Phương pháp nghiên cứu lý luận Nghiên cứu hệ thống văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn thực hiện công tác Kiểm định chất lượng giáo dục; công tác tự đánh giá chất lượng giáo dụ
Trang 1CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Sơn Hà, ngày 20 tháng 6 năm 2012
Kính gửi: Hội đồng sáng kiến cấp cơ sở Hội đồng sáng kiến cấp Tỉnh
Họ và tên tác giả: Trần Thị Phương Lan
Sinh ngày: 04 tháng 11 năm 1970
Nơi công tác: Trường THCS xã Sơn Hà – huyện Bảo Thắng
Trình độ chuyên môn: Đại học ; chuyên ngành: Ngữ văn
Các điều kiện chủ yếu để xét công nhận sáng kiến như sau:
Tên đề tài:
Làm tốt công tác «Tự đánh giá chất lượng cơ sở giáo dục để kiểm soát
và đảm bảo chất lượng, hiệu quả giáo dục của nhà trường »
I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Như chúng ta đã biết, trong những năm học gần đây, công tác Tự đánh giá chất lượng giáo dục (TĐG) của cơ sở giáo dục phổ thông do Bộ GD&ĐT ban hành tại Thông tư số 12/2009/TT-BGD&ĐT ngày 12/5/2009 đã được Sở cũng như Phòng Giáo dục và Đào tạo các huyện thị quan tâm, chỉ đạo ráo riết các cơ
sở giáo dục thực hiện Tuy nhiên, trong thực tế có không ít trường chưa thật sự bắt tay vào làm, có lẽ với nhiều lý do như: khó làm; thiếu hệ thống thông tin, minh chứng; cách sắp xếp hệ thống thông tin, minh chứng hoặc có thể người hiệu trưởng - người lãnh đạo nhà trường chưa thấy được tính hữu ích của công tác này trong việc cải tiến, nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục của nhà trường Mặt khác, thực tế cho thấy công tác tự đánh giá chất lượng của cơ sở
Trang 2giáo dục là một công việc mới và khó thực hiện, bởi lẽ để thực hiện được công tác Tự đánh giá chất lượng của cơ sở giáo dục đòi hỏi nhà trường phải có được cách làm khoa học; có đầy đủ hệ thống thông tin, minh chứng lôgich, chi tiết, rõ ràng, có tính thuyết phục của một năm hoặc bốn năm để chứng minh cho hoạt động của từng tiêu chí và cũng là cơ sở để đánh giá mức độ đạt được của từng chỉ số, tiêu chí
2 Mục đích, nhiệm vụ
2.1 Mục đích
Thông qua công tác tự đánh giá thì sẽ có tác dụng trực tiếp, giúp cho người hiệu trưởng - người lãnh đạo nhà trường xác định được điểm mạnh, điểm yếu của nhà trường so với yêu cầu của xã hội về giáo dục, của ngành trong giáo dục Từ đó, người lãnh đạo sẽ kiểm soát được chất lượng giáo dục, có biện pháp,
kế hoạch cải tiến điểm yếu, phát huy điểm mạnh nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục của nhà trường trong từng giai đoạn cụ thể
2.2 Nhiệm vụ
2.2.1 Nghiên cứu hệ thống văn bản để chỉ đạo nhà trường làm tốt công tác tự đánh giá chất lượng giáo dục của nhà trường
2.2.2 Mối quan hệ chặt chẽ giữa công tác tự đánh giá với việc kiểm soát, đảm bảo chất lượng giáo dục của nhà trường
2.2.3 Trên cơ sở kết quả của công tác tự đánh giá, Hiệu trưởng nhà trường có kế hoạch, biện pháp cải tiến các điểm yếu trong từng tiêu chí để nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục
3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Làm tốt công tác: « Tự đánh giá chất lượng giáo dục để kiểm soát và đảm bảo chất lượng, hiệu quả giáo dục của nhà trường »
3.2 Phạm vi nghiên cứu
Trang 3Sáng kiến kinh nghiệm: Làm tốt công tác « Tự đánh giá chất lượng cơ sở giáo dục để kiểm soát và đảm bảo chất lượng, hiệu quả giáo dục của nhà trường » của tôi được nghiên cứu và thử nghiệm trực tiếp tại trường THCS xã Sơn Hà Bảo Thắng từ năm học 20092010, 20102011, học kỳ I năm 2011 -2012
4 Phương pháp nghiên cứu
4.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận
Nghiên cứu hệ thống văn bản của Bộ Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn thực hiện công tác Kiểm định chất lượng giáo dục; công tác tự đánh giá chất lượng giáo dục của cơ sở giáo dục:
- Chỉ thị số 46/2008/CT-BGD&ĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 05/8/2008 chỉ thị về việc tăng cường công tác đánh giá và kiểm định chất lượng
cơ sở giáo dục;
- Quyết định số 83/2008/QĐ-BGD&ĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc Ban hành Quy định về quy trình và chu kỳ kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục phổ thông;
- Thông tư số 12/2009/TT-BGD&ĐT ngày 12/5/2009 của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường Trung học cơ sở;
- Công văn số 7880/BGD&ĐT-KTKĐCLGD ngày 08/9/2009 của Cục khảo thí kiểm định chất lượng giáo dục - Bộ GD&ĐT ban hành hướng dẫn tự đánh giá cơ sở giáo dục phổ thông;
- Công văn số 140/KTKĐCLGD ngày 10/3/2010 của Cục khảo thí kiểm định chất lượng giáo dục hướng dẫn xác định nội hàm, tìm thông tin và minh chứng để đánh chất lượng giáo dục trường THCS
4.2 Phương pháp thực nghiệm
Trên cơ sở nghiên cứu hệ thống văn bản, xác định được cách làm, Hội đồng
tự đánh giá thực hiện công tác tự đánh giá chất lượng giáo dục của trường THCS
xã Sơn Hà, qua đó nhằm kiểm soát, có kế hoạch cải tiến các biện pháp để đảm bảo chất lượng giáo dục của nhà trường theo quy định
Trang 44.3 Phương pháp phân tích, tổng hợp
Thông qua kết quả của công tác Tự đánh giá chất lượng giáo dục, Hiệu trưởng nhà trường tiến hành tổng hợp và phân tích điểm mạnh, điểm yếu của từng tiêu chí, từ đó thấy được nguyên nhân trực tiếp - gián tiếp, nguyên nhân chủ yếu - thứ yếu liên quan đến chất lượng giáo dục của nhà trường thông qua
bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục của trường THCS do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành tại Thông tư số 12/TT-BGD&ĐT ngày 12/5/2009 Đồng thời qua công tác tự đánh giá, nhà trường đề ra các biện pháp cải tiến chất lượng giáo dục phù hợp với tình hình thực tế của nhà trường, của địa phương
5 Ý nghĩa khoa học
Sau khi nghiên cứu và ứng dụng sáng kiến kinh nghiệm này vào thực tiễn trong công tác quản lý có tác dụng góp phần tích cực trong việc kiểm soát, đảm bảo chất lượng giáo dục của trường THCS xã Sơn Hà huyện Bảo Thắng nói riêng, các nhà trường nói chung
Trang 5II PHẦN NỘI DUNG
MÔ TẢ CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Làm tốt công tác: « Tự đánh giá chất lượng giáo dục để kiểm soát
và đảm bảo chất lượng, hiệu quả giáo dục của nhà trường ».
Sau hai năm học (2008-2009, 2009-2010), năm học 2010-2011, nhà trường đã hoàn thành công tác tự đánh giá chất lượng cơ sở giáo dục theo Thông
tư số 12/2009/TT-BGD&ĐT ngày 12/5/2009 của Bộ GD&ĐT ban hành Quy định tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường THCS với 7 tiêu chuẩn, 47 tiêu chí, 141 chỉ số, trường THCS xã Sơn Hà đã nhận thức được sau công tác tự đánh giá đã giúp cho người Hiệu trưởng, các thành viên trong HĐTĐG biết được điểm mạnh cần phát huy, điểm yếu cần khắc phục? Có kế hoạch cải tiến điểm yếu để từng bước nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục của nhà trường thông qua hoạt động dạy - học và các hoạt động giáo dục khác Chính vì vậy, với nội dung sáng kiến kinh nghiệm này mong muốn của tôi được chia sẻ với đồng nghiệp - những người đang làm công tác quản lý các cơ sở giáo dục về kinh nghiệm làm tốt công tác tự đánh giá chất lượng cơ sở giáo dục để từ đó kiểm soát và đảm bảo chất lượng, hiệu quả giáo dục của nhà trường với các giải pháp cụ thể sau:
1 Giải pháp 1: Người Hiệu trưởng - Chủ tịch HĐTĐG phải có nhận thức đầy đủ, đúng đắn về bản chất công tác kiểm định chất lượng giáo dục
và công tác tác tự đánh giá chất lượng giáo dục
Muốn làm tốt công tác tự đánh giá để kiểm soát và đảm bảo chất lượng giáo dục của một cơ sở giáo dục thì hơn ai hết, người Hiệu trưởng - Chủ tịch HĐTĐG phải có nhận thức đúng đắn, đầy đủ, sâu sắc về:
- Mục đích của công tác kiểm định: « Nhằm xác định mức độ đáp ứng mục tiêu giáo dục trong từng giai đoạn của cơ sở giáo dục phổ thông nhằm nâng cao chất lượng giáo; thông báo công khai với các cơ quan quản lý và xã hội về
Trang 6thực trạng chất lượng giáo dục để cơ quan chức năng đánh giá và công nhận cơ
sở giáo dục phổ thông đạt tiêu chuẩn chất lượng giáo dục »
- Mục đích công tác tự đánh giá là: « Tự xem xét, tự kiểm tra, chỉ ra các điểm mạnh, điểm yếu của từng tiêu chí, xây dựng kế hoạch cải tiến chất lượng
và các biện pháp thực hiện để đáp ứng các tiêu chí chuẩn chất lượng giáo dục do
Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành nhằm không ngừng cải tiến, nâng cao chất lượng giáo dục và để đăng ký kiểm định chất lượng giáo dục »
Đồng thời, người Hiệu trưởng với vai trò là người đứng đầu cơ sở giáo dục, chịu trách nhiệm trước các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương, trước nhân dân về quá trình quản lý, chỉ đạo, điều hành, chất lượng và hiệu quả các hoạt động giáo dục của nhà trường, vì vậy người Hiệu trưởng phải có:
- Nhận thức đúng đắn về công tác tự đánh giá chất lượng giáo dục, khi đánh giá điểm mạnh, điểm yếu phải đứng trên cương vị của người lãnh đạo, có cái nhìn tổng thể, có cách đánh giá, nhận định vấn đề một cách khách quan, đúng thực trạng những gì đang diễn ra tại cơ sở giáo dục của mình, tránh tình trạng có cái nhìn phiến diện, mang tính chủ quan, nặng về thành tích, cách đánh giá thực trạng ( mô tả hiện trạng) hơn cả những gì mà nhà trường có được Như vậy, không những công tác tự đánh giá chất lượng giáo dục sẽ bị vô hiệu hóa, không mang đúng bản chất, mục đích của nó mà người Hiệu trưởng cũng sẽ không xác định được điểm mạnh, điểm yếu của các hoạt động giáo dục hay nói cách khác người Hiệu trưởng không kiểm soát được chất lượng thực tế để đề ra biện pháp cải tiến đảm bảo, nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường cho phù hợp và chính xác trong từng giai đoạn cụ thể
- Khả năng nhận định, tổng hợp, phân tích vấn đề, hệ thống hóa, cụ thể hóa về điểm mạnh, điểm yếu của từng hoạt động thông qua từng tiêu chí trong 7 tiêu chuẩn với 141 chỉ số được quy định tại Thông tư số 12/2009/TT-BGD&ĐT bao hàm đánh giá toàn bộ các hoạt động của nhà trường
- Có khả năng thuyết phục mọi người cùng tham gia phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu bằng cách cải tiến các biện pháp để nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường
Trang 72 Giải pháp 2: Làm tốt công tác tham mưu, tuyên truyền cho cấp ủy Đảng, chính quyền, các ban ngành đoàn thể trong xã, các bậc cha mẹ học sinh hiểu đúng bản chất về công tác kiểm định chất lượng nói chung, công tác tự đánh giá chất lượng cơ sở giáo dục nói riêng
Với giải pháp này mục đích giúp cho người Hiệu trưởng muốn công tác kiểm định chất lượng giáo dục nói chung, công tác tự đánh giá chất lượng giáo dục của nhà trường nói riêng thật sự đạt được mục tiêu, nhiệm vụ và mục đích với đúng bản chất của nó thì người Hiệu trưởng - lãnh đạo nhà trường phải làm tốt công tác tham mưu cho cấp ủy Đảng, chính quyền về việc tuyên truyền cho các ban ngành đoàn thể của địa phương, các bậc cha mẹ học sinh hiểu rõ về một
