XÂY DỰNG NHÀ Ở SAI GIẤY PHÉP VÀ VIỆC CHIẾM DỤNG PHẦN KHÔNG GIAN

Tiểu luận tập trung phân tích, xử lý tình huống về “Xây dựng nhà ở saigiấy phép và việc chiếm dụng phần không gian” đây là một ví dụ về hiệntượng phổ biến cho thấy người dân khi xây dựng

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

LỚP BỒI DƯỠNG KIẾN THỨC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

CHƯƠNG TRÌNH CHUYÊN VIÊN CHÍNH

Hà Nội, tháng năm 2011

MỤC LỤC

LỜI CÁM ƠN 3

MỞ BÀI 4

PHẦN I - NỘI DUNG TÌNH HUỐNG 6

1- Hoàn cảnh ra đời câu chuyện tình huống 6

2 Diễn biến của câu chuyện tình huống 6

PHẦN II - PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG 13

1- Mục tiêu đặt ra của tình huống 13

2- Cơ sở lý luận: 13

3- Phân tích vấn đề của sự việc 15

4- Nguyên nhân, hậu quả 16

PHẦN III - XỬ LÍ TÌNH HUỐNG 18

1 Mục đích 18

2 Các phương án giải quyết tình huống 18

3 Biện pháp giải quyết tình huống 20

PHẦN IV - KIẾN NGHỊ 22

KẾT LUẬN 23

TÀI LIỆU THAM KHẢO 24

LỜI CÁM ƠN

Tôi xin chân thành cám ơn các thầy cô giáo Học viện Chính trị - Hànhchính quốc gia thời gian qua đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ tôi hoàn thànhkhóa học bồi dưỡng quản lý nhà nước, chương trình chuyên viên chính.Chương trình bồi dưỡng đã giúp tôi nâng cao nhận thức và hiểu biết về cácnội dung liên quan đến quản lý nhà nước trên nhiều lĩnh vực khác nhau Lớpbồi dưỡng đã cung cấp các kiến thức và bài tập thực tế giúp cho tôi vận dụngtốt hơn vào công việc hàng ngày

Phạm Đỗ Nhật Vinh

xã hội chủ nghĩa thì đô thị hóa là một quá trình phát triển kinh tế - xã hộimang tính tất yếu của lịch sử phát triển xá hội loài người Quá trình đô thị hóadiễn ra rất nhanh, không chỉ tập trung ở các thành phố lớn như thành phố HàNội, thành phố Hồ Chí Minh mà ở hầu hết các thành phố, thị xã…trong cảnước Đến nay trên khắp đất nước các đô thị được cải tạo, mở rộng quy môdiện tích, nhà ở của người dân được cải tạo đáng kể Tuy nhiên trong quátrình phát triển đô thị nói chung, xây dựng nhà ở nói riêng còn nhiều vấn đềbất cập Chất lượng xây dựng còn có những công trình chất lượng chưa đảmbảo, định hướng quy hoạch phát triển đô thị còn chậm, tùy tiện chưa gắn kếtquy hoạch phát triển đô thị với việc giữ gìn bản sắc văn hóa, kiến trúc truyềnthống nên chưa phù hợp với hài hòa cảnh quan đô thị.

Trong quá trình đô thị hóa, vấn đề xây dựng, cải tạo, sửa chữa nhà lànhu cầu cần thiết của người dân, và cũng là vấn đề các cấp chính quyền cầnquan tâm Tuy nhiên, quá trình xây dựng và cải tạo nhà ở đô thị hiện nay, tìnhtrạng xây nhà không phép, sai phép, lấn chiếm đất công, không tuân thủ cácquy định về quy hoạch, kiến trúc…diễn ra khá phổ biến trong phạm vi cảnước Nhiều gia đình không nắm được quy trình tiến hành nên rất lúng túng.Điều này có thể dẫn đến những bất trắc về giấy phép, xây không đúng quyđịnh chung hoặc không phù hợp với yêu cầu Một điều đáng phấn khởi là cáccông trình xây dựng nhà ở của dân có giấy phép dần theo hàng năm do nhữngtiến bộ về cải cách thủ tục cấp phép xây dựng và ý thức chấp hành pháp luậtcủa người dân, tuy nhiên tỷ lệ có giấy phép chưa cao Theo thanh tra sở xâydựng Hà Nội, năm 2008 tỷ lệ xây dựng đúng giấy phép là 50% tổng số công

trình xây dựng, thanh tra xây dựng đã lập biên bản xử lý trên 6000 vụ, trong

đó có khoảng 563 vụ là xây dựng sai phép, 3.426 vụ xây dựng không phép,trên 2000 vụ xây dựng trái phép

