Là một cán bộ quản lý có nhiều năm làm công tác tổ trưởng chuyên môn TTCM sau đó là PHTCM tôi càng ý thức sâu sắc hơn tầm quan trong của công tác tổ chức quản lý chỉ đạo điều hành kiểm t
Trang 1I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong hơn nửa thập kỷ qua nền giáo dục Việt Nam đã thu được nhiều thành tựu lớn góp phần đào tạo con người Việt Nam phục vụ yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc Trong thời kỳ đổi mới của đất nước, hoà nhập với xu thế mới của thời đại không cho phép chúng ta chỉ thoà mãn với những cái vốn có của mình Thoả mạn với những kinh nghiệm và kiến thức cũ không cố gắng vươn lên nắm vững tri thức khó tránh khỏi những sai lầm trong công tác và chắc chắn không thể hoàn thành nhiệm vụ trong giai đoạn mớ Yêu cầu đó đặt ra với tất cả mọi người, mọi ngành đặc biêt là ngành Giáo dục Bên cạnh những thành tựu mà ngành Giáo dục Đào tạo đã đạt được Một thực trạng không thể không quan tâm đó là sự giảm sút về chất lượng giáo dục đào tạo Có thể kể ra nhiều nguyên nhân ảnh hưởng đến kết quả học tập của học sinh: cơ sở vật chất điều kiện phục vụ dạy học thiếu đặc biệt là ở vùng sâu vùng xa; học sinh lười học, gia đình ít quan tâm; ảnh hưởng của những hiện tượng tiêu cực ngoài xã hội với học đường… trong đó cũng có nguyên nhân thuộc về ngành Giáo dục: sách giáo khoa thay đổi liên tục, sách tham khảo tràn lan; sự đổi mới phương pháp giảng dạy còn chậm, chương trình giáo dục nặng nề so với tâm lý lứa tuổi và khả năng tiếp thu của học sinh, việc chạy theo bệnh thành tích và những tiêu cục trong thi cử…Thực tế cho thấy có những trường THPT cơ sở vật chất điều kiện phục
vụ dạy học còn nhiều khó khăn thiếu thốn, chất lượng đầu vào kể cả xét tuyển cũng như thi tuyển thấp, chất lượng đội ngũ chưa thật đồng đều nhưng bằng sự cố gắng của mình họ đã cố gắng vươn lên góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo Ngược lại có những trường THPT thuận lợi hơn về
cơ sở vật chất, chất lượng đầu vào nhưng chất lượng giáo dục không vượt trội thậm chí ngang bằng hoặc thấp với những trường cơ sở vật chất chất lượng đầu vào đội ngũ còn gặp nhiều khó khăn Một trong những nguyên
Trang 2nhân dẫn tới kết quả trên là công tác quản lý chỉ đạo điều hành hoạt động chuyên môn của người cán bộ quản lý giáo dục trong đó vai trò quan trọng
là của Hiệu trưởng (HT) hoặc phó hiệu trưởng được giao nhiệm vụ trực tiếp điều hành quản lý về mặt chuyên môn ( PHTCM) Là một cán bộ quản lý có nhiều năm làm công tác tổ trưởng chuyên môn (TTCM) sau đó là PHTCM tôi càng ý thức sâu sắc hơn tầm quan trong của công tác tổ chức quản lý chỉ đạo điều hành kiểm tra hoạt động chuyên môn góp phần nâng cao hiệu quả
giáo dục Trong phạm vi của đề tài này tôi xin được trình bày một vài kinh nghiệm về công tác chỉ đạo hoạt động chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng hiệu quả giáo dục ở trường THPT.
