muốn vậy phải tạo lập văn bản một Câu ca dao được sáng tác và truyền miệng để khuyên nhủ mọi người về sự vững vàng trong ý chí, không giao động trước sự tác động của người khác.. -Có khá
Trang 1Tiết 139 Văn bản: Chương trình địa phương
Ngày soạn15/5/2011 16/5 dạy6a dạy6b
3.Tiến trình dạy- học bài mới
Hoạt động của thầy và trò Hđ1:Gv giới thiệu bài
- Đề :
Em hãy viết một bài văn miêu tả ngắn về một di tích ( hoặc
một danh thắng ) ở địa phương em và trình bày trước lớp
? Danh thắng ở địa phương em
? Em hiểu thế nào về hoàn cảnh ra đờiì của truyện
Nội dung kiến thức cần đạt I/ Hướng dẫn tìm hiêu đề
Di tích, Danh thắng ở địa phương
- Bãi tắm Thiên Cầm-
Trang 2Chùa Hương ra đời từ thời nào
Những biến cố trong lịch sử của chùa?
Chùa được xếp hạng di tích quốc gia năm nào
Cảnh đẹp của chùa hiện lêm như thế nào
Trước cảnh chua em có tâm trạng gì?
II/Đọc và hiểu văn bản
Bố cuc
Từ đầu tới 1990Giới thiệu Chùa Hương tồn tại trong lịch sử
Tiếp tới thầy trò Đường Tăng : cảnh đẹp của môi trường cảnh thiên nhiên trên đường tới chùaCòn lại :
vẻ đẹp cổ kính uy nghiêm Niềm
tự hào trân trọng với di tích
1, giới thiệu chùa hương
Thơi nhà Trần thế kỉ XIII- XIV-Lạc Long Quân con thần Long Nữ
1885 Thời thuộc Pháp bị cháySau Đó Được trùng tu
1990
2 Cảnh đẹp của chùa
Sơn thuỷ hưu tìnhCảnh đẹp hoà quyện vào nhauĐẹp cổ kính hoang sơ
3 Niềm tự hào trân trọng
- Tự hào về quê hương
- Tự hào về lịch sử-Con Người Hà Tĩnh
C/ Củng cố:
Rút kinh nghiệm
Trang 3-D/ Hướng dẫn về nhà: Tỡm hiểu thờm về chựa Hương
Đ/ Rỳt kinh nghiệm
Tiết 2 văn bản: Hớng dẫn đọc thêm bánh chng bánh giầy
A/ Mục tiờu cần đạt: Giỳp hs hiểu:
-Nội dung, nghệ thuật và ý nghĩa của truyện
-Kể túm tắt được cõu chuyện
-GDHS biết quý trọng những thành quả của người lao động
B/ Cỏc bước lờn Lớp
- Ổn định lớp học
- Kiểm tra bài cũ:
1, Thế nào là truyền thuyết?
2,Hóy nờu ý nghĩa của truyện Con Rồng Chỏi Tiờn?
(Đỏp ỏn tiết 1)
Tiến trỡnh dạy- học bài mới
Hoạt động của thầy và trũ
Hđ1 : Giới thiệu bài
Hđ2:Gv hướng dẫn hs đọc hiểu văn bản
- Gv đọc mẫu đoạn đầu, gọi 2 hs đọc tiếp đến hết
? Theo em truyện được chia làm mấy đoạn? Nội dung của
1/ Vua Hựng chọn người nối ngụi
- Vua đó già muốn cú người nối
Trang 4sống cho dân tình.
? Vua cha có hình thức chọn người nối ngôi ntn và ý định
ra sao?
- Hstl-gvkl:
Người nối ngôi phải nối được chí vua cha, không nhất thiết
phải là con trưởng và với hình thức chọn người nối ngôi dó là
giải được câu đố để thử tài- nhân lễ Tiên Vương ai làm vừa ý
ta sẽ được nối ngôi ta
? Các Lang đã làm gì để giải câu đố của vua?
- Hstl-gvkl:
Các Lang thi nhau làm cỗ thật hậu, thật ngon, người lên rừng,
kẻ xuống bể đi tìm sơn hào hải vị
? Chi tiết thi tài ấy có ý nghĩa ntn đối với truyện dân gian?
- Hstl-gvkl:
Chi tiết đó tạo sự hấp dẫn và cũng là tình huống độc đáo để
các nhân vật tự bộc lộ phẩm chất đạo đức của mình
? ai là người đã làm vừa ý Vua cha để nối ngôi và làm bằng
cách nào?
- Hstl-gvkl:
Lang Liêu là người được nối ngôi vì chàng đã được báo mộng
và làm ra hai thứ bánh đẻ cúng Tiên Vương từ hạt gạo nếp
- Gv giải thích về cách làm hai loại bánh này
? Việc Lang Liêu làm bánh bằng gạo nếp có ý nghĩa ntn?
(gv cho hs thảo luận nhóm)
Sau khi thảo luận hs chỉ ra được các ý sau:người dân ta ngày
xưa tưởng tượng ra chuyện này là để đề cao nghề nông, đồng
thời thể hiện thái độ biết quý trọng hạt gạo, sản phẩm của nhà
nông
? Hai thứ bánh của Lang Liêu có ý nghĩa ntn?
- Hstl-gvkl:
Bánh hình vuông là tượng đất, hình tròn là tượng trời hai thứ
bánh đó có ý nghĩa thực tế, lấy từ sản phẩm của người lao
động đồng thời chứng tỏ được tài đức của Lang Liêu để nối
ngôi cha Chàng đã đem cái quý giá nhất của trời đất, của
đồng ruộng do chính tay mình làm ra mà đem cúng Tiên
Vương dâng lên vua cha thì đúng là người con thông minh,
hiếu thảo, biết trân trọng người đã sinh ra mình
- Gv liên hệ thực tế về nghề nông và đạo biét ơn người sinh
thành
? Truyện còn có ý nghĩa gì nữa?
- Hstl-gvkl:
Truyện còn có ý nghĩa giải thích tục làm bánh chưng ,bánh
dày trong ngày tết
⇒ Thử tài giải đố vua hùng
2/ Cuộc thi tài giải đố
- Tất cả các lang đều tham gia giải
đố với nhiều hình thức khác nhau
⇒ Bộc lộ phẩm chất đạo đức của
mình
- Lang Liêu chọn gạo nếp làm haithứ bánh, vừa ý vua cha nên được nối ngôi
3/ Ý nghĩa của truyện
- Truyện đề cao nghề nông và thái độ quý trọng hạt gạo
- Giải thích tục làm bánh chưng, bánh dày trong ngày tết
II/Tổng Kết: Ghi nhớ sgk/13 III/Luyện Tập :
Chỉ các chi tiết em thích
Trang 5? Em hãy tìm những chi tiết mà em thích ở trong truyện?
- HS tự tìm các chi tiết mà các em thích
C/ Củng cố: nội dung bài học
D/ Dặn dò: hs học bài cũ, tập kể chuyện, chuẩn bị bài từ -cấu tạo từ tiếng Việt.
Ngày soạn:
Ngày giảng:
Tiết 3 TỪ- CẤU TẠO TỪ TIẾNG VIỆT
A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp hs hiểu:
- Khái niệm về từ
- Đơn vị cấu tạo từ(tiếng)
- Các kiểu cấu tạo từ( từ đơn, từ phức)
- Rèn kỹ năng sử dụng từ tiếng việt
B/ Các bước lên lớp :
- Ổn định lớp học
- Kiểm tra bài cũ: ? Em hãy nêu ý nghĩa của truyện bánh chưng, bánh dày
(Đáp án tiết 2)
- Tiến trình dạy- học bài mới
Các hoạt động của thầy và trò
Hđ1; Gv giới thiệu bài
Hđ2: Hướng dẫn hs tìm hiểu nội dung bài học
- Gv gọi hs đọc ví dụ sgk
? Em hãy cho biết trong câu đó có bao nhiêu từ, bao nhiêu
tiếng?
- Hstl-gvkl:
Trong câu có 12 tiếng, 9 từ Mỗi tiếng được phát ra thành một
hơi, khi viết được viết thành một chữ và có một khoảng cách
nhất định Mỗi từ được dùng bằng một dấu chéo
Khi tiếng đó có nghĩa dùng để đặt câu Từ đó có thể do một
hoặc hai tiếng kết hợp nhau tạo thành nghĩa
Ghi bảng I/ Từ là gì?
Ví dụ: sgkCâu gồm: 12 tiếng, 9 từ
⇒ Từ là đơn vị ngôn ngữ có nghĩa dùng để đặt câu
Trang 6- Gv gọi hs đọc mục I phần II, và cho hs điền từ vào bảng kẻ
Giống: Đều là từ phức(có hai hoặc hơn hai tiếng)
Khác:Từ ghép là kiểu ghép hai hoặc hơn hai tiếng tạo thành
- Gv cho hs thực hiện bài tập 1
- Gv cho hs thực hiện bài tập 2 theo nhóm học tập
- Gv cho hs thực hiện bài tập 3
? Từ thút thít miêu tả tiếng gì?
II/Từ đơn, từ phức
Từ đơn:là từ chỉ có một tiếng có nghĩa
Từ phức: là từ có hai hoặc hơn haitiếng ghép lại tạo nên nghĩa(từ ghép, từ láy)
*Ghi nhớ: sgk/14
III/ Luyện tập : 1/ Xác định cấu tạo từ:
- Nguồn gốc, Con cháu: Từ ghép
- Nguồn gốc= Cội nguồn=Tổ tiên
- Con cháu, anh chị, ông bà
2/Sắp xếp các tiếng trong từ ghép chỉ quan hệ thân thuộc 3/ Điền từ:
C/ Củng cố: Nội dung bài học.
D/ Dặn dò: Dặn hs học bài cũ, làm bài tập số 5, chuẩn bị bài:giao tiếp, văn bản và phương thức biểu đạt.
Trang 7- Củng cố lại các kiến thức về các loại văn bản mà các em đã học.
- Hình thành sơ bộ các khái niệm: văn bản, mục đích giao tiếp, phương thức biểu đạt
- GDHS ý thức giao tiếp, và sử dụng giao tiếp đúng tư cách
B/ Các bước lên lớp:
- Ổn định lớp học
- Kiểm tra bài cũ: ? Em hiểu thế nào là từ? Từ tiếng việt có cấu tạo ntn? Cho ví
dụ về từ đơn, từ phức? (Đáp Án tiết 3)
-Tiến trình dạy- học bài mới.
Các hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv giới thiệu bài.