Sau khi Luật Xây dựng có hiệu lực, việc hướng dẫn về giấy phép xâydựng theo hướng phân cấp mạnh cho địa phương đã giúp cho công tác cấpgiấy phép xây dựng đạt được những kết quả tích cực Theo đó, tỷ lệ số côngtrình xây dựng có giấy phép tăng dần qua các năm, từ 71% năm 2005 lên 92%năm 2009 Bên cạnh đó, tỷ lệ số công trình xây dựng sai phép cũng giảm dần

từ 22% năm 2005 xuống còn 3,2% năm 2009

Theo báo cáo, trong 6 tháng đầu năm 2009, TP Hà Nội có 319 côngtrình xây dựng không phép và sai phép thì Thành phố cùng quận, huyện phải

xử lý cưỡng chế tới 318 trường hợp

Tiểu luận tập trung phân tích, xử lý tình huống về “Xây dựng nhà ở saigiấy phép và việc chiếm dụng phần không gian” đây là một ví dụ về hiệntượng phổ biến cho thấy người dân khi xây dựng và cải tạo nhà ở nếu vì lợiích cá nhân để cố tình lẩn tránh quy định của cơ quan quản lý xây dựng đô thịthì không chỉ vi phạm các quy định quản lý Nhà nước về quy hoạch và quản

lý đô thị mà còn gây ra mất an ninh, trật tự

PHẦN I NỘI DUNG TÌNH HUỐNG

1- Bối cảnh chung của tình huống

Quá trình hình thành và phát triển quỹ nhà ở Hà Nội từ sau ngày giảiphóng Thủ đô năm 1954 đến nay có thể chia ra làm 2 giai đoạn chính: giaiđoạn 1 từ sau giải phóng Thủ đô đến giữa năm 1980 (trong thời kì bao cấp),giai đoạn 2 từ giữa năm 1980 đến nay (thời kì đổi mới nền kinh tế thì trườngđịnh hướng xã hội chủ nghĩa)

Kể từ khi nền kinh tế nước ta chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tậptrung sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa thì quá trình đôthị hóa và xây dựng nhà ở diễn ra rất nhanh tạo cho bộ mặt Thủ đô nói riêng

và cả nước nói chung những thay đổi đáng phấn khởi Điều kiện về nhà ở củangười dân được cải thiện về diện tích và tiện nghi Cơ chế thị trường đã manglại cho người dân quyền tự chủ, thuận tiện trong việc xây dựng, mua bán,chuyển nhượng nhà ở trong khuôn khổ quy định của pháp luật

Tuy nhiên, do các văn bản quản lý Nhà nước của các cơ quan chứcnăng còn thiếu, chưa chặt chẽ và sự hiểu biết, chấp hành pháp luật của ngườidân về các quy định trong việc xây dựng, cải tạo nhà ở còn hạn chế, nên việccải tạo, xây dựng nhà ở của người dân, đặc biệt là khu phố cổ, trung tâm HàNội (nơi có mật độ xây dựng cao, dân cư đông đúc) thường vi phạm các quyđịnh về quy hoạch, xây dựng và trật tự đô thị, hiện tượng xây dựng khôngphép, trái phép, lấn chiếm đất công, lấn chiếm phần không gian chung là kháphổ biến

2 Các nội dung chính của tình huống

Năm 1960, gia đình ông Hoàng Văn Long mua 01 căn nhà cấp 4, mặtnhà ở 74 Phố Thợ Nhuộm, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội Gia đình thuộc diện giađình chính sách có 01 người con trai cả là liệt sỹ trong kháng chiến chống

Mỹ Căn nhà ông Long mua có diện tích 30m2, mặt nhà có bề ngang 3m,

chiều dài nhà là 10m, phía bên trái và sau lưng giáp với các hộ khác, riêngphía bên phải giáp với ngõ đi chung của các hộ dân trong số nhà 72 Ngôi nhà

72 vốn là một biệt thự xây 2 tần, mái ngói từ thời Pháp có diện tích 117m2,với bề ngang 6,5, chiều dài 18m, bao gồm 1 ngôi nhà 2 tầng, mái ngói phíangoài mặt đường có diện tích 36m2, rộng 4m, dài 9m (gọi là căn phòng A),ngõ đi bên phải có bề ngang 2,5m, dài 12m, phía trong là 1 ngôi nhà mái ngói

