Tài liệu di truyền tế bào chất

Di truyền tế bào chất a Bằng chứng về vai trò của tế bào chất trong di truyền Trong một số trường hợp khi lai thuận lai nghịch cho kết quả khác nhau, tính trạng biểu hiện ở đời con lệ t

Di truyền tế bào chất

a) Bằng chứng về vai trò của tế bào chất trong di truyền

Trong một số trường hợp khi lai thuận lai nghịch cho kết quả khác nhau, tính trạng biểu hiện ở đời con lệ thuộc vào sự đóng góp tế bào chất của mẹ cho con Ví dụ: trong phép lai giữa cá chép với cá diếc Nếu lấy cá chép làm mẹ thì tạo cá nhưng

có râu, nếu lấy cá diếc làm mẹ thì tạo cá nhưng không có râu Trong 2 trường hợp

mẹ và bố đóng góp cho con hệ gen nhân

là giống nhau, ở đây chỉ khác phần tế bào chất Các ví dụ khác như lai giữa lừa với ngựa sẽ tạo ra con la hay con bacđô khác nhau về kiểu hình

Như vậy có thể nói một số tính trạng biểu hiện trong đời cá thể là do hệ gen nằm ở các bào quan ở tế bào chất như ti thể, lạp thể Tế bào chất là môi trường triển khai thông tin di truyền trong nhân Trong các thí nghiệm ghép nhân tinh trùng với tế bào trứng đã loại bỏ nhân ở trên lưỡng cư (1952) nhận thấy tế bào chất của tế bào trứng có một số prôtêin xâm nhập vào

nhân ghép và ảnh hưởng tới hoạt động

tổng hợp của ADN, tới hoạt động của các gen trong nhân

b) Gen ngoài NST

Tế bào chất không chỉ là môi trường hoạt động của hệ gen trong nhân mà trong đó còn có những bào quan cũng chứa những gen gọi là gen ngoài nhân hay gen ngoài nhiễm sắc thể

Gen ngoài nhiễm sắc thể có trong lạp thể,

ti thể, các plasmit ở vi khuẩn là những bào quan có khả năng tự nhân đôi Bản chất của gen ngoài nhân cũng là ADN

Lượng ADN trong tế bào chất ít hơn nhiều

so với lượng ADN trong nhân, hàm lượng

không ổn định, phụ thuộc vào trạng thái hoạt động sinh lý của tế bào.ADN ngoài NST có cấu trúc xoắn kép, trần, dạng

vòng Ví dụ, ADN của lạp thể ở tế bào

thực vật có dạng vòng giống ADN của một

số vi khuẩn và virut ADN plasmit ở vi

khuẩn là những phân tử nhỏ dạng vòng, chứa các gen kháng thuốc, bền vững với các iôn kim loại và có vai trò quan trọng trong kĩ thuật di truyền

Bộ mã di truyền cũng có nhiều điểm khác với bộ mã di truyền trong nhân, gen ngoài NST cũng có khả năng tự nhân đôi, nhưng

sự nhân đôi không thật sự chính xác như gen nhân

ADN ngoài nhiễm sắc thể cũng có đột biến

và những biến đổi này cũng di truyền

được Chẳng hạn, ADN của lục lạp bị đột biến làm mất khả năng tổng hợp chất diệp lục, do vậy lục lạp trở thành màu trắng Lục lạp trắng lại sinh ra những lục lạp

trắng Do vậy, trong cùng một tế bào lá

có cả 2 loại lạp thể, xanh và trắng Sự

phân phối ngẫu nhiên và không đều hai loại lạp thể này qua các lần phân bào sinh

ra hiện tượng lá có đốm xanh trắng (ví dụ

ở cây vạn niên thanh) Trường hợp trên không giống đột biến bạch tạng của gen trong nhân làm cho toàn cây hoá trắng Một số loại cây cảnh lá có nhiều màu lốm đốm cũng là do phân li không đều của các loại sắc lạp trong tế bào chất

c) Các đặc điểm cơ bản của di truyền

tế bào chất

- Lai thuận lai nghịch kết quả biểu hiện kiểu hình ở đời con thay đổi

- Di truyền qua tế bào chất vai trò chủ

yếu thuộc về tế bào chất của tế bào sinh dục cái

- Các tính trạng di truyền qua tế bào chất được truyền theo dòng mẹ (nhưng không nhất thiết mọi đặc điểm di truyền theo mẹ đều liên quan tới các gen trong tế bào

chất vì còn những nguyên nhân khác)

- Các tính trạng di truyền qua tế bào chất không tuân theo các định luật của thuyết

di truyền qua nhiễm sắc thể vì khi phân

bào thì tế bào chất không được chia đều cho 2 tế bào con một cách chính xác như các nhiễm sắc thể

- Tóm lại, trong sự di truyền, nhân có vai trò chính nhưng tế bào chất cũng có vai trò nhất định Trong tế bào có 2 hệ thống

di truyền: di truyền qua nhiễm sắc thể và

di truyền ngoài nhiễm sắc thể tác động qua lại lẫn nhau đảm bảo cho sự tồn tại sinh trưởng, phát triển của cơ thể