Hđ2: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu nội dung bài học.
? Để bộc lộ một tư tưởng hay một nguyện vọng nào đó cho
người khác biết thì em sẽ làm gì?
- Hstl-Gvkl
Chúng ta cần phải nói hoặc viết ra giấy cho người khác nghe
hoặc đọc để họ có thể hiểu được nguyện vọng đó
? Phương thức nói- viết đó ntn?
- Hstl-gvkl:
Có thể nói (viết) một tiếng( chữ) hoặc một hay nhiều câu
nhưng phải có ý nghĩa để người nghe(đọc) có thể hiểu được
? Để người nghe(đọc)hiểu được tư tưởng tình cảm hay
nguyện vọng em phải diễn đạt ntn?
- Hstl-gvkl:
Nói hay viết phải có đàu có cuối Nghĩa là phải diễn đạt đầy
đủ, trọn vẹn, đúng nghĩa muốn vậy phải tạo lập văn bản một
Câu ca dao được sáng tác và truyền miệng để khuyên nhủ mọi
người về sự vững vàng trong ý chí, không giao động trước sự
tác động của người khác Sự biểu đạt của câu ca dao khá rõ
ràng, đầy đủ về tư tưởng của nhân dân Nó là một văn bản
? Lời phát biểu của thầy hiệu trưởng trước trường có phải
là một văn bản không? Vì sao?
- Hstl:
Đó cũng là một văn bản, vì nó có nội dung diễn đạt rõ
ràng(văn bản nói)
? Em hãy nêu các kiểu văn bản và phương thức biểu đạt
của từng kiểu văn bản
- Hs dựa vào sgk trả lời- gvkl và ghi bảng
Ghi bảng
I/ Văn bản và mục đích giao tiếp
-Trong giao tiếp người ta có thể dùng lời nói hoặc chữ viết để trao đổi tư tưởng tình cảm
- Nói hay viết phải đầy đủ, mạch lạc, đúng nghĩa
⇒ Nói hay viết đều được coi là văn bản(văn bản nói và văn bản viết)
II/Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt của văn bản.
- Tự sự
- Biểu cảm
Trang 8- Gv cho hs nhắc lại theo ghi nhớ trong sgk
Hđ3: Thực hiện phần luyện tập
- Gv gọi hs đọc phần luyện tập (bài tập 1)và cho hs xác định
kiểu văn bản và phương thức biểu đạt
- Gv cho hs thảo luận nhóm
- Đại diện các nhóm trả lời
- Hành chính công vụ-Tự sự
- Miêu tả-Thuyết minh
- Biểu cảm
- Nghị luận
2/Văn bản Con Rồng Cháu Tiên
thuộc kiểu văn bản, tự sự kết hợp với miêu tả
C/ Củng Cố: Gv củng cố lại nội dung bài học.
D/ Dặn Dò: Gv dặn hs học bài, chuẩn bị bài Thánh Gióng.
Ngày soạn:
Ngày giảng
Tuần 2 Tiết 5: Văn Bản: THÁNH GIÓNG
Hđ2: Gv hướng dẫn hs đọc hiểu văn bản
- Gv đọc mẫu đoạn đầu, gọi hs đọc tiếp đến hết
- Gv hướng dẫn hs tim hiểu nội dung bài học
? Em có nhận xét gì về việc mẹ Gióng thụ thai Gióng? Em
hãy chỉ ra chi tiết kì lạ đó?
- Hstl-gvkl:
Mẹ Gióng thụ thai từ một vết chân lạ ngoài đồng về nhà bà
Ghi bảng I/ Đọc- hiểu văn bản 1/ Sự ra đời của Gióng.
- Mẹ Gióng thụ thai từ bàn chân
Trang 9mang thai Gióng 12 tháng.
? Việc Gióng được sinh ra ntn? Em có nhận xét gì về sự ra
đời đó của Gióng?
- Hstl-gvkl:
Gióng đã ba tuổi mà vẫn không biết đứng, biết ngồi, biết cười,
biết nói Cứ đặt đâu thì nằm đấy Sự ra đời đó của Gióng hết sức
kì lạ
? Điều kì lạ nào khác đã xảy ra với Gióng?
- Hstl-gvkl:
Khi nghe sứ giả đi tìm người đánh giặc thì Gióng bổng cất
tiếng nói và từ đó lớn nhanh như thổi, và tiếng nói đầu tiên đó
của Gióng là xin đi đánh giặc
? Để nuôi Gióng bà con đã làm gì? Việc làm của bà con có ý
nghĩa ntn?
- Hstl-gvkl:
Bà con đã góp gạo để nuôi cậu bé Gióng Chi tiết đó có ý nghĩa
nói lên tinh thần đoàn kết của nhân dân ta, đồng thời mong
muốn có một người anh hùng cứu nước Hình ảnh Gióng tiêu
biểu cho sức mạnh của toàn dân tộc
? Việc Gióng đòi ngựa sắt, roi sắt, áo giáp sắt khi đi đánh
giặc đã giúp em hiểu gì về người dân xưa?
- Hstl- gvkl:
Các chi tiết đó giúp ta hiểu được những thành tựu khoa học, kỹ
thuật chuẩn bị cho cuộc chiến đấu chống giặc ngoại xâm
? Việc Gióng dùng gậy tre đánh giặc còn mang ý nghĩa ntn?
- Gv cho hs thảo luận nhóm
- Đại diện nhóm trả lời- gvkl:
Gióng nhổ tre đánh giặc còn chứng tỏ không những đánh giặc
bằng vũ khí mà bằng cả vũ khí thô sơ nhất như gậy gộc, cỏ cây
thiên nhiên
? Tại sao đánh giặc xong Gióng lại bay lên trời? chi tiết đó có
ý nghĩa ntn?
- Hstl-gvkl:
Gióng ra đời kỳ lạ và ra đi lại rất phi thường Hình ảnh của
Gióng bay lên trời là biểu tượng của sự sống mãi của người dân
Văn Lang
? Theo em truyện có ý nghĩa ntn?
- Hstl-gvkl:
Truyện biểu tượng của ý thức và sức mạnh bảo vệ đất nước
đồng thời thể hiện ước mơ về người anh hùng cứu nước chống
giặc ngoại xâm của dân tộc ta thời xưa
Hđ3: Thực hiện tổng kết
- Gv gọi hs đọc lại ghi nhớ sgk
Hđ4: Thực hiện phần luyện tập.gv hướng dẫn hs
- Gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập theo sgk
lạ ngoài đồng, mang thai 12 tháng
- Gióng đã ba tuổi mà chẳng biết gì cả
⇒ Ra đời kỳ lạ
2/ Hình tượng Gióng
- Khi gặp sứ giả, gióng lớn nhanh
- cất tiếng xin đi đánh giặc
- Bà con góp gạo nuôi Gióng Sức mạnh của người anh hùng
và tinh thần đoàn kết của dân tộc
- Roi sắt, áo giáp sắt, nhợa sắt làthành tựu văn hoá kỹ thuật của nhân dân
⇒ Hình tượng Gióng là biểu tượng tốt đẹp và phi thường của người dân Văn Lang mơ ước về người anh hùng dân tộc
3/ Ý nghĩa của truyện.
- Sức mạnh bảo vệ đất nước và tinh thần chống giặc ngoại xâm
II/ Tổng kết:Ghi nhớ sgk/23 III/ Luyện tập :
C/ Củng cố: gv cho hs kể tóm tắt lại nội dung câu truyện Thánh Gióng.
Trang 10D/ Dặn dò: gv dặn hs học bài , và chuẩn bị bài từ mượn.
- Hiểu thế nào là từ mượn
- Bước đầu biết cách sử dụng từ mượn một cách hợp lý khi nói viết
-Xác định được từ mượn trong văn bản
B/ Các bước lên Lớp:
-Ổn định lớp học
- Kiểm tra bài cũ:
? Em hãy nêu ý nghĩa của truyện Thánh Gióng? kể tóm tắt được truyện Thánh Gióng?( đáp án tiết5)
-Tiến trình dạy- học bài mới Các hoạt động của thầy và trò Hđ1: Giới thiệu bài
Gv giới thiệu trực tiếp
Hđ2: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu bài học
- Gv gọi hs đọc ví dụ sgk
? Em hiểu nghĩa của từ" trượng" và"tráng sĩ" là ntn?
- Gv gợi ý hs xem lại chú thích bài Tháng Gióng
- Gv giảng thêm
Trượng có nghĩa là rất cao, tráng sĩ là cường tráng, mạnh mẽ và
làm việc lớn các từ này có nguồn gốc từ tiếng Hán( Trung
Quốc)
- Gv cho hs đọc phần 3 sgk/24
?Trong các từ đó từ nào có nguồn gốc từ tiếng Hán?
- Hstl- gvkl
Các từ mượn tiếng hán là: sứ giả, giang sơn, gan những từ còn
lại mượn ở các nước ấn Âu Trong số đó một số từ đã được viẹt
hoá ở mức cao như: ti vi, xà phòng, mít tinh, ga bơm
? Em có nhận xét gì cách viết các từ ra-đi-ô, in-tơ-nét.
- Gv cho hs thảo luận nhóm.
- Hstl:
Khi viết giữa các tiếng đó có dấu gạch ngang
? Em hiểu thế nào là từ thuần Việt ? thế nào là từ mượn?
- Hstl- gvkl và ghi bảng:
- Gv gọi hs đọc đoạn trích của Bác Hồ(sgk/24)
Ghi bảng I/ Từ thuần việt và từ mượn.
- Mượn từ tiếng Hán
- Mượn từ các nước Ấn Âu
⇒ Từ mượn là ngôn ngữ mượn từ các nước khác(Hán, ấnÂu)
Trang 11? Em có nhận xét gì về ý kiến của Bác?
- Hstl-gvkl:
Ngôn ngữ ta không có thì cần phải mượn đó là mặt tích cực để
làm giàu ngôn ngữ cho dân tộc Còn những từ có sẵn của mình
có thể dùng được mà không dùng lại đi mượn ngôn ngữ của
nước khác thì đó là sự tiêu cực, càng làm cho ngôn ngữ bị pha
tạp mà thôi
? Vậy em hiểu gì về nguyên tắc mượn từ?
- Hstl theo ghi nhớ sgk
Hđ3: gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập trong sgk
- Gv gọi hs lên làm bài tập 1 trong sgk
- Gv sửa lại vàănhcs hs ghi vào vở
Bài tập 2 gv cho hs thảo luận nhóm
Bài tập 3 gv cho hs làm bài tập nhanh
- Mượn từ để làm giàu ngôn ngữ-Cần giữ gìn sự trong sáng của tiếng việt
C/ Củng cố: gv củng cố lại nội dung bài học một cách khái quát.
