Mô tả khái quát nhà máy SATIMEX

Nghiên cứu tình hình sản xuất tại nhà máy bao gồm: xác định dây chuyền công nghệ; nhu cầu sử dụng nguyên vật liệu; tình trạng sử dụng thiết bị máy móc trong nhà máy…

CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU I.1 Mục Đích Của Thực Tập Tốt Nghiệp

Giúp sinh viên được làm quen với thực tế, tạo điều kiện cho sinh viên tập làm việc trong môi trường làm việc thực tế

Giúp sinh viên bước đầu hình dung những vấn đề cần tìm hiểu để có thể tiến hành nghiên cứu đánh giá môi trường và thực hiện các giải pháp sản xuất sạch hơn, là một bước quan trọng trong việc hoàn chỉnh khoá luận tốt nghiệp

Giúp sinh viên nhận thức sâu sắc hơn về vấn đề môi trường đang tồn tại và phát sinh đồng thời đề xuất các biện pháp khắc phục

I.2 Nội Dung Thực Tập Tốt Nghiệp

Nhằm đạt được mục đích thực tập đã đề ra, đề tài nghiên cứu bao gồm các nội dung chính sau:

o Mô tả khái quát nhà máy SATIMEX : Lịch sử hình thành; cơ cấu tổ chức; hoạt động sản xuất kinh doanh; thị trường tiêu thụ…

o Nhận diện và đánh giá các vấn đề môi trường nảy sinh do hoạt động sản xuất của nhà máy

o Nghiên cứu tình hình sản xuất tại nhà máy bao gồm: xác định dây chuyền công nghệ; nhu cầu sử dụng nguyên vật liệu; tình trạng sử dụng thiết bị máy móc trong nhà máy…

o Nghiên cứu, xác định, phân tích nguyên nhân phát sinh các dòng thải dựa vào sơ đồ dây chuyền công nghệ tại nhà máy

o Phân tích tiềm năng áp dụng sản xuất sạch hơn tại nhà máy

o Đề xuất, lựa chọn và thực hiện các giải pháp sản xuất sạch hơn phù hợp với tình hình sản xuất thực tế tại nhà máy

I.3 Thời gian thực tập

Thời gian bắt đầu thực tập: 05/03/2007

Thời gian kết thúc thực tập: 05/05/2007

I.4 Ý nghĩa của việc thực tập tốt nghiệp

Trong suốt quá trình thực tập, em đã tìm hiểu về thực tế, qua đó đúc kết những kinh nghiệm còn thiếu sót trong thời gian học tập ở giảng đường

Thời gian thực tập có ý nghĩa rất lớn với em trong việc tiếp xúc với thực tế để chuẩn bị cho công việc trong tương lai

CHƯƠNG II: KHÁI QUÁT NHÀ MÁY TINH CHẾ ĐỒ GỖ XUẤT KHẨU

SATIMEX 2.1 KHÁI QUÁT NHÀ MÁY SATIMEX

2.1.1 Sự hình thành và phát triển Nhà máy tinh chế đồ gỗ xuất khẩu (SATIMEX).

Trước năm 1985 nhằm đáp ứng nhu cầu xuất khẩu gỗ xẻ ngày càng tăng ở

nước ta, ngày 22/11/1985 Uỷ ban Nhân Dân TP Hồ Chí Minh đã cấp giấy cho phép thành lập Xí nghiệp chế biến gỗ Xuất Khẩu Sài Gòn (Satimex) trực thuộc Công Ty IMEXCO

Sau đó vào ngày 01/06/1989, Uỷ ban Nhân Dân TP Hồ Chí Minh tiếp tục

cấp giấy cho phép thành lập Xí nghiệp chế biến gỗ xuất khẩu Sài Gòn, tên giao dịch là Sài Gòn Timber Export Manu Facturing Enterprise (viết tắt là SATIMEX), theo quyết định số 240/QĐ, trực thuộc Công Ty xuất nhập khẩu TP Hồ Chí Minh (IMEXCO) Vào thời điểm đó, Xí nghiệp chỉ có 350 lao động làm việc ở hai Xưởng sản xuất là: phân Xưởng 1 – với chức năng xẻ gỗ; phân Xưởng 2 – với chức năng ghép gỗ