II TỔ CHỨC THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
1 Cơ sở lý luận
Giáo dục Đào tạo là quốc sách hàng đầu điều đó được thể hiện rõ trong đường lối chủ trương chính sách của Đảng về Giáo dục Đào tạo được cụ thể hoá bằng các nghị quyết chỉ thi Chỉ thị 40/CT/TW ngày 15 tháng 6 năm 2004 về việc xây dựng nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán
bộ quản lý Điều đó cũng thể hiện sự quan tâm rất lớn của Đảng và Nhà nước đối với đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý đồng thời cũng thể hiện yêu cầu của Đảng Nhà nươc và nhân dân đối với những người làm công tác giáo dục Ngành giáo dục cũng nhận thức rõ đây là khâu then cốt để nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước Xây dựng đội ngũ nhà giáo cán bộ quản lý theo hướng chuẩn hoá tạo ra sự chuyển biến rõ rật trên 2 mặt: xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý theo hướng chuẩn hoá đủ về số lượng, cân đối về cơ cấu, không ngừng nâng cao chất lượng toàn diện đặc biệt chú ý tay nghề của nhà giáo và năng lực của cán bộ quản lý Đánh giá một cách toàn diện về hệ thống các trường sư phạm, các trường cán bộ
Trang 3quản lý thầy rõ mặt mạnh mặt tồn tại của hệ thống này trên cơ sở đó có
kế hoạch củng cố, hoàn thiện, nâng cao năng lực đào tạo bồi dưỡng Điều
lệ nhà trường phổ thông qui định hiệu trưởng có nhiệm vụ quyến hạn: Tổ chức bộ máy nhà trường xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nhiệm
vụ năm học, quản lý giáo viên nhân viên, học sinh, quản lý chuyên môn phân công công tác, kiểm tra đánh giá việc thực hiện của giáo viên nhân viên ( điều 17) Mục đích hoạt động của tổ chuyên môn trong trường THPT là xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện chương trình và các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ theo qui định của Bộ Giáo dục Đào tạo, tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, kiểm tra đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ giáo viên Thông qua hoạt động chuyên môn ở đơn vị tổ để trao đổi kinh nghiệm giảng dạy, học tập lẫn nhau góp phần nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ Như vậy việc quản lý chỉ đạo tổ chức thực hiện chuyên môn trong nhà trường của hiệu trưởng thực chất là việc quản lý chỉ đạo kiểm tra đội ngũ tổ trưởng chuyên môn Thông qua hoạt động của
tổ chuyên môn giúp Hiệu trưởng có những thông tin cần thiết về đội ngũ ( năng lực, phẩm chất trách nhiệm từ đó có những tác động quản lý có sự
bố trí phân công đại ngộ thích hợp) Người cán bộ quản lý giỏi là người biết tổ chức chỉ đạo các bộ phận thuộc phạm vi quản lý của mình đoàn kết hoạt động đều tay nhịp nhàng để thực hiện nhiệm vụ giáo dục Trong việc nâng cao chất lượng hiệu quả giáo dục: điều kiện về cơ sở vật chất, chất lượng đội ngũ, chất lượng đầu vào của học sinh là hết sức quan trọng
và cần thiết nhưng công tác chỉ đạo tổ chức hoạt động chuyên môn trong trường THPT của người làm công tác quản lý giáo dục cũng đóng vai trò hết sức quan trọng và cần thiết
2 Nội dung biện pháp thực hiện các giải pháp của đề tài
Trang 4Một trong những giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục trước hết cần tập trung giải quyết vấn đề đội ngũ giáo viên Trong hệ thống nhà trường giáo viên được biên chế thành các tổ nhóm chuyên môn Tổ nhóm chuyên môn là môi trường thuận lợi để giáo viên trong cùng bộ môn có điều kiện học tập trao đổi bàn bạc để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ Thông qua hoạt động của tổ chuyên môn mà người quản lý Hiệu trưởng (HT) hoặc phó hiệu trưởng được giao nhiệm vụ quản lý công tác chuyên môn (PHTCM) có thể nắm bắt một cách sâu sát kịp thời hoạt động của giáo viên (GV) phát huy cao độ sự thống nhất giữa người cán