D/ Dặn dò: hs học bài và chuẩn bị bài tìm hiểu chung về văn tự sự.
Ngày soạn:
Ngày giảng:
Tiết 7-8 TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN TỰ SỰ
A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp hs
- Nắm được mục đích giao tiếp của văn bản tự sợ
-Có khái niệm sơ bộ về phương thức tự sự trên cơ sở hiểu được mục đích giao tiếp của tự sự và bước đầu phân tích các sự việc trong văn bản tự sự
B/ Các bước lên lớp :
Tiết 7 -Ổn định lớp học
-Kiểm tra bài cũ:
? Văn bản là gì? Hãy nêu tên các kiểu văn bản và phương thức biểu đạt tương ứng (đáp án tiết 4)
-Tiến trình dạy- học bài mới.
Trang 12Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv giới thiệu bài.
Hđ2:Gv hướng dẫn hs tìm hiểu ý nghĩa và đặc điểm của
phương thức tự sự
? Hằng ngày em có bao giờ kể chuyện cho người khác nghe
hoặc nghe người khác nghe không? nếu có thì kể những
chuyện gì?
- Hstl:
Kể chuyện văn học, kể chuyện đời thường
? Theo em kể chuyện để làm gì? Khi nghe kể chuyện người
ta muốn biết điều gì?
- Hstl-gvkl
Kể chuyện để biết, để nhận thức về người, về sự vật, sự việc
để giải thích, khen chê
người kể thường thông báo, giải thích cho người khác biết
còn người nghe thì tìm hiểu và biết về thông tin đó
? Theo em tự sự có ý nghĩa ntn?
- Hstl-gvkl:
Tự sự là giải thích sự việc, tìm hiểu con người, nêu vấn đề và
bày tỏ thái độ khen chê
Tiết 8
? Truyện Thánh Gióng là một văn bản tự sự, vậy theo em
văn bản này cho ta biết về điều gì?
- Hstl-gvkl:
Truyện Thánh Gióng cho ta biết về nhân vật thời đại của
người, vật, việc làm của nhân vật, diễn biến, kết quả, ý nghĩa
của sự vật
? Theo em truyện kể về ai, ở thời đại nào, sự việc của truyện
diễn biến ra sao? kết quả thế nào, có ý nghĩa gì?
- Gv cho hs thảo luận nhóm
? Em hãy liệt kê các sự việc theo thứ tự trước sau của
truyện?
- Hstl-gvkl:
Ra đời kỳ lạ- tiếng nói đầu tiên xin đi đánh giặc-lớn nhanh-ra
trận-thắng giặc- bay về trời- vua phong danh hiệu
? Từ đó em rút ra đặc điểm chung gì cho bài văn tự sự?
- Hstl-gvkl:
Tự sự là một chuỗi các sự việc, cuối cùng dẫn đến kết thúc
- Gv cho hs đọc ghi nhớ sgk
Hđ3: Gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập
- Gv gọi hs đọc truyện ông già và thần chết
? Truyện có những sự việc nào?
- Hstl-gvkl và ghi bảng
Các sự việc có liên quan với nhau ntn?
Ghi bảng I/ Ýnghĩa của phương thức tự sự
⇒ Tự sự là giải thích, tìm hiểu con người, nêu vấn đề và bày tỏ thái độ khen chê
II/ Đặc điểm chung của phương thức tự sự
Ví dụ: Truyện Thánh Gióng
⇒ Chuổi các sự việc đến kết thúc
*Ghi nhớ: SGK/28
III/Luyện tập 1/ Ông già và thần chết
-Đẵn củi mang về- vì xa nên kiệt sức-than thở muốn chết-thần chết xuất hiện- ông sợ hãi - nhờ thần chết mang bó củi về
Trang 13? Truyện có ý nghĩa ntn?
- Gv gọi hs đọc truyện sa bẫy
? Truyện kể lại ntn?
- Gv cho hs kể lại, nhận xét và ghi bảng
việc này- việc khác- kết thúc ⇒ Ý nghĩa: Con người muốn thoát khỏi cực nhọc nhưng rất coi trọng sự sống của mình
2/ Sa bẫy là văn bản tự sự
- Bé Mây cùng mèo con nướng cábẫy chuột
- Tin chuột sẽ sa bẫy
- Mơ, xẻo thịt chuột
- Sáng, bé Mây thấy mèo sa bẫy
C/ Củng cố : Gv củng cố lại nội dung bài học
D/Dặn dò: Dặn hs học bài và chuẩn bị bài Sơn Tinh- Thuỷ Tinh
-Hs kể tóm tắt được nội dung câu chuyện
- GD HS có ý thức trồng cây gây rừng để chống xói mòn nhằm hạn chế những thiệt hại do thiên tai
- Tiến trình dạy- học bài mới
Hoạt động của thầy và trò
Hđ1: Gv giới thiệu bài mới
Hđ2: Gv hướng dẫn hs đọc hiểu văn bản.
- Gv đọc mẫu đoạn đầu, gọi 2 hs đọc tiếp đến hết bài
- Gv gọi 1 hs đọc phần chú thích sgk
- Gv chuyển sang phần tìm hiểu nội dung bài học
? Theo em truyện Sơn Tinh- Thuỷ Tinh được chia làm mấy
phần? Mỗi phần được thể hiện nội dung gì?
Ghi bảng I/ Đọc- Hiểu văn bản.
Trang 14- Hstl-gvkl:
Truyện được chia làm 3 phần như sau:
P1, Từ đầu đến một đôi: Vua Hùng kén rể
P2, Tiếp đến rút quân: Cuộc giao tranh của hai vị thần
P3, Còn lại: Giải thích hiện tượng lũ lụt hằng năm
- Gv chuyển sang tìm hiểu chân dung hai vị thần
? Theo em nhân vật Sơn Tinh- Thuỷ Tinh được tác giả giới
thiệu ntn? Em hãy tìm những chi tiết đó?
- Hstl-gvkl và ghi bảng
? Qua đó em hiểu gì về tài năng của hai vị thần này?
- Hstl:
Tài năng của hai vị thần hết sức kỳ lạ và phi thường
? Em hãy nêu nhận xét của mình về cách miêu tả nhân vật
của tác giả dân gian?
- Hstl-gvkl:
Tác giả dân gian ít miêu tả đến chi tiết thừa, tả tài năng để dẫn
dắt người đọc đén nội dung chính của truyện là cuộc tranh tài
Sính lễ thật là kì lạ và khó kiếm, nhất là đối với thuỷ tinh Vì
các vật này nếu có thì chỉ có ở vùng trên cạn mà thôi
? Em hãy cho biết cuộc tranh tài của hai vị thần diễn ra
ntn?
- Hstl-gvkl:
Sơn Tinh- Thuỷ Tinh đánh nhau ròng rã mấy tháng trời, cuối
cùng sức Thuỷ Tinh đã kiệt mà sức Sơn Tinh vẫn vững vàng
? Theo em chi tiết" nước sông dâng lên bao nhiêu đồi núi
cao lên bấy nhiêu" phản ánh điều gì?
- Gv cho hs thảo luận nhóm
- Gv gợi ý để hs trả lời được các ý sau:
Chi tiết đó phản ánh ước mơ chiến thắng thiên tai( lũ lụt) của
người dân Việt Cổ thời xưa
? Nhân vật Sơn Tinh- Thuỷ Tinh có ý nghĩa tượng trưng
ntn?
- Hstl-gvkl:
1/ Chân dung Sơn Tinh- Thuỷ Tinh.
- Sơn Tinh là chúa vùng non cao,
có tài vẫy tay
- Thuỷ Tinh là chúa vùng nước thẳm, có tài hô mưa gọi gió
- Hàng năm thuỷ tinh dâng nước đánh Sơn Tinh nhưng đều thua
⇒ Ước mơ chiến thắng thiên tai của người Việt Cổ
3/ Ý nghĩa tượng trưng.
Trang 15Sơn Tinh tượng trưng cho người dân đắp đe trị thuỷ trong
công cuộc chinh phục thiên nhiên Thuỷ Tinh tượng trưng cho
lũ lụt hàng năm ở lưu vực Sông Hồng
Hđ3: Gv hướng dẫn hs thực hiện phần tổng kết.
- Gv gọi hs đọc ghi nhớ sgk/ 34
Hđ4: Thực hiện phần luyện tập
- Gv gọi hs kể lại câu chuyện
- Sơn Tinh: tinh thần đắp đê của nhân dân
- Thuỷ Tinh: thiên tai lũ lụt
- Ước mơ chiến thắng thiên nhiên
II/ Tổng kết: Ghi nhơsgk/34 III/ Luyện tập:
C/ Củng Cố : Em hãy chỉ ra các sự việc chính của truyện.?
-Hiểu được thế nào là nghĩa của từ
-Định hướng cho hs cách giải nghĩa của từ
- Rèn kỹ năng giải nghĩa và cách sử dụng từ đúng
Hđ2: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu nội dung bài học
- Nội dung là phần nêu sự vật,
Trang 16? Bộ phận nào thuộc nghĩa của từ?
Nghĩa của từ đứng sau dấu hai chấm Theo mô hình nghĩa của
từ thuộc phần nội dung
? Vậy em hiểu thế nào là nghĩa của từ?
Nao núng: Trái nghĩa
- Gv cho hs tìm hiểu một số chú thích ở sgk và cho các em
xác định các cách giải nghĩa của từ đó
- Từ đó gv rút ra kl theo sgk, và cho hs đọc phần ghi nhớ
Hđ3:Gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập
Bài tập 2: Gv cho hs làm bài tập nhanh, thu ba bài làm nhanh
Giếng là hố đào thẳng đứng, sâu vào lòng đất, để lấy nước
Rung Rinh là chuyển động qua lại nhẹ nhàng, liên tiếp
Hèn Nhát là thiếu can đảm đến mức hèn nhát đáng khinh bỉ
Bài tập 5: gv hướng dẫn hs giải nghĩa từ "mất".
tính chất, hành động, quan hệ
- Nghĩa của từ thường đứng sau dấu hai chấm
*Ghi nhớ sgk/35
II/Cách giải nghĩa của từ.
- Nêu khái niệm mà từ biểu thị
- Dùng từ đồng nghĩa
- Dùng từ trái nghĩa
*Ghi nhớ sgk/35
III/Luyện tập : Bài tập 2: Bài tập nhanh.