SATIMEX là doanh nghiệp nhà nước, là đơn vị kinh tế độc lập, có tư cách pháp nhân, được Nhà nước cấp vốn đầu tư hạ tầng cơ sở và thiết kế kiến trúc; có quyền chủ động về vốn như vay ngân hàng để hoạt động

Máy móc và trang thiết bị của SATIMEX được hãng OKADA của Nhật Bản cung cấp dưới hình thức trả chậm Nhà máy được trang bị 2 dây chuyền sản xuất nằm ở hai Xưởng Nguồn nguyên liệu của Nhà máy chủ yếu là gỗ tự nhiên và cây cao su già không còn khai thác được nữa

Năm 1987, dây chuyền chế biến gỗ ghép của SATIMEX hoạt động ngày

càng trì trệ do không có được chiến lược kinh doanh tiêu thụ sản phẩm hiệu quả

Năm 1990, SATIMEX được chuyển giao từ Công Ty xuất nhập khẩu TP Hồ

Chí Minh (IMEXCO) sang cho Công Ty cổ phần hợp tác kinh tế và xuất nhập khẩu (SAVIMEX) trực tiếp quản lý theo quyết định số 714/QĐ – UB ngày 18/11/1989 của UBND TP Hồ Chí Minh

Năm 1992, Nhà nước ra chính sách “đóng cửa rừng” cấm khai thác, chế biến

và xuất khẩu các loại cây quý hiếm nằm trong danh mục quốc gia Chính vì thế, SATIMEX linh hoạt chuyển hướng hoạt động từ sản xuất gỗ xẻ sang sản xuất gỗ

ghép và hàng mộc cao cấp, đồng thời nguồn nguyên liệu cũng chuyển đổi từ khai thác tự nhiên sang nhập khẩu từ nước ngoài và các loại gỗ cao su quá tuổi, gỗ tạp khác Để hoạt động ngày càng qui mô và hiệu quả hơn, SATIMEX hợp tác với Nhà máy Shin Nippon Mokko (Nhật Bản) thành lập phân xưởng KOTATSU (sản xuất hàng mộc tinh chế xuất khẩu); song song đó SATIMEX hợp tác với Nhà máy M.K.Seiko (Nhật Bản) thành lập phân xưởng Mộc để sản xuất hàng mộc cung ứng cho thị trường trong nước và đồ gỗ tinh chế.

Ngày 26/12/1994, Xí nghiệp chế biến gỗ xuất khẩu Sài Gòn chính thức đổi

tên thành Nhà máy tinh chế đồ gỗ xuất khẩu (tên viết tắt là SATIMEX) theo quyết định số 132/SAV/TCHC/QĐ của Ban Giám Đốc Nhà máy cổ phần hợp tác kinh tế

và xuất nhập khẩu (SAVIMEX)

2.1.2 Tên giao dịch và địa chỉ liên hệ

o Tên đầy đủ hiện nay: NHÀ MÁY TINH CHẾ ĐỒ GỖ XUẤT KHẨU.

o Tên viết tắt: SATIMEX.

o Tên giao dịch quốc tế: SATIMEX ENTERPRISE.

o Diện tích sử dụng: 33.602 m2

o Diện tích nhà xưởng: 19.925 m2

o Vị trí địa lý: Phía Đông Nhà máy giáp với đường ĐT1, phía Tây giáp với

UBND Phường Hiệp Thành, phía Nam giáp với Vườn ươm cây xanh (Nhà máy cây xanh)

o Địa chỉ: khu phố II phường Hiệp Thành - Q 12-TP.HCM.

o Điện thoại: 08.7170322 – 08.7175676 – 087175677 – Fax: 7175533.

