BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI ,PHÒNG CHỐNG BUÔN LẬU ,GIAN LẬN THƯƠNG MẠI CỦA HẢI QUAN VIỆT NAM

Đứngtrước thực trạng này nhóm nghiên cứu xin đưa ra đề tài “Hoạt động phòng, chốngbuôn lậu và gian lận thương mại của ngành Hải quan” nhằm tìm ra những hướng điđúng đ

M C L C ỤC LỤC ỤC LỤC

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT 1

MỞ ĐẦU 2

1 Lý do chọn đề tài 2

2 Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước 3

3 Mục đích, mục tiêu nghiên cứu 4

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 4

5 Phương pháp nghiên cứu 4

6 Nội dung của đề tài 5

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM CỦA CÁC NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI

VỀ HOẠT ĐỘNG PHÒNG CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG

MẠI 6

1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG PHÒNG CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI 6

1.2 KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ HOẠT ĐỘNG PHÒNG, CHỐNG

BUÔN LẬU VÀ GLTM CỦA HẢI QUAN CÁC NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI 18

2.2 KHÁI QUÁT THỰC TRẠNG BUÔN LẬU & GLTM TRONG THỜI KÌ MỞ CỬA NỀN KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG 282.3 ĐÁNH GIÁ HOẠT ĐỘNG PHÒNG, CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GLTM

CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG PHÒNG CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI CỦA NGÀNH HẢI

3.1 DỰ BÁO TÌNH HÌNH BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI

3.2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG PHÒNG CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI CỦA NGÀNH HẢI

KẾT LUẬN 91

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 93

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

CHXHCH : Cộng hoà xã hội chủ nghĩa

VCTPHH : vận chuyển trái phép hàng hoá

KHCNMT : Khoa học Công nghệ Môi trường

KTTMĐB : Kinh tế thương mại đặc biệt

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Việt Nam đang trong quá trình hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới.Việc mở cửa nền kinh tế giúp chúng ta thu được những thành tựu không nhỏ, gópphần thúc đẩy tăng trưởng và phát triển nền kinh tế Nguồn vốn đầu tư trực tiếpnước ngoài (FDI) và nguồn viện trợ phát triển chính thức (ODA) thu hút đượcngày càng lớn và nợ nước ngoài cũng giảm đáng kể Với việc mở rộng quan hệ rabên ngoài, nước ta cũng tiếp thu được nhiều thành tựu, khoa học, công nghệ vàkinh nghiệm, kỹ năng quản lý Cơ cấu kinh tế nước ta đang chuyển dịch mạnh mẽtheo hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa Những thành tựu trên là không thể phủđịnh nhưng việc hội nhập sâu vào nền kinh tế toàn cầu đồng thời cũng kéo theonhững hệ lụy, ảnh hưởng tiêu cực tới sự phát triển bền vững của nền kinh tế ViệtNam, và một trong những hệ lụy đó là các hiện tượng buôn lậu và GLTM xuất hiệnngày càng nhiều

GLTM là một trong những mặt trái của nền kinh tế thị trường, nó có tácđộng và ảnh hưởng lớn đến kinh tế – xã hội Đây là vấn đề nóng bỏng, bức xúc vàdiễn biến ngày càng phức tạp ở nước ta hiện nay, gây khó khăn cho sản xuất trongnước, làm thất thu ngân sách nhà nước, làm rối loạn hoạt động thương mại gây ranhững ảnh hưởng tiêu cực trong xã hội Vì vậy, đòi hỏi cần phải tích cực phòngchống tình trạng này bằng sự đoàn kết phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, các cấp,giữa Nhà nước và nhân dân

Theo cam kết của Việt Nam khi gia nhập WTO, thuế nhập khẩu đối vớinhiều mặt hàng giảm mạnh, kéo theo hàng nhập khẩu gia tăng Đây chính là cơ hộiđể hàng hoá chất lượng thấp, hàng dư thừa, nguyên liệu “bẩn” sẽ đổ vào nước ta,các hành vi GLTM diễn biến phức tạp và có chiều hướng gia tăng Lợi dụng sự

thông thoáng trong hoạt động xuất nhập cảnh, buôn bán thương mại, có thể nảysinh nhiều tội phạm chuyên nghiệp, các tổ chức xuyên quốc gia, phương thức thủđoạn ngày càng tinh vi, tính chất ngày càng nghiêm trọng.

Trên đây là một vài nguyên nhân điển hình cho việc nghiên cứu đề tài này.Thực trạng nóng bỏng của hoạt động buôn lậu và GLTM vẫn đang diễn biến tiếptục từng ngày từng giờ luôn là một điều nhức nhối đối với các nhà quản lý Đứngtrước thực trạng này nhóm nghiên cứu xin đưa ra đề tài “Hoạt động phòng, chốngbuôn lậu và gian lận thương mại của ngành Hải quan” nhằm tìm ra những hướng điđúng đắn góp phần cải thiện tình hình trên thông qua việc tìm hiểu thực trạng buônlậu và GLTM trên cả nước

2 Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước

GLTM luôn đi kèm với hối lộ và tham nhũng đang là vấn nạn được nhiềunhà nghiên cứu, nhiều quốc gia quan tâm Có một số tài liệu trong nước đề cập đếnvấn đề này ở các góc độ khác nhau, phù hợp với tình hình hiện tại của từng quốcgia Buôn lậu và GLTM ở Việt Nam trong những năm qua có chiều hướng giatăng, đang là vấn đề “nhức nhối” được Đảng và Nhà nước quan tâm Chủ yếu làtình hình buôn lậu và GLTM trong nội địa mà chưa có một tài liệu nào đề cập mộtcách toàn diện, có hệ thống về mặt lý luận và thực tiễn để từ đó đề ra các giải phápphòng, chống GLTM cho phù hợp với tình hình hiện nay ở nước ta nhằm giúp chocác cơ quan hữu trách quản lí kinh doanh xuất nhập khẩu có hiệu quả

3 Mục đích, mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu đề tài “Hoạt động phòng, chống buôn lậu và GLTM của ngànhHải Quan – Thực trạng và Giải pháp” với mục tiêu:

- Hệ thống hóa và làm rõ những cơ sở lý luận về hoạt động phòngchống GLTM Đồng thời nghiên cứu thực tiễn hoạt động phòng chống GLTM ở

một số cảng và cửa khẩu để rút ra một một số bài học kinh nghiệm có ý nghĩa thựctiễn với nước ta hiện nay.

- Làm rõ chủ trương, chính sách của Nhà nước và biện pháp của ngànhHải quan về phòng chống GLTM Từ đó, phân tích tình hình phòng, chống GLTMở nước ta trong thời gian qua Đó là cơ sở đề xuất những giải pháp

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là vấn đề buôn lậu và GLTM tronghoạt động TMQT; các hoạt động và các giải pháp phòng, chống GLTM trong hoạtđộng TMQT của ngành Hải quan Việt Nam

- Tư liệu khảo sát từ Tổng cục Hải quan và Cục Hải quan một số tỉnhthành trong cả nước

- Đề tài không đi theo diện rộng với tất cả các mặt hàng mà chỉ nghiêncứu theo cách tiếp cận với các vụ việc trên một số địa bàn, từ đó điển hình hoá vàsuy rộng

5 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết những vấn đề đặt ra ở phần đối tượng và phạm vi nghiên cứu,đề tài sẽ sử dụng tổng hợp các phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử,phương pháp tổng hợp, so sánh, phân tích các số liệu thực tế mà nhóm nghiên cứuthu thập được Các phương pháp này được sử dụng trong sự kết hợp chặt chẽ vớinhau trên cơ sở các quan điểm kinh doanh thương mại và pháp lý của Đảng và Nhànước

6 Nội dung của đề tài

Ngoài phần mở đầu và kết luận, đề tài gồm 3 chương:

Chương I: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn của các nước trên thế giới về hoạt động phòng chống buôn lậu và GLTM

Chương II: Thực trạng hoạt động của ngành Hải quan trong công tác phòng,chống buôn lậu và GLTM

Chương III: Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động phòng chống buôn lậuvà GLTM của ngành Hải quan

CHƯƠNG I

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM CỦA CÁC NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VỀ HOẠT ĐỘNG PHÒNG CHỐNG

BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI

1.1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG PHÒNG CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI

1.1.1 Khái niệm buôn lậu, GLTM và các hình thức GLTM

1.1.1.1 Khái niệm buôn lậu

Thuật ngữ buôn lậu được sử dụng với những ý nghĩa khác nhau, theo Từđiển tiếng Việt, cụm từ “buôn lậu” có nghĩa là “buôn bán những hàng cấm hoặctrốn thuế” Đây là một khái niệm kế thừa những hiểu biết xưa nay về cụm từ nàyvà khá phù hợp với quan niệm phổ thông hiện nay

Từ năm 1985 Bộ luật Hình sự của nước CHXHCN Việt Nam ra đời đã chínhthức ghi nhận tội danh buôn lậu, đến Bộ luật hình sự bổ sửa đổi, bổ sung năm

2009, căn cứ vào điều 153 có thể rút ra khái niệm buôn lậu: “Buôn lậu là hành vi buôn bán trái phép qua biên giới hàng hóa, tiền Việt Nam, ngoại tệ, kim khí quý, đã quý hoặc vật phẩm thuộc di tích lịch sử văn hóa” Như vậy, tội danh

buôn lậu đã được xác định với 4 yếu tố cấu thành tội phạm và những dấu hiệu pháplý đặc trưng nên đã có tác dụng hướng dẫn nhận thức cũng như chỉ đạo thực thipháp luật

1.1.1.2 Khái niệm GLTM

GLTM là một thuật ngữ luôn gắn liền với buôn lậu Theo tổ chức Hải quanThế giới WCO: “GLTM trong lĩnh vực Hải quan là hành vi vi phạm pháp luật Hảiquan, lừa dối Hải quan để lẩn tránh một phần hoặc toàn bộ thuế xuất, nhập khẩu, vi

phạm các biện pháp cấm hoặc hạn chế do luật pháp Hải quan quy định, để thuđược khoản lợi nào đó trong việc vi phạm này”.