Bài tập 3: Điền từ
- Trung bình
- Trung gian
- Trung niên
Bài tập 4 : Giải nghĩa của từ.
- Giếng: hố đào thẳng đứng, sâu vào lòng đất, để lấy nước
- Rung rinh: chuyển động qua lại nhẹ nhàng liên tiếp
- Hèn nhát: thiếu can đảm
Bài tập 5: giải nghĩa từ
-"Mất"(theo cách giải nghĩa của
nụ): không biết ở đâu
-" Mất"(hiểu theo nghĩa thông
thường)là không còn được sở hữu,không thuộc về mình
C/ Củng Cố: Nội dung bài học.
D/ Dặn Dò:Gv dặn hs học bài và làm các bài tập còn lại
Trang 17Chuẩn bị bài nhân vật và sự việc trong văn tự sự.
- Hiểu hai yếu tố then chốt của tự sự: sự việc và nhân vật
- Ý nghĩa của sự việc tự sự và nhân vật trong văn tự sự" sự việc có quan hệ với nhau và với nhân vật, với chủ đề tác phẩm, sự việc luôn gắn với thời gian, địa điểm, diễn biến, nhân vật, nguyên nhân, kết quả" Nhân vật vừa là người vừa là sự việc, hành động, vừa là người được nói tứi
B/ Các bước lên lớp:
Tiết 11 -Ổn định lớp học
- Kiểm tra bài cũ:
? Em hãy nêu ý nghĩa và đặc điểm chung của văn bản tự sự?( đáp án tiết 7,8)
- Tiến trình dạy- học bài mới
Hoạt động của thầy và trò
Hđ1: Gv giới thiệu bài trực tiếp
Hđ2: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu nội dung của bài học
? Theo em truyện Sơn Tinh - Thuỷ Tinh có những sự việc
nào? Em hãy kể lại chuỗi sự việc đó theo trật tự?
- Gv cho hs thảo luận nhóm
Đại diện các nhóm trình bày- gvkl
Các chuỗi sự việc đó là:
1 Vua Hùng kén rể
2 Sơn Tinh- Thuỷ Tinh đến cầu hôn
3.Vua Hùng ra điều kiện kén rể
4 Sơn Tinh lấy được Mị Nương
5 Thuỷ Tinh tức giận, dâng nước đánh Sơn Tinh
6 Cuộc giao chiến hàng tháng trời, Thuỷ Tinh thua đành rút
quân về
7 Hằng năm Thuỷ Tinh dâng nước đánh Sơn Tinh nhưng đều
thua
? Trong các sự việc đó thì sự việc nào là khởi đầu, sự việc
nào là phát triển, cao trào và sự việc nào là kết thúc?
- Hs có nhiều ý kiến trả lời, gv kl chung lại:
Sự việc bắt đầu(1), phát triển (2,3), cao trào(4,5,6), và kết
thúc là sự việc(7)
? Có thể bớt đi sự việc nào không? Vì sao?
- Hstl-gvkl:
Không thể bớt sự việc nào vì nếu bớt đi một trong những sự
việc trên thì sẽ không có tính liên tục và sự việc sau đó không
Ghi bảng I/Sự việc trong văn tự sự.
- Trình bày đầy đủ các sự việc
Trang 18được giải thích rõ ràng.
? Theo em các sự việc liên kết với nhau theo quan hệ nào?
Có thể thay đổi trật tự trước sau được hay không?
- Hstl-gvkl:
Các sự việc được sắp xếp theo một trật tự có ý nghĩa, sự việc
trước giải thích cho sự việc sau và cả chuỗi sự việc khẳng
định cho sự chiến thắng của sưn tinh
? Nếu kể chuyện mà chỉ có trần trụi 7 sự việc trên thì câu
chuyện có hấp dẫn không? Vì sao?
- Hstl- gvkl:
Nếu chỉ kể như vậy câu chuyện sẽ khô khan, không lôi cuốn
được người nghe vì thiếu hấp dẫn truyện hay cần có sự việc
cụ thể, chi tiết và phải nêu rõ được các yếu tố sau:
Nhân vật, sự việc xảy ra, thời điểm, diễn biến, nguyên nhân,
kết quả
Tiết 12.
- Gv hướng dẫn hs tìm hiểu về nhân vật trong văn tự sự
? Nhân vật chính trong truyện Sơn Tinh Thuỷ Tinh là ai?
Có nhân vật phụ không? Nhân vật phụ có cần xuất hiện
không? Vì sao?
- Hstl-gvkl:
Nhân vật chính là Sơn Tinh Thuỷ Tinh Nhân vật phụ là Vua
Hùng và Mị Nương, những nhân vật này là cơ sở nẩy sinh cốt
truyện nên cũng rất cần thiết và không thể bỏ qua được
? Nhân vật trong văn tự sự có vai trò ntn?
- Hstl-gvkl:
Nhân vật là người thực hiện sự việc và là người được nói tới
? Nhân vật được nói tới là nhân vật nào?
- Hstl-gvkl:
Nhân vật được nói tới là nhân vật được gọi tên, đặt tên, giới
thiệu lai lịch, tính tình, tài năng,kể các việc làm, hành động, ý
nghĩa, lời nói, được tả chân dung, trang phục,và dáng điệu
? Vậy em hiểu nhân vật trong văn tự sự là ntn?
- Hs dựa vào ghi nhớ sgk để trả lời
Hđ4:Gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập.
Bài tập 1: Gv yêu cầu hs chỉ ra các sự việc mà các nhân vật
trong truyện Sơn Tinh Thuỷ Tinh đã làm
- Sự việc được sắp xếp theo một trật tự có ý nghĩa
- Sự việc phải chi tiết, cụ thể và phải nêu rõ:
+ Nhân vật(người làm) + Thời gian xảy ra khi nào + Địa điểm xảy ra
+ Diễn biến như thế nào + Do đâu mà sự việc lại xảy ra + Kết quả ra sao
II/ Nhân vật trong văn tự sự
- Nhân vật có vai trò thực hiện
sự việc và được nói tới
- Nhân vật thường được:
+ Gọi tên, đặt tên
+ Giới thiệu lai lịch, tính tình, tài năng
+ Kể việc làm, hành động, ý nghĩa, lời nói
+Tả chân dung, trang phục, dáng điệu
* Ghi nhớ: sgk/38
III/ Luyện tập
Bài tập 1:Các sự việc mà các nhân vật trong truyện Sơn Tinh Thuỷ Tinh đã làm:
- Hùng Vương: kén rể cho con gái
Trang 19Bài tập 2: Gv yêu cầu hs kể chuyện và uốn nắn cách kể của
các em
- Mị Nương: đi lấy chồng
- Sơn Tinh: bốc từng quả đồi, dờitừng ngọn núi ngăn dòng nước
lũ, cưới Mị Nương làm vợ
- Thuỷ Tinh: hô mưa, gọi gió,
dâng nước đánh Sơn Tinh Bài tập 2: Hs kể chuyện.
C/ Củng cố: Gv củng cố lại nội dung bài học.
D/ Dặn dò : Gv dặn hs học bài và chuẩn bị bài sự tích Hồ Gươm.
Ngày soạn:
Ngày giảng:
Tuần 4
(Truyền thuyết- Hướng dẫn đọc thêm) A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp hs
- Hiểu được nội dung ý nghĩa của truyện, vẻ đẹp của một số hình ảnh trong truyện sự tích Hồ Gươm
- Kể tóm tắt được truyện một cách lô gíc
- GDHS biết tôn kính cha ông mình và di tích lịch sử của nước nhà
B/ Các bướclên lớp:
- Ổn định lớp học
- Kiểm tra bài cũ:
? Truyện Sơn Tinh- Thuỷ Tinh có ý nghĩa như thế nào?Hãy kể tóm tắt câu chuyện ấy?
(Đáp án tiết 9)
- Tiến trình dạy- học bài mới
Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv giới thiệu vào bài.
Hđ2: Gv hướng dẫn hs đọc hiểu văn bản
- Gv đọc mẫu đoạn đầu, gọi hs đọc tiếp đến hết bài
Trang 20Văn bản được chia lam 2 phần
P1, Từ đầu đến đất nước: Long Quân cho nghĩa quân mượn
gươm thần để đánh giặc
P2, Còn lại: Long Quân đòi lại gươm sau khi nghĩa quân đã
dẹp yên giặc
? Theo em Long Quân cho nghĩa quân mượn gươm thần
trong hoàn cảnh nào?
- Hstl-gvkl:
Giặc Minh xâm lược nước ta, chúng làm nhiều điều bạo
nhược, nhân dân căm giận đến tân xương tuỷ Ở Lam
Sơn(Thanh Hoá) nghĩa quân nổi dậy chống lại chúng, nhưng
thế lực yếu nên nhiều lần bị thua Long quân thấy vậy quyết
định cho nghĩa quân mượn gươm thần để giết giặc
? Em hãy chỉ ra những chi tiết kì lạ khi Long Quân cho
nghĩa quân mượn gươm thần?
- Hstl-gvkl:
Lê Thận(một ngư dân) bắt được lưỡi gươm ở dưới nước, sau
đó gia nhập nghĩa quân Lê Lợi khi bị giặc đánh lại thấy chuôi
gươm nạm ngọc trên ngọn đa ở trên rừng lấy chuôi tra vào
gươm thì vừa như in
? Em có suy nghĩ gì về cách Long Quân cho nghĩa quân
mượn gươm thần?
- Gv cho hs thảo luận nhóm
- Hstl- Gv nhận xét và kết luận:
Việc được gươm ở dưới nước, trên cạn có ý nghĩa việc đánh
giặc cứu nước diễn ra ở khắp mọi nơi, từ miền sông nước đến
vùng rừng núi Các bộ phận của thanh gươm rời nhau nhưng
khi lắp vào thì vừa như in điều đó có ý nghĩa là nguyện vọng
nhất trí đồng lòng của cả dân tộc
? Gươm thần có sức mạnh ntn đối với nghĩa quân?
- Hstl-gvkl:
Nhờ gươm thần nghĩa quân đã đánh đuổi được giặc ngoại
xâm Lê Lợi đã lên ngôi và dời đô về Thăng Long
? Việc dời đô và trả gươm cho Long Quân ntn?
- Hstl-gvkl:
Nhà vua dạo chơi hồ tả vọng, Long Quân sai rùa vàng lên đòi
gươm khi thuyền ra giữa hồ Rồng Vàng nhô đầu lên, gươm
thần động đậy Rùa tiến đến bên thuyền Vua , Vua trao lại
gươm, Rùa đớp lấy và lặn xuống
2/ Long Quân đòi gươm.