bộ quản lý với các thành viên trong tập thể sư phạm Vì vậy chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn (TCM) là một trong những nội dung quan trọng của công tác quản lý Thực tế ở trường THPT hiện nay bên cạnh những trường có nề nếp, có nội dung phương pháp hoạt động chuyên môn hiệu quả, kế hoạch nội dung sinh hoạt chuyên môn phong phú thiết thực phù hợp điều kiện đặc thù của từng trường góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ kết quả dạy và học Tất nhiên vẫn có không ít ở một số trường hoạt động chuyên môn nhìn chung còn mang tính hình thức nặng về hoạt động
sự vụ hơn là chuyên môn, nội dung sinh hoạt chuyên môn nghèo nàn, giờ giấc không đảm bảo hiệu quả thấp Cũng có rất nhiều Hiệu trưởng chưa chỉ đạo các tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch Hoạt động chuyên môn vì thế rất hình thức tuỳ hứng, vai trò của TTCM chưa được phát huy, sức mạnh và trí tuệ của tập thể không được đề cao, mỗi tổ chuyên môn thực hiện theo một cách thiếu sự thống nhất…
Cũng như nhiều trường THPT khác trong tỉnh trường THPT Đoàn Kết một trường vùng sâu vùng xa cơ sở vật chất điều kiện phục vụ dạy học còn nhiều khó khăn; chất lượng đầu vào qua tuyể sinh trong một số năm gần đây có thể nói là tất thấp (14.5 điểm cho 3 môn trong đó Văn và
Trang 5Toán hệ số 2); thiếu phòng học các phòng chức năng khác thiếu quỹ thời gian để đầu tư nâng cao chất lượng giáo dục Trong điều kiện hoàn cảnh thực tế của nhà trường lãnh đạo nhà trường đã xác định: tập trung xây dựng đội ngũ giáo viên có năng lực chuyên môn nghiệp vụ, có phẩm chất đạo đức, có tránh nhiệm, có tinh thần vượt khó, có ý thức tinh thần tập thể sáng tạo nhạy cảm với cái mới Lấy đơn vị là tổ chuyên môn là trụ cột
là điểm tựa là sức mạnh để bồi dưỡng nghiệp vụ cho giáo viên.Nội dung trọng tâm trong từng thời điểm, tháng, học kỳ và năm học cần tập trung thực hiện các nhiệm vụ sau đây:
a/Nâng cao năng lực quản bồi lý tổ chuyên môn.
Trong thực tế người làm công tác quản lý chuyên môn HT hoặc PHT giúp việc không thể quản lý hết mọi vấn đề về chuyên môn đặc biệt là những vấn đề thuộc khoa học bộ môn mà nếu được thì cũng không thể làm thay công việc cho tổ trưởng chuyên môn (TTCM) Trên cơ sở nhận thức rõ vai trò của tổ chuyên môn và yêu cầu đổi mới công tác quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn góp phần đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao hiệu quả giáo dục Phải làm cho mọi người biết tự quản lý bản thân mình biết làm việc có kế hoạch chủ động trách nhiệm như vậy quản lý hoạt động chuyên môn mới mang lại hiệu quả
Thường xuyên bồi dưỡng quản lý chuyên môn nghiệp vụ cho tổ trưởng Đầu năm học HT tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý cho tổ trưởng tổ phó chuyên môn thông qua nhiều hình thức: học tập văn bản chỉ đạo của
Bộ, ngành, quán triệt mục tiêu chung, kế hoạch nhiệm vụ trong tâm của năm học, trao đổi kinh nghiệm lãnh đạo, hướng dẫn cách thức xây dựng
kế hoạch, cách thức tổ chức thực hiện quản lý và kiểm tra,.cử cán bộ quản lý, tổ trưởng có kinh nghiệm tham gia lớp tập huấn về tổ chức hoạt
Trang 6động tổ chuyên môn do sở giáo dục tổ chức về trường tổ chức triển khai cho đội ngữ tổ trưởng và triển khai cho toàn thể đội ngũ giáo viên
Chỉ đạo thống nhất công tác quản lý hành chính tạo điều kiện cần thiết
và sự chủ động sáng tạo để các tổ trưởng làm tốt nhiệm vụ: hướng dẫn thực hiện các biểu mẫu thống nhất: Kế hoạch tổ chuyên môn kế hoạch kiểm tra lao động sư phạm, thao giảng tổ, kế hoạch tháng, báo cáo, mẫu kiểm tra hồ sơ, kiểm tra tập trung…Cụ thể hoá cách thức đánh giá thi đua theo dõi việc thực hiện qui chế chuyên môn đánh giá xếp loại giáo viên; công tác kiểm tra; dự trù nguồn kinh phí cho hoạt động chuyên môn của tổ
Tổ chức giao lưu học hỏi trao đổi kinh nghiệm hoạt động chuyên môn với các trường bạn để học tập đúc rút kinh nghiệm về công tác quản lý chỉ đạo hoạt động chuyên môn
b/ Chỉ đạo xây dựng tổ chức thực hiện kế hoạch tổ chuyên môn.