Ở nước ta hiện nay chưa có một văn bản pháp luật nào đề cập một cách đầyđủ khái niệm về GLTM cũng như GLTM trong lĩnh vực Hải quan Mặc dù vậy,thuật ngữ GLTM được sử dụng một cách rộng rãi ở các Bộ, ngành, các tổ chứckhác nhau Sau đây, chúng ta xem xét quan điểm của WCO định nghĩa về GLTM

1.1.1.3 Mối quan hệ giữa buôn lậu và GLTM

Trong Bộ luật Hình sự của nước ta đã ghi nhận tội buôn lậu là: “buôn bántrái phép, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới”, còn trong 16 loại GLTM

do tổ chức Hải quan thế giới (WCO) cũng quy định một số hành vi GLTM như

“Buôn bán hàng cấm qua biên giới hoặc ra khỏi sự kiểm soát của Hải quan”, “khaibáo chủng loại hàng hóa”, “khai tăng giảm giá trị hàng hóa” Đây là những hành vibuôn bán gian lận trái pháp luật mang tính chất giống như “Buôn lậu” từ trước đếnnay được nhiều người biết đến hơn là “GLTM” GLTM là thuật ngữ mới xuất hiện,bao gồm nhiều hành vi gian lận, trái pháp luật, hơn buôn lậu hay nói cách khác nộihàm của nó rộng hơn nội hàm của buôn lậu Điều này do ngày càng có nhiều hiệntượng mới, tiêu cực xảy ra trong xã hội Vì vậy hai thuật ngữ này thường đi kèmvới nhau “Buôn lậu và GLTM”

Buôn lậu và GLTM đều là những là hành vi dối trá, mánh khóe, lừa lọctrong lĩnh vực thương mại thông qua hoạt động mua, bán, kinh doanh, xuất nhậpkhẩu hàng hoá, dịch vụ nhằm mục đích thu lợi bất chính

So sánh khái niệm GLTM trong lĩnh vực Hải quan với khái niệm buôn lậuhoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới có thể thấy có nhữngđiểm khác nhau sau:

GLTM thực chất đó là tiến hành hoạt động xuất nhập khẩu có phép tắc, côngkhai đến cơ quan Hải quan để làm thủ tục (khai báo, kiểm tra, nộp thuế) và công

khai, hợp pháp đưa hàng hóa qua cửa khẩu Nhưng lợi dụng những kẽ hở để khaibáo gian dối như về mẫu mã,về số lượng, về chất lượng nhằm đạt được kết quảcuối cùng là gian lận về mức thuế phải nộp Hành vi này có khi chỉ là thủ đoạnriêng của chủ hàng khi có sự tiếp tay của một số nhân viên Hải quan biến chất

Buôn lậu là hành vi lén lút đưa hàng hóa xuất nhập khẩu qua biên giới trốntránh hoặc chống lại sự kiểm tra, kiểm soát của Hải quan bằng cách không đi quacửa khẩu, hoặc tuy có đi qua cửa khẩu nhưng dùng thủ đoạn bí mật bất hợp phápnhư trà trộn hàng lậu trong các hàng hóa khác có làm thủ tục, cấu tạo chỗ bí mật đểgiấu hàng lậu để che dấu hàng hóa, trốn tránh, chống lại sự kiểm tra của Hảiquan, nhằm đạt được lợi ích cuối cùng là thu được lợi nhuận thặng dư siêu ngạch.Hành vi buôn lậu có khi chỉ có giá trị nhỏ, nhưng hầu hết phải do những tổ chứcbất hợp pháp có đường dây bất hợp pháp qua biên giới, có khi xuyên quốc gia thựchiện

Vấn đề đặt ra là ở Việt Nam cũng như nhiều nước trên thế giới, hai kháiniệm này chưa được phân định rõ ràng Nhiều nước coi buôn lậu cũng là hành viGLTM WCO tại hội nghị lần thứ 5 về chống GLTM đã xếp buôn lậu vào mộttrong những hình thức GLTM nhưng coi đó là loại hình GLTM đặc biệt nguyhiểm

Ở Việt Nam hiện nay, buôn lậu được coi là hành vi vi phạm pháp luật,không đồng nhất với GLTM

Theo Bộ Luật hình sự 1999 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2009) quy địnhtại điều 153 và điều 154, buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ quabiên giới, là hành vi vi phạm pháp luật hình sự và bị coi là phạm tội Hai tội danhnày tương ứng với hai khung hình phạt khác nhau Tội buôn lậu (Điều 153) hìnhphạt thấp nhất là phạt tiền 3 triệu đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng, cao nhất là chungthân Tội vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới (Điều 154) hình phạt

thấp nhất là phạt tiền từ 5 triệu đồng, cải tạo không giam giữ 2 năm hoặc vào tù 3tháng, hình phạt cao nhất là phạt tù 10 năm

Trong Bộ luật hình sự 1999 (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2009), hành viGLTM không được đề cập đến, như vậy có thể nói GLTM có sự tách biệt với tộidanh buôn lậu Xét về góc độ áp dụng luật pháp có thể khởi tố hình sự tất cả cácchủ thể có hành vi thỏa mãn dấu hiệu cấu thành tội "vận chuyển trái phép hànghóa, tiền tệ qua biên giới" (Điều 154 Bộ luật hình sự) Điều này cho phép xác địnhranh giới giữa buôn lậu, vận chuyển hàng hoá trái phép qua biên giới với hành viGLTM

Tuy nhiên, đối với trường hợp chủ hàng giấu giếm hàng hóa hoặc không cógiấy tờ hợp lệ khi xuất nhập khẩu hoặc khai báo gian dối khi qua biên giới, thìcũng có thể coi là vận chuyển trái phép hàng hoá để khởi tố theo Điều 153 Bộ luậthình sự hoặc xử phạt theo quy định tại điều 12, 13 Nghị định 138/2004/NĐ-CP về

xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan Ở đây, một vấn đề nổi cộm làcùng một hành vi vi phạm như không khai báo hoặc khai báo không đúng khi vậnchuyển hàng hoá qua biên giới việc xử lý có thể áp dụng điều 153 Bộ luật hình

sự ghép vào tội danh "tội buôn lậu", nhưng cũng hành vi đó cũng có thể áp dụngđiều 12 Nghị định 16/CP ngày 20 tháng 3 năm 1996 (sửa đổi bổ sung năm 1998 và2000) về quy định việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý nhànước về Hải quan Do đó, việc phân định rõ ràng ranh giới để xác định tội danhbuôn lậu và GLTM là một vấn đề bức xúc cần được nghiên cứu giải quyết

Theo pháp luật Việt Nam, GLTM không phải là một tội danh trong Bộ luậtHình sự, nhưng các biểu hiện đặc trưng của nó lại trùng hợp với tội buôn lậu, mộtbộ phận của GLTM là buôn lậu và buôn lậu bao gồm cả GLTM Hai khái niệm nàythường đi đôi, gắn liền với nhau trong tiềm thức xã hội, chúng có phần giao thoavới nhau nhưng không bao hàm tất cả Đặc biệt là GLTM, ngoài buôn lậu, GLTM

còn bao gồm nhiều yếu tố khác như: buôn bán hàng giả, ăn cắp mẫu mã, khai báosai về số lượng, chất lượng hàng hóa

 Sự khác nhau cơ bản giữa GLTM và buôn lậu là buôn lậu trước hết là:

Hành vi GLTM nhưng ở mức cao hơn, tính chất phức tạp và nghiêm trọnghơn Nó là trường hợp đặc biệt của GLTM

Về bản chất của những kẻ buôn lậu là mạo hiểm, sử dụng "cơ bắp" và cácphương tiện cần thiết để đưa hàng qua biên giới

Bản chất của GLTM là "cơ mưu, trí não" lợi dụng sự sơ hở, không rõ ràng,không chính xác khoa học và đầy đủ của luật pháp, chính sách của các cơ quanquản lý chức năng để thực hiện hành vi gian dối, lừa gạt qua cửa khẩu một cáchcông khai nhằm thu lợi bất chính Phạm vi của khái niệm GLTM rộng hơn kháiniệm buôn lậu

Nếu xét ở mức độ nguy hiểm đối với nền kinh tế thì hành vi buôn lậu mangảnh hưởng nghiêm trọng hơn nhiều

Nếu xét ở khía cạnh xử lý thì xử lý GLTM trong lĩnh vực Hải quan khó khănhơn và khung hình phạt nhẹ hơn

Nếu xét ở góc độ nhận biết thì buôn lậu dễ nhận thấy hơn còn GLTM thôngthường núp dưới những vỏ bọc hợp pháp

Có thể nói, buôn lậu trước hết là hành vi GLTM trong lĩnh vực Hải quan cómức độ nguy hiểm cho xã hội đáng kể Điều đó có nghĩa là hành vi khách quan vàhàng hóa GLTM phải ở mức bị coi là nguy hiểm đáng kể, phải xử lý hình sự (vềtội buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới) Dưới mức

đó thì bị coi là GLTM nguy hiểm chưa đáng kể và chỉ bị xử lý hành chính

1.1.1.4 Các hình thức buôn lậu.

Nếu phân loại theo các thủ đoạn buôn lậu, ta có thể phân làm 2 loại:

- Buôn lậu có qua cửa khẩu (giấu hàng hoặc giả mạo chứng từ, khai báo sailệch hàng hóa hoặc cất giữ hàng hóa tinh vi…), xuất hiện ở tất cả các tuyến đường(đường hàng không, bưu điện, đường biển, đường bộ qua biên giới).

