Giáo trình cơ khí đại cương phần 8

Trang 1

- Theo Theo đ đ chính xác c a máy:

- Theo m c c đ đ gia công c a máy g m:

+ lo i nh : i 1 t n + lo i trung bình: d i 10 t n + lo i h ng n ng: t 10 t n tr lên

+ đ chính xác th ng + đ chính xác cao + chính xác r t cao

+ Máy v n n ng: có công d ng chung ng chung đ đ gia công nhi u lo i chi ti t có hình

d ng, kích th c khác nhau + Máy chuyên môn hoá: d ng ng đ đ gia công m t lo i hay m t vài lo i chi ti t có hình d ng t ng t ng t ng t nhau (nh d ng tr c b c, b c, vòng bi v.v…)

+ Máy chuyên dùng: gia công m t lo i chi ti t có hình d ng kích th c nh t đ

đ nh

- Phân lo i theo công c v ch c n ng làm vi c:

nhóm máy: ti n, khoan, mài, phay, bào, v.v…

- Phân lo i theo m c c đ đ t đ đ ng hóa:

s 20 - chi u cao tâm máy là 200 mm

( t ng ng ng v i đ i đ ng kính l n nh t gia công trên máy là 400mm)

ch A - ơã c ơã c i ti n t máy T620

HTheo tiêu chu n Vi t Nam, máy công c có 5 c p chính xác theo các ch c i

E, D, C, B, A Trong Trong ơ ơ ó E là c p chính xác th ng; B là c p chính xác c ơ ơ c bi t cao; A là c p siêu chính xá

Trang 2

Z d

d n

n

212112

- C c u truy n ơ ng phân c p:

c c u truy n ơ ng ch cho m t ho c m t s c p t c ơ nh t ơ nh, VD: c c b truy n bánh r ng, ơai truy n,

- C c u truy n ơ ng gián ơo n:

là c c u truy n ơ ng mà ph n b ơ ng ch th c hi n ơ c gián ơo n sau m i hành trình ơ y ơ c a ph n ch ơ ng, VD: c c u cóc d ng trong bàn ch y dao

c a má bào

2 Cá c c u truy n ơ ng trong má : 2.1 Truy n ơ ng ơai :

ai thang hay ơai d t truy n chuy n ơ ng quay tròn gi a hai puli v i s truy n i

η

212

1

n

n D

D

η- h s tr t D1, D2 - ơ ng kính ngoài c a c c puli n1, n2 - v n t c vòng c a puli 1 v puli 2

Trang 3

n

n Z

t nh theo công th c i = K/Z bv d ng ơ thay ơ i

m c ơ l n giá tr vòng quay n gi a hai tr c quay

Trang 4

c n có bánh r ng trung gian za luôn luôn n

kh p v i bánh di tr t zb l p trên tr c II t i các v trí t ng ng s có i t ng ng

b

i b

a a

i

Z

Z Z

Trang 5

© ThS KSHQT V ình To i - B môn Hàn & CNKL - HBK HN, toai-dwe@mail.hut.edu.vn, Tel: 04.3868 4542, Fax: 04.3868 4543 9 / 51

III CÁC MÁY CÔNG C C B N:

1 Khái ni m v ơ nh v - chu n - gá k p trên máy công c :

M t kh i l p ph ng trong không gian b

g i là ơ nh v

toàn) là:

6 b c t do ơ c kh ng ch , trong ơó 3 b c t do ph i ơ c kh ng ch theo 3

ph ng khác nhau và m t tr c quay t c th i không trùng v i 6 b c t do

Trang 6

Ví d : gia công b m t l trên m t phôi ơúc hình tr , ta có 2 tr ng h p ơ

ch n chu n thô:

- N u phôi ơ c, ta ch n m t tr ngoài c a phôi làm chu n và k p trên máy ti n,

ơ khoan l Sau ơó l y l làm chu n tinh ơ gia công m t tr ngoài.