2 tầng có diện tích 24m2, rộng 4m, dài 6m (gọi là căn phòng B), bên trái vốn

là gara ôtô trước đây có diện tích 15m2, rộng 2,5m, dài 6m (gọi là căn phòngC), giữa 2 ngôi nhà là cầu thang để lên tầng 2 của cả hai ngôi nhà và côngtrình phụ Chủ sở hữu ngôi nhà là bố, mẹ bà Phạm Thu Huế bị quy là tư sảntrong những năm 1954 – 1956 nên đã làm giấy hiến cho Nhà nước căn buồng

A tầng 1 mặt đường có diện tích 36m2 (hiện nay là trụ sở dân phòng ANTTcủa phường phố Thợ Nhuộm) và ngôi nhà phía trong Nhà nước phân cho 2gia đình ở tại tầng 1 và tầng 2 của ngôi nhà và 1 gia đình cải tạo gara ôtôtrước đây để ở.Hai trong ba hộ này đang làm thủ tục để mua nhà theo Nghịđịnh 61 ký ngày 5/7/1994 của Chính phủ Còn hiện tại hiện nay gia đình bàPhạm Thu Huế ở tại căn buồng 36m2 ở tầng 2, ngôi nhà có 2 cửa sổ (với kíchthước 1,5m chiều cao và 1m chiều rộng) quay ra ngõ đi chung của số nhà 72.Nhà của ông Long có cửa chính ở mặt phố Thợ Nhuộm, năm 1987 khi ôngLong tổ chức xây dựng gia đình cho con trai thứ 3 đã đề nghị với bà Huế vàcác hộ gia đình ở số nhà 72 cho mở một cửa đi phụ (rộng 0,8m, cao 1,2m) vàonhà từ ngõ chung của số nhà 72 Ông Long có làm giấy cam kết khphôi nàocác hộ ở số 72 có yêu cầu thì sẽ lấp lại cửa đi ra ngõ 72 Tuy nhiên, gia đìnhông Long vẫn sử dụng cửa đi phụ này từ năm 1987 đến nay Đến đầu năm

2003, do tình trạng nhà quá dột nát và bản than gia đình ông Long có dànhdụm được tiền nên ông Long làm thủ tục gửi tới UBND phường phố ThợNhuộm xin phép xây dựng lại ngôi nhà thành nhà 3 tầng mái bê tông Trongbản thiết kế xây dựng, ông Long vẫn giữ nguyên cửa đi phụ ra ngõ 72 theokích thước hiện trạng cũ

Sau khi thụ lý, kiểm tra hồ sơ nhà đất của số nhà 74 cùng hồ sơ thiết kếxây dựng nhà mới, xét ngôi nhà 74 phố Thợ Nhuộm của ông Long tại thờiđiểm cấp phép xây dựng không có trách (có chữ kí của hộ liền kề), nằm trongkhu vực được phép cải tạo, xây dựng với chiều cao hạn chế Phòng xây dựngquận đã trình UBND quận Hoàn Kiếm cấp phép xây dựng nhà 2 tầng cho giađình ông Long Ngày 16/3/2003, UBND quận Hoàn Kiếm đã cấp giấy phépxây dựng số 70/GPXD-UB cho phép ông Long được cải tạo, xây dựng mớicăn nhà 3 tầng có diện tích 30m2 ở 74 phố Thợ Nhuộm như bản vẽ thiết kế vàđơn xin cấp phép, đồng thời yêu cầu trong quá trình xây dựng, ông Long phảituân thủ các quy tắc xây dựng sau: Đảm bảo xây dựng đúng theo bản thiết kế

đã được phê duyệt; đảm bảo an toàn, vững chắc kết cấu, chất lượng công trìnhxây dựng và các công trình liền kề; đảm bảo vệ sinh môi trường, an toàn trongthi công xây dựng, khi cần thay đổi thiết kế thì ông Long phải xin phép cơquan cấp phép cho phép điều chỉnh thì mới được phép thực hiện