số nội dung cơ bản của công tác kiểm định chất lượng, đặc biệt là công tác tự đánh giá chất lượng cơ sở giáo dục
Như chúng ta đã biết để làm được công tác kiểm định chất lượng giáo dục, đặc biệt phấn đấu một cơ sở giáo dục qua công tác đánh giá ngoài đạt được cấp
độ 3 là cả một quá trình phấn đấu, sự vào cuộc của tất cả các lực lượng trong và ngoài nhà trường có liên quan Do đó không chỉ đơn lẻ cơ sở giáo dục tự làm, tự phấn đấu mà còn cần có sự chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương,
sự phối kết hợp của các ban ngành đoàn thể, các tổ chức chính trị xã hội, của các bậc cha mẹ học sinh
Vậy muốn các lực lượng đó cùng tham gia có hiệu quả, trước hết là cơ quan chuyên môn - nhà trường phải có trách nhiệm tham mưu cho Đảng ủy, chính quyền địa phương làm tốt công tác tuyên truyền, giúp cho mọi người cùng hiểu rõ những nội dung cơ bản về công tác kiểm định chất lượng giáo dục, công tác tự đánh giá chất lượng giáo dục thông qua một số văn bản cụ thể như sau:
* Chỉ thị số 46/2008/CT-BGD&ĐT ngày 05/8/2008 của Bộ GD&ĐT:
Tăng cường công tác đánh giá và kiểm định chất lượng giáo dục Nội hàm Quán triệt về tăng cường công tác đánh giá kiểm định chất lượng giáo dục với 9 nhiệm vụ trọng tâm
* Quyết định số 83/2008/QĐ-BGD&ĐT ngày 31/12/2008 của Bộ Giáo
Trang 8dục và Đào tạo: Ban hành Quy định về quy trình và chu kỳ kiểm định chất
lượng giáo dục phổ thông với các nội dung
- Mục đích kiểm định chất lượng giáo dục phổ thông: Nhằm xác định
mức độ đáp ứng mục tiêu giáo dục trong từng giai đoạn của cơ sở giáo dục phổ thông nhằm nâng cao chất lượng giáo; thông báo công khai với các cơ quan quản lý và xã hội về thực trạng chất lượng giáo dục để cơ quan chức năng đánh giá và công nhận cơ sở giáo dục phổ thông đạt tiêu chuẩn chất lượng giáo dục
- Quy trình kiểm định chất lượng giáo dục cơ sở giáo dục: Được thực
hiện theo 4 quy trình:
+ Tự đánh giá của cơ sở giáo dục phổ thông + Đăng ký kiểm định chất lượng của cơ sở giáo dục phổ thông + Đánh giá ngoài và đánh giá lại ( nếu có) cơ sở giáo dục phổ thông + Công nhận cơ sở giáo dục phổ thông đạt tiêu chuẩn chất lượng giáo dục và cấp giấy chứng nhận kiểm định chất lượng giáo dục
- Nguyên tắc kiểm định chất lượng của cơ sở giáo dục: Đảm bảo theo
quy trình 4 bước (và chu kỳ 4 năm/ lần
- Quy trình tự đánh giá của cơ sở giáo dục phổ thông, gồm 7 bước:
+ Thành lập Hội đồng tự đánh giá
+ Xác định mục đích, phạm vi tự đánh giá
+ Xây dựng kế hoạch tự đánh giá
+ Thu thập, xử lý và xử lý và phân tích các thông tin, minh chứng + Đánh giá mức độ đạt được theo từng tiêu chí
+ Viết báo cáo tự đánh giá
+ Công bố báo cáo tự đánh giá
- Mục đích, phạm vi tự đánh giá :
+ Mục đích tự đánh giá cơ sở giáo dục phổ thông là tự xem xét, tự kiểm tra, chỉ ra các điểm mạnh, điểm yếu của từng tiêu chí, xây dựng kế hoạch cải tiến chất lượng và các biện pháp thực hiện để đáp ứng các tiêu chí chuẩn chất lượng giáo dục do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành nhằm không ngừng cải tiến, nâng cao chất lượng giáo dục và để đăng ký kiểm định chất lượng giáo dục
Trang 9+ Phạm vi của tự đánh giá là bao quát toàn bộ các hoạt động giáo dục của cơ sở giáo dục phổ thông ( bao gồm: Hoạt động dạy - học và các hoạt động giáo dục khác) theo từng tiêu chí trong bộ tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường THCS do Bộ GD&ĐT ban hành
- Các cấp độ của kết quả kiểm định chất lượng cơ sở giáo dục phổ thông:
+ Cấp độ 1: Cơ sở giáo dục phổ thông có từ 50% đến dưới 65% số
tiêu chí đạt yêu cầu
+ Cấp độ 2: Cơ sở giáo dục phổ thông có từ 65% đến dưới 80% số
tiêu chí đạt yêu cầu
+ Cấp độ 3: Cơ sở giáo dục phổ thông có từ 80% trở lên số tiêu chí
đạt yêu cầu
* Thông tư số 12/2009/TT-BGD&ĐT ngày 12/5/2009 của Bộ GD&ĐT
Ban hành Quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường trung học cơ sở, gồm 7 tiêu chuẩn, 47 tiêu chí, 141 chỉ số
Đặc biệt tuyên truyền sâu sắc đầy đủ về các tiêu chí liên quan trực tiếp đến vai trò, trách nhiệm chỉ đạo của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương; sự phối kết hợp của các ban ngành đoàn thể trong xã và các bậc cha mẹ học sinh,
cụ thể ( tiêu chuẩn 1, tiêu chuẩn 5, tiêu chuẩn 6)
Cách tuyên truyền: Thông qua các buổi họp giao ban tại UBND xã, các
buổi họp các bậc cha mẹ học sinh ( khai giảng, sơ kết, tổng kết năm học); kết hợp với các buổi họp thôn hoặc các lớp tập huấn tại trung tâm học tập cộng đồng của các thôn
3 Giải pháp 3: Tranh thủ sự chỉ đạo, giúp đỡ về chuyên môn trong công tác tự đánh giá của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện
Trong quá trình thực hiện công tác tự đánh giá, do công việc mới được triển khai, chưa có đơn vị nào thực hiện nên bản thân mỗi đồng chí Hiệu trưởng
- Chủ tịch HĐTĐG cũng như các thành viên trong HĐTĐG của các cơ sở giáo dục nói chung, trường THCS xã Sơn Hà nói riêng còn gặp nhiều khó khăn về các bước và cách làm
Trang 10Nhận thức được vai trò, trách nhiệm, tầm quan trọng của cơ quan chuyên môn chỉ đạo trực tiếp - Phòng GD&ĐT huyện trong việc chỉ đạo, hướng dẫn, tư vấn cho các cơ sở giáo dục về công tác kiểm định chất lượng nói chung, công tác tự đánh giá chất lượng giáo dục nói riêng Chính vì vậy, nhà trường đã tranh thủ ý kiến đóng góp, chỉ đạo của lãnh đạo và chuyên viên Phòng GD&ĐT huyện
để từng bước tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc bằng cách nhà trường tổ chức hội nghị trao đổi về công tác kiểm định chất lượng, mời lãnh đạo và chuyên viên của Phòng Giáo dục và Đào tạo cùng trao đổi với nhà trường một số nội dung:
- Trao đổi trực tiếp trên hệ thống văn bản;
- Nghe nhà trường trình bày ý tưởng về các bước, cách thức thực hiện công tác tự đánh giá
Qua buổi trao đổi đó, lãnh đạo và chuyên viên của Phòng Giáo dục và Đào tạo đã đóng góp ý kiến, bổ sung, điều chỉnh kịp thời, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, giúp cho HĐTĐG của nhà trường có được cách hiểu, cách làm bài bản, đúng quy trình trong quá trình thực hiện công tác tự đánh giá chất lượng giáo dục của nhà trường đảm bảo tính khoa học, mang lại hiệu quả đích thực của công tác tự đánh giá cụ thể các nội dung:
- Hiểu đúng, hiểu đầy đủ nội hàm của hệ thống văn bản hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, đặc biệt một số khái niệm mới và khó hiểu;
- Cách xây dựng và triển khai thực hiện kế hoạch tự đánh giá;
- Cách hiểu và xác định nội hàm của các tiêu chí, tiêu chuẩn;
- Cách tổ chức thực hiện các bước của công tác tự đánh giá;
- Cách xác định thông tin, minh chứng cho các tiêu chí;
- Cách sắp xếp, mã hóa hệ thống thông tin, minh chứng;
- Cách đánh giá từng tiêu chí thông qua mô tả hiện trạng, xác định điểm ; mạnh, điểm yếu, đề ra kế hoạch cải tiến chất lượng ( phát huy điểm mạnh, khắc phục điểm yếu), xác định tiêu chí đó đạt hay không đạt Tất cả phải logich chặt chẽ, ăn nhập với nhau trên cơ sở xuất phát từ phần mô tả hiện trạng
- Tổng hợp thành bản báo cáo đầy đủ, hoàn chỉnh về công tác tự đánh giá chất lượng giáo dục của nhà trường