- N u phôi có l ơúc, ta l y l làm chu n thô, ơ gia công m t tr ngoài Nguyên t c ch n chu n thô:

- Chu n thô ch dùng m t l n duy nh t

- N u có m t b m t không gia công, ta ch n b m t ơó làm chu n thô

- N u có m t s b m t không gia công, ta ch n m t có v trí chính xác nh t

- N u các b m t ơ u gia công, ch n b m t có l ng d ơ u ơ n

- Ch n chu n tinh chính (t ng t lúc chi ti t làm vi c) Ví d : gia công bánh

r ng, ta l y l làm chu n tinh ơ gia công các b m t (vì l là b m t l p ghép)

- Chu n tinh ch n trùng v i g c kích th c (tránh sai s tích lu )

- Tránh ch n chu n tinh trên b m t mà sau khi k p ch t b bi n d ng

- Ch n chu n tinh sao cho ơ gá thu n ti n

- Ch n chu n tinh th ng nh t cho nhi u l n gá

ti n có th gia công ơ c nhi u d ng b m t:

- M t tròn xoay ngoài và trong (l )

+ C n c vào công d ng c a máy:

- Máy ti n ren vít v n n ng dùng GC các lo i ren và các công vi c c a máy ti n.

- Máy ti n nhi u dao (máy ti n Revonve): Cùng m t lúc có nhi u l i dao cùng c t.

- Máy ti n t ơ ng và bán t ơ ng là lo i mà các thao tác và nguyên công

ơ c th c hi n t ơ ng hoàn toàn hay m t ph n.

- Máy ti n chuyên dùng ch ơ gia công m t s b m t nh t ơ nh, lo i hình h n ch

- Máy ti n ơ ng hay máy ti n c t có mâm c p l n quay n m ngang hay th ng

ơ ng ơ gia công các chi ti t có ơ ng kính l n ơ n 18 ÷20m.

Trang 7

4- sau 5- H p bàn xe dao

Mâm c p: ơ k p ch t và t ơ nh v phôi, g n trên tr c chính

3 ch u, t ơ nh tâm 4 ch u

3 ch u: GC chi ti t tròn xoay

4 ch u: GC chi ti t không tròn xoay và b m t l ch tâm

Trang 8

Giá ơ hay còn g i là luynet: dùng ơ t ng ơ c ng v ng c a phôi gia công

Dùng giá ơ có kh n ng h n ch sai s hình d ng do l c c t c a dao gây nên

- Các dao ti n ơ u cong 2, 3, 4 dùng gia công m t ơ u ho c m t tr trong

B m t phôi khi ti n

Trang 9

2.4 M t s PP gia công ơ c bi t trên má ti n:

Nói chung, gia công các d ng b m t hình tr hay m t ơ u trên máy ti n khá ơ n

gi n Tuy nhiên, m t s d ng b m t nh l ch tâm, côn trong và côn ngoài, các

m t ren ơòi h i ph i có k thu t riêng

+ Gia công m t côn:

dùng dao r ng b n xoay bàn dao trên

+ Gia công m t côn:

dùng dao r ng b n xoay bàn dao trên

ơánh l ch ơ ng

- N u ơo n côn có chi u dài l n

và giá tr góc nghiêng nh (≤8 0 )

có th l i d ng ơ r c a sau, ơánh l ch m t ơo n h b ng:

L h

h- ph n l ch tâm L- chi u dài t ng tính t hai m i tâm

l- chi u dài ph n côn

Trang 10

+ Gia công ren:

Tu theo d ng ren và yêu c u, ng i ta s d ng ba ph ng pháp ti n dao khác nhau:

a - n dao th ng: dùng ơ c t ren nh , hai l i cùng

Máy khoan - doa dùng ơ gia công l hình tr b ng các d ng c c t nh : m i khoan,

m i khoét và dao doa

- Máy khoan là lo i máy t o ra l thô, khi khoan ch ơ t ơ chính xác th p, ơ bóng

nh (∇2-∇3 hay Rz100 - Rz60)

- nâng cao ơ chính xác và ơ bóng b m t l , ph i dùng khoét hay doa trên máy doa Sau khi doa, ơ chính xác ơ t c p 1 ho c 2 và ơ bóng có th ơ t (∇7 8)

- Máy khoan, doa có chuy n ơ ng chính là chuy n ơ ng quay tròn c a tr c mang dao.

Chuy n ơ ng ch y dao là chuy n ơ ng t nh ti n c a dao

- Riêng trên máy khoan có th dùng d ng c ta rô, bàn ren ơ gia công ren

mm Máy có tr c chính mang m i khoan c ơ nh Phôi

ph i d ch chuy n sao cho trùng tâm m i khoan

- Máy khoan c n: ơ gia công ơ ng kính l l n trên các phôi có kh i l ng

l n không d ch chuy n thu n l i ơ c

Do ơó, to ơ c a m i khoan có th

d ch chuy n quay hay h ng kính ơ khoan các l có to ơ khác nhau

1- tr ơ ng 2- c n 3- ơ u tr c chính

Trang 11

l p cùng m t khoan các m i khoan cùng làm vi c theo m t ch ơ Máy dùng trong s n xu t hàng lo t