- Buôn lậu trốn tránh sự kiểm soát của Hải quan (lén lút mang hàng qua khuvực cánh gà biên giới), chủ yếu xuất hiện ở tuyến đường bộ và xâm nhập quađường biển

1.1.1.5 Các hình thức GLTM

Các hình thức GLTM theo cách phân loại của tổ chức Hải quan thế giới(WCO)

Năm 1995, hội nghị chống GLTM do Hải quan thế giới (WCO) triệu tập tạiBrussel (Bỉ) với sự tham gia của đại diện Hải quan từ hơn 50 nước và tổ chức quốctế đã đưa ra 16 hình thức GLTM cơ bản:

- Buôn lậu hàng hóa (kể cả hàng bị cấm nhập khẩu và đặc biệt hàng thuộccông ước Washington bảo vệ động thực vật quý hiếm và các quy định quốc gia vềbảo vệ môi trường) qua biên giới hoặc ra khỏi kho Hải quan

- Khai báo sai

- Khai tăng, giảm trị giá

- Lợi dụng chế độ ưu đãi xuất xứ (kể cả chế độ hạn ngạch thuế)

- Lợi dụng chế độ ưu đãi hàng gia công

- Lợi dụng chế độ tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập (đây là hàng hóađược miễn thuế XNK nhưng đã sử dụng sai mục đích…)

- Lợi dụng yêu cầu về giấy phép xuất nhập khẩu (như các loại giấy phéptheo nhu cầu chuyên ngành như hàng cho an ninh, quốc phòng, y tế, văn hóa,…)

- Lợi dụng chế độ quá cảnh.

- Khai sai về số lượng, chất lượng hàng hóa

- Lợi dụng chế độ mục đích sử dụng, kể cả buôn bán trái phép hàng được ưuđãi thuế, thuế nhập khẩu dành cho đối tượng sử dụng nhất định

- Vi phạm đạo luật về diễn giải thương mại hoặc quy định bảo vệ người tiêudùng

- Hàng giả, hàng ăn cắp mẫu mã

- Yêu cầu giả, khống việc hoàn hoặc truy hoàn thuế Hải quan kể cả cácchứng từ hàng đã xuất khẩu

- Kinh doanh “ma”, gian lận trong đăng ký kinh doanh nhằm hưởng tín dụngtrái phép

- Thanh lý có chủ đích

1.1.2 Nguyên nhân xuất hiện buôn lậu và GLTM

Buôn lậu và GLTM những hiện tượng mang tính lịch sử, chỉ khi có sản xuấthàng hóa, các sản phẩm được mang ra trao đổi trên thị trường, có người mua,người bán nhằm thực hiện phần giá trị được kết tinh trong hàng hóa thì buôn lậu vàGLTM mới xuất hiện Sản xuất hàng hóa ngày càng phát triển, thị trường ngàycàng mở rộng, các sản phẩm đưa ra trao đổi, buôn bán trên thị trường ngày càngnhiều, tiêu chuẩn và chủng loại hàng hóa ngày càng đa dạng phong phú thì hành vibuôn lậu và GLTM cũng ngày càng phức tạp và tinh vi hơn

Xét trong điều kiện cụ thể ở Việt Nam, có thể rút ra nguyên nhân và điều kiện chủ yếu làm gia tăng GLTM trong tình hình hiện nay:

1.1.2.1 Nguyên nhân kinh tế xã hội

Nước ta vốn là nước nông nghiệp lạc hậu lại phải trải qua những cuộc chiếntranh trường kỳ Sau khi nền kinh tế trong nước chuyển từ kế hoạch hóa tập trungquan lieu bao cấp sang cơ chế thị trường, nhiều cuộc cải cách kinh tế đã được thựchiện và đạt được những thành tựu đáng kể, không thể phủ nhận nền kinh tế nước tahiện này vẫn chủ yếu là sản xuất nhỏ lẻ, năng suất lao động thấp, hàm lượng chấtxám chưa cao, dẫn đến khả năng cạnh tranh yếu Đi đôi với sự phát triển kinh tế lànhu cầu ngày càng tăng cao của người dân, cả về số lượng và chất lượng, tâm lýsính hàng ngoại hiện đang rất phổ biến Kết quả tất yếu là hàng ngoại tràn vàonước ta ngày càng nhiều, dẫn đến hàng nội gần như không có chỗ đứng trongnước

1.1.2.2 Nguyên nhân về luật pháp và cơ chế quản lý của Nhà nước

Hệ thống pháp luật của nước CHXHCN Việt Nam, vừa là kết quả mà cũnglà phản ứng từ bối cảnh lịch sử đất nước Quá trình chuyển đổi sang cơ chế thịtrường đặt ra những đòi hỏi cấp bách kiện toàn hệ thống pháp luật điều chỉnh cácquan hệ hình thành trong cơ chế này

Các chế độ quản lý Hải quan được chia thành nhiều loại hình với các thủ tục,các thức quản lý khác nhau, gây khó khăn trong công tác quản lý và ứng dụng côngnghệ thông tin

Khó khăn nhà nước chưa khắc phục được còn ở lý do khách quan về điềukiện địa lý Nước ta có 3730km biên giới đường bộ và 32690km đường biển vớiđịa hình núi non hiểm trở, địa hình ven biển thì phức tạp nhiều kênh rạch, đây làđịa bàn hoạt động thuận lợi cho dân buôn lậu nhập hàng trái phép và nước ta

1.1.2.3. Nguyên nhân về tâm lý xã hội

Nền kinh tế thị trường đem đến cho đất nước ta cả những mặt tích cực vàtiêu cực Xóa bỏ bao cấp yêu cầu người dân phải tự có ý thức vươn lên khẳng định

mình Lối sống chạy theo đồng tiền, chạy theo lợi nhuận có xu hướng gia tăng Từ

đó, nhiều biểu hiện tiêu cực nảy sinh, các giá trị đạo đức chuẩn mực bị phá vỡ.Tình trạng tiêu pha lãng phí diễn ra ngày càng tăng trong thời điểm nước ta cònnghèo với mức GDP bình quân hiện nay là khoảng 1.300 USD/năm

Như vậy, việc xác định rõ thực trạng tâm lý xã hội ở nước ta hiện nay có ýnghĩa cả về mặt lý luận và thực tiễn, góp phần xây dựng đời sống tâm lý xã hộilành mạnh, hạn chế, khắc phục tiêu cực trong xã hội, trong đó có buôn lậu vàGLTM

1.1.2.4. Sự chống phá từ bên ngoài

Trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, lợi dụng đất nước ta còn đang đổi mới,chính sách an ninh và pháp luật còn nhiều khó khăn sơ hở, các thế lực thù dịchdùng lợi nhuận kích thích hoạt động buôn bán, kể cả các thủ đoạn gian lận trongthương mại để biến nước ta thành thị trường tiêu thụ và bòn rút tài nguyên quý củanước ta

Để đẩy mạnh âm mưu biến nước ta thành trị trường tiêu thụ, khống chế nềnkinh tế nước ta, một số nước còn thực hiện chính sách bù lỗ, hạ giá thành sản phẩmvà sử dụng con đường tiểu ngạch, buôn lậu đẩy hàng hóa ế thừa để sang nước ta đểthu hồi vốn và giải quyết nạn thất nghiệp của nước họ

1.1.3 Các phương pháp cơ bản phát hiện buôn lậu và GLTM

Để phát hiện buôn lậu và GLTM là một quá trình khá phức tạp Các phươngpháp phát hiện buôn lậu và GLTM được WCO áp dụng hiện nay là:

- Sử dụng chuyên gia mặt hàng

Chuyên gia mặt hàng là những người am hiểu tường tận về đặc điểm vậtchất, đặc điểm thương phẩm của từng loại hàng hóa Vì vậy họ có thể phát hiệnnhanh và chính xác sự sai lệch giữa hàng hóa thực tế với hồ sơ, giấy tờ khai báo về

hàng hóa đó Có kiến thức chuyên sâu, các chuyên gia còn có thể xác định đượcgiá trị tương đối của hàng hóa, từ đó phát hiện ra các thủ đoạn GLTM.