o Email: satimex@hcm.vn

o Website: www.savimex.com

2.1.3 Cơ cấu tổ chức và hoạt động sản xuất của nhà máy

2.1.3.1 cơ cấu tổ chức nhà máy

Hiện nay nhà máy có cơ cấu gồm 7 phòng ban và 8 phân xưởng sản xuất theo

mô hình trực tuyến chức năng Mô hình này rất phù hợp với quy mô hoạt động của nhà máy, tránh được sự chỉ đạo chồng chéo giữa các phòng ban, phân xưởng Giám đốc luôn nắm tình hình hoạt động của nhà máy qua sự báo cáo kết quả hoạt động của của các phòng ban, phân xưởng

tại các phòng ban và các xưởng luôn có trưởng phòng và xưởng trưởng trực tiếp quản lý công việc thuộc thẩm quyền chuyên môn và báo cáo hoạt động của đơn vị mình cho giám đốc.

Sơ đồ 1: Sơ đồ bộ máy tổ chức tại nhà máy SATIMEX

(Nguồn: P Quản trị nhân sự)

2.1.3.2.Hoạt động sản xuất kinh doanh

Nhà máy có những hệ thống thiết bị, máy móc hiện đại và đội ngũ công nhân chủ yếu được đào tạo tại Nhật, đã góp phần cho doanh thu qua các năm đều tăng lên do kim ngạch xuất khẩu đều tăng Đặc biệt là hàng mộc nội địa có sự tăng lên nhanh chóng Điều đó chứng tỏ Nhà máy đã bắt đầu chú trọng thị trường nội địa, tìm cách gia tăng thị phần trong nước mà trước đây nhà máy chỉ chú trọng cho thị trường xuất khẩu Tình hình chính trị, thiên tai xảy ra dẫn đến sự tăng giá dầu, kéo theo sự tăng giá của tất cả các mặt hàng, làm cho giá nguyên liệu đầu vào của nhà máy tăng theo Trong khi nhằm giữ vững thị trường xuất khẩu nhà máy không tăng thêm giá Vì vậy lợi nhuận giảm, tuy nhiên bước sang năm 2005 khi tình hình ổn định thì hợp đồng gia tăng thì lợi nhuận cũng tăng theo Chính vì sự biến động như vậy nên nâng suất lao động bình quân cũng có sự tăng giảm theo, năm 2005 là 907

GIÁM ĐỐC

PGĐ

P.Kỹ ThuậtP.CN_CL

PGĐ Phụ Trách SơnP.QTNS

P.Kế Hoạch

P.Kế ToánTài Chính

Xưởng 1

P.XNK

P.Kinh Doanh

Xưởng 2Xưởng 5

Xưởng 6

Xưởng 3Xưởng 4Xưởng 7

Xưởng 8

USD/người.tháng, chứng tỏ hoạt động sản xuất kinh doanh của nhà máy là rất tốt Nhà máy cũng tăng cường đầu tư cho cơ sở vật chất, cụ thể đầu tư cho xây dựng là

10 triệu đồng (năm 2003) lên đến 249 triệu đồng (năm 2005), máy móc thiết bị được đổi mới, có sự đầu tư lớn từ 193 triệu đồng (năm 2004) lên đến 727 triệu đồng (năm 2005)

2.1.4 Đặc điểm qui trình sản xuất và sản phẩm sản xuất tại Nhà máy tinh chế đồ gỗ xuất khẩu (SATIMEX).

2.1.4.1 Đặc điểm về quy trình sản xuất

Nguyên liệu chủ yếu là các loại gỗ đã qua sơ chế tẩm sấy

Công nghệ sản xuất của SATIMEX ngày càng hiện đại hóa, tự động hóa theo hướng tăng năng suất, ổn định chất lượng, giảm thiểu tác động môi trường như: dây chuyền sơn tĩnh điện tự động, máy sơn màn nước, sơn airmix, panel tự động, các máy CNC…

Hiện nay SATIMEX có số lượng lao động bình quân gần 1213 người và gồm

Dây chuyền công nghệ

• Nguyên liệu gỗ sau khi mua về, lựa chọn và phân theo màu sắc Sau đó chuyển qua mặt cắt chọn phân loại chất lượng ghép thành thanh theo kế hoạch, nối rộng ghép thành tấm và được chà tinh hai mặt