ngang ơ khoan các l có ơ sâu l n

3.3 D ng c c t trên má khoan - doa:

sâu, m i khoan tâm,…

Trang 12

+ M i khoét và dao doa: D ng c ơ khoét

và doa dùng ơ m r ng l khoan, t ng ơ chính xác và ơ bóng b m t l tròn xoay

Khác v i m i khoan, m i khoét và dao doa

có s l i c t nhi u h n

- S rãnh c a m i khoét th ng t 3 ÷4 và nghiêng v i tr c m t gócω Sau khi khoét

ơ t ơ chính xác c p 4 ÷5, ơ bóng R Z 40 ÷

R Z 20 (∇4 5) Khi c n t ng ơ chính xác lên g p 1 ÷2 và ơ bóng t (∇6 8) thì s

ơ ng kính 15mm Sau ơó khoan r ng d n v i chi u sâu c t h p lý:

2

d D

t = −

HCác l phân b trên m t to ơ nh t ơ nh, nên dùng gá khoan có to ơ t ng ng nh m

b o ơ m ơ chính xác gi a các l v i nhau

Trang 13

- Dùng ơ gia công các m t ph ng ngang, ơ ng hay n m nghiêng;

- Gia công thu n ti n các lo i rãnh th ng v i ti t di n khác nhau: mang cá, ch "T",

d ng r ng thân khai,…

- Máy c ng có kh n ng gia công chép hình ơ t o ra các m t cong m t chi u

c ơi m: Chuy n ơ ng chính c a máy là chuy n ơ ng t nh ti n kh h i (g m m t hành trình có t i và m t hành trình ch y không) Chuy n ơ ng ch y dao th ng là chuy n ơ ng gián ơo n Do chuy n ơ ng th ng có quán tính l n và h u h n nên t c

ơ không cao, n ng su t th p

Gia công trên máy bào, x c ch ơ t ơ chính xác th p và ơ nh n kém

Phân lo i:

- Máy bào thu n l i khi gia công các b m t dài và h p phía ngoài

- Máy x c ch dùng h n ch trong gia công rãnh trong (rãnh then, bánh r ng trong,…)

4.2 Má bào, c:

- Tu theo nh ng ơ c tr ng v công ngh , máy bào ơ c chia thành máy bào ngang, máy bào gi ng, máy x c (bào ơ ng) và các máy chuyên môn hoá

- Trong m i m t phân nhóm nêu trên l i có nhi u ki u máy có c u trúc khác nhau

Máy bào ngang có th có c c u culit, c c u bánh r ng (thanh r ng), c c u thu l c,

c c u quay tay.v.v… Máy bào gi ng có lo i m t tr và lo i hai tr Máy x c có lo i culit - tay quay, có lo i thu l c Máy chuyên dùng g m có máy bào chép hình, máy bào rãnh…

6- giá dao

HBàn máy cùng v i phôi di chuy n theo chi u d c (chuy n ơ ng chính) còn dao bào k p trên giá dao thì di chuy n theo chi u ngang (chuy n ơ ng ti n).

HTrên máy bào gi ng có th gia công nh ng phôi dài t i 12m trên ba m t cùng m t lúc (m t trên và hai m t bên).

Trang 14

- Máy x c: là m t lo i máy bào ơ ng có ơ u máy chuy n ơ ng theo chi u th ng ơ ng.

HMáy x c ơ c dùng ơ gia công trong l , rãnh, m t ph ng và m t ơ nh hình c a phôi

có chi u cao không l n và chi u ngang l n

1- giá dao 2- thân máy 3- bàn máy

4.3 K thu t bào: a- bào thô: t và S l n

b- dao bào m t mút: bào gi ng, m t th ng

ơ ng c- dao bào nghiêng: bào m t nghiêng d- bào rãnh: dao cong

e- bào rãnh: dao th ng

4.4 Dao bào:

a- dao bào ngoài b- dao bào m t mút c- dao bào c t d- dao bào ơ nh hình e- dao bào th ng g- dao bào cong

Trang 15

5.1 c ơi m, công d ng và phân lo i:

c ơi m: - Trong máy phay, chuy n ơ ng chính là chuy n ơ ng quay tròn c a dao phay nên

c u t o c a dao th ng phù h p v i s quay tròn c a tr c dao n m ngang hay th ng ơ ng