- Nghĩa quân đuổi được giặc ngoại xâm
- Lê Lợi lên ngôi
- Rùa nhận gươm và lặn xuống nước
⇒ Trả gươm tại Hồ Hoàn Kiếm
3/ Ý nghĩa sự tích Hồ Gươm
Trang 21Truyện ca ngợi tính chính nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lam
Sơn Lê Lợi là vị chủ tướng của nghĩa quân Đức Long Quân
là biểu tương cho tổ tiên, hồn thiêng của dân tộc
Truyền thuyết đã suy tôn Lê Lợi, gây thanh thế cho cuộc khởi
nghĩa và củng cố uy thế cho nhà Lê sau cuộc khởi nghĩa
Truyện còn giải thích nguồn gốc tên hồ
? Việc giải thích tên hồ có ý nghĩa ntn?
- Hstl-gvkl:
Tên hồ đánh dấu và khẳng định chiến thắng hoàn toàn của
nghĩa quân Lam Sơn đối với giặc minh đồng thời phản ánh
tình cảm yêu hoà bình đã thành truyền thống của dân tộc
Tên hồ đã có ý nghĩa cảnh giác răn đe đối với giặc ngoại xâm
Hđ3: Thực hiện tổng kết.
- Gv gọi hs đọc ghi nhớ sgk/43
Hđ4: Thực hiện phần luyện tập
- Gv hướng dẫn hs thực hiện theo sgk
- Ca ngợi tính chính nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
- Đề cao suy tôn Lê Lợi và triều đại nhà Lê
- Giải thích nguồn gốc tên hồ
II/ Tổng kết: Ghi nhớ sgk/43 III/ Luyện tập:
C/ Củng cố : Gv củng cố lại nội dung bài học
- Nắm được chủ đề và dàn bài của bài văn tự sự mối quan hệ giữa sự việc và chủ đề
- Tập viết phần mở bài cho bài văn tự sự
B/ Các bước lên lớp :
- Ổn định lớp học
- Kiểm tra bài cũ:
?Thế nào gọi là nhân vật trong văn tự sự?Có những kiểu nhân vật nào trong văn
tự sự? (đáp án tiết 11, 12)
- Tiến trình dạy- học bài mới
Hoạt động của thầy và trò.
Hđ1:Gv giới thiệu bài.
Hđ2: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu nội dung bài học.
- Gv gọi hs đọc văn bản sgk
? Việc Tuệ Tĩnh chữa bệnh cho em bé bị gãy chân là con
nhà nghèo đã nói lên phẩm chất gì của người thầy thuốc?
- Hstl-Gvkl:
Ghi bảng I/ Chủ đề trong văn tự sự
Trang 22Đó là thái độ hết lòng cứu chữa người bệnh của thầy Tuệ
Tĩnh Một người có phẩm chất đạo đức cao cả
? Việc hết lòng cứu chữa cho người bệnh đã được thể hiện
ở phần thân bài ntn?
- Hstl-Gvkl:
Tuệ Tĩnh đã làm hai việc:
Từ chối chữa cho người nhà giàu vì bệnh ông ta nhẹ hơn
Chữa cho con trai người nông dân trước vì bệnh nguy hiểm
hơn
Chứng tỏ là bệnh ai nguy hiểm hơn thì lo chữa trước, không
màng trả ơn
? Theo em văn bản muốn thể hiện vấn đề gì?
- Gv cho hs thảo luận nhóm
đại diện nhóm trả lời- gv kl:
Hết lòng thương yêu cứu giúp người bệnh
Giúp đỡ nhau lúc hoạn nạn
- Gv cho hs đọc các đề bài trong sgk
? Em có nhận xét gì về tên đề bài văn?
- Hstl-gvkl:
Cả ba đề bài đều thích hợp Hai đề bài sau đã đưa ra chủ đề
khá sát"tấm lòng" nhấn mạnh đến khía cạnh tình cảm của Tuệ
Tĩnh Còn "y đức"là đạo đức nghề nghiệp Nhan đề ( 1)nêu
tình huống buộc phải lựa chọn qua đó thể hiện phẩm chất cao
đẹp của danh y Tuệ Tĩnh
? Em hiểu thế nào là chủ đề trong văn tự sự?
- Hstl-Gvkl và ghi bảng.
? Dựa vào bài văn sgk em hãy cho biết các phần mở bài,
thân bài và kết bài thực hiện yêu cầu gì của bài văn tự sự?
- Hstl-Gvkl và ghi bảng.
- Gv cho hs đọc lại ghi nhớ sgk để chốt lại ý bài học
Hđ3:Gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập trong sgk
- Gv gọi hs đọc văn bản sgk
? Chủ đề của truyện là gì? Em hãy chỉ ra các phần của văn
bản?
- Hstl-Gvkl ghi bảng
- Gv gợi ý để hs thực hiện bài tập 2
Mở bài truyện Sơn Tinh Thủy Tinh: Nêu tình huống
Kết bài truyện Sơn Tinh Thủy Tinh: Nêu sự việc tiếp diễn
- Hết lòng thương yêu cứu giúp người bệnh
- Giúp đỡ nhau lúc hoạn nạn
+ Kết bài: Câu cuối
+Thân bài: Các câu còn lại
Bài tập 2: Đánh giá cách mở bài
và kết bài
Trang 23Mở bài truỵện Sự tích Hồ Gươm: Nêu tình huống nhưng dẫn
giải dài
Kết bài truyện Sự tích Hồ Gươm: Nêu sự việc kết thúc
C/ Củng cố : Củng cố lại nội dung bài học.
- Tìm hiểu và nhận dạng đề bài văn tự sự
- Hiểu đề và biết cách làm bài văn tự sự
- Viết được phần mở bài cho bài văn tự sự
B/ Các bước lên lớp:
Tiết 15 - Ổn định tổ chức lớp
- Kiểm tra bài cũ:
?Em hiểu thế nào là chủ đề trong văn tự sự? Dàn bài trong bài văn tự sự gồm mấy phần? Nội dung của các phần ntn? (Đáp án tiết 14)
- Tiến trình dạy- học bài mới Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv giới thiệu vào bài
Hđ2: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu đề tìm ý
Ghi bảng I/ Tìm hiểu đề:
Trang 24- Gv gọi hs đọc các đề trong sgk gv ghi vắn tắt lên bảng phụ
cho hs theo dõi
? Em hiểu tự sự có nghĩa là gì? Vậy đề a, b từ nào giúp ta
hiểu điều đó?
- Hstl-Gvkl:
Tự sự có nghĩa là kể chuyện Vậy ở đề a,b từ"kể một câu
chuyện", "kể chuyện" giúp ta hiểu được đề văn của văn tự sự
? Vậy các đề còn lại không có từ "kể chuyện" thì có phải là
đề văn tự sự không? Vì sao?
- Hstl-Gvkl:
Mặc dù các đề đó không có từ"kể chuyện"song nó cũng là đề
bài văn tự sự bởi vì đề đó chỉ ra đề tài của câu chuyện tức là
chỉ nêu ra một nội dung trực tiếp của câu chuyện Cách ra đề
kiểu này sẽ cho phép Hs có thể tự sự được tự do hơn
?Em hãy chỉ ra từ trọng tâm của mỗi đề trên
- Gv cho hs thảo luận nhóm- yêu cầu hs chỉ ra được những từ
trọng tâm của mỗi đề
- Gvkl và giảng thêm:
Đề 1 có hai điểm cần chú ý:"chuyện em thích"và "bằng lời
văn của em" Chuyện em thích có nghĩa là các em dược tự do
lựa chọn, không bắt buộc Còn bằng lời văn của em nghĩa là
các em không sao chép một văn bản có sẵn mà phải tự nghĩ
ra
Đề 2 thì chú ý đến "người bạn tốt"kể một sự việc để cho thấy
cái tốt của một người bạn
Đề 5 chú ý đến"quê em"nơi thân thiết nhất đã sinh ra em,
và"đổi mới" là những sự thay đổi khác trước, tốt hơn trước.
? Theo em, trong các đề đó đề nào nghiêng về kể việc, kể
người và tường thuật.
- Kể người hoặc việc
- Thuật lại sự việc
- Đề tự sự đa dạng
⇒ Cần tìm hiểu kỹ lời văn của đề
II/ Cách làm bài văn tự sự:
Đề bài: Kể một câu chuyện em
thích bằng lời văn của em
Trang 25- Hs dựa vào tiết trước và chỉ ra được nội dung cần diễn đạt -
- Gv nhắc nhở thêm sau đó kết luận và ghi bảng
? Làm thế nào để em có thể lập được ý cho đề bài trên?
- Hstl-Gvkl:
Xác định câu chuyện định kể, nhân vật trong truyện, sự việc
diễn ra Nhất là cần chỉ ra được chủ đề của truyện
? Một bài văn tự sự gồm có mấy phần? nôi dung của các
phần ntn?
- Hstl-Gvkl và ghi bảng
? Vậy em hiểu cách làm bài văn tự sự là ntn?
- Hstl- Gv chốt lại theo ghi nhớ sgk
GV cho hs đọc lại theo ghi nhớ sgk
Hđ4: gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập theo sgk.
- GV gọi hs lên bảng trình bày- gv kl và ghi bảng
a/ Tìm hiểu đề: Tìm ra yêu cầu
cần thực hiện cho bài văn tự sự
b/ Lập ý :
- Xác định chuyện kể
- Nhân vật trong câu chuyện
- Diễn biến của chuyện
c/ Dàn ý:
-Sắp xếp các ý.- Trình tự trước sau
* Ghi nhớ: SGK/48
III/ Luyện tập:
-Lập dàn ý cho đề bài trênMB:Giới thiệu nhân vật và sự việc
TB: Kể diễn biến của sự việc theotrình tự trước sau
KB: Nêu ý nghĩa của truyện
C/ Củng cố : Gv củng cố lại toàn bộ nội dung bài học
D/ Dặn dò: Gv dặn hs học bài và chuẩn bị bài viết số1( văn tự sự)
- Kiểm tra sự nhận thức của hs về thể văn tự sự
- Hs hiểu đề và thực hiện được bài văn tự sự
- Bài viết phải được trình bày rõ ràng, mạch lạc, đảm bảo các phần của bài văn tự sự
- Có ý thức tự giác khi làm bài
B/ Các bước lên lớp:
- Ổn định lớp học
- Kiểm tra sự chuẩn bị bài của hs
- Tiến hành bài kiểm tra
Trang 26Hđ1: Gv chép đề lên bảng
Đề bài: Em hãy kể một câu chuyện truyền thuyết hay cổ tích mà em thích bằng lời văn của
em
Hđ2: Gv giám sát hs làm bài
Hs thực hiện bài làm vào giấy kiểm tra
Hđ3: Gv thu bài làm của hs
Hs nạp bài
Hđ4: Gv nhận xét tiết kiểm tra.