• Các bán thành phẩm ở công đoạn này được chuyển sang tinh chế và tạo dáng Tại đây, phôi ghép được pha chế, tạo dáng và định hình cho các mặt hàng khác nhau như: giường, kệ, bàn và chi tiết các mặt hàng sau khi đã định hình đòi hỏi sự chính xác cao sẽ thực hiện trên máy CNC, PLC

• Thành phẩm sẽ được kiểm tra trước khi nhập kho, nếu không đạt yêu cầu

sẽ chuyển sang hàng nội địa, phế liệu trong quá trình sản xuất được chuyển sang kho phế liệu để làm củi Tuỳ theo yêu cầu của khách hàng

mà sản phẩm sẽ được dán phủ VENEER hoặc PRINT Đồng thời, bề mặt sản phẩm sẽ được tiến hành bả bột sơn lót, sơn phụ lớp cuối (TOPCOAT) và lớp sơn phủ kín được phun sơn bằng tia cực tím

• Ở từng bộ phận như: ghép thanh, ghép tấm, định hình và sơn đều có nhóm KCS để kiểm tra chất lượng sản phẩm ở mỗi công đoạn Trước khi bán thành phẩm được đưa vào kho còn phải qua bộ phận KCS để kiểm tra tổng hợp lần cuối Sau đó mới đưa qua lắp ráp theo từng mã số, lúc này sản phẩm đã được hoàn tất

Sơ đồ 2: Quy trình sản xuất tại nhà máy SATIMEX

TRANG TRÍ

BỀ MẶT

LẮP RÁP ĐÓNG THÙNG

THÀNH PHẨM

2.1.4.2 Công tác quản lý chất lượng sản phẩm.

Duy trì công tác lập kế hoạch chất lượng cho từng mặt hàng, làm rõ các tiêu chuẩn chất lượng hàng mẫu, hình ảnh phục vụ cho sản xuất hàng loạt

Các Xưởng làm tốt công tác quản lý chất lượng, triển khai đến tổ trưởng, tổ phó Đối với một số mặt hàng mới luôn triển khai trực tiếp đến công nhân viên để làm rõ tiêu chuẩn chất lượng và xác định quy trình sản xuất hợp lý, khả thi để công nhân viên có thể hiểu rõ và thực hiện tốt

Duy trì tốt hệ thống quản lý chất lượng theo ISO 9001 và công tác 5S tại Nhà máy trong điều kiện sản xuất tăng cao, tiếp tục cải tiến để rà soát các thủ tục kiểm soát thủ tục quản lý sản phẩm không phù hợp, khắc phục phòng ngừa theo hướng thiết thực hiệu quả

Từ tháng 04 – 2000, SATIMEX được BVQI cấp giấy chứng nhận hệ thống quản lý chất lượng đạt tiêu chuẩn ISO 9001: 2000 và ngày 13-03-2002 SATIMEX được BVQI cấp giấy chứng nhận ISO 1400:1996 Nhà máy tinh chế đồ gỗ xuất khẩu (Satimex) là Nhà máy đầu tiên ở Việt Nam được cấp chứng chỉ ISO 9001 và ISO 14001

2.1.4.3 Các sản phẩm sản xuất chính.

Các sản phẩm chính của Nhà máy là hàng mộc tinh chế gồm: bàn, ghế, giường, tủ, băng, kệ… chủ yếu là dùng trong gia đình và được xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản

Với chính sách giá cả cạnh tranh và đảm bảo nhu cầu chất lượng và tiến độ giao hàng nên Nhà máy giữ vững được các khách hàng như: Kurogane, Ganazizawa, Livinz, Koizumi; duy trì những khách hàng năm 2002 như: Okamure, Itoki, Livinz đồng thời có thêm những khách hàng mới: Kyoritsu…

2.1.4.4 Đặc điểm về lao động và công tác quản lý lao động tại Nhà máy tinh chế đồ gỗ xuất khẩu (SATIMEX)