- Kiểm tra thực tế hàng hoá XNK

- Kiểm toán tức thời

- Phỏng vấn nhân viên của các chủ hàng

- Kiểm ra các chứng từ thanh toán

- Kiểm tra các địa điểm mà hàng hoá được bán

- Kiểm tra sau thông quan

1.1.4.Ảnh hưởng tiêu cực của hoạt động buôn lậu và GLTM tới tình hình kinh tế - xã hội của đất nước

* Đối với nền Kinh tế Quốc dân

- Gây thất thu ngân sách Nhà nước

- Gây khó khăn cho một số ngành sản xuất trong nước

- Tác hại với môi trường sinh thái và an toàn thực phẩm

* Về an ninh, chính trị, xã hội

Một phần tạo nên uy tín của Đảng và Nhà nước là xây dựng nên một xã hộicông bằng văn minh Khi buôn lậu và GLTM tăng lên sẽ kéo theo một chuỗi nhữngtác hại như thu hẹp ngân sách cho giáo dục và phúc lợi, đẩy mạnh nạn tham nhũng,kìm hãm sự phát triển của các doanh nghiệp hoạt động chính thống và hợp pháp.Những tác hại mà buôn lậu và GLTM gây ra cho nền kinh tế và văn hóa xã hội sẽkhiến lòng tin với Nhà nước bị mai một

Buôn lậu và GLTM sẽ làm mất đi các giá trị đạo đức Đồng tiền bất chínhcám dỗ người dân và làm gia tăng các tệ nạn xã hội

1.2 KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ HOẠT ĐỘNG PHÒNG, CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GLTM CỦA HẢI QUAN CÁC NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI 1.2.1 Quy định quốc tế về phòng, chống buôn lậu và GLTM

Vì hoạt động Hải quan trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh và quácảnh có liên quan trực tiếp đến sự điều chỉnh của nhiều ngành luật khác nhau, nênnhìn chung luật Hải quan các nước được xây dựng thành Bộ Luật, có nhiều nộidung mang tính liên ngành, bao gồm các quy định của các Bộ luật như: Luật thuếxuất khẩu, thuế nhập khẩu; Luật hành chính; Luật Hình sự; Luật Hàng hải; Luật Tốtụng hình sự Những phạm vi pháp luật Hải quan thường được phân chia thành hailoại như: Loại thứ nhất là xử lý về hành chính đối với các vi phạm nhỏ; bắt nộpphạt, vv…; Loại thứ hai là xử lý về hình sự khi có dấu hiệu phạm tội Nhằm mụcđích phòng, chống GLTM thật chủ động và hiệu quả, pháp luật của nhiều nước cónhững quy định cụ thể, chặt chẽ, nghiêm khắc với hành vi GLTM; Đồng thời giaocho cơ quan Hải quan nhiều quyền hạn phù hợp với chức năng của mình để kiểmtra, kiểm soát, điều tra và xử lý các hoạt động GLTM

Đối với cộng đồng EU, Điều 13, Luật Hải quan EU quy định: “Cơ quan Hảiquan có quyền áp dụng tất cả các quy định trong Luật Hải quan để tiến hành mọibiện pháp kiểm tra mà họ thấy cần thiết nhằm đảm bảo Luật Hải quan được thihành nghiêm chỉnh” và Điều 68 quy định: “nhằm xác minh sự đúng đắn của tờkhai, cơ quan Hải quan có quyền”

• Thẩm định hồ sơ so sánh sự hợp lý hợp pháp giữa tờ khai và hồ sơ

• Có quyền yêu cầu người khai xuất trình những tài liệu khác nhau cóliên quan

• Kiểm hóa chi tiết, có quyền lấy mẫu hoặc hiện vật nhằm phân tích chitiết (tức giám định Hải quan)

1.2.2 Kinh nghiệm của các nước trong hoạt động phòng chống buôn lậu và GLTM

1.2.2.1 Kinh nghiệm của Trung Quốc

Công tác chống buôn lậu GLTM ở Trung Quốc giao cho lực lượng Hải quanchủ trì là chính Hủ bại, tham nhũng diễn biến ở nhiều khâu công tác nghiệp vụsong trọng điểm xảy ra ở công tác kiểm tra hàng hóa thông quan Hiện nay Hảiquan Trung Quốc đang tập trung vào việc cải cách, xây dựng liêm chính, đặc biệtlà công tác này đã được Hải quan Trung Quốc thực hiện triệt để

Chính vì thế Hải quan Trung Quốc đã thực hiện chống tập trung cao độquyền lực trong chế độ kiểm nghiệm Ở Hải quan Trung Quốc từ cơ cấu tổ chứcmột phòng độc lập phụ trách kiểm nghiệm và làm thủ tục thông quan toàn bộ hànghóa xuất nhập khẩu nay đươc chia ra làm 4 ban là:

• Ban sơ tra

• Ban kiểm nghiệm

• Ban cho hàng đi

1.2.2.2 Kinh nghiệm của Singapore

Kinh nghiệm đẩy lùi tham nhũng của Singapore là tấm gương sáng cho cácnước noi theo Với ngành Hải quan, tính trong năm 2011, để hạn chế tình trạngtham nhũng, đồng thời giúp thương mại dễ dàng, công bằng và an toàn hơn,Singapore đã giới thiệu Hệ thống tạo thuận lợi thương mại tích hợp quản lý rủi ro(TradeFIRST) TradeFIRST là một hệ thống đánh giá toàn diện kết hợp các yếu tốtạo thuận lợi thương mại, tuân thủ và quản lý rủi ro Hệ thống này cho phép Hảiquan Singapore không chỉ đánh giá các công ty dự định hoặc đang tham gia vàomột hoặc hơn một chương trình tạo thuận lợi thương mại mà còn phối hợp chặt chẽhơn với doanh nghiệp và tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại một cách có hệthống, dựa trên rủi ro và tính thống nhất Năm 2011, Tổ chức minh bạch quốc tế đãxếp hạng Singapore vào nhóm 5 chính phủ có tham nhũng thấp nhất

1.2.2.3 Kinh nghiệm của Italia

Việc áp dụng các ứng dụng công nghệ thông tin - viễn thông giúp đẩy nhanhquá trình giao dịch với các doanh nghiệp từ khai báo, xử lý thông tin cho đến thôngquan hàng hoá, thu thuế Hệ thống của Hải quan Italia đáp ứng được yêu cầu xử lýtrực tuyến và truy cập an toàn từ xa với 98,4% tờ khai điện tử, 1,6% khai báo trêngiấy với tổng số tờ khai năm 2011 là 7,8 triệu tờ Một điểm đáng chú ý là việc khaiđiện tử được thực hiện tự nguyện Thời gian xử lý trung bình chỉ mất khoảng 07phút và đang có xu hướng rút ngắn hơn trong thời gian tới Số lượng doanh nghiệpđược hưởng ưu đãi từ các thủ tục đơn giản hoá chiếm khoảng 89% doanh nghiệpnhập khẩu và 74% doanh nghiệp xuất khẩu Hải quan Italia cũng đi đầu trong việcáp dụng quy chế ưu tiên đặc biệt ở Châu Âu Cơ chế một cửa cũng là một kháiniệm quen thuộc tại Hải quan Italia vì đã được triển khai tại tất cả các cửa khẩu với

sự kết nối thông tin với các ngành liên quan Các doanh nghiệp thực hiện khai báotheo thẩm quyền riêng được công nhận và dữ liệu được xử lý thống nhất tại cơ

quan Hải quan Nhờ vào việc áp dụng cơ chế một cửa thống nhất trên nền tảngcông nghệ thông tin, trong giai đoạn 2002 - 2012, số lượng các vụ vi phạm về thuếđược phát hiện tăng từ 20,4% lên 36,8% trong lĩnh vực thuế và chính sách thươngmại.

1.2.2.4 Kinh nghiệm của Australia

Với quan điểm chống tham nhũng trước tiên phải thực hiện trong nội bộ cơquan Hải quan, lãnh đạo Hải quan Australia rất chú trọng tới việc cải tiến nhậnthức về cách ứng xử và nhận thức về mặt xã hội của các nhân viên Hải quan.Mộttrong những sáng kiến xuất phát từ hoạt động trên chính là sự ra đời của “thẻ Z”.Thẻ Z được cấp cho tất cả nhân viên Hải quan và sẽ do bộ phận các chuẩn mựcnghề nghiệp và liêm chính quản lý Những giá trị chính của thẻ Z – hay còn gọi làthẻ chống gian lận trong nhân viên Hải quan và bảo vệ biên giới – là “chuẩn bị,ngăn chặn, kiểm tra phát hiện và giải quyết” các vấn đề Để đạt được mục tiêu này,cần có được các phương tiện hiệu quả và minh bạch trong xử lý các nghi vấn vềgian lận, tham nhũng và lạm quyền

Các thông tin được quy định trong thẻ Z phù hợp với chính sách nội bộ vềliêm chính và các chuẩn mực nghề nghiệp về liêm chính hiện hành của chính phủAustralia Với cấu trúc đơn giản nhưng chứa đựng đầy đủ thông tin cần thiết, thẻ Zlà một công cụ tham khảo và tư vấn nhanh chóng

1.2.2.5 Kinh nghiệm của Mỹ

Hải quan Mỹ là cơ quan duy nhất và thống nhất quản lý biên giới, cơ quanHải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) có vai trò đặc biệt quan trọng trong bảovệ an ninh nước Mỹ và người dân Mỹ

Cơ quan này đã đưa ra Sáng kiến An ninh Container (CSI) để giải quyếtnhững mối đe doạ an ninh biên giới và thương mại toàn cầu do các phần tử khủngbố có khả năng sử dụng các Container vận chuyển bằng đường biển để mua bán vũ

khí CSI đề xuất một cơ chế an ninh đảm bảo tất cả các Container có tiềm ẩn rủi rophải được nhận diện và kiểm tra tại các cảng xuất ở nước ngoài trước khi chúngđược chất lên tàu để tới Mỹ