- Phay là ph ng pháp không ch ơ t n ng su t cao mà còn ơ t ơ c ơ nh n bóng, ơ chính xác x p x v i khi gia công ti n

Công d ng: Máy phay dùng ph i bi n ơ gia công m t ph ng, các lo i rãnh cong và ph ng, các d ng b m t ơ nh hình M t s máy phay chuyên ơ gia công bánh r ng

Phân lo i:

- Máy phay v n n ng: là lo i có tr c th ng ơ ng ho c n m ngang, có th gia công ơ c nhi u

d ng b m t khác nhau

- Máy phay chuyên dùng: ch ơ gia công m t s lo i b m t nh t ơ nh g m: máy phay bánh

r ng, máy phay ren,…

- Máy phay gi ng: gia công nh ng chi ti t l n

Máy phay v n

n ng n m ngang

Trang 16

Dù lo i dao phay gì thì s ơ c t c a nó c ng t ng t nh nhau

- Khi phay dao quay tròn theo t c ơ c a tr c chính máy phay T c ơ này tính theo công th c sau:

- Vì dao phay có Z l i c t nên sau m t vòng ho c m t phút các l i tham gia

c t m t l ng b ng nhau, do ơó ta chia ra:

+ L ng ch y dao r ng S Z (mm/r ng) + L ng ch y dao vòng S V (mm/vòng) + L ng ch y dao phút S (mm/ph)

S = S V n = S Z z.n

z - là s r ng c a dao phay.

n - s vòng quay c a dao trong m t phút

Trang 17

- Chi u sâu phay t (mm) là chi u sâu l p kim lo i c t ơi trong m t hành trình phay (kho ng cách gi a b m t ơã gia công và b m t ch a gia công)

- Chi u r ng phay B (mm) là chi u r ng ơã gia công sau m t hành trình phay ơo theo ph ng song song v i tr c dao

- Chi u dày c t a (mm) thay ơ i t a min ơ n a max ơó là kho ng cách gi a hai v trí

k ti p nhau c a qu ơ o chuy n ơ ng c a m t ơi m trên l i c t ơo theo

ph ng vuông góc v i l i c t chính 5.3 S ơ c t khi phay:

5.4 Các ph ng pháp gia công phay :

Phay thu n: chi u dày ti t di n

c t thay ơ i t a max ơ n a min (≈0)

L i dao không b tr t và gây

l c ép, ép ch t phôi lên bàn máy

Nh ng s va ơ p c a phôi và

l i dao l n d làm gãy r ng dao

Phay ngh ch: do l i dao c t t d i lên có xu h ng nâng phôi nên gây

ra rung ơ ng; dao th ng b tr t khi dao cùn, nh ng l i tránh ơ c

l p bi n c ng m t ngoài

- Nhi m v c a nó là chia ơ u hay không ơ u các v t gia công trên phôi u phân ơ ơ t trên bàn máy phay n m ngang (ho c ơ ng) dùng khi c n phay các

lo i rãnh th ng, xo n trên phôi b ng dao phay mô ơun, dao phay ngón,…

- Khi chia ơ u: ng i ta dùng phân ơ gián ơo n ơ n gi n (chia ch n) ho c phân

ơ vi sai (chia không ch n)

Trang 18

4- tay quay + ch t 5- tr c mang bánh r ng 6- ơ

1

; 60

1

; 40

1

và Z

K i

a A Z

N n

.

+

= +

=

A - s vòng quay nguyên (ơ y ơ ) a/b - s d (là phân s không chia h t)

m - s nguyên ch n sao cho m.b có giá tr ơúng

b ng s l trên m t vòng nào ơó ơ a (3)

Trang 19

Mài là ph ng pháp gia công dùng d ng c c t là ơá mài Mài có th gia công thô ơ

c t b l p thô c ng m t ngoài các lo i phôi, nh ng ơa s tr ng h p là gia công tinh

Chuy n ơ ng chính khi mài là chuy n ơ ng quay tròn c a ơá:

D d - ơ ng kính c a ơá mài.

n d - s vòng quay tr c chính mang ơá (vòng/phút)

c ơi m khi mài:

1 á mài, trên b m t c a nó có nhi u l i c t v i hình d ng khác nhau, góc ơ khác nhau Ph n l n h t cóγ< 0 nên l c h ng kính l n.

2 Vì c t tinh, chi u sâu c t t r t nh nên khi c t d b tr t làm nh h ng ơ n l p b

m t gia công.

