Tương tự, nhiều cán bộ quản lý giáo dục cũng cho rằng một trong những nguyên nhân quan trọng khiến GDĐH VN yếu kém, hạn chế trong chất lượng đào tạo ĐH là do cung cách quản lý của Bộ GD-
Trang 1Chất lượng, hiệu quả đào tạo của giáo dục ĐH VN đều thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao về nguồn nhân lực Có lẽ đó là những nhận định được thống nhất cao trong số gần 1.000 đại biểu tham dự hội thảo “Đổi mới giáo dục ĐH VN: Cơ hội và thách thức” do Bộ GD-ĐT tổ chức tại Hà Nội hôm qua 30-3.
Những nhận định như vậy được đề cập trong hầu hết các tham luận, ý kiến, phác họa về một thực trạng không mấy lạc quan của giáo dục ĐH VN
“Một cơ quan độc chiến”!
“Giáo dục đại học (GDĐH) VN chưa đạt chuẩn hội nhập quốc tế, thiếu liên tục, tuyển sinh bất cập
và tốn kém, chất lượng và hiệu quả kém” Đó là đánh giá khái quát của ông Nguyễn Văn Ân, cố vấn trưởng Công ty IBMI (Mỹ) về những yếu kém của hệ thống GDĐH VN hiện nay
Tương tự, nhiều cán bộ quản lý giáo dục cũng cho rằng một trong những nguyên nhân quan trọng khiến GDĐH VN yếu kém, hạn chế trong chất lượng đào tạo ĐH là do cung cách quản lý của Bộ GD-ĐT đã hạn chế quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm của các trường
“Cho đến nay, trong nhiều hoạt động tác nghiệp, các trường ĐH không được tự điều hành quản
lý mọi công việc của mình và vẫn đang chịu sự chi phối của Bộ GD-ĐT Do bộ thực hiện các hoạt động tác nghiệp của các trường ĐH nên các trường trở nên thiếu chủ động ” - PGS.TS Ngô Doãn Đãi, phó trưởng ban đào tạo (ĐHQG Hà Nội), nhận xét
Ông Đãi dẫn chứng cụ thể: các trường ĐH trong cả nước đang ở tình trạng bị động trong công tác tuyển sinh, ở hầu hết các khâu: ngày tổ chức kỳ thi, việc phát hành hồ sơ đăng ký dự thi, nhận hồ sơ, hình thức ra đề, xây dựng điểm chuẩn, xét tuyển đều do bộ qui định, điều hành Các trường không được tự thiết kế và ấn hành văn bằng và nhiều loại giấy tờ, hồ sơ khác cho
SV Trong khi đó các nước phát triển và nhiều nước đang phát triển đều coi đây là những việc riêng của các trường ĐH vì mỗi trường có cách tuyển chọn thí sinh, điều kiện tuyển chọn và mẫu đơn tuyển sinh riêng
Vì các trường ĐH ở các nước được chủ động tuyển sinh theo cách của mình nên việc tuyển sinh nhẹ nhàng mà chính xác, không làm cả xã hội căng thẳng như kỳ thi tuyển sinh ĐH của ta Ôm đồm như vậy nhưng Bộ GD-ĐT quản lý như thế nào?
“Bộ GD-ĐT đang là một cơ quan độc chiến, thiên về giải quyết những tình huống cụ thể nảy sinh GDĐH thì chỉ tập trung lo thi tuyển đầu vào từng năm một ” - đó là nhận xét của TS Nguyễn Mậu Dững (phân viện Đà Nẵng thuộc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh)
Trang 2GS.TSKH Vũ Ngọc Hải - người đã từng nhiều năm làm công tác quản lý GDĐH - cũng phải thừa nhận: một trong những giải pháp chủ yếu để cải cách GDĐH hiện nay là phải cải cách thể chế quản lý theo hướng xác định tư cách tự chủ của trường ĐH trong việc giảng dạy, nghiên cứu khoa học, tài chính, nhân sự , xác định cơ chế điều tiết thị trường của GDĐH để trường ĐH liên
hệ trực tiếp với xã hội và thị trường lao động và chịu sự giám sát của xã hội về giá trị văn bằng, chất lượng đào tạo
Trường ĐH “khép kín” với các “thợ dạy”
“Phần lớn các trường ĐH VN ở trong tình trạng khép kín,
khép kín giữa các trường ĐH với nhau và khép kín giữa
trường ĐH với thực tiễn cuộc sống” - đó là đánh giá của
một “người trong cuộc”, TS Đỗ Huy Quang (ĐH Sư phạm
Hà Nội)
Theo TS Quang, biết bao vấn đề từ nền kinh tế xã hội chưa
được các trường ĐH đón nhận, xông vào giải quyết Nhiều trường ĐH mở rộng quan hệ với các địa phương nhưng là để mở các hệ tại chức, không chính qui
Nhiều trường chỉ tiêu đào tạo không chính qui cao hơn cả hệ chính qui, trong khi số lượng giảng viên lại được khoán rất hạn chế (chỉ tính theo chỉ tiêu chính qui), khiến ở hầu hết các trường ĐH, người giảng viên phải tập trung cho việc giảng dạy với cường độ lớn Giảng viên phải dạy hai ca, thậm chí ba ca ở các hệ đào tạo khác nhau, vượt gấp mấy lần định mức
“Một khi người giảng viên ĐH trở thành những người “thợ dạy”, chỉ có dạy và dạy, dạy nhiều đến mức không còn thời gian tự bồi dưỡng và nghiên cứu khoa học thì vấn đề chất lượng giảng dạy, chất lượng sản phẩm đào tạo thấp cũng không phải là điều khó hiểu”
Nhưng mặt khác, ông Quang cũng nêu lên một thực tế: “Để các trường ĐH trở thành những trung tâm nghiên cứu khoa học, lấy nghiên cứu khoa học làm động lực để nâng cao chất lượng giảng dạy, nâng cao trình độ cán bộ, nâng cao giá trị sản phẩm đào tạo đối với xã hội, chắc chắn giá trị của nghiên cứu khoa học phải cao hơn so với giảng dạy tại chức, luyện thi ĐH mới có thể khích lệ cán bộ nhiệt tình đầu tư cho nghiên cứu Còn hiện tại, điều đó chưa đạt được”
Và có lẽ chẳng quan chức nào của ngành giáo dục có mặt tại cuộc hội thảo có thể đưa ra câu trả lời cho câu hỏi: “Khi nào sẽ làm được?”
Thực tế ấy khiến TS Quang đặt câu hỏi: “Giả sử cứ kéo dài tình trạng như hiện nay thì diện mạo của các trường ĐH sẽ như thế nào trong tương lai?” Câu hỏi này không biết liệu một cuộc hội thảo diễn ra trong hai ngày này có đưa ra được lời giải đáp trọn vẹn?
Mời các giảng viên nước ngoài giảng dạy cũng là một trong những hướng nâng cao chất lượng đào tạo ĐH - Ảnh:
Như Hùng