C/ Dặn dò: Dặn hs chuẩn bị bài từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ
Phần đáp án và biểu điểm
Hs có thể tùy thích chọn câu chuyện để kể song cần thực hiện được các yêu cầu sau
I/ Về nội dung: Bài viết phải có ba phần rõ ràng(9đ)
MB: Giới thiệu được câu chuyện em định kể.(1,5đ)
TB: Giới thiệu được nhân vật, việc làm của nhân vật.(1,5đ)
Diễn biến câu chuyện(3,5đ)
A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp Hs hiểu
- Thế nào là từ nhiều nghĩa
- Hiện tượng chuyển nghĩa của từ là ntn?
- Nghĩa gốc và nghĩa chuyển của từ có gì khác nhâu
- GDHS ý thức vận dụng nghĩa của từ trong văn cảnh
B/ Các bước lên lớp:
- Ổn định lớp học
- Tiến trình dạy- học bài mới
Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv giới thiệu bài
Hs lắng nghe
Hđ2: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu bài học
- Gv cho hs đọc đoạn thơ của vũ quần phương
? Em hiểu gì về nghĩa của từ" chân".
- Hstl-Gvkl:
Chân là bộ phận cơ thể của con người, con vật dùng để đi ,
Ghi bảng I/ Từ nhiều nghĩa:
Trang 27Từ có thể có một hay nhiều nghĩa.
- Gvkl và chuyển sang tìm hiểu hiện tượng chuyển nghĩa của
từ
? Qua nghĩa những từ chân ở trên em hiểu nghĩa nào xuất
hiện đầu tiên?
- Hstl-gvkl:
Nghĩa xuất hiện đầu tiên của từ chân là: Dùng để đi đứng
nghĩa đó người ta gọi là nghĩa gốc Còn chân là bộ phận dưới
cùng của một số đồ vật tiếp giáp và bám chặt vào với mặt nền
là nghĩa được hình thành từ nghĩa gốc, người ta gọi đó là
nghĩa chuyển
- Gv giảng thêm:
Hiện tượng có nhiều nghĩa trong một từ người ta gọi là hiện
tượng chuyển nghĩa của từ
? Trong một câu cụ thể thì một từ thường được dùng với
- Hstl-Gvkl và giảng thêm cho hs hiểu rõ hơn.
Từ"chân" được dùng với nghĩa chuyển nhưng vẫn được hiểu
theo nghĩa gốc nên mới có những liên tưởng thú vị" kiềng có
ba chân"mà chẳng bao giờ đi cả, còn"võng trường sơn không
- Từ có nhiều nghĩa
- Có từ chỉ có một nghĩa
⇒ Từ có thể có một hay nhiều nghĩa
II/Hiện tượng chuyển nghĩa của từ
- Nghĩa xuất hiện ban đầu là nghĩagốc
- Nghĩa được hình thành trên cơ
sở nghĩa gốc là nghĩa chuyển
⇒ Hiện tượng chuyển nghĩa của từ
- Trong một câu từ được hiểu theomột nghĩa
- Có những trường hợp( câu văn,
Trang 28có chân"mà lại đi khắp nước Vậy trong một số trường hợp từ
có thể được hiểu đồng thời cả hai nghĩa
- Gvkl lại và cho hs đọc ghi nhớ trong sgk
Hđ3: Gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập trong sgk
Bài Tập 1: Gv cho hs tìm từ nhiều nghĩa là bộ phận cơ thể con
người
- Hs tìm và gv ghi bảng
Bài Tập 2 hs tìm từ chỉ cây cối được chuyển nghĩa để tạo từ
chỉ bộ phận cơ thể con người
- Hs tìm gv nhận xét và ghi bảng
Bài Tập 3: Tìm từ chỉ sự chuyển nghĩa thành hoạt động
- Gv cho hs thảo luận nhóm
- Gv nhận xét bài thảo luận của hs
câu thơ)từ được đồng thời hiểu cả hai nghĩa
*Ghi Nhớ: sgk/56
III/ Luyện tập : Bài Tập1:Tìm từ có nhiều nghĩa
là bộ phận cơ thể con người
-Đầu: đau đầu, đầu sông, đầu nhà, đầu hè
- Tay: cánh tay, tay ghế, tay anh chị, tay bầu bí
Mũi: mũi tẹt, mĩu kim, mũi chỉ, mũi cà mau
Bài Tập 2: Tìm từ chỉ bộ phận
cây cối được chuyển nghĩa để tạo
từ chỉ bộ phận cơ thể con người:
- Nắm được hình thức lời văn kể người, kể việc, chủ đề và liên kết đoạn văn
- Xây dựng được đoạn văn giới thiệu và kể chuyện sinh hoạt hằng ngày
- Nhận biết các hình thức, các kiểu câu thường dùng trong việc giới thiệu nhân vật, sự việc và kể việc
- Nhận biết mối quan hệ giữa các câu trong đoạn văn và vật dụng để xây dựng đoạn văn giới thiệu nhân vật và kể vật
B/ Các bước lên lớp:
- Ổn định lớp học
- Kiểm tra bài cũ:
? Thế nào là hiện tượng chuyển nghĩa của từ? Làm bài tập số 4?
(Đáp án tiết 19)
- Tiến trình dạy- học bài mới
Trang 29Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv giới thiệu bài mới
Hđ2: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu nội dung bài mới.
Bước1: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu lời văn giới thiệu nhân vật
- Gv gọi hs đọc ví dụ 1,2
? Trong đoạn trích tác giả đã giới thiệu nhân vật nào? Giới
thiệu về điều gì? Mục đích của đoạn đối thoại?
- Hstl-gvkl:
Đoạn1 giới thiệu về nhân vật Mị Nương, con gái của Vua
Hùng, có nết đẹp tuyệt vời, nhằm mục đích để mọi người
cùng biết
Đoạn 2 giới thiệu về nhân vật Sơn Tinh, Thủy Tinh những vị
thần của sông núi có những tài năng khác nhau
? Nhờ đâu ta có thể nhận biết được tác giả đang giới thiệu
về nhân vật, ngôi kể?
- Hstl-Gvkl:
Nhờ từ"có" và"là"- ngôi kể thứ ba.
? Kể về nhân vật cần giới thiệu những đặc điểm nào?
- Gvkl và ghi bảng sau khi hstl:
Bước 2: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu lời văn kể sự việc.
- Gv gọi hs đọc đoạn văn 3 trong sgk
? Đoạn văn đó dùng để kể người hay việc? Tác giả đã dùng
những từ nào để kể hành động nhân vật?
- Gv cho hs thảo luận nhóm
- Hs đại diện nhóm trình bày, gv nhận xét và kết luận:
Đoạn văn kể về hoạt động của nhân vật, khi kể đã dùng các từ
ngữ chỉ hành động như: đến, lấy, đùng đùng
? Các hoạt động đó được kể theo thứ tự nào?
- Hstl-gvkl:
Kể theo thứ tự trước sau từ nguyên nhân đến trận đánh
Bước 3: Tìm hiểu về đoạn văn.
- Gv gọi hs đọc lại cả ba đoạn văn
? Em hãy nêu ý chính của mỗi đoạn văn?
- Hstl-Gvkl và ghi bảng:
? Để dẫn đến ý chính ấy người kể đã dẫn dắt từng bước
bằng cách kể các ý phụ ntn?
- Hstl-Gvkl:
Mỗi đoạn đều có câu chủ đề, các câu khác diễn đạt ý phụ dẫn
đến ý chính đó, hoặc giải thích cho ý chính, làm cho ý nổi lên
Ghi bảng I/ Lời văn giới thiệu nhân vật
II/ Lời văn kể sự việc.
⇒ Dùng từ ngữ chỉ hành động, việc làm, kết quả và sự thay đổi
⇒Mỗi đoạn phải có câu chủ đề,
có câu giải thích cho ý chính
* Ghi nhớ sgk/59
Trang 30Từ đó gv khái quát lại phần kiến thức đã học và cho hs đọc
Bài tập 3: Gv cho hs đọc câu văn giới thiệu nhân vật Thánh
Gióng, Lạc Long Quân, Âu Cơ
Viết câu văn giới thiệu chính mình
- Gv hướng dẫn- hs viết bài
C/ Củng cố: Nội dung bài học
D/ Dặn dò: Hs học bài, chuẩn bị bài Thạch Sanh.
- Khái niệm về truyện cổ tích
- Ý nghĩa và nội dung truyện Thạch Sanh và một ssố đặc điểm của kiểu nhân vật người dũng sĩ
- Kể lại được câu chuyện bằng ngôn ngữ của mình
Trang 31(Đáp án tiết 20)
- Tiến hành dạy- học bài mới
Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv giới thiệu vào bài
Hđ2: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu truyện cổ tích
- Gv gọi hs đọc chú thích* trong sgk/53 (bài Sọ Dừa)
? Em hiểu thế nào là truyện cổ tích?
- Hs dựa vào chú thích để trả lời
Gv nhắc lại và dặn hs về nhà học thuộc phần chú thích đó
Hđ3: Gv hướng dẫn hs đọc hiểu văn bản.
- Gv hướng dẫn hs cách đọc, gv đọc mẫu đoạn đầu sau đó gọi
2 Hs đọc tiếp đến hết bài
? Theo em văn bản có thể chia làm mấy phần?
- Hstl-gvkl:
Văn bản chia làm 4 phần
P1: Từ đầu đến mọi phép thần thông.
P2: Tiếp đến phong cho làm quận công.
P3:Tiếp đến hóa kiếp làm bọ hung.
P4: Còn lại
- Gv tiếp tục cho hs tìm hiểu bài
? Em hãy tìm một số chi tiết kể về sự ra đời và lớn lên của
Thạch Sanh( bình thường và khác thường)
- Hstl-Gv giảng thêm và kl:
Thạch Sanh ra đời trong một gia đình nông dân tốt bụng sống
bằng nghề đốn củi.( ra đời bình thường)
Sự ra đời của Thạch Sanh là do ngọc hoàng sai thái tử xuống
đầu thai làm con Bà mẹ mang thai nhiều năm mới sinh ra
Thạch Sanh Thạch Sanh được thiên thần dạy cho đủ các món
võ nghệ và mọi phép thần thông(đây là sự ra đời khác thường)
? Sự ra đời của Thạch Sanh có ý nghĩa ntn?