Chỉ đạo tổ trưởng chuyên môn xây dựng kế hoạch hoạt động và tổ chức thực hiện:Trên cơ sở kế hoạch nhiệm vụ năm học, kế hoạch chuyên môn,
kế hoạch cộng tác kiểm tra của nhà trường HT định hướng các yêu cầu cơ bản về chuyên môn nhằm giúp tổ chuyên môn lập kế hoạch, tìm giải pháp thực hiện phù hợp điều kiện thực tế và đặc trưng của từng tổ chuyên môn trong nhà trường Kế hoạch tổ chuyên môn phải cụ thể chi tiết có tính khả thi cần thiết có thể điều chỉnh sửa đổi bổ sung trong quá trình thực hiện nếu thấy chưa hợp lý hoặc vì một lý do khách quan nào đó chưa thực hiện được một số nội dung đề ra trong kế hoạch
Trên cơ sở kế hoạch tổ chuyên môn, TTCM hướng dẫn các tổ viên xây dựng kế hoạch hoạt động cá nhân TTCM chụi trách nhiệm tổ chức điều hành việc thực hiện nhiệm vụ tổ chuyên môn trên cơ sở thời gian định hướng lịch công tác chung của nhà trường
Trang 7Sinh hoạt tổ chuyên môn: Đảm bảo sinh hoạt định kỳ 2 lần/tháng vào thứ 7 tuần 1 và tuần 3 theo qui định của nhà trường Nội dung sinh hoạt phải được tổ trưởng chuẩn bị chu đáo nếu sinh hoạt chuyên đề cần được thông báo trước trong cuộc họp tổ lần trước đó để có sự chuẩn bị từ cả người tham gia báo cáo và người góp ý.yêu cầu cơ bản cản cần thực hiện được: đảm bảo giờ giấc thời lượng và nội dung sinh hoạt Tổ trưởng chuyên môn là người chụi trách nhiệm chủ trì: đánh giá việc thực hiện qui chế chuyên môn, thực hiện chương trình, kỷ luật lao động ( ngắn gọn khoảng 1/6 thời gain sinh hoạt) Thời gian còn lại tập trung trao đổi về các vấn đề chuyên môn: Phương pháp giảng dạy, những bài dài bài có nhiều vấn đề mới, tổ chức hoạt động nhóm, sinh hoạt chuyên đề theo danh sách thời gian thực hiện mà giáo viên đã đăng ký, tổ chuyên môn đã
có kế hoạch thống nhất cách thức thời gian và nội dung thực hiện; ngoài
ra còn có một số nội dung khác: nghiên cứu trao đổi kinh nghiệm các sử dụng phần mềm bổ trợ dạy học, sắp xếp sử dụng đồ dùng thiết bị dạy học, thực hiện các hoạt động ngoại khoá… kết thúc cuộc họp TTCM thông báo nội dung sinh hoạt lần tới.Thư ghi đầy đủ nội dung cuộc họp lưu trữ báo cáo
Quản lý tổ chức kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh: trên cơ
sở qui chế đánh giá xếp loại kết quả học tập học sinh của bộ Giáo dục Đào tạo, theo định hướng đổi mới kiểm tra đánh giá, nhà trường quán triệt ban hành các văn bản cụ thể hoá công tác tạo điều kiện để các tổ chuyên môn chủ động hoạt động đảm bảo sự thống nhất đồng bộ Lãnh đạo trường thống nhất cơ số điểm kiểm tra định kỳ thường xuyên theo phân phối chương trình và nhu cầu cần thiết phù hợp đặc trưng bộ môn, thời gian kiểm tra hoàn thành chấm sửa trả bài Thống nhất hình thức kiểm tra ( tỷ lệ % giữa tự luận và trác nghiệm), thống nhất qui trình kiểm
