SKKN Khai thác và ứng dụng CNTT

Với việc giáo dục bộ môn Âm nhạc trong nhà trờng phổ thông cũng vậy, trong mỗi tiết học Âm nhạc giờ đây để thoát khỏi cách dạy chay hoặc có chăng là với vài thứ đồ dùng lạc hậu, tính trự

Phòng giáo dục - đào tạo huyện quảng Ninh

Tr ờng Th số 1 xuân ninh

sáng kiến kinh nghiệm

Đề tài:

Khai thác và ứng dụng công nghệ thông tin

vào giảng dạy bộ môn âm nhạc

trong trờng Tiểu học

Ngời viết: Nguyễn Thị Xuân

Xuân Ninh, tháng 04 năm 2011

Sỏng kiến kinh nghiệm

A PHẦN MỞ ĐẦU

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong những năm gần đây, sự bùng nổ việc ứng dụng công nghệ thông tin trên toàn cầu, trong mọi phơng diện đã trở nên rất phổ biến và không thể thiếu trên mọi lĩnh vực công việc

ở Việt Nam nói chung và trong ngành giáo dục nói riêng việc sử dụng công nghệ thông tin đã trở nên phổ cập và mang tính thờng nhật Với việc giáo dục bộ môn Âm nhạc trong nhà trờng phổ thông cũng vậy, trong mỗi tiết học Âm nhạc giờ đây để thoát khỏi cách dạy chay hoặc có chăng là với vài thứ đồ dùng lạc hậu, tính trực quan và thẩm mĩ thấp, ngời giáo viên

có thể khai thác và sử dụng công nghệ thông tin nh một công cụ hữu ích

để việc giảng dạy Âm nhạc trở nên hấp dẫn và mang tính chuyên nghiệp hơn Mọi thông tin, tài liệu hỗ trợ cho công việc giảng dạy Âm nhạc có thể khai thác đợc trên mạng Internet, các bài dạy đều có thể thiết kế trên máy tính để trong giờ dạy ngời giáo viên sẽ không còn phải đa những giáo cụ cũ mòn hay những bức tranh minh họa tĩnh lặng với tính minh họa không cao, hay những bản nhạc với chất lợng thu thanh kém cho học sinh nghe

Vì vậy nhằm phát huy tính tích cực của công nghệ thông tin trong việc giảng dạy môn Âm nhạc, đặc biệt là trong các tiết học Âm nhạc thờng thức nh: Giới thiệu nhạc sĩ nổi tiếng thế giới; Nghe nhạc; Giới thiệu nhạc

cụ dân tộc; Giới thiệu nhạc cụ nớc ngoài; Tập đọc nhạc ngời giáo viên

có thể thiết kế bài giảng với các phần mềm hỗ trợ trên máy tính nh: PowerPoint (Phần mềm thiết kế các dạng trình chiếu), Encore 4.5 (Phần

mềm chép và soạn nhạc), Internet (Mạng toàn cầu khai thác tất cả các thông tin cần có)

Qua việc giảng dạy môn Âm nhạc nhiều năm, thực tế đã chứng minh là chất lợng các giờ học Âm nhạc có sử dụng công nghệ thông tin đều đem lại hiệu quả rất cao Sự hứng thú trong học tập của học sinh thể hiện rất rõ nét, ngời giáo viên có nhiều cơ hội để nâng cao và mở rộng lợng kiến thức cần cung cấp cho học sinh Các dẫn chứng, minh họa chính xác và hiệu quả hơn, cuối tiết học bên cạnh việc dạy và học môn Âm nhạc thì một việc quan trọng hơn đó là học sinh cũng đã một phần nào đợc giáo dục về thẩm mỹ, thái độ cảm thụ và thởng thức âm nhạc

Căn cứ vào cơ sở lớ luận và cơ sở thực tiễn của việc giảng dạy bộ môn

âm nhạc có ứng dụng công nghệ thông tin trong nhà trờng phổ thông bản thõn tụi xin đưa ra một số biện phỏp về ỏp dụng cụng nghệ thụng tin vào giảng dạy bộ môn âm nhạc

II ĐỐI TƯỢNG và phơng thức thực hiện:

- Đối tợng học sinh lớp 4, 5

- Theo dừi và kiểm tra việc tiếp thu bài của học sinh trờn lớp

- Tỡm hiểu việc giảng dạy mụn Âm nhạc của các bạn đồng nghiệp ở một

khụng bằng một làm" Vỡ thế trực quan sinh động giỳp cỏc em có tri giỏc tốt hơn.