- Hstl-Gvkl:
Thạch Sanh là con nhà nông dân bình thường Cuộc đời và số
phận gần gũi với nhân dân
Sự ra đời và lớn lên khác thường có ý nghĩa tô đậm tính chất
kì lạ, đẹp đẽ của nhân vật lý tưởng, làm tăng sức hấp dẫn cho
câu chuyện Dân gian quan niệm rằng nhân vật lớn lên và ra
đời kì lạ như vậy sẽ lập được chiến công Và những con người
bình thường cũng là những con người có khả năng, phẩm chất
kì lạ, khác thường
Tiết 22.
? Cuộc sống của Thạch Sanh đã có những thử thách ntn
trước khi lấy được công chúa.
- Hstl-gvkl:
Mẹ con Lý Thông lừa cho Thạch Sanh đi canh miếu thờ với
mục đích thế mạng thay cho Lý Thông
Sau khi Thạch Sanh giết được Chằn Tinh lại bị mẹ con Lý
Ghi bảng I/ Khái niệm truỵện cổ tích
( Hs học phần chú thích sgk/53)
II/ Đọc- Hiểu văn bản
1/ Sự ra đời và lớn lên của Thạch Sanh.
- Ra đời trong một gia đình nông dân bình thường
- Ngọc Hoàng sai thái tử đầu thai xuống làm con
Thạch Sanh ra đời vừa bình thường vừa kì lạ
- Cuộc đời gần gũi với nhân dân
- Sự khác thường sẽ lập được nhiều chiến công
⇒ Con người bình thường cũng làcon người có khả năng phẩm chất
kì lạ, khác thường
2/ Những thử thách mà Thạch Sanh phải trải qua
- Mẹ con Lý Thông lừa
- Mẹ con Lý Thông cướp công
Trang 32Thông hù dọa : đó là vật báu của Vua nuôi.
Khi xuống hang cứu Công Chúa lại bị Lý Thông lấp miệng
hang Rồi lại bị hồn của Chằn Tinh, Đại Bàng báo thù Thạch
Sanh bị bắt hạ ngục
? Sau khi kết hôn với Công Chúa Thạch Sanh còn gặp
những thử thách nào?
- Hstl-Gvkl:
Hoàng tử 18 nước chư hầu trước kia bị Công Chúa từ hôn lấy
làm tức giận, hội họp binh lính kéo đến đánh Thạch Sanh
Nhưng Thạch Sanh đã vượt qua tất cả nhờ tài năng, phẩm chất
và sự giúp đỡ của các phép thần thông, biến hóa
? Qua những thử thách đó Thạch Sanh đã bộc lộ những
phẩm chất quý giá nào.
- Hstl-Gvkl và ghi bảng:
? Em hãy chỉ ra những nét đối lập giữa Thạch Sanh và Lý
Thông? Em có nhận xét gì về nét đối lập này.
- Hstl-Gvkl:
Lý Thông và Thạch Sanh đối lập nhau về nét tính cách và
hành động Đây là đặc điểm của thể loại truyện cổ tích về việc
xây dựng nhân vật Thạch Sanh thì thật thà, có lòng vị tha cao
cả (tha cho mẹ con Lý Thông về quê làm ăn) Còn Lý Thông
thì gian ác, xảo trá, ích kỉ
? Em có nhận xét gì về những chi tiét thần kì của Thạch
Sanh?
- Gv cho hs thảo luận nhóm
- Hs đại diện nhóm trả lời sau khi đã thảo luận và gckl:
Tiếng đàn giúp nhân dân giải oan, giải thoát Tiếng đàn thể
hiện sự công lý trong xã hội
Niêu cơm thần kì: Cứ ăn hết lại đầy, niêu cơm tượng trưng
cho tấm lòng nhân đạo, tư tưởng yêu hòa bình của nhân dân
ta
Cung tên vàng: Thể hiện việc đấu tranh chống cái ác, bảo vệ
chân lý, và người bị hại
? Việc Thạch Sanh lên ngôi giúp ta hiểu được điều gì ở
nhân dân ta?
- Hstl-gvkl:
Việc Thạch Sanh lên ngôi là phần thưởng lớn lao, xứng đáng
với những khó khăn, thử thách của nhân vật đã trải qua và với
phẩm chất tài năng của nhân vật những cái mà người lao
động trong xã hội cũ không bao giờ có, cuối cùng đều được
trao cho nhân vật Mẹ con Lý Thông ở ác nên bị trừng trị chết
biến thành con bọ hung để đời đời chịu sự nhơ bẩn Cách kết
thúc có hậu ấy thể hiện công lý xã hội
- Lý Thông lấp miệng hang
- Hồn đại bàng, hồn chằn tinh báothù
Trước khi lấy công chúa
- Hoàng Tử 18 nước kéo đánh Thử thách gay go, ác liệt sau khi lấy công chúa
⇒ Thạch Sanh là người thật thà, chất phát, dũng cảm, tài năng, lòng nhân đạo và yêu hòa bình
3/ Sự đối lập giữa Lý Thông và Thạch Sanh.
Trang 33Hđ4: Thực hiện phần tổng kết.
? Qua câu chuyện em hiểu được nội dung và nghệ thuật
của truyện ntn?
- Hs dựa vào ghi nhớ sgk để trả lời:
Hđ5: Gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập trong sgk
- Gv đưa tranh trực quan lên bảng
? Em hãy nêu cảm nghĩ của em về bức tranh?
- Hs có nhiều cách diễn đạt suy nghĩ của mình về bức tranh
- Gv nhận xét và khuyến khích để hs có những cảm nhận tốt
hơn nữa về bài học được thể hiện qua bức tranh
? Em hãy kể diễn cảm câu chuyện bằng lời văn của em?
- Gv cho hs kể và uốn nắn hs cách kể diễn cảm hơn
IV/ Luyện tập :
C/ Củng cố: Nội dung bài học.
D/ Dặn dò: Gv dặn hs học thuộc bài và chuẩn bị bài chữa lỗi dùng từ.
- Kiểm tra bài cũ:
1, ? Em hãy nêu ý nghĩa của truyện Thạch Sanh.
2, ? Những chi tiết lì lạ trong truyện Thạch Sanh giúp em hiểu được những ước mơ nào của người xưa? (đáp án tiết 21,22)
- Tiến trình dạy- học bài mới
Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv giới thiệu bài- hs lắng nghe.
Hđ2: Gv hướng dẫn hs thực hiện nội dung bài học
Bước1: Gv hướng dẫn hs sửa lỗi lặp từ
? Em hiểu gì về việc lặp từ ở ví dụ a,b sgk?
- Hstl-Gvkl:
Ở ví dụ a từ "tre" lặp lại 7 lần, từ"giữ" lập lại 4 lần, từ"anh
hùng" lặp lại 2 lần Tất cả đều nhằm nhấn mạnh ý, tạo nhịp
điệu hài hòa như một bài thơ
Ở ví dụ b truyện dân gian lặp lại 2 lần đây là lỗi dùng từ Sự
lặp lại đó tạo cho câu văn có sự diễn đạt nhàm chán
Từ đó gv cho hs lên bảng sửa lại từ đó
Ghi bảng I/ Lặp từ:
- Lặp từ nhằm nhấn mạnh ý
- Lặp từ do lỗi
Trang 34Bước 2: Gv hướng dẫn hs sửa lỗi dùng từ gần âm
Mấp máy là cử động nhẹ và liên tiếp.
? Nguyên nhân nào dẫn đế mắc lỗi dùng từ?
- Hstl-Gvkl và ghi bảng
:
Hđ3: Gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập.
- Hs thực hiện các bài tập Sgk-Gv nhận xét và ghi bảng:
C/ Củng cố: Gv củng cố lại nội dung bài học.
D/ Dặn dò: Hs học bài và làm các bài tập còn lại
Chuẩn bị bài em bé thông minh.
Trang 35- Nhận biết lỗi mắc phải của mình trong bài viết.
- Rèn kĩ năng viết cho bài sau
B/ Các bước lên lớp
- Ổn định lớp học
- Tiến hành tiết trả bài
Hđ1: Gv cho hs nhắc lại đề bài viết số1
- Hs nhắc lại- gv ghi lên bảng
- Gv yêu cầu hs tìm hiểu đề, tìm ý và lập dàn ý cho đề bài đó
- Gv nhận xét và trình bày lại cho hs hiểu rõ (đáp án tiết 17,18)
Hđ2: Gv nhận xét bài làm của hs.
Về ưu điểm:
- Hs trình bày được khá đầy đủ yêu cầu của thể loại tự sự
- Xác định được câu chuyện yêu thích để kể
- Kể có sự sáng tạo(dùng lời kể của mình để kể)
- Khi kể đã kể theo trình tự trước sau tương đối đầy đủ
về khuyết điểm:
- Phần dẫn dắt vào đề chưa rõ ràng
- Còn sử dụng ngôn gnữ khi hành văn
- Viết sai lỗi chính tả nhiều, nhất là cách viết tên riêng
- Phần khác hs chưa xác định được đề, thể loại ở một số ít hs
- Lời văn còn mờ nhạt, chưa rõ ràng
Hđ3: - Gv đọc bài viết của hs( bài tốt, yếu)
- Cho hs lên bảng sửa lỗi bài viết
- Phát bài cho hs và ghi điểm vào sổ
C/ Dặn Dò : Gv dặn hs về nhà tập viết đoạn văn kể chuyện và chuẩn bị bài em bé thông minh.
Ngày soạn:
Ngày giảng:
Tuần 7 Tiết 25,26 Văn bản: EM BÉ THÔNG MINH
Trang 36A/ Mục tiêu cần đạt: Giúp hs hiểu
- Dùng câu đố để thử tài nhân vật trong truyện cổ tích
- Hiểu ý nghĩa của truyện em bé thông minh
- Đọc kể diễn cảm câu chuyện em bé thông minh
- Gdhs lòng kính yêu người có trí thông minh
B/ Các bước lên lớp:
Tiết 25. - Ổn định lớp học
- Kiểm tra bài cũ:
? Nguyên nhân nào dẫn đến việc dùng từ sai? Làm bài tập 3 sgk?
(Đáp án tiết 23)
- Tiến trình dạy- học bài mới Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv giới thiệu vào bài.