Trang 8tra: nội dung do tổ chuyên môn thống nhất đến từng phần từng chương cho mỗi bài kiểm tra, giáo viên bộ môn tổ chức ôn tập theo trọng tâm định hướng mà tổ chuyên môn yêu cầu, lập ngân hàng đề thi gửi vào nguồn liệu học mở của tổ Tổ trưởng chuyên môn là người chụi trách nhiệm cuối cùng về đề kiểm tra từ 45 phút trở lên Căn cứ theo phân phối chương trình chuyên môn nhà trường thông báo thời gian kiểm tra Chỉ đạo quản lý công tác kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh ở các
tổ chuyên môn, đảm bảo được tính chính xác trong việc thể hiện chuẩn kiến thức kỹ năng phù hợp với đối tượng học sinh, cân đối giữa các phần nhận biết thông hiểu vận dụng, tạo ra sự công bằng trong đánh giá kết quả học tập của học sinh, không để tạo áp lực kiểm tra khó để dạy thêm học thêm, làm căn cứ quan trọng để đánh giá thi đua giáo viên, gắn trách nhiệm giảng dạy với kết quả bộ môn Giúp giáo viên đánh giá chính xác kết quả học tập của học sinh và tăng cường công tác phụ đạo học sinh yếu của lớp mình giảng dạy góp phần nâng cao chất lượng
c.Thực hiện công tác thanh kiểm tra đối với tổ chuyên môn.
Thanh kiểm tra là một công việc thường xuyên để nắm bắt điều chỉnh góp phần giúp tổ chuyên môn thực hiện kế hoạch theo đúng nội dung thời gian công việc Ngoài việc kiểm tra của tổ trưởng nhóm trưởng chuyên môn đi sâu vào các vấn đề chuyên môn thực hiện chương trình.hiệu trưởng phân công các phó hiệu trưởng cùng thực hiện công tác kiểm tra theo hình thức kiểm tra định kỳ hoặc kiểm tra đột xuất việc thực hiện nhiệm vụ đề ra của tổ trưởng của các thành viên trong tổ: kiển tra hồ sơ quản lý của tổ trưởng, kế hoạch tháng, sổ đầu bài sổ ghi biên bản sinh hoạt tổ chuyên môn Lãnh đạo trường phân công luân phiên dự giờ sinh hoạt cùng các tổ chuyên môn để nắm bắt việc chuẩn bị nội dung điều hành sinh hoạt của tổ trưởng hoặc tư tình cảm của các thành viên trong
Trang 9tổ, việc thực hiện chương trình, chất lượng giảng dạy, trao đổi các vấn đề
về chuyên môn Ngoài ra lãnh đạo trường còn nắm bắt các thông tin về tổ chuyên môn qua ban kiểm tra nội bộ của trường , kiểm tra chéo giữa các
tổ chuyên môn hoặc qua báo cáo định kỳ qua đó mà có những điều chỉnh việc thực hiện chuyên môn có hiệu quả
d.Tổ chức tốt các hoạt động bổ trợ nâng cao hiệu quả giảng dạy và học tập.