Ba thành phần chính của CSI là: (i) nhận diện các container có độ rủi ro cao.CBP sử dụng các công cụ xác định trọng điểm tự động để nhận diện các nguy cơkhủng bố trên cơ sở thông tin trước và thông tin tình báo chiến lược; (ii) đánh giávà kiểm tra các container trước khi chúng được vận chuyển Các container cầnđược kiểm tra trong chuỗi cung ứng thương mại quốc tế sớm nhất có thể, nóichung là tại cảng xuất; (ii) sử dụng công nghệ để kiểm tra trước các Containercóđộ rủi ro cao nhằm đảm bảo rằng, việc kiểm tra được tiến hành nhanh chóng,không gây cản trở cho dòng chảy thương mại Công nghệ này bao gồm các máy soiContainerlớn bằng tia X, tia gamma và các thiết bị phát hiện phóng xạ

1.2.2.6 Kinh nghiệm của Malaysia

Về vấn đề tham nhũng nổi cộm tại nước này, đầu năm 2006, Hải quanHoàng gia Malaysia bắt đầu thực hiện kế hoạch phát triển liêm chính Hải quan(ICTR) trong 5 năm, từ 2005 đến 2010

Trong ICTR có những chương trình mới được xây dựng dựa trên thực tế củaMalaysia như “nhân viên kiểu mẫu”, các chiến dịch và chương trình nâng cao nhậnthức cho nhân viên Hải quan và công chúng Ngoài ra, còn có các hội thảo, buổigiới thiệu như “chương trình dịch vụ xã hội” và “chương trình học cách sống”.Khía cạnh liêm chính cũng là một phần trong chương trình tăng cường năng lực, vàtrong việc quyết định luân chuyển, đề bạt, phát triển nghề nghiệp của nhân viênHải quan

Chỉ tính trong năm 2010, ba cơ quan chính trong công cuộc chống thamnhũng và rửa tiền ở Malaysia là Cảnh sát Hoàng gia Malaysia, Ủy ban chống thamnhũng và Hải quan Hoàng gia đã tiến hành hàng chục chiến dịch và đã có 3.000

đối tượng bị khởi tố liên quan tới 94 vụ rửa tiền, tham nhũng với số tiền thu về lêntới 1,2 tỷ ringgit (375 triệu USD).

1.2.3.Bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam

Qua kinh nghiệm của các nước trong khu vực và trên Thế giới chúng ta cóthể rút ra những bài học đối với Việt Nam đó là:

Cuộc chiến chống gian lận và tham nhũng nói chung và trong ngành Hảiquan nói riêng cần phải kiên quyết hơn nữa Để chống GLTM thì ngành Hải quankhông chỉ phải tiến hành cải cách hệ thống văn bản pháp luật, chính sách, thay đổi

cơ cấu tổ chức mà còn phải áp dụng những tiến bộ của tin học và sử dụng các côngcụ kỹ thuật khác vào quy trình làm thủ tục Hải quan cũng như công tác quản lý sốliệu, hồ sơ trong các khâu quản lý hàng nhập, kế toán thuế, theo dõi nợ đọng thuế

Qua tìm hiểu nghiên cứu kinh nghiệm của một số nước trong lĩnh vực ápdụng kỹ thuật QLRR vào quy trình thủ tục Hải quan đối với hàng hóa XNK, chúng

ta có thể rút ra những bài học kinh nghiệm sau:

- Cách tốt nhất của Việt Nam là chủ động và khẩn trương chuẩn bị điều kiệnđể triển khai nhanh kỹ thuật QLRR trong các khâu nghiệp vụ Hải quan

- Việt Nam phải chú trọng đầu tư xây dựng hệ thống đảm bảo thông tin ngay

từ đầu, nhất là vấn đề tổ chức thu thập thông tin tình báo ở nước ngoài và tổ chứchệ thống nối mạng hiệu quả trong nước

- Phải xây dựng tổ chức thực thi QLRR chuyên nghiệp để chuẩn hóa các tiêuchí lựa chọn và làm đầu mối tổng hợp thông tin

- Phải tạo căn cứ pháp lý đủ mạnh cho việc áp dụng QLRR trong thủ tục Hảiquan đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu

- Việc áp dụng QLRR phải trên nền tảng thực hiện thủ tục Hải quan hiện đại

- Cần coi trọng công tác phối hợp liên ngành trong áp dụng QLRR

Ngoài ra, việc phối hợp giữa các đơn vị chức năng quản lý nhà nước, cơquan chuyên môn còn được thể hiện như: công tác giám định, đánh giá, kiểm tracác tiêu chuẩn, định mức cũng như việc hỗ trợ lực lượng và phương tiện kỹ thuậttrong các trường hợp cần thiết.

Tóm lại, GLTM là một hiện tượng xã hội mang tính lịch sử, song mọi biểuhiện của nó luôn mang tính “thời sự”, chống buôn lậu và GLTM luôn là mối quantâm của nhiều quốc gia trên thế giới Tệ nạn buôn lậu và GLTM ở nước ta trongnhững năm gần đây có nhiều diễn biến phức tạp và đang là một trong những trởngại lớn cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước Trong công cuộc đấutranh lâu dài với tệ nận này, vấn đề then chốt là: Các ngành, các cấp, các doanhnghiệp và toàn xã hội cần nhận thức đầy đủ tác tại và hậu quả của tệ nạn này, từ đónêu cao tinh thần trách nhiệm, tùy theo vị trí, nhiệm vụ của mình, đóng góp trí tuệ,sức lực vào công cuộc đấu tranh phòng, chống buôn lậu và GLTM

CHƯƠNG II

THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA NGÀNH HẢI QUAN TRONG CÔNG TÁC PHÒNG, CHỐNG BUÔN LẬU VÀ

GIAN LẬN THƯƠNG MẠI

2.1 CHỦ TRƯƠNG, CHÍNH SÁCH CỦA NHÀ NƯỚC VÀ CÁC BIỆN PHÁP CỦA NGÀNH HẢI QUAN TRONG CÔNG TÁC PHÒNG, CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GLTM

2.1.1 Chủ trương, chính sách của Nhà nước

Đấu tranh phòng chống buôn lậu và GLTM thông qua hoạt động XNK, đầu

tư nước ngoài là nhiệm vụ quan trọng mà Đảng và Nhà nước đã giao cho ngànhHải quan Nhà nước cũng đưa ra những quy chế phối hợp giữa các lực lượng trongChi cục Hải quan, giữa các Chi cụ Hải quan thuộc Cục Hải quan các tỉnh, thànhphố thông qua Biên giới bản bàn giao, thông qua hồi báo bằng fax, điện thoại traođổi trực tiếp Các biện pháp tăng cường giám sát, quản lý được tăng cường và triểnkhai đồng bộ giữa các lực lượng chuyên trách của cơ quan Hải quan như khâu thủtục thông quan, khâu giám sát, khâu giám sát hồ sơ và nhiều khâu khác

2.1.2 Hệ thống văn bản pháp quy hiện hành liên quan đến phòng, chống buôn lậu và GLTM

Chống buôn lậu và GLTM luôn là mối quan tâm của nhiều quốc gia trên thếgiới Tệ nạn buôn lậu và GLTM ở nước ta trong những năm gần đây có nhiều diễnbiến phức tạp và đang là một trong những trở ngại lớn cho công cuộc xây dựng vàphát triển đất nước Chính vì thế Đảng và Nhà nước ta hết sức coi trọng lĩnh vực

đấu tranh phòng, chống buôn lậu & GLTM và đã đề ra nhiều chủ trương , chínhsách để phòng ngừa, ngăn chặn tệ nạn này.

Hộp 1: Các Luật, Chỉ thị, Quyết định, Thông tư Nhà nước đã ban hành về vấn đề chống

buôn lậu và GLTM năm 2005 đến nay.

Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến việc chỉ đạo phòng, chống buôn lậu và GLTM thể hiện:

 Luật Hải Quan 2001và luật Hải quan sửa đổi, bổ sung 2005

 Chỉ thị 1007/CT-TCHQ ngày 18/04/2008 của Bộ Tài Chính – Tổng Cục Hải Quan về việc tăng cường các biện pháp chống buôn lậu, gian lận thương mại & chống thất thu thuế.

 Quyết định 72/2006/QĐ-BTC ban hành 13/12/2006, có hiệu lực 09/01/2007 Quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Cục Điều tra chống buôn lậu thuộc Tổng cục Hải quan.

 Thông tư liên tịch 30/2007/TTLT/BTC-BLĐTBXH ban hành 05/04/2007, có hiệu lực 24/05/2007 Hướng dẫn thực hiện chế độ, chính sách đối với cơ sở bí mật của lực lượng Hải quan chuyên trách phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hoá qua biên giới.

 Nghị định 107/2008/NĐ-CP của Chính phủ về việc quy định xử phạt vi phạm hành chính các hành vi đầu cơ, găm hàng, tăng giá quá mức, đưa tin thất thiệt, buôn lậu và GLTM

 Chỉ thị 06/2008/CT-UBND ngày 10/12/2008 ủa UBND Tỉnh Thái Bình về một số biện pháp cấp bách chống buôn lậu, kinh doanh hàng cấm, hàng giả và gian lận thương mại.

 Thông tư 11/2009/TT-BCT ban hành 20/05/2009, có hiệu lực 04/07/2009 Quy định chi tiết một số điều của Nghị định số 107/2008/NĐ-CP ngày 22 tháng 9 năm 2008 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính các hành vi đầu cơ, găm hàng, tăng giá quá mức, đưa tin thất thiệt, buôn lậu và GLTM.