Tháng 9/2003, ông Long tiến hành xây dựng.Tuy nhiên trong quá trìnhxây dựng, ông Long đã không thực hiện theo đúng thiết kế được phê duyệt.Sauk hi xây dựng tầng 1 (với cửa đi như trước đây), lên tầng 2 ông Long đãxây sàn bằng bê tông cốt thép có kích thước chiều dài là 10m, chiều rộng3,9m (nghĩa là xây sàn tầng 2 vươn ra ngõ 72 là 0,9m) cùng 2 cửa sổ có kíchthước 1,5m chiều cao và 0.9m chiều rộng quay ra ngõ cửa số nhà 72, gần đốidiện với 2 cửa sổ nhà bà Huế Việc xây nhà ra ngõ đi chung của số nhà 72 vàtrổ 2 cửa sổ của nhà ông Long sang ngõ chung của số nhà 72 đã gây bất bìnhtrong gia đình cà Huế và các hộ trong số nhà 72 Bà Huế và các hộ trong sốnhà 72 đã tổ chức cuộc họp với ông Long với yêu cầu không được lấn sangngõ của số nhà 72 và xây lấp 2 cửa sổ trên tầng 2 Tuy nhiên ông Long khôngchấp thuận yêu cầu trên và tiếp tục cho xây tiếp tầng 3 như tầng 2 với lý donhà ông Long có bề ngang hẹp (chỉ có 3m) nên phải mở rộng them bề ngang

ở tầng 2 và tầng 3 là không gian chung của 2 số nhà 72 và 74 và việc đó cũngkhông gây ảnh hưởng gì đến việc đi lại của các hộ ở trong số nhà 72

Bà Huế sau nhiều lần yêu cầu ông Long tự tháo dỡ không đạt kết quae

đã cùng các hộ dân trong số nhà 72 làm đơn khiếu nại gửi tới UBND phườngphố Thợ Nhuộm cùng với phòng xây dựng quận Hoàn Kiếm về việc ôngLong xây dựng lấn chiếm trái phép Đơn khiếu nại của các hộ dân ở số nhà 72

có 2 nội dung chính là:

- Yêu cầu ông Long phá phần sàn và tường cũng cửa sổ ở tầng 2 vàtầng 3 xây lấn sang ngõ của số nhà 72 và không được mở cửa sổ ở tầng 2 vàtầng 3 sang ngõ của số nhà 72

- Không cho mở cửa đi tầng 1 ra ngõ 72 và phải xây bịt như trước năm1985

Sau khi nhận đơn khiếu kiện của các hộ dân ở số nhà 72, phòng xâydựng quận Hoàn Kiếm phối hợp với UBND và công an phường Phố ThợNhuộm, tổ trưởng tổ dân phố của 2 số nhà trên tiến hành kiểm tra tại chỗ côngtrình xây dựng và lập biên bản, báo cáo gửi UBND quận Hoàn Kiếm với nộidung chính như sau:

- Yêu cầu ông Long phải dỡ bỏ phần xây dựng trái phép trên khoảngkhông của ngõ thuộc số nhà 72: sàn bê tông cốt thép có kích thước 10m chiềudài, 0,9m chiều rộng cùng 4 cửa sổ tầng 2 và 3 quay ra ngõ số nhà 72

- Phần cửa phụ tầng 1 vào nhà từ ngõ chung của số nhà 72 là đúng theogiấy phép xây dựng đã cấp (vì các hộ dân trong số nhà 72 ký đồng ý trong bảnthiết kế xin cấp phép), do vậy không yêu cầu xây bịt lại

UBND quận Hoàn Kiếm, sau khi xem xét đã ra quyết định số UBND ngày 15/01/2004 với nội dung chính như sau:

15/QĐ-Căn cứ vào các văn bản pháp luật và pháp quy hiện hành: luật đất đainăm 1998 (sửa đổi năm 2000 và 2003), Pháp lệnh về nhà ở ngày 26/3/1991,Pháp lệnh về xử lý vi phạm hành chính, Nghị định của Chính phủ về ban hànhđiều lệ về quản lý đô thị, quyết định: xử phạt vi phạm hành chính đối với ông

Nguyễn Văn Long, địa chỉ số nhà 74 phố Thợ Nhuộm, phường phố ThợNhuộm số tiền 1.000.000 đồng ( Một triệu đồng)

Lý do: ông Long đã vi phạm về xây dựng nhà ở sai với giấy phép xâydựng được cấp, xây dựng trên khoảng không ngõ đi chung của số nhà 72 phốThợ Nhuộm Trong thời gian 15 ngày, kể từ ngày nhận được quyết định này,ông Long phải nộp đủ tiền phạt và phải tháo dỡ toàn bộ diện tích xây dựngtrên khoảng không của ngõ đi chung của số nhà 72, không được mở cửa sổtrên tầng 2 và 3 nhìn sang ngõ 72