Có thể nói hoạt động bổ trợ chuyên môn là một trong những hoạt động
bổ ích Đối với giáo viên đây là đàn để rèn luyện cách thức tổ chức, cách thức thuyết trình xử lý tình huống Đối với học sinh đây là hoạt động thu hút sự tham gia của các em.Sân chơi này vừa là nơi các thành viên trong
tổ thể hiện sở trường của mình cũng là dịp để gắn kết các thành viên trong tổ Không chỉ có vậy hoạt động này còn đem đến sự hứng khởi cho các em học sinh để qua đó chơi mà học học mà chơi tạo môi trường thân thiện góp phần khắc sâu kiến thức rèn luyện kỷ năng Trong lĩnh vực này tuỳ theo đặc thù của mỗi tổ chuyên môn để đề xuất xây dựng và thực hiện hoạt động bổ trợ phù hợp Tổ Toán tổ chức báo Toán học trong nhà trường, tổ Vật Lý ngoại khoá “ Em yêu Vật lý”; tổ Văn ngoại khoá về Ca dao dân ca, tổ Địa lý “ lễ hội Địa lý”, tổ Sinh “Thế giới sinh học và môi trường”, tổ Lịch sử “ Âm vang Điện Biên” Dài hơi và hoành trách công phu hơn qua các vòng sơ khảo bán kết và chung kết có hoạt động “ Vui
để học” hoặc “Hội thi thực hành Lý, Hoá, Sinh” Hoạt động này được các
tổ chuyên môn lập kế hoạch nhà trường duyệt tổ chuyên môn thực hiện Thông thường trong một năm học có từ 2 đến 4 thực hiện hoạt động bổ trợ chia đều cho hai học kỳ
e Bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém.
Trang 10Bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu là hai hoạt động phải được tiến hành thường xuyên đều đặn Nếu bồi dưỡng học sinh giỏi tạo bề nổi, thì phụ đạo học sinh yếu góp phần nâng cao chất lượng mặt bằng Mỗi công việc đều có những thuận lợi và khó khăn riêng Bồi dưỡng học sinh giỏi đối tượng là học sinh khá giỏi đòi hỏi người thầy phải uyên thâm nhạy bén về kiến thức có phương pháp truyền thụ tốt, biết hướng dẫn học sinh học và tự học Phụ đạo học sinh yếu kém đối tượng học sinh phần đông là mất kiến thức cơ bản, thiếu phương pháp và động cơ học tập Vì yếu và thiếu nên hầu hết các em lười học thiếu khả năng tự học đòi hỏi người thầy phải kiên trì, nắm bắt đối tượng, giảng dạy hướng vào những vấn đề hết sức cụ thể trọng tâm giúp các em lấy lại kiến thức cơ bản, biết giúp đỡ động viên gợi sự hào hứng cho các em trong học tập Trên cơ sở
đó lãnh đạo trường phải biết phân tích tầm quan trong của việc bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu để giáo viên thấu hiểu công việc nào cũng khó khăn cũng đòi hỏi người thầy phải có kiến thức phương pháp và
ý thức được thành công nào cũng có ý nghĩa như nhau “ Cách mạng cần việc nhỏ việc to, đánh Mỹ chăn bò việc gì cũng quý” Đối với việc bồi dưỡng học sinh giỏi đấu năm học nhà trường giao tổ chuyên môn thành lập đội tuyển theo những tiêu chí nhất định: tập trung bồi dưỡng học sinh giỏi khối 11 vùa củng cố kiến thức lớp 10,11 vùa tiếp cận một số vấn đề của lớp 12 Nhà trường tổ chức thi Học sinh giỏi cấp trường khối 11 vào trung tuần tháng 4 Sau khi có kết quả giáo viên bộ môn căn cứ vào kết quả để thành lập đội tuyển 12 bắt đầu bồi dưỡng từ đâu tháng năm để kịp thời gian Sở Giáo dục tổ chức thi Tổ trưởng chuyên môn sắp xếp bố trí giáo viên bồi dưỡng xây dựng nội dung bồi dưỡng Giáo viên tham gia bồi dưỡng soạn giáo án bồi dưỡng Nhà trường nắm danh sách đội tuyển giáo viên, lịch, địa điểm bồi dưỡng Ngoài số tiền cho giáo viên bồi