2.1.4.4.1 Thời gian làm việc.

Hiện nay, Nhà máy tổ chức làm việc theo chế độ 5 ngày 1 tuần, nghỉ vào Thứ Bảy và Chủ Nhật Nhà máy bắt đầu làm việc sáng từ 7h30 đến 12h, chiều từ 13h30 đến 16h Khi có công việc nhiều, thường rơi vào quí 2, quí 3 và quí 4 hàng năm, nhà máy tổ chức tăng ca từ 13h đến 20h30 và có phụ cấp làm thêm nhưng không

quá 4h một một ngày và công nhân được hưởng chế độ lương tăng so với làm việc trong giờ hành chánh.

Nhà máy thực hiện các chế độ ngày nghỉ theo qui định của Bộ Luật Lao Động:

- Những ngày Lễ Tết được nghỉ theo qui định của Nhà Nước, nếu rơi vào Thứ Bảy hay Chủ Nhật thì được nghỉ bù

- Bản thân kết hôn được nghỉ 3 ngày, con cái kết hôn được nghỉ 1 ngày Bố

mẹ, vợ hoặc chồng chết được nghỉ 3 ngày

2.1.4.4.2 Đặc điểm về lao động.

Lao động làm việc trong Nhà máy chủ yếu là lao động địa phương và các vùng lân cận Lao động chủ yếu là lao động nam chiếm 75,6% tổng số lao động được bố trí vào các công việc như: tạo hình, tạo dáng, sơn, lắp ráp… Số lượng lao động nữ chỉ chiếm 24,4% được bố trí vào các khâu như: chà nhám, tạo vân, ủi ghép thanh… Nhờ vào công tác tổ chức lao động hợp lý nên quá trình sản xuất diễn ra liên tục và đồng bộ

Tính đến ngày 30/04/2005 Nhà máy có khoảng hơn 1010 cán bộ công nhân viên, trong đó:

+ Khối văn phòng gồm khoảng 106 người

+ Khối sản xuất gồm khoảng 904 người

BẢNG 1: TỔNG HỢP CƠ CẤU LAO ĐỘNG

TS NA

M

N Ữ

ĐH -

CĐ TC

LĐP T

TH, KXĐT H

Cơ cấu lao động theo hình thức lao động công nhật chiếm tỉ lệ khá cao Do tính chất hoạt động sản xuất theo hợp đồng đặt hàng Từ đó dẫn đến sự biến động nguồn nhân lực thường xuyển trong năm của bộ phận sản xuất Do vậy chỉ có loại

hình lao động theo công nhật mới đáp ứng được sự biến động lớn này Đồng thời qua sự biến động này làm cho nguồn nhân lực của bộ phận sản xuất luôn không ổn định về trình độ gây khó khăn cho công tác đào tạo, cùng một lúc bộ phận tuyển dụng cũng không thể đáp ứng được thay đổi nhân lực lớn như thế.

2.1.5 Thiết bị, máy móc sử dụng trong sản xuất của nhà máy.

Để phục vụ cho hoạt động sản xuất, nhà máy sử dụng các thiết bị, máy móc hiện đại được nhập từ các nước Nhật, Đài Loan và các nước Châu Âu Cho đến nay các thiết bị, máy móc trong nhà máy đã được sử dụng hơn 10 năm, nên tình trạng các máy móc ở trong các phân xưởng sản xuất hỏng hóc khá nhiều, hơn nữa những máy móc còn phát ra tiếng ồn đáng kể ảnh hưởng đến sức khoẻ của công nhân làm việc như máy khoan, máy mài, máy cưa xẻ…Các thiết bị, máy móc trong nhà máy được thể hiện trong bảng

