Đẩy mạnh thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào hoạt động thăm dò và khai thác dầu khí ở Việt Nam

Các chính sách thu ..... Thu tài nguyên ...

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi Các s li u, k t

qu nêu trong lu n v n là trung th c và ch a t ng đ c ai công b trong b t k công

trình nghiên c u nào

Nguy n Th Tám

K IL

M

M C L C

Trang ph bìa

L i cam đoan

M c l c

Danh m c các ch vi t t t

Danh m c hình v

Danh m c b ng bi u

M đ u

CH NG I: LÝ LU N T NG QUAN V U T TR C TI P N C

NGOÀI VÀO HO T NG TH M DÒ KHAI THÁC D U KHÍ 1

1.1 LÝ LU N CHUNG V U T TR C TI P N C NGOÀI 1

1.1.1 Khái quát v đ u t tr c ti p n c ngoài 1

1.1.1.1 Khái ni m 1

1.1.1.2 c tr ng c a FDI 1

1.1.1.3 Các hình th c đ u t tr c ti p n c ngoài 2

1.1.2 Vai trò c a đ u t tr c ti p n c ngoài 3

1.1.2.1 i v i n c ti p nh n đ u t 3

1.1.2.1.1 Các m t tích c c 3

1.1.2.1.2 Các m t h n ch 4

1.1.2.2 i v i n c xu t kh u t b n 6

1.1.3 i u ki n c b n thu hút v n FDI 7

1.1.3.1 n đ nh chính tr - xã h i 7

1.1.3.2 n đ nh chính sách kinh t v mô đ t o ni m tin cho các nhà đ u t 8

1.1.3.3 Có chính sách khuy n khích và h tr đ u t th a đáng, đ ng b và minh b ch 9

1.1.3.4 Môi tr ng th ch n đ nh 10

1.1.3.5 B o đ m c s h t ng ph c v cho phát tri n KT - XH và thu hút đ u t 11

1.2 KHÁI QUÁT CHUNG V D U KHÍ 11

1.2.1 D u khí và vai trò c a d u khí trong n n kinh t 11

1.2.1.1 D u khí 11

1.2.2.2 Vai trò c a d u khí trong n n kinh t 11

K IL

M

1.2.2 Các hình th c h p đ ng d u khí 12

1.2.2.1 c đi m chung c a các H p đ ng d u khí 12

1.2.2.2 Các hình th c H p đ ng d u khí 13

1.2.2.2.1 H p đ ng đ c tô nh ng (đ c nh ng) 13

1.2.2.2.2 H p đ ng liên doanh – (JV) 14

1.2.2.2.3 H p đ ng phân chia s n ph m – (PSC) 14

1.2.2.2.4 H p đ ng đi u hành chung – (JOC) 15

1.2.3 Các chính sách khuy n khích đ u t ph bi n trong ho t đ ng th m dò khai thác d u khí trên th gi i 17

1.3 KINH NGHI M THU HÚT FDI TRONG HO T NG D U KHÍ C A M T S N C TRÊN TH GI I VÀ BÀI H C CHO VI T NAM 19

1.3.1 Trung Qu c 19

1.3.1.1 Chính sách m c a và h p tác 20

1.3.1.2 Chính sách t ng c ng và b sung n ng l c tài chính cho các Công ty d u khí qu c gia c a Trung Qu c b ng cách b sung v n th ng xuyên 20

1.3.1.3 Chính sách u đãi v thu 21

1.3.1.4 Chính sách đ i v i d u thu h i chi phí 22

1.3.1.5 Chính sách c ph n đ c kh ng ch c a phía tham gia n c ngoài khi khai thác d u 22

1.3.1.6 Chính sách ngo i h i 22

1.3.2 Indonesia 23

1.3.2.1 Chính sách v thu và phân chia s n ph m 23

1.3.2.2 Nh ng thay đ i chính sách và lu t pháp c a Indonesia 25

1.3.2.3 Chính sách khuy n khích, u đãi c a Chính ph Indonesia 26

1.3.3 Bài h c kinh nghi m đ i v i Vi t Nam 26

CH NG II: TH C TR NG U T TR C TI P N C NGOÀI VÀO HO T NG TH M DÒ VÀ KHAI THÁC D U KHÍ T I VI T NAM 29

2.1 TH C TR NG HO T NG C A NGÀNH TH M DÒ KHAI THÁC D U KHÍ 29

2.1.1 T ng quan v ho t đ ng th m dò và khai thác D u khí c a Petrovietnam 29

K IL

M

2.1.1.1 Tr c n m 1975 29

2.1.1.2 Giai đ an 1976-1980 30

2.1.1.3 Giai đ an 1981-1988 30

2.1.1.4 Giai đo n 1988 - t i nay 31

2.1.2 Thành t u và h n ch c a ngành d u khí Vi t nam 32

2.1.2.1 Thành t u 32

2.1.2.2 H n ch 33

2.1.3 c đi m chung c a ngành th m dò khai thác D u khí 33

2.1.4 Quy trình th m dò khai thác d u khí 35

2.1.4.1 Giai đo n tìm ki m th m dò 35

2.1.4.2 Giai đo n phát tri n m 36

2.1.4.3 Giai đo n khai thác 36

2.1.4.4 Giai đo n h y m 37

2.1.5 Ti m n ng c a ngành th m dò khai thác D u khí 37

2.2 TH C TR NG U T TR C TI P N C NGOÀI VÀO TH M DÒ KHAI THÁC D U KHÍ VI T NAM 41

2.2.1 Thu và tác đ ng c a thu đ i v i thu hút FDI trong ho t đ ng th m dò khai thác d u khí 41

2.2.1.1 Các chính sách thu 41

2.2.1.2 Ngh a v và th th c thu n p thu đ i v i ho t đ ng TDKT d u khí 44

2.2.1.3 Tác đ ng c a thu đ i thu hút FDI trong th i gian qua 46

2.2.2 Tình hình thu hút đ u t tr c ti p n c ngoài qua các n m 47

2.3 ÁNH GIÁ TÌNH HÌNH U T VÀ KHUY N KHÍCH U T TRONG HO T NG TH M DÒ KHAI THÁC D U KHÍ T I VI T NAM 50

2.3.1 Môi tr ng pháp lý v đ u t trong ho t đ ng d u khí 50

2.3.2 FDI phân b không đ ng đ u gi a các b tr m tích tam 51

2.3.3 Kh n ng c nh tranh c a Vi t Nam trong thu hút FDI 51

2.4 ÁNH GIÁ HI U QU FDI VÀO HO T NG TH M DÒ KHAI THÁC D U KHÍ TRONG TH I GIAN QUA 52

2.4.1 Các m t tích c c 52

2.4.1.1 Góp ph n gia t ng kim ng ch xu t kh u 53

2.4.1.2 T o ngu n thu ngân sách Nhà n c và cân đ i thu chi ngân sách 54

2.4.1.3 Gi i quy t v n đ vi c làm và c i thi n ngu n nhân l c 55

K IL

M

2.4.1.4 T o ti n đ phát tri n ngành công nghi p d u khí 56

2.4.1.5 Ti t ki m chi phí th m dò, khai thác 57

2.4.2 Các m t h n ch 58

2.4.2.1 Môi tr ng sinh thái bi n b ô nhi m 58

2.4.2.2 Qu thu d n m ch a đ c trích l p 58

2.5 T N T I VÀ THÁCH TH C C A HO T NG TH M DÒ KHAI THÁC D U KHÍ 59

CH NG III: GI I PHÁP NH M THU HÚT FDI VÀO HO T NG TH M DÒ KHAI THÁC D U KHÍ T I VI T NAM 62

3.1 Quan đi m, đ nh h ng và m c tiêu thu hút FDI 62

3.1.1 Quan đi m và đ nh h ng v thu hút FDI 62

3.1.2 M c tiêu v thu hút FDI 64

3.2 K ho ch th m dò khai thác và nhu c u v n đ u t giai đo n 2009-2015 66

3.2.1 K ho ch TDKT và nhu c u v n c a Petrovietnam giai đo n 2009-2025 66

3.2.1.1 Giai đo n 2009 – 2015 66

3.2.1.2 Giai đo n 2016 – 2025 67

3.2.2 D ki n t ng nhu c u v n cho TDKT giai đo n 2009-2025 68

3.3 Gi i pháp nh m khuy n khích đ u t tr c ti p n c ngoài vào ho t đ ng th m dò khai thác d u khí t i Vi t Nam 69

3.3.1 B sung và hoàn thi n các chính sách v thu 70

3.3.1.1 Thu tài nguyên 71

3.3.1.2 Thu thu nh p doanh nghi p 72

3.3.1.3 Thu xu t kh u 74

3.3.2 Gi i pháp xây d ng qu thu d n m 75

3.3.2.1 M c đích xây d ng qu thu d n m 75

3.3.2.2 C s pháp lý hình thành và s d ng qu thu d n m 75

3.3.2.3 xu t m t s ph ng pháp xây d ng qu thu d n m 75

3.3.3 T ng t l d u khí thu h i chi phí 78

3.3.4 Phát tri n ngu n nhân l c 78

3.3.5 Xóa b ngh a v đóng góp tài chính 79

3.3.6 Gi i pháp v th m dò khai thác 80

3.3.7 Gi i pháp v Khoa h c & Công ngh 81

BOT : Xây d ng - Kinh doanh - Chuy n giao

BTO : Xây d ng - Chuy n giao - Kinh doanh

BT : Xây d ng - Chuy n giao

CNH - H H : Công nghi p hóa - hi n đ i hóa

K IL

M

DANH M C HÌNH V

Hình 1.1: Phân chia d u t i Indonesia 24

Hình 1.2: S đ t ch c ký h p đ ng c a Indonesia 26

Hình 2.1: T ng tr l ng t i ch và có th thu h i đã phát hi n các b tr m tích tam Vi t Nam 38

Hình 2.2: Phân b ti m n ng d u khí có kh n ng thu h i ch a phát hi n các b tr m tích tam Vi t Nam 39