- Trớ nhớ của học sinh tiểu học là trớ nhớ trực quan hỡnh tượng, sở dĩ học sinh nhớ được kiến thức bài học đều đến với cỏc em từ 5 giỏc quan: Thị giỏc (nhỡn); Xỳc giỏc (sờ, mú); Vị giỏc (nếm); Khứu giỏc (ngửi); Thớnh giỏc (nghe) Do đú những hỡnh ảnh và âm thanh trực quan sinh động sẽ giỳp cỏc em ghi nhớ bài học nhanh nhất và lõu nhất

Túm lại: Quỏ trỡnh nhận thức của học sinh tiểu học rất cần đến những phương tiện trực quan sinh động, chớnh vỡ đặc điểm đú mà sử dụng đồ dựng dạy học thụng qua cụng nghệ thụng tin đối với học sinh tiểu học là rất thớch hợp và cần thiết

II CƠ SỞ THỰC TIỄN

* Một số thuận lợi và khú khăn khi thực hiện việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy bộ môn âm nhạc ở trường tiểu học số 1 Xuân Ninh:

1 Thuận lợi:

* Nhà trường:

- Với phương chõm đi trước đún đầu trong phương hướng, nhiệm vụ giáo dục, trờng TH số 1 Xuân Ninh đó sớm triển khai việc ứng dụng cụng nghệ thụng tin vào đổi mới phương phỏp dạy học và coi đõy là một

nhiệm vụ trọng tõm của nhà trờng và là tiêu chí đánh giá mỗi giáo viên

- Được sự ủng hộ của cỏc cấp, ban ngành, phụ huynh toàn trường… hỗ trợ cơ sở vật chất cho nhà trường và đặc biệt là sự quan tõm đầu t các trang thiết bị hiện đại của BGH nhà trờng trong những năm học vừa qua

- Cú mỏy chiếu Projector, máy ảnh kỹ thuật số, hệ thống máy vi tớnh hiện đại đợc nối mạng Internet…

* Giỏo viờn:

- Được tập huấn sử dụng cụng nghệ thông tin qua cỏc buổi sinh hoạt chuyờn mụn

- Khỏ thành thạo khi sử dụng cỏc phần mềm tin học

- Nhiệt tỡnh, sáng tạo, cú ý thức đổi mới phương phỏp dạy học

* Học sinh:

- Được học tin học từ khối lớp 3, 4, 5

- Học sinh thờng rất say mê và hứng thú học tập môn âm nhạc, đặc biệt

là những tiết học có sử dụng công nghệ thông tin

2 Khó khăn:

- Việc xây dựng và thiết kế 1 bài giảng có sử dụng công nghệ thông tin

đòi hỏi ngời giáo viên phải đầu t nhiều hơn về thời gian và các điều kiện phục vụ tiết dạy, trớc giờ dạy phải chuẩn bị lâu hơn về mọi điều kiện để tiến trình tiết học diễn ra theo dự kiến về mặt thời gian, nội dung kiến thức…

- Giờ học còn bị chi phối và phụ thuộc vào các điều kiện nh: Phòng học, nguồn điện, các đồ dùng dạy học cần thiết khác…

III MỘT Số phần mềm hữu ích để ứng dụng VÀO việc thiết kế bài giảng môn âm nhạc:

Dựa vào các tính năng sẵn có trên máy tính giáo viên có thể thiết kế

đợc nhiều dạng bài để phục vụ việc giảng dạy môn Âm nhạc trong nhà ờng phổ thông nh:

tr-1 Dạy hát:

Sử dụng phần mềm PowerPoint và Encore 4.5 để thiết kế dạng bài dạy hát (Bao gồm cả nhạc và lời) Có thể chèn những hình ảnh tĩnh hoặc động

phù hợp với nội dung bài hát nh là một giáo cụ trực quan sinh động với tính thẩm mỹ rất cao

2 dạy tập đọc nhạc:

Sử dụng phần mềm Encore 4.5, để chép lại các tiến trình nh: Luyện tập tiết tấu, luyện tập cao độ, bài tập đọc nhạc, lời ca rồi trình chiếu trên…phần mềm PowerPoint theo ý đồ của giáo viên

3 Dạy bài giới thiệu nhạc cụ:

Sử dụng mạng Internet khai thác hình ảnh, lịch sử ra đời, tính năng, cách

sử dụng của các nhạc cụ dân tộc Việt Nam cũng nh… các nhạc cụ nớc ngoài với âm thanh thực minh họa

4 dạy kể chuyện âm nhạc, giới thiệu nhạc sĩ, nghe nhạc…

Sử dụng mạng Internet để khai thác chân dung một số nhạc sĩ nổi tiếng trên thế giới nh: Mozart, Beethoven, và các tác phẩm Âm nhạc nổi tiếng của các nhạc sĩ này đợc thu thanh với chất lợng cao nhằm minh họa bằng âm thanh chuẩn của các tác phẩm này

IV biện pháp cụ thể:

1 phân môn dạy hát:

Thông thờng trong một tiết học dạy hát ngời giáo viên thờng sử dụng tranh ảnh để minh họa cho nội dung và phần nhạc và lời của bài hát đợc photo to ra rồi treo lên bảng, cách làm này khụng gõy được hứng thỳ so với việc ứng dụng cụng nghệ thụng tin Thực tế với cách giới thiệu bài vẫn là tranh ảnh minh họa nhng chất lợng những bức ảnh rất cao có thể là

ảnh động thì tác dụng của nó đã vợt trội so với cách làm cũ, ví dụ: Giới thiệu học hát bài: Những bông hoa những bài ca

Nhạc và lời: Hoàng Long

Với phần rèn luyện các kỹ năng nh vận động phụ họa hoặc tập biểu diễn, tùy thuộc vào nội dung từng bài hát cụ thể mà ngời giáo viên có thể lồng

ghép các Video clip vào cho học sinh xem và tự tìm cách vận động phụ họa hay biểu diễn một cách hoàn toàn chủ động và sáng tạo.

Ngoài ra việc xây dựng các kỹ năng hát nâng cao cũng rất dễ xây dựng trên một sơ đồ trực quan, thay cho việc giáo viên phải giải thích, dẫn giải:

Học sinh chỉ cần quan sát sơ đồ trên và nghe giáo viên gợi ý là đã tự biết nhiệm vụ của nhóm mình…

2 phân môn Dạy tập đọc nhạc:

ở lớp 4 và lớp 5 chơng trình dạy tập đọc nhạc đòi hỏi giáo viên phải lần lợt rèn cho học sinh các kỹ năng cần thiết nh: Luyện tập cao độ, luyện tập tiết tấu, tập đọc nhạc, ghép lời ca Nếu chỉ đơn thuần treo tranh bài tập

đọc nhạc lên bảng rồi với một cây đàn và giáo viên lần lợt thực hiện các thao tác trên thì học sinh sẽ tiếp thu bài một cách mơ hồ, thậm chí dẫn đến

tình trạng học sinh học vẹt (Nghe bạn đọc rồi bắt chớc đọc theo) Vậy thì với phần thiết kế bài giảng trên máy vi tính một cách trực quan, cụ thể các

kỹ năng cần thực hiện học sinh sẽ dễ dàng tiếp thu bài một cách chủ động tích cực bởi nếu bài giảng giáo viên thiết kế tốt đã gây sự tò mò của học sinh ngay từ đầu tiết học