Nếu ông Long không thực hiện quyết định này trong thời hạn quy định,UBND quận Hoàn Kiếm yêu cầu chủ tịch phường phố Thợ Nhuộm, phòngxây dựng quận Hoàn Kiếm và các cơ quan chức năng có lien quan trong quận

sẽ tổ chức cưỡng chế phá dỡ phần xây dựng sia phép và ông Long phải chịumọi chi phí cho việc cưỡng chế phá dỡ cùng với khoản tiền nộp phạt vi phạmhành chính

UBND quận Hoàn Kiếm sẽ giải quyết khiếu nại của bà Huế và các hộdân ở số nhà 72 về yêu cầu ông Long xây bịt lối đi tầng 1 ra ngõ nhà 72 saukhi thu thập đầy đủ tư liệu, thông tin và ý kiến của các cơ quan chức năng

Nhận được quyết định xử phạt vi phạm hành chính cuả UBND quận,ông Long cho rằng quyết định này không thỏa đáng vì gia đình ông là giađình chính sách cần được chính quyền địa phương quan tâm giúp đỡ còn giađình bà Huế thuộc thành phần tư sản trước năm 1954 Do vậy, ông Long đãkhông thực hiện và làm đơn khiếu nại lên UBND quận Hoàn Kiếm với nộidung là xin được giữ nguyên việc mở cửa đi tầng 1 ra ngõ của số nhà 72 nhưtrước khi xây dựng; xin giữ nguyeen phần sàn bê tông cốt thép ở tầng 2, tầng

3 có kích thước 10m chiều dài, 0,9m chiều rộng ở phần trên không gian ngõ

đi chung của số nhà 72 với lý do nhà ông Long quá hẹp nên mong chínhquyền tạo điều kiện cho gia đình chính sách Đồng thời ông sẽ không mở 2cửa sổ ở tầng 2 và tầng 3 trông sang ngõ đi chung nhà 72

Sau khi nhận được đơn khiếu nại của ông Long, UBND quận đã xemxét, thẩm định lại toàn bộ hồ sơ và diễn biến của vụ việc và ban hành quyếtđịnh số 38/QĐ-UBND ngày 18/3/2004 với nội dung là:

- Bác đơn khiếu nại của ông Long về việc xin giữ lại sàn bê tông cốtthép ở tầng 2, tầng 3 xây dựng trên khoảng không của ngõ đi cửa số nhà 72

- Yêu cầu ông Long xây bịt lại cửa đi tầng 1 phía ra ngõ đi chung của

số nhà 72 như ông đã viết giấy cam kết năm 1985 với các hộ ở số nhà 72 khiông mở lối đi để tổ chức đám cưới cho con trai

- Yêu cầu của ông Long chấp hành quyết định số 15/QĐ-UBND ngày15/1/2004 của UBND quận về mức nộp phạt vi phạm hành chính và phá dỡphần xây dựng sai phép và xây bịt các cửa sổ trên khoảng không của ngõ sốnhà 72

- Quyết định này là quyết định cuối cùng của UBND quận Hoàn Kiếm

về việc giải quyết vụ xây dựng trái phép của ông Long tại số nhà 74 phố ThợNhuộm

Nhận được quyết định số 38/QĐ-UBND ngày 18/3/2004 của UBNDquận Hoàn Kiếm, ông Long đã không chấp hành và tiếp tục làm đơn khiếu nạigửi lên Thanh tra Nhà nước, UBND thành phố Hà Nội và sở Địa chính – Nhàđất Hà Nội với nội dung là: Xin điều chỉnh, bổ sung giấy phép xây dựng số71/GPXD-UBND ký ngày 16/6/2003 của UBND quận Hoàn Kiếm theo cáchchấp nhận nộp phạt vi phạm hành chính nhưng xin được phép cho tồn tại cácphần xây dựng trái phép

Sở địa chính – Nhà đất Hà Nội sau khi nhận đơn khiếu nại của ôngLong đã xem xét toàn bộ hồ sơ và có công văn số 175/CV – SĐCNĐ ngày25/4/2004 gửi UBND quận Hoàn Kiếm với nội dung như sau:

Sau khi nhận được đơn khiếu nại của ông Long tại số nhà 74 phố ThợNhuộm, sở Địa chính – Nhà đất đã nghiên cứu, xem xét lại hồ sơ lưu trữ thửađất ở cả 2 số nhà 72 và 74 phố Thợ Nhuộm Kết quả là:tại hồ sơ lưu trữ tập,