Hình 2.3: Phân b ti m n ng và tr l ng d u khí theo các b tr m tích

tam Vi t Nam 39

Hình 2.4: S n l ng khai thác d u và khí giai đo n 1987-2007 40

Hình 2.5: Thu đ i v i ho t đ ng d u khí 45

Hình 2.6: T ch c thu thu ho t đ ng th m dò và khai thác d u khí 46

Hình 2.7: V n đ u t vào các đ án giai đo n 1995 – 2007 48

Hình 2.8: So sánh t ng v n FDI th c hi n trong TDKT DK v i t ng v n FDI th c hi n c a c n c giai đo n 1994-2007 48

Hình 2.9: So sánh v n đã đ u t và v n đã thu h i đ n n m 2007 49

Hình 2.10: So sánh V n đ u t th c hi n v i Ngân sách đ c duy t 49

Hình 2.11: So sánh V n đ u t th c hi n v i Ngân sách đ c duy t 50

Hình 2.12: Doanh thu và v n đ u t c a các H DK đ n n m 2007 54

Hình 2.13: Doanh thu xu t kh u và n p NSNN các H DK đ n n m 2007 55

K IL

M

DANH M C B NG BI U

B ng 2.1: Tr l ng d u khí đã phát hi n 37

B ng 2.2: Hi n tr ng tr l ng c a các m d u, khí đang khai thác 41

B ng 2.3: Bi u thu tài nguyên đ i v i d u thô 42

B ng 2.4: Bi u thu tài nguyên đ i v i khí thiên nhiên 42

B ng 2.5: V n đ u t vào các H p đ ng d u khí giai đo n 1994-2007 49

B ng 2.6: Doanh thu và v n đ u t vào các H p đ ng d u khí đ n n m 2007 49

B ng 2.7: Doanh thu xu t kh u c a các H p đ ng d u khí đ n 2007 53

B ng 2.8: T tr ng thu thu t d u thô trong t ng ngu n thu NSNN 55

B ng 3.1: D ki n các m d u khí đ a vào PTKT giai đo n 2009-2025 66

B ng 3.2: T ng nhu c u v n cho TDKT cho giai đo n 2009-2015 67

B ng 3.3: T ng nhu c u v n cho TDKT cho giai đo n 2016-2025 68

B ng 3.4: D báo giá thành TDKT d u khí giai đo n 2009-2025 68

B ng 3.5: T ng nhu c u v n cho TDKT d u khí giai đo n 2009-2025 69

B ng 3.6: Các u đãi c a Vi t Nam so v i các n c trong khu v c 70

B ng 3.7: Bi u thu su t thu Tài nguyên 72

đ a d u khí tr thành m t ngành kinh t k thu t quan tr ng trong chi n l c phát

tri n kinh t trong nh ng th p k t i”

Theo Ngh quy t i h i IX và i h i X c a ng c ng s n Vi t Nam, ngành

d u khí Vi t Nam ph i ti p t c ph n đ u tr thành ngành kinh t m i nh n, đ ng b ,

hoàn ch nh, ngang t m v i các n c trong khu v c Vi c tìm ki m, th m dò và khai

thác d u khí ph i đi đôi v i vi c b o v tài nguyên và an toàn môi tr ng d u khí

th c hi n nhi m v n ng n đó, Petrovietnam ti p t c t ng c ng cùng các

B ngành liên quan kêu g i đ u t n c ngoài vào các ho t đ ng tìm ki m th m dò,

khai thác và ch bi n d u khí đ ng th i phát huy n i l c, tri n khai nhi u ho t đ ng

d u khí, k c đ u t ra n c ngoài Trong b i c nh đó, vi c vi c nghiên c u đ tài

“ y m nh thu hút v n đ u t tr c ti p n c ngoài vào ho t đ ng th m dò và khai

thác d u khí Vi t Nam” có ý ngh a h t s c quan tr ng và c p thi t vì:

- Bên c nh nh ng thành t u đ t đ c c a ngành d u khí c n ph i ti p t c thu

hút v n đ u t tr c ti p n c ngoài nhi u h n n a góp ph n đ c l c cho s nghi p

công nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t n c trong đi u ki n h i nh p kinh t qu c t và

toàn c u hoá

- D u khí là ngu n tài nguyên thiên nhiên có h n n m sâu trong lòng đ t nên

vi c khai thác ngu n tài nguyên này đòi h i chi phí đ u t l n, công ngh hi n đ i

- Thu hút đ u t vào ho t đ ng d u khí vùng n c sâu, xa b , vùng có đi u

ki n đ a ch t khó kh n ph c t p

- T ng b c chuy n các ho t đ ng d u khí Vi t Nam t h p tác n c ngoài và

ng i n c ngoài đi u hành d n d n thành Vi t Nam t đ u t , đi u hành và t ng

lai ti n hành đ u t ra n c ngoài

- m b o cung c p đ ngu n nguyên li u đ u vào cho các nhà máy l c d u

c a Vi t Nam khi đi vào ho t đ ng nh nhà máy l c d u Dung Qu t, nhà máy l c

d u Nghi S n…

2 M c đích nghiên c u

- H th ng hóa lý lu n v đ u t tr c ti p n c ngoài

- T nh ng kinh nghi m thu hút FDI c a m t s n c trên th gi i t đó rút ra

bài h c kinh nghi m cho Vi t Nam

- Phân tích th c tr ng và đánh giá th c tr ng thu hút v n đ u t tr c ti p n c

ngoài vào ho t đ ng tìm ki m th m dò và khai thác d u khí

n c ngoài trong th i gian t i

- Ph m vi: Nghiên c u các h p đ ng d u khí trong l nh v c th m dò khai thác

d u khí t khi Lu t đ u t tr c ti p n c ngoài đ c ban hành n m 1987 đ n nay

v n còn có hi u l c

4 Ph ng pháp nghiên c u

Ph ng pháp nghiên c u trong đ tài bao g m ph ng pháp phân tích th ng

kê, t ng h p, so sánh, phân tích kinh t l y lý lu n so v i th c ti n và l y th c ti n

đ làm c s ki n ngh nh ng gi i pháp nh m gi i quy t các v n đ đ t ra trong đ

tài

K t qu nghiên c u c a đ tài đ a ra các gi i pháp góp ph n vào kích thích đ u

t trong ho t đ ng th m dò và khai thác d u khí nh m nâng cao hi u qu kinh t

trong ho t đ ng d u khí

K t qu nghiên c u là tài li u tham kh o t t cho các ngành liên quan và đ c

bi t là ngành d u khí Vi t Nam thúc đ y vi c khuy n khích thu hút đ u t trong và

ngoài n c trong th i k h i nh p kinh t qu c t

úc rút các bài h c v u đãi và kích thích đ u t trong các ho t đ ng d u khí

thông qua vi c phân tích các u đãi và chính sách khuy n khích đ u t qua các th i

k , có các đ xu t hoàn thi n t ng b c môi tr ng đ u t t i Vi t Nam

Góp ph n b sung và hoàn thi n theo th i k Lu t d u khí và các b lu t liên

ngu i n c ngoài tr c ti p ho c gián ti p b v n thông qua các lo i hình khác nhau

đ u t vào s n xu t kinh doanh m t n c khác nh m thu l i nhu n thông qua vi c

t n d ng các l i th s n có c a n c ti p nh n đ u t nh ngu n nguyên li u, nhân

công, th tr ng tiêu th ,… ho t đ ng trong khuôn kh pháp lu t n c s t i và

thông l qu c t

u t tr c ti p n c ngoài (Foreign Direct Investment – FDI) ngày càng có

vai trò quan tr ng trong vi c phát tri n kinh t các n c trên th gi i, nh t là các

n c đang phát tri n i v i nhi u qu c gia, FDI đ c xem là ngu n ngo i l c tài

tr chính cho quá trình phát tri n kinh t

Theo Lu t u t n m 2005 c a Vi t Nam, đ u t tr c ti p n c ngoài là hình

th c đ u t do nhà đ u t b v n đ u t vào m t l nh v c s n xu t kinh doanh hay

d ch v nào đó và tham gia qu n lý ho t đ ng đ u t C ng có m t hình th c khác

đ c xem là đ u t tr c ti p khi nhà đ u t n c ngoài mua l i toàn b ho c t ng

ph n m t doanh nghi p c a n c s t i đ kinh doanh ho c h p tác kinh doanh

1.1.1.2 c tr ng c a FDI

u t tr c ti p n c ngoài ngày càng tr thành lo i hình ho t đ ng kinh t sôi

đ ng trên th gi i v i nh ng đ c tr ng ch y u sau:

- L ng v n đ u t tr c ti p n c ngoài có xu h ng t ng lên qua các n m

trong đó các n c phát tri n luôn chi m t tr ng ch y u, đ c bi t các n c đang

phát tri n khu v c Châu Á Thái Bình D ng thu hút nhi u v n đ u t tr c ti p n c

ngoài nh t

- Các n c công nghi p hàng đ u trên th gi i là đ ng l c ch y u cho đ u t

tr c ti p n c ngoài toàn c u Các n c này th ng chi m t tr ng t 75%-80%

l ng v n đ u t tr c ti p n c ngoài trên th gi i

- Ch th c a FDI ch y u là các công ty đa qu c gia Hi n nay, các công ty đa

qu c gia n m gi kho ng 90% l ng FDI trên th gi i V i xu th toàn c u hóa và

h i nh p kinh t qu c t thì FDI s t ng m nh trên toàn c u Các công ty đa qu c gia

ngày càng chi ph i m nh m đ n ho t đ ng đ u t tr c ti p toàn th gi i Chi n

l c chính c a các công ty đa qu c gia là bành ch ng m nh ra n c ngoài b ng

cách đ u t tr c ti p n c ngoài d i hình th c: l p liên doanh v i m t hay nhi u

đ i tác các n c ti p nh n đ u t , l p các chi nhánh v i 100% v n c a công ty,

th c hi n các ho t đ ng h p nh t và sát nh p…

- FDI không làm t ng n cho n c ti p nh n đ u t , trái l i FDI còn t o đi u

ki n đ khai thác và s d ng có hi u qu các ngu n l c trong n c

- FDI là hình th c ch y u trong đ u t n c ngoài N u ODA và các hình

th c đ u t n c ngoài khác có nh ng h n ch nh t đ nh, thì FDI l i t ra là hình

th c đ u t có hi u qu , t o ra s chuy n bi n v ch t trong n n kinh t , g n li n v i

hình th c s n xu t tr c ti p, tham gia vào s phân công lao đ ng qu c t theo chi u

nhi u nhà đ u t n c ngoài v i m t ho c nhi u doanh nghi p Vi t Nam thu c m i

thành ph n kinh t đ ti n hành m t hay nhi u ho t đ ng kinh doanh n c ch nhà

trên c s quy đ nh v trách nhi m và phân ph i k t qu kinh doanh mà không thành

l p m t công ty, xí nghi p hay không ra đ i m t t cách pháp nhân nào m i

• Công ty liên doanh: là hình th c công ty đ c hình thành v i s tham gia

c a m t ho c nhi u bên c a n c nh n đ u t và n c đ u t ; cho ra đ i m t pháp

nhân m i n c nh n đ u t và ho t đ ng d i s chi ph i c a pháp lu t c a n c

nh n đ u t

• Hình th c công ty 100% v n n c ngoài: là hình th c công ty hoàn toàn

thu c quy n s h u c a t ch c, cá nhân n c ngoài và do bên n c ngoài t thành

• H p đ ng Xây d ng – Kinh doanh - Chuy n giao

(BOT-Build-Operation-Transfer): là v n b n ký k t gi a c quan Nhà n c có th m quy n c a Vi t Nam

và nhà đ u t n c ngoài đ xây d ng, kinh doanh các công trình k t c u h t ng

trong m t th i h n nh t đ nh; h t th i h n, nhà đ u t n c ngoài chuy n giao

không b i hoàn công trình đó cho Nhà n c Vi t Nam

• H p đ ng Xây d ng - Chuy n giao – Kinh doanh (BTO): là v n b n ký k t

gi a c quan Nhà n c có th m quy n c a Vi t Nam và nhà đ u t n c ngoài đ

xây d ng công trình k t c u h t ng, sau khi xây d ng xong nhà đ u t n c ngoài

chuy n giao công trình đó cho Nhà n c Vi t Nam, Chính ph Vi t Nam dành cho

nhà đ u t quy n kinh doanh công trình đó trong m t th i gian nh t đ nh đ thu h i

v n đ u t và l i nhu n h p lý

• H p đ ng Xây d ng - Chuy n giao (BT): là v n b n ký k t gi a c quan

Nhà n c có th m quy n c a Vi t Nam và nhà đ u t n c ngoài đ xây d ng công

trình k t c u h t ng, sau khi xây d ng xong nhà đ u t n c ngoài chuy n giao

công trình đó cho Nhà n c Vi t Nam, Chính ph Vi t Nam t o đi u ki n cho nhà

đ u t n c ngoài th c hi n d án khác đ thu h i v n đ u t và l i nhu n h p lý

1.1.2 Vai trò c a đ u t tr c ti p n c ngoài

u t tr c ti p n c ngoài có v trí r t quan tr ng góp ph n t ng tr ng và

phát tri n kinh t không ch riêng đ i v i n c ti p nh n đ u t mà còn đ i v i n c

xu t kh u t b n Ngày nay trong xu th toàn c u hóa, h p tác và phân công lao

đ ng qu c t , h i nh p và cùng phát tri n là v n đ t t y u L i ích c a vi c xu t

kh u t b n và ti p nh n đ u t đ u có ý ngh a nh nhau Tuy nhiên l i ích s không

th chia đ u, nó ch có th đ c t n d ng m t khi đôi bên đ u bi t phát huy t t nh t

nh ng l i th , h n ch t i đa nh ng m t trái và khi m khuy t Trên tinh th n đó, đ

hi u rõ vai trò và v trí c a FDI nên xem xét tác d ng c a nó t c hai phía

1.1.2.1 i v i n c ti p nh n đ u t :

1.1.2.1.1 Các m t tích c c:

- FDI là ngu n v n quan tr ng làm t ng v n đ u t , giúp các n c ti p

nh n v n đ u t c c u l i n n kinh t , th c hi n các m c tiêu KT - XH, phát tri n

s n xu t, thúc đ y t ng tr ng và phát tri n kinh t

- FDI mang vào n c ti p nh n đ u t các k thu t, KH - CN m i c ng nh

mô hình t ch c qu n lý c a các chuyên gia,…

- FDI là ph ng th c quan tr ng làm t ng kim ng ch xu t kh u do góp

ph n vào vi c khai thác các l i th v tài nguyên, nhân l c nh m t o ra nh ng s n

ph m xu t kh u và thay th hàng nh p kh u có giá tr , nâng cao kh n ng c nh tranh

và h i nh p c a n n kinh t trong xu th toàn c u hóa hi n nay Nh có công ngh

hi n đ i, các doanh nghi p có v n FDI t o ra nhi u s n ph m đa d ng, ch t l ng

t t, giá c h p lý, th a mãn nhu c u tiêu dùng ngày càng cao c a các t ng l p nhân

dân

- FDI góp ph n vào vi c t ng quy mô ho t đ ng các doanh nghi p m i l p,

các ngành kinh doanh m i, phát tri n s n xu t, thu hút thêm lao đ ng, làm gi m t

l th t nghi p, gi i quy t công n vi c làm cho ng i lao đ ng các n c nh n đ u

t ây là đi u ki n và môi tr ng t t nh t đ gi i quy t tình tr ng lao đ ng d th a

các n c ch m phát tri n, đ ng th i c ng là c h i đ nh ng ng i lao đ ng

n c nh n đ u t có đi u ki n ti p nh n KH - CN, rèn luy n k n ng lao đ ng và

n ng l c t ch c qu n lý m t trình đ cao

- FDI còn mang l i l i ích khác cho n c ti p nh n đ u t nh : góp ph n

làm t ng ngu n thu cho ngân sách Nhà n c t các kho n thu và thu l i nhu n;

chuy n đ i c c u kinh t ; m thêm m t s ngành d ch v ph c v cho các doanh

nghi p có v n đ u t n c ngoài

- FDI t o ra m t l ng hàng xu t kh u, t ng ngu n ngo i t góp ph n h

tr cán cân thanh toán, s giúp n đ nh kinh t v mô và đ y nhanh quá trình h i

nh p, h p tác gi a n c ti p nh n đ u t v i các n c khác trên th gi i Ngu n l c

quan tr ng này chính là nhân t b o đ m cho các n c ch m và đang phát tri n có

đi u ki n thu ng n cách bi t, nâng cao kh n ng c nh tranh c a n n kinh t Th c

ti n cho th y, không đâu có đi u ki n nâng cao kh n ng ti p c n công ngh hi n

đ i và ph ng th c qu n lý có hi u qu b ng các doanh nghi p có v n đ u t n c

ngoài

- FDI t o nên s c ép c nh tranh trên th tr ng 2 m t: doanh nghi p có

v n đ u t n c ngoài làm cho đ i th c nh tranh suy y u h n có nguy c b thu

h p th ph n, làm gi m s n xu t, th m chí rút lui kh i th tr ng Chính s c nh

tranh l i kích thích các đ i th đ u t đ i m i v n lên đ ng v ng trên th tr ng,

t đó n ng l c s n xu t đ c c i thi n

- FDI giúp chuy n giao công ngh t doanh nghi p có v n đ u t n c

ngoài sang doanh nghi p trong n c; giúp liên k t t doanh nghi p có v n đ u t

n c ngoài v i doanh nghi p trong n c đ s n xu t s n ph m m i; giúp l u

chuy n lao đ ng t doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài sang các doanh nghi p

trong n c

Nh v y, t s phân tích trên cho th y r ng vi c ti p nh n FDI là l i th rõ

nét giúp các n c phát tri n sau có đi u ki n ti p c n v i n n kinh t phát tri n Tuy

nhiên, ngu n v n này dù quan tr ng đ n đâu c ng không th đóng vai trò quy t đ nh

đ n s phát tri n c a m t qu c gia M t khác, FDI c ng có nh ng m t trái, h n ch

nh t đ nh ây là v n đ c n đ c xem xét đ y đ trong quá trình thu hút FDI N u

không, l i ích thu đ c s không bù l i đ c nh ng thi t h i mà nó gây ra

1.1.2.1.2 Các m t h n ch :

- Ngu n v n FDI ch y u do các công ty đa qu c gia chi ph i Vì v y các

n c ti p nh n ph i ph thu c vào v n, công ngh , th tr ng và h th ng m ng

l i tiêu th c a các n c xu t kh u t b n N u các n c ti p nh n đ u t ch bi t

d a vào ngu n v n FDI mà không chú tr ng đúng m c đ n vi c khai thác các ngu n

v n đ u t khác t n i l c c a n n kinh t thì nguy c l thu c và m t đ c l p v

kinh t là khó tránh kh i Các công ty đa qu c gia có th dùng quy n l c kinh t c a

mình gây nh h ng b t l i đ n tình hình KT - XH c a n c ch nhà

- M c tiêu c a b t k nhà đ u t nào c ng đ u mu n thu h i v n nhanh và

có đ c l i nhu n nhi u Do đó vi c chuy n giao công ngh c ng c b n nh m hai

m c đích này Có hai khuynh h ng th ng x y ra:

+ a các thi t b công ngh hi n đ i vào nh m thu h i v n và l i nhu n

nhanh mà không tính đ n ch t l ng và s l ng lao đ ng hi n có c a n c s t i

K t qu là m c dù t ng v n đ u t , m r ng s n xu t, có thêm nhi u ngành ngh

m i nh ng ng i lao đ ng v n thi u vi c làm, s lao đ ng d th a v n không đ c

gi i quy t

+ T n d ng các công ngh đã c , l c h u chuy n giao cho các n c nh n

đ u t Do máy móc thi t b l c h u nên chi phí s n xu t l n, giá thành s n ph m

cao, kh n ng c nh tranh th p, nhóm các n c thu c d ng này khó có th đu i k p

các n c phát tri n ó là ch a tính đ n các tác h i khác nh ô nhi m môi tr ng,

không có đi u ki n ti p nh n KH - CN và đào t o ngu n nhân l c hi n đ i

Bên c nh đó, do u th v v n, công ngh hi n đ i, th tr ng, trình đ t

ch c qu n lý, m ng l i tiêu th s n ph m,… các n c xu t kh u t b n hoàn toàn

có đ đi u ki n đ giành th ch đ ng trong s n xu t kinh doanh ngay t i n c ti p

nh n đ u t Do đó b ng con đ ng c nh tranh h p quy lu t, các doanh nghi p có

v n đ u t n c ngoài hoàn toàn có th thôn tính các công ty n i đ a là m t th c t

D nhiên đó là m t th c t v i đi u ki n các công ty n i đ a t đánh m t chính mình

Ngoài ra, nh h ng c a FDI đ i v i cán cân thanh toán là m t v n đ r t

đ c chú tr ng Thông th ng Nhà n c s t i r t khó ki m soát đ c giao d ch

ngo i th ng c a các doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài, b i vì h u h t các

giao d ch này là giao d ch n i b công ty c a các t p đoàn t b n đa qu c gia Nh

giao d ch trong n i b , các công ty này có th đ nh giá các s n ph m do mình s n

xu t ra ho c các ngu n đ u t theo m c giá có l i nh t cho h nh m đ tr n thu

ho c né tránh s ki m soát c a Nhà n c s t i c đi m này đã khi n các n c

ti p nh n đ u t khó có kh n ng ki m soát ngu n ngo i t đ duy trì và làm ch

cán cân thanh toán, gây tr ng i cho vi c thu hút v n FDI, gi m tác đ ng tích c c

c a FDI lên cán cân thanh toán c a n c ch nhà

m t tiêu c c c a FDI B i vì m c đ thi t h i mà FDI gây ra cho n c ch nhà

nhi u hay ít ph thu c r t nhi u vào chính sách, n ng l c, trình đ qu n lý, trình đ

chuyên môn c a n c nh n đ u t

1.1.2.2 i v i n c xu t kh u t b n

Nh xu t kh u t b n, các công ty đa qu c gia có đi u ki n nâng cao hi u qu

s d ng v n b ng cách khai thác t i đa nh ng l i th v nhân l c, tài nguyên các

n c ti p nh n đ u t đ gi m giá thành, tìm ki m l i nhu n cao

u t v n ra n c ngoài giúp các công ty đa qu c gia m r ng s n xu t sang

nhi u n c, nh m tránh nh ng b t l i v kinh t và chính tr trong n c mình (phân

tán v n đ tránh nh ng r i ro), đ ng th i t n d ng l i th c a n c khác đ phân

công l i lao đ ng theo h ng có l i nh t cho các công ty trong h th ng t p đoàn t

b n đa qu c gia T o môi tr ng m i đ c nh tranh, thúc đ y và m r ng s n xu t

T n d ng c ch ho t đ ng đ u t c a m i qu c gia khác nhau đ th c hi n

vi c chuy n giá, tránh m c thu cao nh m t i u hóa l i nhu n

M r ng th tr ng tiêu th s n ph m, n đ nh và duy trì s n xu t m t trình

đ cao, trong đó đáng chú ý là khai thác đ c nguyên li u giá r t các n c ti p

nh n đ u t M r ng ph m vi nh h ng sang nhi u qu c gia nh m kh ng đ nh s c

m nh v kinh t và nâng cao uy tín v chính tr trên tr ng qu c t

kinh doanh, tác đ ng l n đ n vi c thu hút đ u t và t o ra l i nhu n Trong môi

tr ng đó, các nhà kinh doanh đ c đ m b o an toàn v đ u t , quy n s h u lâu

dài và h p pháp tài s n c a h T đó làm an lòng nhà đ u t , đ h có th yên tâm

t p trung cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a mình và khai thác d án đ u t m t

cách có hi u qu nh t

M c đ an tâm c a các nhà kinh doanh đ c c ng c thông qua s đánh giá

v r i ro chính tr Các nhà kinh doanh th ng đánh giá m c đ r i ro chính tr theo

4 d ng ch y u sau: s m t n đ nh trong n c; s xung đ t v i n c ngoài; xu th

v i đ u t , n u s thay đ i Chính ph bao g m c vi c thay đ i các lu t c b n nh :

Lu t đ u t , quy n s h u tài s n, Lu t thu và nh t là n u s thay đ i chính tr đó

làm t ng các r i ro tài s n b t ch thu b sung vào công qu

B o đ m n đ nh xã h i th c ch t là t o ra môi tr ng v n hóa – xã h i

thu n l i cho h at đ ng c a các nhà đ u t , đó là m t b ph n c u thành h th ng h

t ng xã h i Có ngh a là, Nhà n c gi i quy t nh ng v n đ xã h i theo h ng tích

c c, t o đi u ki n cho các t ch c kinh t ho t đ ng có hi u qu Nh ng v n đ xã

h i mà Nhà n c c n quan tâm nh v n đ dân s , vi c làm, xóa đói gi m nghèo,

công b ng xã h i, xóa b nh ng t n n xã h i, thái đ lao đ ng, đ o đ c kinh doanh

và b o v môi tr ng, y t , giáo d c

1.1.3.2 n đ nh chính sách kinh t v mô đ t o ni m tin cho các nhà đ u t

Duy trì n đ nh chính sách kinh t v mô là gi m nh ng bi n đ ng ng n h n

trong n n kinh t và khuy n khích t ng tr ng b n v ng lâu dài, góp ph n t o nên

môi tr ng đ u t h p d n cho các nhà đ u t Trong vi c duy trì n đ nh chính sách

kinh t v mô, y u t hàng đ u là n đ nh ti n t mà bi u hi n là s n đ nh t giá

h i đoái, n đ nh giá c , lãi su t ,… nh m gi m tính b p bênh trong đ u t , tác

đ ng tích c c đ n t ng tr ng kinh t

Các y u t tác đ ng đ n môi tr ng kinh t v mô c a qu c gia là các y u

t nh m c t ng c u, thu nh p, l m phát ây là nh ng y u t quan tr ng đánh giá

s thành công hay th t b i c a d án đ u t Các bi n s này s có tác đ ng mang

tính h th ng đ i v i t t c các nhà đ u t M t khác, trong s nh ng y u t quy t

đ nh m c c u c a t ng m c đ u t , trong m t ch ng m c nào đó, nh ng quy t đ nh

c a nhà đ u t này l i tu thu c vào nh ng quy t đ nh có th có c a nh ng nhà đ u

t khác Do đó, b t c m t s không n đ nh nào trong h th ng chính sách kinh t

v mô s nh h ng đ n s bi n đ ng đ u t kh d có tính b t n và hay b tác đ ng

c a nh ng t t ng l c quan hay bi quan n đ nh chính sách kinh t v mô là đi u

tiên quy t cho vi c tính toán kinh doanh c a các nhà đ u t , t o ni m tin vào t ng

lai, đ ng th i tránh kh i nh ng cu c kh ng ho ng kinh t có th x y ra

n đ nh chính sách kinh t v mô v i th ch n đ nh và m c thu h p lý s t o đi u

ki n đ nhà đ u t d đoán chính xác l i t c tri n v ng, gi m tính b p bênh kh d

c a đ u t i u này là y u t b o đ m và khuy n khích thu hút t t các ngu n v n

đ u t

1.1.3.3 Có chính sách khuy n khích và h tr đ u t th a đáng, đ ng b và minh

b ch

Các qu c gia th ng dùng nhi u công c khác nhau đ tác đ ng đ n t ng

m c đ u t , đ n s phân ph i đ u t gi a các khu v c, các lo i tài s n và theo th i

gian b ng cách tác đ ng đ n t su t sinh l i c a v n cho các nhà đ u t có kh

n ng đáp ng đ c nh ng yêu c u ho t đ ng đã đ ra, ph n l n các n c nh n đ u

t đ u có nh ng bi n pháp tích c c nh khuy n khích thu , cho đ c quy n th

tr ng n i đ a,…

S cho phép đ c quy n đ i v i th tr ng n i đ a dành cho các nhà đ u t

n c ngoài đã làm t ng khuy n khích đ u t T lâu nó đã đ c nhi u nhà đ u t

n c ngoài đ u t vào các ngành công nghi p thay th nh p kh u các n c kém

phát tri n quan tâm tìm ki m Nh ng th đ c quy n l i không gây đ c s c ép bu c

các công ty đa qu c gia ph i h th p giá c và nâng cao ch t l ng H n n a, vì đ c

quy n làm giá c trong n c và l i nhu n t ng lên, do đó t o nên s chuy n d ch

tr c ti p l i ích t ng i tiêu dùng c a các n c kém phát tri n đ n các nhà đ u t

Các tr ng h p u đãi b ng thu là bi n pháp khuy n khích th ng g p

nh t Chúng đ c th hi n d i nhi u d ng khác nhau: thu su t u đãi cho m t s

lo i đ u t nào đó, mi n và gi m thu có th i h n, cho phép kh u hao nhanh, hoàn

thu ,…

Trên th c t , các n c đang phát tri n, nh ng bi n pháp khuy n khích

đ u t có hi u qu r t h n ch do s h n ch c a h th ng qu n lý thu và còn do

nh ng bi n d ng th tr ng nh vi c phân ph i tín d ng hay s can thi p c a h

th ng qu n lý hành chính vào vi c phân b ngo i t Các bi n pháp u đãi b ng thu

có th nh h ng đ n s phân b các kho n l i ích đ c bi t nh đ c quy n h n là

nh h ng đ n quy t đ nh đ u t , do đó th ng có hi u qu th p

M t khác, th t khó xác đ nh và đo l ng đ c m c chênh l ch gi a su t

sinh l i c a đ u t cá bi t và su t sinh l i c a đ u t xã h i đ lý gi i cho nh ng u

