã hội nhất định
Các công cụ quản lí xã hội:phong tục tập quán, tín điều tôn giáo , đạo đức , pháp luật
PL là công cụ hiệu quả nhất vì pháp luật có những đặc điểm riêng mà các công cụ khác không có , tạo ưu thế hơn so vs các công cụ khác
+pl có tính quy phạm phổ biến: pl do nn ban hành, có quyền lực công đặc biệt bao trùm toàn bộ lãnh thổ, các công cụ khác có tính quy phạm nhưng ko có tính phổ biến toàn lãnh thổ
+pl được xác định chặt chẽ về mặt hình thức:các công cụ khác ko dc xđịnh chặt chẽ về mặt hình thức
+pl có tính được đảm bảo bởi NN: vì PL do NN ban hành và sd như 1 công
cụ để quản lí xh; các công cụ khác ko có tính đảm bảo bởi NN mà đảm bảo bởi
ý thức của con người trong xã hội, ko bắt buộc vs tất cả mọi người
Câu 3:Tại sao pháp luật mang tiính quy phạm phổ biến? tính quy phạm phổ biến được thể hiện ntn?
• Khái niệm PL: PL là hệ thống các quy tắc xử sự do NN đặt ra hoạc thừa nhận thể hiện ý chí của giai cấp thống trị và được NN đảm bảo thực hiện nhằm thiết lập và duy trì một trật tự xã hội nhất định
• PL có tính quy phạm phổ biến được do:
+ PL do NN đặt ra, quyền lực NN mang tính phổ biến – quyền lực công đặc biệt
Trang 8+ PL mang tính chặt chẽ về mọi hình thức
+ PL được đảm bảo bằng NN
+ PL có hiệu lực trên toàn bộ lãnh thổ của quốc gia
+ PL điều chỉnh mọi lĩnh vực của đời sống XH
+ PL là hệ thống những quy tắc ứng xử chung, là khuôn mẫu điều chỉnh với mọi hành vi trong XH
Câu 4: trình bày bản chất của pháp luật.
A, Tại sao pháp luật mang tính giai cấp? Tính g/c được biểu hiện như thế nào?
• Pháp luật mang tính giai cấp: vì PL do nhà nước đặt ra mà nhà nước mang tính giai cấp
Biểu hiện:
+ Pháp luật là sự thể hiện ý chí của giai cấp thống trị trong XH vì PL do nhà nước đặt ra mà nhà nước là bộ máy nằm trong giai cấp thống trị để bảo vệ và duy trì quyền thống trị của giai cấp thống trị Vì vậy PL do NN đặt ra cũng phải thể hiện ý chí của giai cấp thống trị
+ Tính giai cấp của PL được thể hiện ở mục đích điều chỉnh của PL đó là bao giờ PL cũng điều chỉnh theo hướng có lợi cho giai cấp thống trị
• Pháp luật mang tính XH vì:
+ PL do NN đặt ra, NN là đại diện chính thức của toàn XH
+ PL ra đời là do nhu cầu của XH, giúp NN quản lý điều hành XH
Biểu hiện:
+ Là công cụ quan trọng nhất mà NN sử dụng để thực hiện chức năng của mình nhằm duy trì trật tự XH
+ PL phản ánh bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị song tùy thuộc vào hoàn cảnh lịch sử, dù ít hay nhiều, pháp luật thực hiện ý chí và lợi ích của các g/c tầng lớp khác trong xã hội
Trang 9Câu 5: Trình bày mối liên hệ giữa pháp luật với kinh tế
PL là hệ thống các quy tắc ứng xử do NN đặt ra hoặc thừa nhận vào bảo đảm thực hiện, thể hiện ý trí của giai cấp thống trị trong XH, nhằm điều chỉnh các quan hệ XH
KT là gì?
Mối quan hệ giữa PL với KT:
- Trong mối quan hệ giữa PL và KT: kinh tế giữ vai trò quyết định đối với
PL, nó quy định sự ra đời, quyết định nội dung của PL đồng thời cơ chế KT quy định phương pháp điều chỉnh của PL
-PL phụ thuộc vào KT nhưng có tác động chở lại đối với KT theo hai chiều hướng.PL tác động tích cực đến KT khi các quy định của PL được xây dựng phù hợp với các điều kiện KT-XH, phù hợp với các quy luật kinh tế khách quan
và ngược lại
Cấu 6: trình bày mối liên hệ giữa pháp luật với nhà nước.
• PL là hệ thống các quy tắc ứng xử do NN đặt ra hoặc thừa nhận nhằm đảm bảo thực hiện, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị trong XH, nhằm điều chỉnh các quan hệ XH
• NN là sp của đấu tranh giai cấp xuất hiện từ khi loài người có sự phân hóa thành các giai cấp đối kháng, là bộ máy do giai cấp nắm quyền được quyền thống trị về KT, CT, XH lập nên để điều hành hoạt động của toàn XH trong 1 nước với mục đích là bảo vệ là bảo vệ quyền lợi của giai cấp thống trị
• Vai trò của NN đối với PL
+ NN là chủ thể ban hành PL ( quốc hội)
+ NN là chủ thể tổ chức thực hiện PL ( cơ quan hành chính NN)
+ NN là chủ thể xử lý vi phạm PL
• Vai trò của PL đối với NN
+ PL quy định về bộ máy NN, quy định quy tắc tổ chức hoạt động của các cơ quan NN và quy định chức năng, nhiệm vụ thẩm quyền của từng cơ quan NN
Trang 10+ PL là công cụ để NN thực hiện các chức năng của mình, quản lý các lĩnh vực của đời sống XH
Câu 7: Pháp luật điều chỉnh tất cả các quan hệ xã hôi Đ or S? giải thích?
• PL là hệ thống các quy tắc xử sự do nhà nước đặt ra và thừa nhận và bảo đảm thực hiện, thể hiện ý chí của giai cấp thống trị trong XH nhằm đ/c các quan
hệ XH
• Nhận định trên là sai :
+ PL chỉ điều chỉnh những quan hệ XH quan trọng, điển hình, phổ biến, cơ bản, ngoài PL còn có các chuẩn mực khác: Tôn giáo, đạo đức
+ Các quan hệ XH quá phức tạp mà lại có cấu trúc không thể điều chỉnh bằng
PL vì không thể mô hình hóa (VD: quan hệ tình cảm, tình yêu )
+ Những quan hệ XH cần điều chỉnh bằng PL nhưng nhà nước chưa ban hành kịp do XH luôn biến đổi và phát triển
Câu8 :Trình bày các chức năng của PL? Trong các chức năng đó , chức năng nào là quan trong nhất? giải thích?
• Khái niệm: chức năng của pháp luật là những phương diện , những mặt hoạt động chủ yếu của PL, thể hiện bản chất và giá trị XH của PL
+ chức năng điều chỉnh các quan hệ XH
+ chức năng giáo dục
• Trong đó chức năng điều chỉnh các quan hệ XH là chức năng quan trọng nhất.vì:
+chức năng này là sự tác động của PL tới các quan hệ xã hội thông qua việc tác động tới hành vi của các chủ thể nhằm đạt được những mục đích xác định + các quan hệ xh cần đến sự điều chỉnh của pl vì xh được hình thành do nhiều yếu tố khác nhau trong đó quan trọng nhất là yếu tố con người.Để đảm bảo lợi ích của xh cần phải có các quy tắc xử sự để điều chỉnh các hành vi đó