 Thông tư 02/2009/TT-BCT ban hành 21/01/2009, có hiệu lực 07/03/2009 Hướng dẫn việc phân bổ và sử dụng nguồn kinh phí hỗ trợ công tác chỉ đạo, điều hành chống buôn lậu, gian lận thuơng mại và hàng giả của cơ quan cấp trên lực lượng Quản lý thị trường.

 Quyết định 65/2010/QĐ-TTg ban hành 25/10/2010, có hiệu lực 15/12/2010 Ban hành quy chế về trách nhiệm và quan hệ phối hợp hoạt động giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong công tác đấu tranh phòng chống buôn lậu, hàng giả và GLTM.

 Thông tư 93/2010/TT-BTC ban hành 28/06/2010, có hiệu lực 12/08/2010 Hướng dẫn việc xác định các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài chính là hành vi buôn lậu, GLTM và hàng giả.

 Thông tư 57/2012/TT-BTC của Bộ Tài chính về việc hướng dẫn về cơ chế thí điểm huy động kinh phí hỗ trợ công tác phòng, chống buôn lậu thuốc lá điếu và sản xuất, buôn bán thuốc lá giả

 Thông báo 278/TB-VPCP ngày 16/11/2011áp dụng 16/11/2011của Văn phòng Chính phủ về kết luận của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải về công tác chống buôn lậu, GLTM và hàng giả trên tuyến biên giới phía Bắc

2.2 KHÁI QUÁT THỰC TRẠNG BUÔN LẬU & GLTM TRONG THỜI KÌ MỞ CỬA NỀN KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG 2.2.1 Tình hình chung

Từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI Đảng Cộng sản Việt Nam (họp từngày 12-01-2011 đến ngày 19-01-2011, tại Thủ đô Hà Nội) đến nay, công cuộc đổimới do Đảng cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo đã giành được nhiềuthành tựu quan trọng trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội

Theo đánh giá của Tổng cục Hải quan và các ngành liên quan thì tình hìnhGLTM ở Việt Nam khá nghiêm trọng Hàng ngoại thông qua GLTM và buôn lậutràn ngập thị trường nội địa Việt Nam, bao gồm đủ loại hàng từ cao cấp đắt tiềnđến hàng tiêu dùng bình dân; từ xe hơi du lịch, xe máy, đồ điện tử, điện lạnh đếnhoá mỹ phẩm, rượu bia, thuốc lá, quần áo GLTM xuất hiện, Hải quan ở cửakhẩu nào cũng phát hiện thấy GLTM GLTM khi tăng, khi giảm, khi nổi cộm ởkhu vực này, khi là trầm trọng ở cửa khẩu kia Hiện tượng thường diễn ra là tưthương núp dưới bóng doanh nghiệp Nhà nước để GLTM Các phần tử buôn lậulợi dụng chính sách miễn giảm thuế đối với cư dân biên giới và một số quy địnhchưa thật chặt chẽ trong việc quản lý hóa đơn, chứng từ hàng hóa để thu gom hàng,hợp thức hóa hàng nhập lậu, vận chuyển vào sâu trong nội địa để tiêu thụ

Một số Bộ, Ngành, địa phương buông lỏng quản lý đối với hoạt động XNK,cá biệt có nơi cơ quan quản lý Nhà nước, cơ quan chức năng đã “làm ngơ” hoặc cócả Công an, Quân đội, đơn vị kinh tế Đảng, Đoàn thể do xuất phát từ lợi ích cụcbộ, địa phương đã trực tiếp tham gia GLTM Ngoài ra, không ít các cá nhân và tổchức kinh tế không có chức năng kinh doanh XNK cũng bằng mọi cách GLTMnhằm mục đích kiếm lời Tình hình trên đã gây ra những hậu quả nguy hại về kinhtế – xã hội, cản trở quá trình phát triển lành mạnh của nền kinh tế đất nước

Một vấn đề rất nhức nhối, phức tạp đang làm cho hoạt động GLTM ngàycàng có cơ hội phát triển Đó là hiện tượng GLTM đang gắn với tệ nạn thamnhũng Gian thương tìm mọi mánh khoé để móc nối với một số cán bộ thoái hoá,biến chất Cho đến nay, các cơ quan Nhà nước có trách nhiệm chống GLTM cũngchưa chú ý nhiều đến hoạt động chìm này.

Nhìn chung, GLTM ở nước ta có nhiều hình thức Nhiều thủ đoạn GLTMphổ biến trên thương trường quốc tế cũng xảy ra ở Việt Nam Nhưng do đặc điểmriêng như: Nền kinh tế mới phát triển, luật pháp chưa hoàn chỉnh, thiếu kinhnghiệm cạnh tranh quốc tế Theo báo cáo (chưa đầy đủ) của 56 Ban chỉ đạo 127các tỉnh, thành phố, trong 10 năm từ 2001 đến 2010, các lực lượng chức năng đãkiểm tra gần 3,6 triệu vụ, xử lý 1,9 triệu vụ vi phạm với tổng số tiền thu trên28.252,2 tỷ đồng, trong đó xử phạt hành chính 4.568,2 tỷ đồng, phạt và truy thuthuế 17.936,9 tỷ đồng

Theo đánh giá của Chính phủ, thất thu thuế hàng năm do GLTM gây ra vàokhoảng 25% tổng số thuế XNK Số vụ GLTM mà Hải quan phát hiện và xử lý chỉmới là một phần của mặt nổi hoạt động GLTM

2.2.2 Thực trạng buôn lậu và GLTM ở Việt Nam trong thời gian qua

2.2.2.1 Theo hành vi vi phạm

Biểu 1: Số vụ và trị giá vi phạm phân loại theo hành vi từ 2005 - 2010

Nguồn: Tổng cục Hải quan

a Buôn lậu vận chuyển trái phép hàng hóa

Từ năm 2006 đến nay, kinh tế Việt Nam duy trì được tốc độ tăng trưởngbình quân hàng năm và kim ngạch xuất nhập khẩu ổn định Nhiệm vụ của ngành

Hải quan ngày càng lớn, không chỉ là hoàn thành tốt chỉ tiêu thu Ngân sách Nhànước mà là các nhiệm vụ như đảm bảo an ninh, ổn định nền kinh tế vĩ mô Từ năm

2006, ngành Hải quan đã thực hiện Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hảiquan, Luật Quản lý thuế, Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu sửa đổi và bổ sung,

… đồng thời thực hiện cải cách, hiện đại hóa ngành Hải quan, giúp rút ngắn thờigia thông quan và nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát, kiểm tra

Trong bối cảnh đó, tình hình hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phéphàng hóa qua biên giới tiếp tục diễn biến phức tạp Phương thức, thủ đoạn buônlậu, GLTM theo hướng lợi dụng những bất cập trong quy trình Hải quan mới, lợidụng sự thay đổi chính sách mặt hàng, chính sách ưu đãi đầu tư, ưu đãi tại các khukinh tế cửa khẩu

b Vi phạm hành chính

Theo quy định 138/2004/NĐ-CP của Chính phủ đã quy định vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan bao gồm:

- Vi phạm các quy định về thủ tục Hải quan;

- Vi phạm các quy định về kiểm tra, giám sát, kiểm soát Hải quan;

- Vi phạm các quy định về xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh hàng hoá, hànhlý, ngoại hối, vàng, tiền Việt Nam, kim khí quý, đá quý, cổ vật, văn hoá phẩm, bưuphẩm, vật dụng trên phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh và các tàisản khác (sau đây gọi chung là hàng hoá); vi phạm các quy định về xuất cảnh, nhậpcảnh, quá cảnh phương tiện vận tải

c Vi phạm SHTT, hàng giả

Ngày 01/4/2011, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ký ban hành Thông tư số44/2011/TT-BTC hướng dẫn công tác chống hàng giả và bảo vệ quyền sở hữu trítuệ trong lĩnh vực Hải quan Thông tư này có hiệu lực thi hành kể từ ngày19/5/2011

Thông tư đã đưa ra được khái niệm “hàng giả”, bao gồm: giả về chất lượngvà công dụng; giả mạo hàng hóa, bao bì hàng hóa; giả mạo về sở hữu trí tuệ; cácloại đề can, tem chất lượng, tem chống giả, phiếu bảo hành, niêm màng co hànghóa có nội dung giả mạo tên, địa chỉ thương nhân, nguồn gốc hàng hóa, nơi sảnxuất, đóng gói, lắp ráp hàng và các hàng hóa thuộc diện quản lý chuyên ngành.