đãi b ng thu Do v y, vi c th c hi n b t k bi n pháp khuy n khích b ng thu nào

c ng gây ra nh ng gánh n ng r t l n cho h th ng qu n lý thu Các bi n pháp u

đãi b ng thu s khi n cho nh ng đ i t ng có th h ng l i s ra s c v n đ ng

hành lang đ có l i cho mình S th t thu thu ti m n trong các bi n pháp khuy n

khích có m t chi phí c h i rõ ràng Nh ng n l c nh m hoàn ch nh h th ng thu

nh m h ng d n s phân b các ngu n l c có th d n đ n nh ng bi n d ng l n

mang tính h th ng

Do đó, tính n đ nh và có th d báo đ c c a ch đ thu là đi u ki n tiên

quy t cho tính hi u qu c a bi n pháp khuy n khích đ u t

1.1.3.4 Môi tr ng th ch n đ nh

Chính ph có m t vai trò quy t đ nh trong vi c xây d ng và duy trì m t

môi tr ng kinh t lành m nh Chính ph ph i đ m b o lu t pháp và tr t t th c thi

các h p đ ng và đ nh h ng nh ng đi u ti t c a nó đ h tr c nh tranh và đ i m i

Quan tr ng nh t là Chính ph ph i đ m b o môi tr ng th ch n đ nh thông qua

n đ nh h th ng pháp lu t và đ m b o th c thi có hi u qu , nh m giúp cho nhà đ u

t an tâm và tính toán đ c hi u qu đ u t Ngoài ra, trong các n n kinh t đang

phát tri n và chuy n đ i thì nh ng y u t quy t đ nh khác c ng có vai trò c c k

quan tr ng Nh ng y u t đó là: vi c thi hành lu t các quy n s h u tài s n, vi c

lo i b các quy đ nh qu n lý không c n thi t đ đ m b o m t môi tr ng đ u t n

đ nh T m quan tr ng c a các quy n s h u tài s n đ i v i đ u t đã đ c xác l p,

quy n s h u tài s n c n ph i đ c đ m b o th c thi m t cách có hi u qu thông

qua h th ng t pháp

N n quan liêu, tham nh ng là m t v n đ nan gi i đ i v i các d án đ u t

B i vì vi c th c hi n d án có th bao g m nhi u th t c hành chính, nh t là nh ng

n n kinh t còn nhi u quy đ nh qu n lý ch a n đ nh và hoàn ch nh N n tham

nh ng làm t ng chi phí kinh doanh d n đ n đ u t kém hi u qu Do đó, vi c lo i b

các quy đ nh qu n lý không c n thi t, c i cách hành chính đ gi m tham nh ng s

thúc đ y đ u t và t ng tr ng

S phân ph i thu nh p nh h ng đ n vi c tích l y v n b ng cách nh

h ng đ n s l a ch n chính sách công c ng và m c đ n đ nh CT - XH M t s

phân ph i thu nh p không đ ng đ u có th kích thích các đòi h i c a công nhân và

t o s tranh ch p v lao đ ng, làm t ng m c đ xung đ t v chính tr và th m chí

d n đ n b t n v ngân sách và kinh t , c n tr đ u t và t ng tr ng

đi u ki n sinh ho t Nó đ m b o cho s v n hành liên t c, thông su t các lu ng c a

c i v t ch t, các lu ng thông tin và d ch v nh m đáp ng nhu c u có tính ph bi n

1.2 KHÁI QUÁT CHUNG V D U KHÍ

1.2.1 D u khí và vai trò c a d u khí trong n n kinh t

1.2.1.1 D u khí

Theo đi u 3 c a lu t d u khí ban hành ngày 19/7/1993 đ nh ngh a:

D u khí là là d u thô, khí thiên nhiên và hydrocarbon th khí, l ng, r n ho c

n a r n trong tr ng thái t nhiên k c sulphur và các ch t t ng t khác kèm theo

hydrocarbon nh ng không k than, đá phi n sét ho c các khoáng s n khác có th

chi t su t đ c d u

D u thô là hydrocarbon th l ng trong tr ng thái t nhiên, asphalt, ozokerite

và hydrocarbon l ng thu đ c t khí thiên nhiên b ng ph ng pháp ng ng t ho c

chi t su t

Khí thiên nhiên là toàn b hydrocarbon th khí, khai thác t gi ng khoan, bao

g m c khí m, khí khô, khí đ u gi ng khoan và khí còn l i sau khi chi t su t

hydrocarbon l ng t khí m

1.2.1.2 Vai trò c a d u khí trong n n kinh t

D u khí đóng vai trò quan tr ng trong kinh t toàn c u, thu nh p v d u khí

chi m t tr ng r t l n trong n n kinh t c a n c s n xu t c ng nh s h u ngu n

thu nh p t d u m So v i các lo i n ng l ng khác, d u khí v n gi vai trò quan

tr ng nh t trong c c u tiêu th n ng l ng trên toàn th gi i Nhi u cu c chi n

tranh, các cu c kh ng ho ng kinh t toàn c u liên quan đ n vi c ki m soát, c nh

tranh ngu n n ng l ng và giá c c a d u khí i v i b t c qu c gia nào, cung

c p n ng l ng an toàn và n đ nh là m t trong nh ng nhân t tính toán ngo i giao

quan tr ng nh t B i vì, v n đ này không ch liên quan t i vi c b o đ m s c s n

xu t và s v n hành c a toàn b n n kinh t mà còn liên quan tr c ti p t i v n đ an

ninh qu c gia

i v i Vi t Nam, vai trò và ý ngh a c a d u khí càng tr nên quan tr ng trong

giai đo n công nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t n c Trong nh ng n m qua, d u khí

đóng vai trò r t đáng k vào ngân sách qu c gia v i vi c s n l ng không ng ng

t ng và giá d u t ng đ i cao trong nh ng n m g n đây Vi c th m dò và khai thác

d u khí có hi u qu nh ng n m qua và đ c bi t là phát hi n ra t ng d u trong móng

đá c a m B ch H và m R ng cùng các m t ng t đã đóng l n cho s nghi p

d u khí Vi t Nam và th gi i, làm thay đ i t m nhìn và xây d ng m t ph ng th c

đ u t m i trong chi n l c chung c a đ t n c và là đi u ki n quan tr ng đ thúc

đ y và h p d n các nhà đ u t vào Vi t Nam

Ho t đ ng th m dò khai thác d u khí luôn đóng vai trò ch đ o trong ngu n

thu NSNN và luôn gi v trí s m t giúp n đ nh thu chi NSNN, c i thi n cán cân

thanh toán

1.2.2 Các hình th c h p đ ng d u khí

Sau h n 20 n m th c hi n chính sách m n n kinh t , trên c s Lu t đ u t

n c ngoài t i Vi t Nam, Lu t d u khí n m 1993 và s a đ i n m 2000 và các v n

b n pháp lý đ c ban hành, T p đoàn D u khí Vi t Nam đã đ y m nh công tác g i

v n đ u t n c ngoài thông qua các H p đ ng d u khí

n nay, T p đoàn D u khí Qu c gia Vi t Nam đã ký 57 h p đ ng d u khí, có

31 h p đ ng đang còn có hi u l c và đã thành công trong vi c tìm ki m th m dò và

s n xu t dâu khí b i các t p đoàn và công ty d u khí qu c t nh BP (Anh)

ConocoPhillips (M ), Nippon Oil, Idemitsu (Nh t), Petronas Caligari (Malaysia)

KNOC (Hàn Qu c)…d i nhi u hình th c h p đ ng d u khí khác nhau

1.2.2.1 c đi m chung c a các H p đ ng d u khí

H p đ ng d u khí đ c ký gi a T p đoàn D u khí Qu c gia Vi t Nam

(PetroVietnam) đ i di n n c ch nhà có m d u khí v i T ng Công ty Th m dò

H p đ ng d u khí không quy đ nh giá tr h p đ ng mà thay vào đó là cam k t

công vi c t i thi u và ngh a v tài chính t i thi u vì tính ch t đ c thù c a ngành d u