3 T c ơ c t c a ơá mài có th th c hi n v i giá tr r t l n (30 ÷50m/s).

4 H t mài có kh n ng t bong ơ t o ra l p m i s c h n ơ c t t t h n.

5 Do c ng ơ tr t l n x y ra khi c t nên sinh ra nhi t l n ( ơ n 1500 0 C)

Mài là ph ng pháp gia công làm nâng cao ơ chính xác và ơ bóng (chính xác c p 2

và ơ bóng c p∇8-∇10) M t khác mài có th c t ơ c các b m t ơã tôi c ng, các

lo i thép d ng c …

Do dùng mài ơ gia công tinh nên máy mài ơ c thi t k ơ có th mài ơ c m i b

m t mà các ph ng pháp gia công ơã xét không t o ra ơ c Ví d : mài tròn ngoài, mài tròn trong, mài ph ng, mài ren, mài côn…

[ m s ]

n D

1000 60 π

á mài g m m t h n h p c a các v t li u sau ơây:

- V t li u h t mài là thành ph n ch y u c a ơá Các h t mài có yêu c u nh v t li u làm d ng c c t khác H t mài dùng làm ơá g m có các lo i kim c ng, các ôxýt:

Kim c ng nhân t o: dùng làm ơá mài ơ c bi t ho c dùng s a ơá mài.

Các ô xyt: nh ô xyt nhôm th ng, ô xyt nhôm tr ng, cácbit silic, cacbit boric…

HH t mài ơ c ch t o v i k/t h t khác nhau ơ ch t o các lo i ơá khác nhau

- Ch t k t dính ơ liên k t các v t li u h t mài: quy t ơ nh ơ b n, ơ c ng, ơ x p c a ơá:

Ch t k t dính vô c nh keramit, h u c nh bakêlit ho c cao su

# c ng c a ơá mài là kh n ng d tách hay khó tách các h t mài ơã mòn ra kh i ơá

ơ l ra l p h t m i d i tác d ng c a l c c t:

+ á m m là ơá d tách, t o ra l p m i s c h n dùng ơ mài v t li u c ng

+ á c ng là ơá khó tách h t, dùng mài v t li u m m

Trang 20

6.4 Các chuy n ơ ng c b n c a máy mài:

Chuy n ơ ng chính luôn là chuy n ơ ng quay tròn c a ơá v ơ (m/s)

Chuy n ơ ng ch y dao có th có 2, 3 lo i khác nhau:

- ch y dao vòng là chuy n ơ ng quay tròn c a chi ti t v c (m/phút)

- ch y dao d c là chuy n ơ ng th ng kh h i c a bàn máy mang chi ti t S (m/ph)

- ch y dao ngang hay ch y dao h ng kính theo chu k c a bàn máy S n (mm/hành trình kép)

Máy mài tròn trong:

1- Thân máy 2- tr c 3- Mâm c p 4- Chi ti t gia công

5- mài 6- Bàn máy 7- Bàn tr t ngang 8- Tr c chính mài

Trang 21

6.5 T o phoi khi mài:

Trang 22

IV CÁC PH C PH NG PH NG PH ÁP GIA CÔNG C BI T

1 Gia công kim lo i b ng l a ơi n:

Công d ng: ơ gia công các l sâu; ch t o các khuôn

d p; làm b n các b m t d ng c cát; mài s c các l i dao h p kim; gia công các thép ơã nhi t luy n, h p kim

c ng,…

B n ch t: xây d ng t hi n t ng n mòn kim lo i d i tác d ng c a s phóng các tia l a ơi n:

- dùng hai ơi n c c b ng kim lo i ơ t trong m ch ơi n

ơ c ơ a g n l i ơ n kho ng cách xác ơ nh

- Ch t l ng không cho các phân t kim lo i t c c d ng b n vào ơi n c c.

- Ch t l ng nâng cao ơi n tr gián ti p c a tia l a , làm t ng tác d ng phá ho i c a xung l ng tia l a.

- B t kim lo i b hút vào kho ng gi a hai ơi n c c b i ơi n tr ng, cho phép nâng cao thêm hi u su t công tác gi a các ơi n c c

- nh n b m t khi gia công tinh có th ơ t ơ c c p Rz40 ÷Rz20 (∇4 5)

Khi qua nguyên công s a ơúng ơ bóng ơ t c p (∇5 6).

- Hi u su t c a ph ng pháp này th p, chi phí cao v d ng c c t (do hao mòn nhanh)

1 Gia công kim lo i b ng l a ơi n:

Định dạng
Số trang	26
Dung lượng	2,62 MB