Hs chú ý lắng nghe
Hđ2: Gv hướng dẫn hs đọc và tìm hiểu văn bản
- Gv hướng dẫn cách đọc , gv đọc mẫu sau đó gọi hs đọc tiếp
đến hết bài
? Theo em văn bản có thể chia làm mấy đoạn? Hãy nêu rõ
các đoạ?.
- Hstl-Gvkl:
Văn bản chia làm 4 đoạn
Đ1: Từ đầu về tâu vua
Đ2: Tiếp ăn mừng với nhâu rồi
Đ3: Tiếp ban thưởng rất hậu
Đ4: Còn lại
- Gv tiếp tục hướng dẫn hs tìm hiểu nội dung các câu hỏi sgk
? Trong văn bản, tác giả dân gian đã dùng rất nhiều kiểu
câu đố để thử tài nhân vật? Việc dùng câu đố như vậy có
phổ biến trong các câu chuyện cổ tích không? Em hãy nêu
tác dụng của hình thức này?
- Hstl-Gvkl:
Dùng câu đố để thử tài nhân vật là rất phổ biến trong truyện
cổ dân gian nói chung và truyện cổ tích nói riêng Cách dùng
câu đố thường có tác dụng:
Tạo thử thách để nhân vật bộc lộ tài năng, phẩm chất
Tạo tình huống cho cốt truyện phát triển
Gây hứng thú hồi hộp cho người nghe
? Sự thông minh của em bé được thử thách qua mấy lần?
- Gv cho hs thảo luận nhóm
- Hstl-Gvkl:
Sự thử thách của em bé được trải qua 4 lần:
Lần1 đáp lại câu đố của viên quan
Ghi bảng I/ Đọc- hiểu văn bản.
- Gây hứng thú cho người nghe
⇒ Kiểu câu đố trong truyện cổ tích
2/ Sự thông minh, mưu trí của
em bé.
Thử thách qua bốn lần:
- Lần1: Viên quan
- Lần 2,3: Với Vua
Trang 37Lần 2 đáp lại thử thách của nhà vua với dân làng
Lần 3 cũng những thử thách của nhà vua
Lần 4 câu đố thử thách của sứ thần nước ngoài
? Theo em tính chất của các lần câu đố ntn?
- Hstl-Gvkl:
Tính chất của câu đố oái oăm và có chiều tăng dần Điều đó
thể hiện ở chính nội dung, yêu cầu của câu đố Mặt khác nó
còn bộc lộ ở những đối tượng, thành phần phải giải đố, được
thử thách nhưng bất lực bó tay Từ đây nét thông minh của em
Lần1: Đố lại viên quan
Lần 2: Để vua tự nói ra điều vô lý, phi lý mà vua đố
Lần 3: Cũng bằng cách đố lại
Lần 4: Dùng kinh nghiệm đời sống dân gian
Cách giải đố của cậu bé ta thấy cậu bé đẩy thế bí về phía
người ra câu đố, nghĩa là lấy gậy ông đập lưng ông Những lời
giải đố của cậu bé đều không dựa vào sách vở, mà dựa vào
kiến thức đời sống Đồng thời làm cho người ra câu đố, người
chứng kiến và người nghe ngạc nhiên vì sự bất ngờ, giản dị và
hồn nhiên của những lời giải
? Theo em truyện có ý nghĩa ntn?
- Hstl-Gvkl:
Truỵện đã đề cao sự thông minh Một em bé nông thôn nhờ
trí thông minh mà được phong làm quan trạng, được vua xây
cho dinh thự ở bên Hoàng Cung để vua tiện hỏi han
? Qua sự thông minh của em bé ta hiểu được điều gì ở
người nông dân?
- Hstl-gvkl:
Truyện đề cao kinh nghiệm sống của nhân dân ta Cuộc đấu
trí của em bé xoay quanh chuyện đường cày, bước chân con
ngựa, con trâu, con chim sẻ, con ốc, con kiến càng Đó là sự
thông minh được đúc kết từ đời sống và luôn được vận dụng
trong đời sống thực tế
Truyện có ý nghĩa hài hước, mua vui từ câu đố của viên quan,
vua, sứ thần nước ngoài đến những lời giải đáp của em bé đề
- Lần 4: Sứ thần nước ngoài
⇒Thử thách tăng dần, và cậu bé lần lượt giải được một cách dễ dàng, chứng tỏ em tài trí hơn người
- Đề cao trí thông minh
- Đề cao kinh nghiệm sống của nhân dân ta
- Thể hiện sự hài hước mua vui
Trang 38tạo ra các tình huống bất ngờ, thú vị, nội dung, yêu cầu phần
đố đã đem lại tiêng cười vui vẻ
Hđ3:Gv hướng dẫn hs thực hiện phần tổng kết
- Gv hướng dẫn hs đọc ghi nhớ sgk/74
Hđ4: Gv hướng dẫn hs thực hiện phần luyện tập theo sgk.
III/ Tổng kết: Ghi nhớ sgk/74 IV/ Luyện tập
C/ Củng cố : Gv củng cố lại phần nội dung và nghệ thuật của truyện.
D/ Dặn dò: Gv dặn hs học bài và chuẩn bị bài chữa lỗi dùng từ (tiếp theo)
- Có ý thức nhận ra những lỗi thông thường về nghĩa của từ
- Giúp Hs biết cách dùng từ đúng nghĩa
- Thực hiện tốt các bài luyện tập
- Rèn lĩ năng dùng từ chính xác với ngữ cảnh giao tiếp
B/ Các bước lên lớp :
- Ổn định lớp học
- Kiểm tra bài cũ:? Truyện Em Bé Thông Minh có ý nghĩa ntn?( Đáp án tiết 26)
- Tiến trình dạy- học bài mới.
Hoạt động của thầy và trò Hđ1: Gv giới thiệu vào bài- hs lắng nghe.
Hđ2: Gv hướng dẫn hs tìm hiểu nội dung bài học
c, Chứng thực: Xác nhận là đúng
sự thật
Dùng từ sai với ngữ cảnh nên từ không đúng nghĩa
Trang 39Chứng thực = Chứng kiến.
? Em hãy giải nghĩa các từ vừa thay thế?
- Gv cho hs thảo luận nhóm
- Gv nhận xét sau khi đã nghe đại diện các nhóm trình bày
Nhược điểm là diểm còn yếu kém
Bầu là chọn để giữ một chức vụ nào đó
Chứng kiến là trông thấy tận mắt sự việc nào đó
? Theo em nguyên nhân nào dẫn đến việc dùng từ sai?
- Hstl-Gvkl và ghi bảng:
Hđ3: Gv hướng dẫn hs thực hiện bài tập.
? Nêu những từ kết hợp đúng trong bài tập1.
- Gv cho hs thực hiện vào vở và gọi 1 hs lên bảng trình bày
- Gv nhận xét bài làm của hs và sửa lại cho đúng rồi ghi bảng
? Em hãy chọn từ đúng để điền vào chỗ trống?
Gv cho hs thực hiện bài tập nhanh- chọn ba bài nhanh nhất để
Bài tập 4: Gv đọc chính tả cho hs viết
- Gv kiểm tra bài viết của hs sau đó nhận xét
⇒ Lỗi dùng sai từ là do không
hiểu nghĩa của từ
II/ Luyện tập : Bài tập1: Xác định các từ đúng.
- Bản tuyên ngôn
-Tương lai xán lạn
- Bôn ba hải ngoại
- Bức tranh thủy mặc
- Nói năng tùy tiện
Bài tập 2: Chọn từ đúng điền vào
C/ Củng cố: Gv củng cố lại nội dung bài học.
D/ Dặn dò: Gv dặn hs học bài cũ và chuẩn bị bài kiểm tra văn học.
Trang 40
Ngày soạn:
Ngày kiểm tra:
A/ Mục tiêu cần đạt:
- Hs nhớ và trình bày được các kiến thức đã lĩnh hội được trong văn học thời gian qua
- Làm quen với dạng đề trắc nghiệm
- Có ý thức tự giác khi làm bài
B/ Các bước lên lớp :
- Ổn định lớp học
- Kiểm tra sự chuẩn bị tiết kiểm tra của hs như giấy bút
- Tiến hành tiết kiểm tra.
Hđ1: Gv phát đề cho hs.
Hđ2: Gv giám sát hs làm bài.
Hđ3: Gv thu bài và nhận xét tiết kiểm tra.
C/ Dặn dò: gv dặn hs về xem lại kiến thức văn học và chuẩn bị bài luyện nói kể chuyện.
Đề Bài
I/ Phần trắc nghiệm:(2đ)
Hs Đọc kĩ và khoanh tròn vào chữ cái có ý trả lời đúng nhất
Câu1 , Truyền thuyết là gì?
A/ Câu chuyện hoang đường
B/ Câu chuyện với những yếu tố hoang đường nhưng có liên quan đến các sự kiện, nhân vật lịch sửcủa một dân tộc
C/ Lịch sử dân tộc, đất nước được phản ánh chân thực trong các câu chuyện về một hay nhiều nhânvật lịch sử
D/ Cuộc sống hiện thực được kể lại một cách nghệ thuật
Câu 2, Nhân vật Lang Liêu gắn với lĩnh vực hoạt động nào của người Lạc Việt thời kì Vua
Hùng dựng nước
A/ Chống giặc ngoại xâm B/ Đấu tranh, chinh phục thiên nhiên
C/ Lao động sản xuất và sáng tạo văn học D/ Giữ gìn ngôi vua
Câu 3, Truyền thuyết thánh gióng không nhằm giải thích hiện tượng nào sau đây:
A/ Tre đằng ngà có màu vàng óng B/ Có nhiều hồ ao để lại
C/ Thánh Gióng bay về trời D/ Có một làng được gọi là Làng Gióng
Câu 4, Ý nghĩa của hình tượng Thánh Gióng là:
Thể hiện quan điểm và ước mơ của nhân dân ta về người anh hùng đánh giặc
A/ đúng B/ sai
Câu 5, Nguyên nhân chính nào dẫn đến cuộc đánh nhau giữa Sơn Tinh và Thủy Tinh
A/ Vua Hùng kén rể B/ Vua Hùng không công bằng trong việc đặt ra sính lễC/ Sơn Tinh tài giỏi hơn thủy tinh D/ thủy tinh không lấy được Mị Nương làm vợ
Câu 6, Truyện Sơn Tinh Thủy Tinh phản ánh hện thực và ước mơ của người Việt Cổ trong
công cuộc gì?
A/ Dưng nước B/ Đấu tranh chống thiên tai
C/ Giữ nước D/ Xây dựng văn hóa dân tộc
Câu 7, Ai là người cho Nghĩa Quân Lam Sơn mượn gươm thần?