khí đòi h i công ngh cao, v n đ u t l n, r i ro cao

Th i h n c a H p đ ng d u khí th ng là hai l m (25) n m đ i v i d u ho c

30 n m đ i v i khí, tr phi b ch m d t s m h n theo các quy đ nh c a H p đ ng

nh không có phát hi n th ng m i…

Bên Vi t Nam không ph i góp v n ph n tham gia c a mình trong giai đo n tìm

ki m th m dò Các bên n c ngoài s ng tr c v n c a mình góp cho ph n c a bên

Vi t Nam trong giai đo n này Sau khi k t thúc giai đo n tìm ki m th m dò n u

không có Phát hi n d u khí th ng m i thì bên Vi t Nam không ph i hoàn tr l i

ph n v n góp này cho các bên n c ngoài mà các bên n c ngoài ph i t ch u r i ro

cho ph n v n góp này, còn n u có Phát hi n th ng m i thì bên Vi t Nam s hoàn

tr cho các bên n c ngoài toàn b ph n v n góp này b ng s n ph m/khí thu h i chi

phí trong giai đo n khai thác mà không ph i ch u b t k m t kho n chi phí lãi vay

nào

Các bên th a thu n giao công vi c th c thi, đi u hành ho t đ ng d u khí quy

đ nh theo h p đ ng cho Nhà đi u hành (Petroleum Operator) Nhà đi u hành th c

thi các công vi c đ i s th a thuân ch đ o, giám sát c a y ban Qu n Lý đu c

thành l p theo m t Th a thu n i u hành chung (JOA) do các bên ký k t đ quy

đ nh vi c tham gia góp v n, qu n lý , giám sát vi c đi u hành h at đ ng d u khí,

th c thi ngân sách chi tiêu ho t đ ng d u khí c a Nhà đi u hành

Các bên tham gia H p đ ng cùng ti n hành th m dò khai thác d u khí trên c

s các đi u kho n quy đ nh trong H p đ ng đã ký k t trong đó quy đ nh rõ trách

nhi m, quy n l i và ngh a v c a m i bên

1.2.2.2 Các hình th c H p đ ng d u khí

1.2.2.2.1 H p đ ng đ c tô nh ng (đ c nh ng)

D ng h p đ ng d u khí đ u tiên đ c áp d ng t i Vi t Nam là h p đ ng tô

nh ng mà chính quy n Sài Gòn tr c đây ký ( tr c 1975) v i các công ty Pecten,

Mobil, Esso và Marathon đ ti n hành các ho t đ ng d u khí ngòai kh i mi n

Nam Vi t Nam

H p đ ng đ c quy đ nh chi ti t và ch t ch v quy n s h u qu c gia v d u

khí, quy n tìm ki m th m dò và khai thác, các lo i thu và các kho n thu khác n m

trong c ch tài chính mang tính c đ nh và chi ti t Nhà đ u t ch đ c ch n l a

và quy t đ nh mà không đ c quy n đòi h i ho c tham gia đàm phán, trong tr ng

h p ch p nh n đ u t và đ c ch p thu n, nhà đ u t n c ngoài đ c c p gi y

phép tìm ki m, th m dò và khai thác d u khí, đ c quy n ti n hành m i công vi c

c a mình ho t đ ng trên di n tích đ c cho phép và ho t đ ng

1.2.2.2.2 H p đ ng liên doanh – (JV)

H p đ ng liên doanh đ c ký k t d i d ng Hi p đ nh liên Chính ph , d ng

h p đ ng này đ c áp d ng trong giai đo n Vi t Nam b bao vây c m v n kinh t

ph i đ u t và th c hi n m i công đo n t xây d ng c s v t ch t ban đ u, xây l p

công trình bi n, khoan th m dò, phát tri n m và khai thác d u Mô hình h p đ ng

này ra đ i trong giai đo n tr c khi có Lu t đ u t n c ngoài t i Vi t Nam, hình

th c này mang tính đ c bi t trong ngành d u khí đó là Xí nghi p liên doanh

thác d u khí Vi t Nam trên c s quy đ nh v trách nhi m, quy n l i và ngh a v

c a m i bên mà không thành l p m t pháp nhân m i

c đi m c a hình th c này:

- Không thành l p pháp nhân m i, t c là không cho ra đ i m t pháp nhân

m i

- Các Bên th a thu n giao công vi c th c thi, đi u hành h at đ ng d u khí

quy đ nh theo h p đ ng cho m t Bên đ i tác m nh v tài chính, giàu

kinh nghi m k thu t d u khí th c hi n, g i là Nhà đi u hành

(Operator) Nhà đi u hành th c thi các công vi c d i s th a thu n ch

đ o, giám sát c a y ban Qu n Lý đu c thành l p theo m t Th a

Thu n i u hành chung (JOA) do các bên ký k t đ qui đ nh vi c tham

gia góp v n, qu n lý, giám sát vi c đi u hành h at đ ng d u khí, th c

thi ngân sách chi tiêu h at đ ng d u khí c a Nhà đi u hành

- Nhà đi u hành s ti n hành g i v n các bên không đi u hành

(Non-operator) trên c s nhu c u chi tiêu hàng tháng theo t l tham gia góp

v n quy đ nh trong h p đ ng ngo i tr giai đo n th m dò thì các bên

n c ngoài s góp v n thay cho bên Vi t Nam

- Các bên tham gia chia nhau s n ph m cu i cùng là d u thô, Nhà đi u

hành không ph i h ch tóan doanh thu, lãi l c a d án mà s n l ng

khai thác đ c tính b ng d u thu h i chi phí và d u lãi

- PetroVietnam đ c chia m t ph n d u lãi sau v i t cách n c ch nhà,

ph n còn l i đ c chia đ u cho các bên tham gia theo t l tham gia góp

1.2.2.2.4 H p đ ng đi u hành chung – (JOC)

ây là h p đ ng đ c ký gi a T p đoàn D u khí Qu c gia Vi t Nam

(PetroVietnam) đ i di n n c ch nhà có m d u khí v i T ng Công ty Th m dò

Khai thác D u khí (PVEP) đ i di n cho bên Vi t Nam qu n lý, giám sát các ho t

đ ng d u khí và các Nhà đ u t n c ngoài đ ti n hành ho t đ ng th m dò khai

thác d u khí Vi t Nam trong đó quy đ nh v trách nhi m, quy n l i và ngh a v

c a m i bên trên c s thành l p m t công ty đi u hành chung

N m 1998, Chính ph Vi t Nam đã cho phép áp d ng hình th c h p đ ng h p

tác m i trong l nh v c d u khí g n gi ng v i h p đ ng liên doanh g i là H p đ ng

đi u hành chung (JOC) B n ch t c a JOC là m t d ng PSC m r ng, đ c áp d ng

cho các d án tìm ki m th m dò trên c s các bên tham gia h p đ ng cùng h p tác

trong công vi c Hình th c h p tác này đ c đ i di n b i m t Công ty i u hành

Chung g i là “Nhà đi u hành”- m t pháp nhân c a Vi t Nam thay m t cho các bên

tham gia trong h p đ ng

c đi m c a hình th c này:

- Thành l p m t pháp nhân m i ó là công ty đi u hành chung đ c

thành l p đ đ i di n cho các bên tham gia h p đ ng d u khí ti n hành

ho t đ ng tìm ki m th m dò khai thác d u khí và th c hi n quy n, ngh a

v trong ph m vi đ c y quy n theo th a thu n v đi u hành chung và

tuân th các quy đ nh khác có liên quan c a pháp lu t Vi t Nam Công

ty đi u hành chung là m t công ty trách nhi m h u h n có m c đích đ c

bi t, phi l i nhu n, có t cách pháp nhân Vi t Nam

- Công ty đi u hành chung đ c thành l p v i c c u t ch c và các v trí

ch c v đ c quy đ nh c th trong h p đ ng cho t ng giai đo n c th

Nhân s c a Công ty đi u hành chung là ng i bi t phái c a các bên

tham gia h p đ ng

- Các Bên th a thu n giao công vi c th c thi, đi u hành h at đ ng d u khí

quy đ nh theo h p đ ng cho công ty đi u hành chung th c hi n Công ty

đi u hành chung th c thi các công vi c d i s th a thu n ch đ o,

giám sát c a y ban Qu n Lý đu c thành l p theo m t Th a Thu n

i u hành chung (JOA) do các bên ký k t đ quy đ nh vi c tham gia góp v n, qu n lý, giám sát vi c đi u hành h at đ ng d u khí, th c thi

ngân sách chi tiêu h at đ ng d u khí c a Công ty đi u hành chung

- Công ty đi u hành chung s ti n hành g i v n các bên tham gia h p

đ ng trên c s nhu c u chi tiêu hàng tháng theo t l tham gia góp v n

quy đ nh trong h p đ ng ngo i tr giai đo n th m dò thì các bên n c

ngoài s góp v n thay cho bên Vi t Nam

- Các bên tham gia chia nhau s n ph m cu i cùng là d u thô, Công ty

đi u hành chung không ph i h ch tóan doanh thu, lãi l c a d án mà

s n l ng khai thác đ c tính b ng d u thu h i chi phí và d u lãi

- PetroVietnam không đ c chia m t ph n d u lãi sau thu v i t cách

n c ch nhà, mà toàn b d u lãi đ c chia đ u cho các bên tham gia

theo t l tham gia góp v n

- Các bên tham gia h p đ ng t th c hi n toàn b ngh a v NSNN v i

Chính ph Vi t Nam

- Ph n thu c a phía Chính ph Vi t Nam thu đ c là các kho n thu ,

không có ph n d u lãi c a n c ch nhà

Nhà n c khuy n khích các t ch c, cá nhân n c ngoài đ u t v n, công

ngh vào Vi t Nam phù h p v i pháp lu t Vi t Nam, pháp lu t và thông l qu c t ,

đ m b o quy n s h u h p pháp đ i v i v n, tài s n và các quy n l i khác c a các

t ch c, cá nhân n c ngoài Nhà n c t o đi u ki n thu n l i cho ng i Vi t Nam

đ nh c n c ngoài đ u t v n c nh Hi n pháp n c CHXHCN Vi t nam –

1992 đã nêu

Các hình th c khuy n khích, u đãi c a Chính ph đ i v i các nhà th u

th m dò khai thác d u khí bao g m bi n pháp v kinh t , tài chính, thu đ c ban

hành theo t ng nhóm và đ c g i là u đãi c gói, trong đó bao g m các y u t sau

đây mà tùy t ng qu c gia áp d ng nh m kích thia1ch đ u t :