Từ năm 2006-2010, toàn ngành đã bắt giữ và xử lý: 28.412 kg linh kiện điệnthoại (sạc, pin, phụ kiện) mang nhãn hiệu NOKIA; 3000 điện thoại di động các loạimang nhãn hiệu NOKIA; 14.691 lọ mỹ phẩm các loại; 107.430 bao thuốc lá cácloại mang nhãn hiệu (Vinataba, 555, White horse ); 10.000 chai rượu các loại;3.940 chai dầu nhớt các loại mang nhãn hiệu Vistra, Castrol, Honda; 3.006 viênthuốc giả mang nhãn hiệu Viagra; 5.875 kg mỳ chính các loại; 690 kg tem, nhãnmác, vỏ bao bì giả với tổng giá trị hàng vi phạm tạm tính ước đạt gần 100 tỉ đồng

2.2.2.2 Theo tuyến đường

Thực trạng GLTM trên các tuyến đường, các kênh tiêu thụ ở Việt Nam biếnđộng tuỳ thuộc vào mức độ kiểm tra và kiểm soát trên các tuyến đường, tại mỗicửa khẩu, tuy nhiên dòng vận động của hàng hoá gian lận được dịch chuyển tới nơinào đó được bồi hoàn tốt nhất

Tình hình GLTM trên từng tuyến như sau:

 Tuyến biên giới, Cửa khẩu đường bộ:

Địa bàn trọng điểm trong những năm qua tập trung chủ yếu là khu vực: CửakhẩuMóng Cái, Hoành Mô, Bắc Phong Sinh, đường biên từ Km1 đến Km3 Phường

Ka Long, TP Móng Cái thuộc tỉnh Quảng Ninh; Cửa khẩu Tân Thanh, Cốc Nam,Hữu Nghị, Chi Ma; Cửa khẩu quốc tế Lào Cai; Cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn, tỉnhNghệ An; Cửa khẩu Cha Lo, tỉnh Quảng Bình; Cửa khẩu Cầu Treo tỉnh Hà Tĩnh;Cửa khẩu Lao Bảo, Khu KTTMĐB Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị; Cửa khẩu Mộc Bài,

Xa Mát thuộc tỉnh Tây Ninh; Cửa khẩu Bình Hiệp, Mỹ Quý Tây, tỉnh Long An;Cửa khẩu Hà Tiên tỉnh Kiên Giang;

Từ đầu năm 2011 đến nay, lực lượng chống buôn lậu ngành Hải quan đãphát hiện, bắt giữ 6.308 vụ vi phạm, trị giá hàng hoá vi phạm ước tính 244,719 tỉđồng

Đối tượng buôn lậu chủ yếu lợi dụng địa hình đường biên hiểm trở, cácđường mòn, lối mở, đường tắt hai bên cánh gà khu vực cửa khẩu để vận chuyểntrái phép hàng hoá

Trên tuyến biên giới phía Nam và miền Trung, mặt hàng thuốc lá nhập lậukhông giảm Tuyến biên giới phía Bắc, hiện tượng nhập lậu pháo nổ, pháo hoa cácloại vẫn tái diễn, nhất là vào thời điểm trước Tết Nguyên đán hàng năm Số liệuthống kê cho thấy, 5 năm qua toàn Ngành đã phát hiện, bắt giữ được khoảng2.336.000 bao thuốc lá ngoại, 327 tấn thuốc lá lá, hơn 10,5 tấn và gần 7.700 cây, bánhpháo hoa, pháo nổ các loại nhập lậu Đặc biệt, do chính sách ổn định kinh tế vĩ mô,giá xăng dầu ở nhiều thời điểm tại thị trường Việt Nam thấp hơn thế giới dẫn đếnhiện tượng xuất lậu xăng dầu diễn ra rất phức tạp, trong 5 năm, các đơn vị đã pháthiện, bắt giữ trên 426.000 lít và 655 tấn xăng dầu các loại vận chuyển trái phép quabiên giới đường bộ và đường biển

Nước ta có 24 tỉnh biên giới tiếp giáp với 3 nước: Trung Quốc, Lào vàCampuchia, trong đó các tỉnh biên giới phía Bắc và miền Trung là các tỉnh miềnnúi Đặc điểm chung của các tỉnh biên giới là ngoài cửa khẩu quốc tế còn có cáccửa khẩu quốc gia và các cửa khẩu địa phương Nhìn chung, địa hình biên giớiđường bộ nước ta đa dạng và phức tạp, đây chính là mảnh đất màu mỡ để gianthương lợi dụng trục lợi

o Tuyến biên giới Việt - Trung

Trên tuyến biên giới Việt Trung, trọng điểm buôn lậu và GLTM là QuảngNinh và Lạng Sơn Cửa khẩu Móng Cái (Quảng Ninh) 11 tháng năm 2011, tổng trị

giá hàng hoá Chi cục đã thu giữ, phát mại và xử lý vi phạm hành chính gần 3 tỷđồng

Để qua mặt các cơ quan chức năng các đối tượng buôn lậu dùng thủ đoạngiả làm hành khách, khách du lịch mang theo hàng lậu trong va li, túi hành lý, xáchtay qua các trạm kiểm soát; còn đối với các mặt hàng có giá trị lớn như ma tuý,chíp điện tử, điện thoại di động, đồ chơi bạo lực luôn được các đối tượng cất giấu

kỹ ở các vách ngăn, hầm hàng tự tạo trên các xe tải, xe khách, xe container, rất khóphát hiện Lực lượng Bộ đội biên phòng Quảng Ninh trong năm 2011 đã bắt giữ và

xử lý 201 vụ với 468 đối tượng, xử phạt hành chính với tổng số tiền hơn 5,2 tỷđồng”.Tại cửa khẩu Móng Cái (Quảng Ninh) từ đầu năm đến nay các cơ quan chứcnăng đã bắt giữ 70 vụ buôn lậu, vận chuyển trái phép qua biên giới, giá trị ước tínhhơn 7 tỉ đồng, trong đó nổi bật là vụ bắt giữ 410kg vảy tê tê và hơn 200 hộp dầunhờn

o Tuyến biên giới Việt – Lào

Trên tuyến biên giới Việt Nam – Lào, tình hình nổi lên là buôn thuốc phiện,hêrôin từ Lào qua biên giới vào Việt Nam, nhập lậu thuốc lá ngoại chủ yếu diễn raở cửa khẩu Lao Bảo (Quảng Trị)

Theo báo cáo của Trạm kiểm soát liên hợp (KSLH) Tân Hợp, năm 2012 tìnhhình buôn lậu trên toàn tuyến vẫn đang diễn biến phức tạp Trạm tổ chức kiểm tra,bắt giữ 132 vụ, trị giá 2,1 tỷ đồng, phạt 45 vụ trị giá 130 triệu đồng Tại cổng B-qua kiểm soát các lực lượng chức năng nhận thấy tình trạng lợi dụng hàng hóanhập vào Khu KTTMĐB Lao Bảo gia tăng mạnh Tính đến hết tháng 3/2012, đơnvị đã khám, bắt được 214 vụ, trị giá 3.498.200.000 đồng Công tác xử lý vi phạmpháp luật Hải quan đã tiến hành chặt chẽ, bắt và xử lý 49 vụ, phạt tiền 160 triệuđồng

Cụ thể, từđầu năm 2011 đến nay các lực lượng chống buôn lậu trên địa bànđã kiểm tra, xử lý hơn 27.000 vụ với tổng trị giá hàng hóa vi phạm hơn 352 tỉ

đồng, xử phạt vi phạm hành chính 15,8 tỉ đồng Tổng giá trị hàng hóa vi phạm và

xử phạt hành chính lên tới hơn 368 tỉ đồng

Phân tích của các lực lượng chống buôn lậu tỉnh Quảng Trị cho biết, vớichiều dài tuyến biên giới Việt – Lào qua địa phận Quảng Trị 206 cây số, trong đó

có 59 km trên sông Sê Pôn, với địa hình rừng núi rất thuận lợi cho bọn buôn lậuhoạt động Mặt khác với việc ra đời Khu kinh tế thương mại đặc biệt Lao Bảo vớinhiều chính sách ưu đãi của Nhà nước không những bị kẻ buôn lậu lợi dụng màngay nhiều DN trong nước, nước ngoài cũng lợi dụng để trục lợi, gian lận

Nhìn chung tình hình buôn lậu và GLTM vẫn diễn ra khá phức tạp trêntuyến đường bộ này

o Tuyến biên giới Tây – Nam

An Giang được xác định là điểm nóng về buôn lậu trên tuyến biên giới Nam Tại khu vực biên giới Campuchia, giáp ranh các huyện Tân Châu, An Phú,Tịnh Biên và thị xã Châu Đốc có đến gần 50 kho hàng, với đủ chủng loại nhưthuốc lá điếu ngoại, đường, linh kiện điện tử, mỹ phẩm, vải luôn trong tư thế chờđể tuồn hàng vào Việt Nam Hàng ngày, có từ 300-350 lượt người, chủ yếu làngười nghèo, với hàng chục ghe, vỏ lãi (lắp máy ôtô) sẵn sàng “ăn” hàng lậu

Tây-Bên cạnh “dòng lũ” hàng lậu từ bên ngoài nhập vào VN, còn có “cơn lũ”khác đang ngược sang bên kia biên giới, đó là xăng, dầu xuất lậu Do mức chênhlệch giá giữa 2 bên khá cao, gần 6.000đ/lít (chủ yếu là do chênh lệch tỉ giá quy đổigiữa đồng VN và đồng rial, 1.000 rial = 5.270 đồng VN) nên dân vận chuyển hànglậu tăng tốc cả ngày lẫn đêm Chỉ riêng tại địa phận huyện Tịnh Biên, vào caođiểm, có ngày xuất lậu đến 5.000-6.000 can (30 lít/can)

 Tuyến biển, cảng biển quốc tế, khu chế xuất,khu công nghiệp

Với đường bờ biển trải dài 3.260 km, nhiều luồng lạch,bến, cảng nên rấtthuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa tuyến đường biển Cùng với đó

tình hình buôn lậu trên tuyến này trong những năm qua luôn có những diễn biếnhết sức phức tạp.Vùng biển Đông Bắc, miền Trung, đã giảm hẳn hiện tượng ngưdân tại các xã ven biển dùng thuyền cá sang Trung Quốc buôn lậu các mặt hàngđiện tử, điện lạnh, xe đạp cũ, vật liệu xây dựng, Nhưng lại nổi lên hiện tượngxuất lậu than, khoáng sản, 5 năm qua, toàn Ngành đã phát hiện, bắt giữ 43.800tấn than, quặng các loại.