Bảng 2: Số lượng thiết bị, máy móc phục vụ cho sản xuất

Bảng 4: Lượng vật tư sử dụng trong sản xuất

500.000300.000

1.000.000100.000Trong hoạt động sản xuất của nhà máy, điện và nước chiếm vị trí rất quan trọng: Điện được sử dụng cho máy móc phục vụ trong sản xuất, bơm nước cũng như nhu cầu chiếu sáng nhà xưởng, văn phòng và sinh hoạt của cán bộ công nhân viên chức; và nước sử dụng chủ yếu cho các công đoạn sản xuất như công đoạn sơn, vệ sinh nhà xưởng… Ngoài ra còn phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt, vệ sinh của các cán bộ, công nhân viên trong nhà máy Lượng nước, điện tiêu thụ trong nhà máy được thể hiện ở bảng sau:

Bảng 5: Lượng nước tiêu thụ hàng tháng của Nhà Máy năm 2004

ĐVT: m3Tháng Tháng Tháng Tháng Tháng Tháng

Nguồn: Xưởng cơ điện

Bảng 6: Lượng điện tiêu thụ theo từng tháng năm 2006

CHƯƠNG III: HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG VÀ CÔNG TÁC BẢO VỆ

MÔI TRƯỜNG TẠI NHÀ MÁY SATIMEX 3.1 Hiện trạng môi trường

3.1.1 Hiện trạng chất thải rắn

Trong quá trình sản xuất của nhà máy lượng chất thải rắn sinh ra từ các công đoạn sản xuất khá nhiều, không chỉ có chất thải rắn sinh hoạt mà còn rất nhiều chất thải nguy hại được thải bỏ

Lượng chất thải nguy hại được thải bỏ dao động trong khoảng 16 – 24 tấn/tuần, thành phần chất thải nguy hại chủ yếu như: Thùng sơn, thùng dung môi,

vỏ hộp keo, vải lau dính sơn, vải lau dính hoá chất, bóng đèn neon không sử dụng, hộp mực in, thuốc quá hạn sử dụng…Những chất nguy hại này phát sinh từ các công đoạn trang trí bề mặt gỗ như: chà nhám, sơn lót, sơn phủ bề mặt, in vân

Mặt khác, ở các công đoạn định hình tạo dáng thì phát sinh ra những chất thải như mùn cưa, dăm bào, chất thải sinh hoạt của công nhân, giấy nhám thải bỏ, giấy lót bán sản phẩm…

Ngoài các chất thải nói trên còn có các chất thải như là giấy carton , bao bì, nylon, cành cây, lá cấy… phát sinh từ các phòng ban, phòng vệ sinh, nhà bếp, khuôn viên nhà máy…lượng chất thải này sinh ra khoảng 0,5 kg/người.ngày

3.1.2 Hiện trạng môi trường nước

Nhà máy có hệ thống cấp nước riêng, hệ thống này cấp cho quá trình sinh hoạt và sản xuất cho nhà máy

Nước cấp này được xử lý hoá học bằng phương pháp lắng, lọc, để khử sắt, mangan và xử lý vi sinh bằng chlorine trước khi đưa vào sử dụng Khi sử dụng nước trong quá trình sản xuất, sinh hoạt đã sinh ra một lượng nước thải tương ứng mang các tác nhân gây ô nhiễm

Đặc tính nước thải sản xuất có hàm lượng BOD, COD, tổng chất rắn lơ lửng (TSS) rất lớn, ngoài ra còn có hàm lượng N, P, dầu mỡ nhưng không đáng kể.Nước thải từ quá trình sản xuất, vệ sinh thiết bị nhà xưởng… ước tính khoảng 60m3/ngày Lượng nước này sẽ được tập trung vào trạm xử lý của nhà máy trước khi xả vào cống chung của khu công nghiệp Nhìn chung nước thải của nhà máy bị

ô nhiễm hữu cơ cao như COD, BOD5, TSS vì trong nước thải có chứa nhiều bụi

gỗ, bụi sơn và hoá chất hữu cơ như dung môi trong lúc sơn, bột dùng để bã, màu…Đặc tính nước thải của nhà máy Satimex được thể hiện trong bảng:

Bảng 7: Nước thải sản xuất

Tiêu chuẩn nước thải công nghiệp loại B (TCVN 5945 – 1995)