• Thang d u khí đ u tiên: T c là m t t l nh t đ nh c a s n l ng khai

thác tr c khi tr đi chi phí thu h i đ c chia gi a nhà th u và chính ph Vi c quy

đ nh t l này cao hay th p c ng ph n ánh chính sách khuy n khích đ u t , u đãi

c a ph n l n các chính ph đ i v i th m dò và khai thác d u khí

• Vi c chia lãi: S n l ng d u khai thác đ c sau khi tr đi thu tài

nguyên, thu xu t kh u và d u thu h i chi phí đ u t , còn l i là ph n d u lãi đ c

chia gi a nhà th u và chính ph theo t l quy đ nh c đ nh trong h p đ ng d u khí

T l lãi chia ph n ánh k t qu cu i cùng l i ích các bên tham gia ho t đ ng d u khí

và n c ch nhà đ ng th i th hi n s khuy n khích, u đãi hay không đ i v i nhà

th u/nhà đ u t

• Tin d ng đ u t thông qua h p đ ng d u khí: Chính ph cho phép nhà

th u đ c thu h i chi phí v t trên m c chi phí đ u t th c t v i m t t l nh t

đ nh Gi s n u m c tính d ng đ u t là 20%, nhà th u đ u t chi phí đ u t là 20

tri u USD thì đ c phép thu h i đ n 24 tri u USD khi có s n ph m khai thác M c

tín d ng đ u t đ c quy đ nh c th đ i v i t ng lo i di n tích tìm ki m, th m dò

và khai thác tùy thu c vào m c đ khó kh n c a vi c ti n hành công vi c và nó th

hi n s khuy n khích, u đãi c a Nhà n c dành cho nhà th u đ u t th m dò, khai

thác t i các vùng di n tích đó

Chính sách d u thu h i chi phí r t quan tr ng trong các quy t đ nh đ u t ,

nhi u tr ng h p nhà đ u t đ c thu h i v i t l cao tùy thu c vào tính ch t và

đi u ki n c a h p đ ng Nhi u n c còn cho phép các nhà th u tìm ki m, th m dò

d u khí không phát hi n ra d u khí thì đ c b o l u chi phí có th i h n đ trong

tr ng h p ti p t c th m dò mà có phát hi n th ng m i thì s đ c hoàn chi phí

mà tr c đây h đã b ra

• Tính th ng m i c a h p đ ng d u khí: ngoài các tiêu chu n khác, còn

có tiêu chu n là Chính ph ph i thu đ c m t t l t i thi u trên t ng doanh thu

N u thu d i t l đó là không mang tính th ng m i Vi c quy đ nh t l này th p

đi trong h p đ ng c ng chính là m t u đãi dành cho các nhà th u ho t đ ng th m

th hi n rõ nh t nh ng n c m i chuy n đ i n n kinh t t c ch c sang c ch

c ch th tr ng nh Trung Qu c, Vi t Nam, Campuchia,… Hình th c thông qua

ngoài vi c nhà n c đ m b o v m t tài chính, tín d ng thì các kho n thu khác t

các ho t đ ng d ch v và khai thác t l c s đ c b sung ngu n tái đ u t

• Các chính sách u đãi thu quan: khi nh p ho c tái xu t v t t thi t b

ho c không b đánh thu khi chuy n v n v n c

• Quy đ nh t l c ph n c a các công ty trong n c: nh m đ t đ c u

th trong vi c qu n lý và đ nh đo t đ c nh ng v n đ khó kh n khi không th ng

nh t đ c các quy t đ nh khó kh n trong h i đ ng qu n lý

• Các chính sách v ngo i h i: đ c t do chuy n đ i ngo i t đ đ u t

ho c chuy n ti n ra n c ngoài

• Chính sách khai thác chung: th hi n trong vi c cùng nhau khai thác

nh ng lô d u mà các n c đang tranh ch p, các di n tích ch ng l n…

1.3 KINH NGHI M THU HÚT FDI TRONG HO T NG D U KHÍ C A

M T S N C TRÊN TH GI I VÀ BÀI H C CHO VI T NAM

Hi n nay trên th gi i t i nhi u n c đang g p nh ng đi u ki n h t s c khó

kh n trong ho t đ ng d u khí, ngay c nh ng n c xung quanh Vi t Nam nh

Trung Qu c, Indonesia, Malaysia…c ng ph i tính đ n cu c ch y đua khi b c vào

không có FDI đ vào Trung Qu c thì s không có c c di n phân công ngành ngh

qu c t hi n nay Trung Qu c, c ng không có đ a v kinh t c a Trung Qu c trong

phân công ngành ngh qu c t

T n m 1993, v i m c t ng tr ng cao nh t th gi i, Trung Qu c tr thành

n c nh p kh u d u m , bình quân m i n m t ng 7% N m 2005, Trung Qu c đã

v t Nh t B n tr thành n c tiêu th d u m l n th hai th gi i ch sau M , trong

khi s n l ng d u m ch duy trì m c 150 tri u t n đáp ng ch m t n a nhu c u

Các gi ng i Khánh, Th ng L i đã khai thác t nhi u n m đã b c vào giai đo n

h u k , các gi ng phía Tây nh Tháp Lý M c do t nc ch a d u sâu 3000-4000m

nên giá thành cao, chính vì v y mà Trung Qu c đã có nh ng chính sách n ng l ng

r t rõ

Trung Qu c b t đ u v h p tác đ u t th m dò, khai thác d u khí t n m 1979

N m 1982 Qu c V Vi n m i ban hành Quy ch v h p tác khai thác d u khí ngoài

kh i v i các công ty d u khí n c ngoài, n m 1986 ban hành Lu t khoáng s n Ho t

đ ng v h p tác th m dò, khai thác d u khí đ c đ y m nh trên c đ t li n và ngoài

bi n và phát tri n m nh nh t t n m 1993

Trung Qu c hi n có 2 T ng công ty th c hi n vi c th m dò và khai thác d u

khí g m T ng công ty d u khí qu c gia (CNPC) th c hi n trên l c đ a và T ng công

ty d u khí h i d ng qu c gia (CNOOC) thành l p n m 1982 ho t đ ng trên bi n

vùng th m l c đ a

Theo s li u c a đoàn kh o sát PetroVietnam thì CNPC có s n l ng tr c

n m 2000 đ t 110 tri u t n, 16,5 t m3 khí v i doanh thu đ t 500 t NDT, đã ký

d u khí ch u s đi u ch nh chung c a Lu t khoáng s n Ho t đ ng h p tác đ i ngo i

v th m dò, khai thác d u khí bi n đ c đi u ch nh b i Ngh đ nh v quy ch h p

tác n c ngoài trong th m dò, khai thác d u khí bi n do Qu c V Vi n ban hành t

1982 cùng các lu t và các v n b n h ng d n v thu M t s chính sách và c ch

h p tác chính c a Trung Qu c th hi n trên m t s m t nh :

1.3.1.1 Chính sách m c a và h p tác

Ch CNPC va CNOOC đ c phép ho t đ ng h p tác đ i ngo i v th m dò,

khai thác d u khí Trong đó, CNOOC đ c đ c quy n trong h p tác đ i ngo i v

th m dò, khai thác tài nguyên d u khí bi n Hình th c h p tác đ c thông qua đ u

th u qu c t ký k t h p đ ng d u khí v i các công ty d u khí n c ngoài Chính ph

c ng có các c ch b o đ m đ i v i đ u t và thu nh p h p pháp c a nhà đ u t

n c ngoài

1.3.1.2 Chính sách t ng c ng và b sung n ng l c tài chính cho các Công ty

d u khí qu c gia c a Trung Qu c b ng cách b sung v n th ng xuyên

Hàng n m, m i công ty đ c c p thêm hàng tr m tri u nhân dân t đ b sung

v n cho công ty L i nhu n sau thu t các ho t đ ng khai thác c ng đ c đ l i

cho vi c ch đ ng đ u t Chính vì v y mà hai Công ty d u khí qu c gia Trung

Qu c t đ m đ ng n ng l c ho t đ ng trong n c mà còn t ng c ng n ng l c, vai

trò trong h p tác v i các công ty ngo i qu c đ th c hi n vi c th m dò, khai thác

d u khí nhi u khu v c m lãnh th trong n c mà còn đang v n ra các n c

khác trong và ngoài khu v c nh m th c hi n chính sách đa d ng hoá ngu n nhiên

li u

1.3.1.3 Chính sách u đãi v thu

Hi n nay có nh ng u đãi riêng cho các doanh nghi p đ u t n c ngoài v

thu h n so v i các doanh nghi p trong n c và CNOOC là doanh nghi p nhà n c

nh ng đ c h ng các u đãi v thu nh đ i v i các doanh nghi p có v n đ u t

n c ngoài

u đãi v thu giá tr gia t ng (VAT): VAT đ c áp d ng chung cho các

doanh nghi p trong n c là 17% nh ng v i các doanh nghi p h p tác đ u t n c

ngoài ho c các nhà th u n c ngoài ch u thu su t ch là 5% (áp d ng chung cho c

d u và khí) trên s n l ng d u/khí th c khai thác đ c, nh ng v t t c b n ph c v

ho t đ ng d u khí đ u đ c mi n thu VAT đ u vào M t v n đ đ c đ c bi t chú

ý là thu VAT đ i v i toàn b s n l ng d u th c thu đ c không phân bi t là tiêu

th trong n c hay xu t kh u

Trong ho t đ ng d u khí khâu đ u vào r t l n và kh n ng r i ro không phát

hi n th ng m i t ng đ i cao, trong th i đi m đ u vào r t l n thì ch a có đ u ra vì

đang trong giai đo n th m dò ho c ít nh t là đang trong giai đo n th m l ng ho c

phát tri n m , khi đã có s n ph m đ u ra thì đ u vào ít h n nhi u và so v i đ u ra

không đáng k , không tính đ n tr ng h p là v a khai thác v a phát tri n m ho c

th m dò thêm và s n ph m d u khí có t l xu t kh u t ng đ i cao, nên vi c Trung

Qu c đã đ n gi n hoá vi c áp d ng thu VAT g n gi ng v i thu doanh thu b ng

vi c mi n thu VAT đ u vào đ i v i v t t thi t b c b n và quy đ nh thu su t

VAT đ u ra th p (5%) không phân bi t s n ph m xu t kh u hay tiêu th trong

n c.C ng chính vì đã đánh thu VAT đ i v i d u xu t kh u nên không đánh thu

xu t kh u đ i v i d u xu t kh u

Thu l i t c: Tr c đây thu su t thu l i t c đ c quy đ nh m c r t cao

(55%), t th p niên 80 thu su t thu thu nh p doanh nghi p đ i v i các nhà th u

n c ngoài trong ho t đ ng th m dò và khai thác d u khí đ c áp d ng gi ng nh

đ i v i các doanh nghi p khác không phân bi t đ u t n c ngoài hay đ u t trong

n c m c thu su t 33% L i nhu n chuy n ra ngoài Trung Qu c c a các nhà đ u

t n c ngoài không b đánh thu chuy n l i nhu n

1.3.1.4 Chính sách đ i v i d u thu h i chi phí

Các nhà đ u t n c ngoài v d u khí đ c thu h i chi phí đ u t không tính

lãi t s n l ng d u/khí th c thu đ c v i t l t i 35%-50% tu thu c vào tính ch t

và đi u ki n c th c a t ng h p đ ng

c bi t Trung Qu c còn cho phép các nhà th u tìm ki m, th m dò trong

tr ng h p không phát hi n th y d u/khí thì đ c b o l u các chi phí đã b ra và

khi ti n hành tìm ki m th m dò, khai thác d u khí t i nh ng lô m i theo h p đ ng

đ c phát hi n thì đ c thu h i chi phí đã b ra t i các h p đ ng đã th t b i tr c

đó trong th i gian đ c b o l u đ n 10 n m k t ngày h p đ ng tr c đó tuyên b

th t b i, n u quá th i h n này mà nhà đ u t m i ký h p đ ng m i thì không đ c

b o l u chi phí tr c đó đã b ra Chính sách này đã khuy n khích nhà đ u t ti p

t c các ho t đ ng d u khí sau khi th t b i t i các lô tr c đó đ ng th i là đòn tác