Tại các cảng biển quốc tế, trọng điểm là các cảng thuộc tỉnh Quảng Ninh,Hải Phòng, Tp Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Đồng Nai, các mặt hàng vi phạm đã bịphát hiện khá đa dạng, gồm các mặt hàng cấm (ma tuý, động vật hoang dã, phếliệu), hàng hóa tiêu dùng thiết yếu, các mặt hàng giá trị lớn như ôtô, xe máy, điện

tử, hàng có thuế suất cao như rượu ngoại, thuốc lá, cũng như nguyên liệu sản xuất,hàng hóa nhập khẩu có điều kiện, Chỉ trong năm 2010 – 2011, Cục Hải quanthành phố Hải Phòng đã phát hiện, bắt giữ, xử lý 13,6 tấn ngà voi; hơn 9,3 tấnnhựa phế liệu; Cục Hải quan tỉnh Quảng Ninh phát hiện, bắt giữ được 92,8 tấn ắcquy chì

Các đối tượng thường lợi dụng bất cập, sơ hở của các chính sách ưu đãi, cơchế quản lý để vi phạm như: lợi dụng phân luồng ưu tiên miễn kiểm tra thực tếhàng hoá, khai sai tên hàng, mã hàng, chủng loại, số lượng Tại các khu côngnghiệp, khu chế xuất, các Cục Hải quan các tỉnh, thành phố đã phát hiện nhiều vụviệc vi phạm nghiêm trọng Mặt hàng vi phạm chủ yếu là nguyên phụ liệu maymặc, vải, quần áo, dầy dép, vật liệu xây dựng, điện tử, điện lạnh, gỗ, sản phẩm gỗvà phế liệu

 Tuyến Hàng không, bưu điện quốc tế.

Trên tuyến hàng không, đối tượng thường dùng thủ đoạn giấu hàng hoátrong người, trong hành lý không khai báo khi xuất cảnh, nhập cảnh; tách bill, lợidụng định mức miễn thuế, hàng quà biếu, quà tặng để vận chuyển trái phép hàng

lậu Một số đối tượng sử dụng thủ đoạn chia nhỏ số lượng hàng hóa, gửi về nhiềuđịa chỉ khác nhau nhưng thực chất chỉ có một người nhận.

Hàng hóa vi phạm chủ yếu là hàng gọn nhẹ, giá trị kinh tế cao, dễ cất giấunhư máy ảnh, camera, điện thoại di động, đồng hồ đeo tay, mỹ phẩm, đồ trang sức,kim loại quý, đá quý, ngoại tệ, Từ năm 2006 - 2010, các Chi cục Hải quan trêntuyến này đã phát hiện, bắt giữ 1,9 triệu USD, 550.000 EURO, gần 15 kg vàng vàtrang sức bằng vàng, hơn 900 viên kim cương

 Tổng kết hoạt động buôn lậu và GLTM theo tuyến đường:

Biểu 2 Số vụ và trị giá vi phạm theo tuyến đường (2005-2010)

Nguồn: Tổng cục Hải quan

 Nguyên nhân:

Nhìn vào Biểu 2 ta thấy tỉ lệ số vụ vi phạm và có trị giá cao nhất là tuyếnđường biển Lí do là đường bờ biển nước ta quá dài nên phạm vi quá rộng, là điềukiện thuận lợi cho các vụ vi phạm Hơn nữa, hàng hoá vận chuyển qua đường biểnvẫn luôn chiếm số lượng nhiều nhất, mang tính chủ yếu trong tất cả các tuyếnđường Tại các cảng biển cũng được trang bị nhiều máy móc và phương tiện hiệnđại hơn nên dễ dàng phát hiện vi phạm hơn: máy soi container, sử dụng tia X, tiaGamma giúp phát hiện gian lận hiệu quả hơn

2.2.2.3 Theo phạm vi, địa bàn

Tại các cửa khẩu trên cả 3 miền Bắc, Trung, Nam, tình trạng buôn lậu đềuđang rất nóng bỏng, vừa tăng hơn mọi năm cả về số vụ, số mặt hàng và thủ đoạncũng tinh vi, xảo quyệt hơn

Bảng 1 Các địa bàn Cửa khẩu trọng điểm về buôn lậu, GLTM

(Giai đoạn 2000 – 2010)

- Bưu điện quốc tế

2 Hồ Chí Minh - SBQT Tân Sơn Nhất

- Bưu điện quốc tế

- Hệ thống các cảng quốc tế

3

Đà Nẵng - SBQT Đà Nẵng

- Cảng Tiên Sa

4 Quảng Ninh Móng Cái, Hoành Mô và Bắc Phong Sinh.

5 Điện Biên Tây Trang, Chiềng Khương, Loóng Sập

11 An Giang Tịnh Biên, Vĩnh Xương, Khánh Bình, Vĩnh Hội

Đông

13 Lạng Sơn Hữu Nghị, Tân Thanh, Chi Ma, Cốc Nam

15 Hà Giang Thanh Thủy, Xín Mần, Phó Bảng

16 Cao Bằng Trà Lĩnh, Tà Lùng, Pò Peo, Sóc Giang

18 Hải Phòng Các Cảng biển quốc tế Đoạn Xá, Chùa Vẽ, Green

Khu vực Cảng thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu Hoa Lư, Hoàng Diệu (Bình Phước)

Nguồn: Tổng cục Hải quan

a Miền Bắc

Tại khu vực vùng biên phía Bắc, cùng với tình trạng buôn lậu hàng hóathuộc nhóm có thuế suất cao như hàng điện tử, điện lạnh, hàng may mặc… thì tìnhtrạng nhập lậu thuốc lá sợi, gỗ cũng xuất hiện với mức độ khác nhau làm phức tạpthêm tình hình tại các tỉnh vùng biên

Tại khu vực phía Bắc, cùng với tình trạng buôn lậu hàng hóa thuộc nhóm cóthuế suất cao như hàng điện tử, điện lạnh, hàng may mặc… thì tình trạng nhập lậuthuốc lá sợi, gỗ,… Nhìn chung, Lạng Sơn là đơn vị làm tốt công tác phòng, chốngtội phạm buôn lậu

Thời gian gần đây, tại địa bàn Hải Phòng tình hình buôn lậu có nhiều diễnbiến phức tạp với việc xuất hiện nhiều thủ đoạn mới tinh vi và cả sự “quay lại” củamột vài vấn nạn từng làm “nóng bỏng” thành phố cảng nhiều năm trước

Trong 3 tháng đầu năm 2012, Cục Hải quan Hải Phòng đã xử lí 1.426 vụ vịphạm pháp luật luật về Hải quan, với tổng số tiền xử phạt trên 4,2 tỉ đồng (trong đócấp chi cục xử lí 1.332 vụ, với tổng tiền phạt trên 2,6 tỉ đồng) Năm 2011, Cục Hảiquan Hải Phòng đã xử lí 4.712 vụ vi phạm pháp luật về Hải quan.Tổng số tiền thu

xử phạt vi phạm hành chính 10 tỉ đồng, thu từ bán hàng tịch thu tạm giữ 11,6 tỉđồng; tiêu huỷ tang vật 12 vụ; khởi tố hình sự 3 vụ Nổi cộm nhất là việc xuấthiện trở lại tình hình thuyền viên tàu viễn dương buôn lậu, vận chuyển trái phéphàng hóa, đặc biệt là các mặt hàng nhạy cảm như rượu ngoại, mĩ phẩm, đồ điện tử

chất lượng cao và một số mặt hàng điện lạnh đã qua sử dụng Đây cũng từng đượcxem là "vấn nạn" ở Hải Phòng những năm trước đây Trong đó, xuất hiện việcthông đồng giữa các ổ nhóm buôn lậu nội địa với thuyền viên để buôn lậu các mặthàng thuế suất cao, giá trị lớn như máy ảnh, máy tính bảng…

Theo báo cáo của Bộ trưởng Thương mại, 6 tháng đầu năm 2010 các lựclượng chức năng đã kiểm tra, xử 21.000 vụ buôn lậu, GLTM, thu gần 126 tỷ đồng.Trong đó riêng 7 tỉnh từ Thanh Hóa đến Đà Nẵng đã xử lý 15.413 vụ, thu trên 93

tỷ đồng Tại miền Trung, buôn lậu qua đường 9 (Quảng Trị), đường 8 (Hà Tĩnh) vàđường biển được xác định là những điểm nóng nhất Hàng nhập lậu chủ yếu làthuốc lá, mỹ phẩm, hàng điện tử, nước giải khát

Tại Thanh Hóa, trong 4 tháng (từ 12/2010 đến 31/3/2011) đã xử lý 300 vụ,tịch thu 717m3 gỗ các loại, 3200 kg gỗ thuộc loài thực vật quý hiếm nhóm IA,

1559 kg động vật rừng, 11 con nhím, 180 kg sản phẩm động vật rừng Trong tổngsố 2.178 đơn vị thì phát hiện 85 – 90% đơn vị, cơ sở là có vi phạm Trong đó chủyếu là giá, nhãn hàng hóa và gian lận thương mại Nhiều mặt hàng bán không niêmyết giá, hoặc bán không theo giá niêm yết, giá một đằng, bán một nẻo sai với pháplệnh về giá So với cùng kỳ thì số vụ vi phạm được phát hiện tăng 30% Đặc biệtqua đợt tăng giá xăng dầu vừa qua là chủ yếu