đ ng tâm lý khi h ph i ch u nh ng r i ro cao trong tìm ki m và th m dò d u khí

1.3.1.5 Chính sách c ph n đ c kh ng ch c a phía tham gia n c ngoài khi

khai thác d u

i u này đ c quy đ nh phía n c ngoài vào giai đo n khai thác trong m i

tr ng h p ch đ c tham gia c ph n t i đa đ n 49%, phía Trung Qu c ph i gi

đ n 51% c ph n

1.3.1.6 Chính sách ngo i h i

Chính sách ngo i h i quy đ nh l i nhu n h p pháp và v n đ u t thu h i c a

các nhà đ u t n c ngoài có th đ c chuy n đ i b ng ngo i t và chuy n ra ngoài

m t cách d dàng C ch phân chia t s n ph m d u khí khái quát là:

• N p thu VAT 5%

• N p các lo i thu khai thác tài nguyên d u khí đ i v i s n l ng nh h n

500.000 t n/n m thì đ c mi n Thu chia theo thang s n l ng và m c

thu su t cao nh t là 12,5% áp d ng đ i v i thang s n l ng trên 4 tri u

t n/n m

• Thu h i chi phí đ u t th m dò và chi phí khai thác

• N p thu thu nh p công ty 33%

• Ph n còn l i đ c chia cho phía Trung Qu c 51%, phía n c ngoài 49%

• Ph n n chia trên t ng doanh thu v d u cu i cùng nhà th u đ c kho ng

35,5%, ph n c a phía Trung Qu c đ c kho ng 64,5% doanh thu d u khí

Trong chính sách khuy n khích đ u t tìm ki m th m dò khi khai thác d u,

Trung Qu c c ng u tiên mi n gi m thu thu nh p trong m t s n m

1.3.2.Indonesia

Indonesia là n c s n xu t d u m l n nh t và là n c thành viên OPEC duy

nh t ông Nam Á S n l ng khai thác d u th c s b t đ u t ng nhanh vào cu i

PSC, 11 h p đ ng đi u hành chung, 18 h p đ ng h tr k thu t và 8 h p đ ng

nh m t ng h s thu h i d u Trong đó có 32 h p đ ng đã đi vào khai thác, 84 h p

đ ng đang trong giai đo n th m dò và phát tri n S n l ng d u khai thác c a

Indonesia đ t trên 500 tri u thùng/n m, trong đó xu t kh u kho ng 70 tri u

thùng/n m (kho ng 1/7 s n l ng)

N m 2004 thu nh p t d u khí đ t 11,8 t USD, chi m 26% t ng thu nh p t

xu t kh u, khí thiên nhiên khai thác đ t trên 8 t feet kh i khí/ngày Xu t kh u khí

thiên nhiên hoá l ng n m 1995 đ t 28 tri u t n và t ng trong các n m ti p theo và là

n c đ ng đ u th gi i v xu t kh u khí thiên nhiên hoá l ng Là ngành công

nghi p quan tr ng b c nh t c a Indonesia hàng n m đóng góp trên 20% GDP và

24% t ng ngu n thu trong n c c a Chính Ph

1.3.2.1 Chính sách v thu và phân chia s n ph m

Chính sách v thu và phân chia s n ph m c a Indonesia m c dù có v tách

bi t nh ng th hi n tính th ng nh t và có m i quan h kh ng khít ngay t đ u, v c

b n chính sách c a Indonesia th hi n thông qua các đi u kho n c a H p đ ng d u

khí ký gi a Chính ph và nhà th u

Trên c s xác đ nh các t l phân chia trong các h p đ ng v d u khí gi a

chính ph và các nhà th u, Chính ph Indonesia xây d ng chính sách thu và các

ph ng án thu nh p và có nh ng chính sách khuy n khích c th , h u hi u xây

d ng chính sách kinh t , tài chính, thu , đ u t và các chính sách khác nh m khuy n

thu và các chính sách phân chia, khuy n khích c th , phù h p

Hình 1.1: Phân chia d u t i Indonesia

S đ trên th hi n mô hình phân chia c b n đ i v i s n ph m d u, đ ng th i

là mô hình v ph ng pháp xây d ng ch đ thu đ i v i d u khí theo cách tính

ng c trên c s t l n chia d ki n nh t đ nh Theo cách tính này, trong các h p

đ ng phân chia s n ph m Chính ph Indonesia ký v i các nhà th u d u khí thì toàn

b ph n c a Chính ph đ c h ng t các lo i thu và các kho n thu khác là 85%,

ph n đ c chia c a nhà th u mang v là 15% T l này đ i v i khí là 65% và 35%

vì m c dù ti m n ng khí c a Indonesia r t l n nh ng r i ro v tiêu th khí cao h n

d u thô nên t l dành cho nhà th u/nhà đ u t khai thác khí vì th cao h n i v i

C ng thêm thu thu đ c

t Nhà th u

Ph n Chính ph đ c

h ng cu i cùng

các lô d u khí vùng n c sâu và xa b ho c nh ng lô giáp biên gi i bi n v i các

n c khác, chính sách u đãi và khuy n khích c a Chính ph Indonesia có khác

1.3.2.2 Nh ng thay đ i chính sách và lu t pháp c a Indonesia

Sau cu c kh ng ho ng tài chính châu Á, Indonesia có quan đi m c i cách toàn

di n n n kinh t , trong đó có vi c xem xét và c i cách toàn ngành công nghi p d u

khí nh m ti n t i t do hoá th tr ng h n n a, xoá b bao c p và đ c quy n trong

h u h t các l nh v c trong đó có ngành công nghi p d u khí g m t khâu th m dò,

khai thác và ch bi n d u khí m b o kh c ph c đ c m t lo t v n đ nh : s đ c

quy n, kinh doanh lãng phí, tr giá vì m c đích xã h i quá n ng, không t o đ c các

đi u ki n cho các công ty trong n c đ c l p nâng tính t l c, nâng cao kh n ng v

v n và c nh tranh Các quy đ nh v thu và phí gây ra nh ng khó kh n khi th c

hi n, Chính ph đã đ a ra d th o Lu t d u khí m i và đ c Qu c h i n c này

thông qua

Nh v y ch c n ng qu n lý hoàn toàn thu c v Chính ph và các c quan hành

chính, Pertamina ch th c hi n ch c n ng kinh doanh c a m t nhà th u Các h p

đ ng d u khí gi đây đ c ký k t tr c ti p gi a Chính ph v i nhà th u, t c là n u

Pertamina hay nhà th u khác th ng th u s ký h p đ ng phân chia s n ph m v i

chính ph , chính ph Indonesia là m t bên ký h p đ ng

Tr c đây Pertamina đ c chính ph giao ký các h p đ ng PSC v d u khí,

trong h p đ ng này Pertamina có hai t cách: m t là đ i di n cho Chính ph v i t

cách là n c ch nhà, hai là v i t cách nhà th u Hi n nay v i ki u c i cách thì

Chính ph tr c ti p đ ng ra làm m t bên ký các h p đ ng phân chia s n ph m d u

khí, Pertamina và các công ty d u khí, các nhà đ u t n c ngoài tham gia ký k t

h p đ ng d u khí v i Chính ph v i t cách là các nhà th u và trong tr ng h p

phát hi n th ng m i có s n ph m s đ c chia theo tho thu n trong các h p đ ng

d u khí nh mô hình sau:

1.3.2.3 Chính sách khuy n khích, u đãi c a Chính ph Indonesia

Vi c quy đ nh và th c hi n các bi n pháp u đãi trên trong th i gian qua

Indonesia th hi n r t rõ qua các chính sách khuy n khích, u đãi c a Chính ph đ i

v i các nhà th u th m dò, khai thác d u khí bao g m các bi n pháp v kinh t , tài

chính, thu đ c ban hành theo t ng nhóm và đ c g i là u đãi c gói

1.3.3 Bài h c kinh nghi m đ i v i Vi t Nam

Nh chúng ta đã bi t, vi c thu hút v n đ u t tr c ti p n c ngoài vào ho t

đ ng th m dò khai thác d u khí có vai trò vô cùng quan tr ng đ i v i phát tri n kinh

k n c ta đ c bi t trong b i c nh c nh tranh r t quy t li t nh hi n nay Vi c tìm

hi u các qu c gia khá thành công trong thu hút FDI đ t đ i m i mình là m t quy t

sách đúng đ n nh m kh c ph c nh ng đi m y u và h c h i kinh nghi m T nh ng

kinh nghi m thu hút FDI c a các n c Trung Qu c và Indonesia có th rút ra nh ng

bài h c kinh nghi m v i Vi t Nam trong ho t đ ng th m dò khai thác d u khí nh