Ví dụ:

Với các hiệu ứng của phần mềm, các nốt nhạc trong phần luyện tập cao

độ có thể đa ra lần lợt khi luyện tập kèm cao độ chuẩn của nốt ấy khiến học sinh dễ dàng thẩm âm một cách chuẩn xác ở phần luyện tập cũng vậy, giáo viên có thể tạo trờng độ của các nốt bằng

cách dùng các âm sắc của bộ gõ điện tử minh họa cho hình tiết tấu cần thực hiện

Trong phần tập đọc nhạc và ghép lời ca, phần nhạc và lời có thể xuất hiện theo chủ ý của giáo viên, kết hợp với hệ thống câu hỏi cùng các hiệu ứng về âm thanh cũng nh hình ảnh, tạo hiệu quả rất đặc biệt hỗ trợ tốt cho việc truyền đạt kiến thức cho học sinh:

(Tập đọc nhạc số 5 - Âm nhạc lớp 5)

Sau khi học sinh tự quan sát và trả lời hệ thống các câu hỏi trên, lúc này tự bản thân mỗi học sinh đã bắt đầu nắm đợc các kỹ năng cơ bản và các yêu cầu của bài tập đọc nhạc Và học sinh đã có thể tự vỡ bài thông qua sự hớng dẫn, hỗ trợ của giáo viên:

Khi hoàn thành các yêu cầu của bài học giáo viên có thể cho học sinh ôn bài bằng cách chơi trò chơi:

Trên màn hình sẽ là các hình nốt nhạc chuyển động, trên bảng giáo viên để sẵn khuông nhạc và học sinh sẽ xung phong lên gắn các nốt nhạc theo bài tập đọc nhạc mình vừa học

3 phân môn dạy âm nhạc thờng thức:

Trong chơng trình âm nhạc lớp 4 và 5 ngoài việc học hát, tập đọc nhạc học sinh còn đợc giới thiệu các nhạc cụ dân tộc Việt Nam và nhạc cụ nớc ngoài, đợc nghe kể chuyện về một số nhạc sĩ nổi tiếng trên thế giới Với…dạng bài dạy này nếu giáo viên chỉ sử dụng một vài bức tranh minh họa thì hiệu quả của tiết học sẽ không cao, học sinh sẽ có ấn tợng mờ nhạt sau tiết học Ngợc lại nếu khai thác tốt thì đây là một dạng bài học sinh rất hứng thú bởi tính tò mò, muốn tìm hiểu thế giới xung quanh là đặc điểm của lứa tuổi Thực tế đã chứng minh rằng trong các tiết học mà mọi thông tin cũng nh các kiến thức liên quan mà gíao viên biết khai thác trên mạng Internet sẽ đem đến hiệu quả rất cao trong việc tạo ấn tợng và gây đợc sự hứng thú cao trong học tập của học sinh

Ví dụ: Bài giới thiệu các nhạc cụ dân tộc Việt Nam

Ngoài hình ảnh của các nhạc cụ sẽ có hình ảnh minh họa t thế chơi đàn

và âm thanh thực minh họa thông qua các Video clip biểu diễn, thậm chí trong các tiết âm nhạc tăng cờng giáo viên còn có thể giới thiệu cho học sinh lịch sử ra đời và cấu tạo cụ thể của các nhạc cụ này, tuy nhiên tất cả những vấn đề trên ngời giáo viên chỉ dạy học sinh ở mức độ mang tính

giới thiệu vì với học sinh tiểu học cha thể ghi nhớ một cách cụ thể các

kiến thức nêu trên, nhng với tinh thần gợi mở, khuyến khích tìm hiểu sẽ

có tác dụng tích cực cho học sinh:

Hay bµi giíi thiÖu vÒ c¸c nh¹c cô níc ngoµi:

Đàn Tam

(Giới thiệu một số nhạc cụ nớc ngoài - Âm nhạc lớp 5)

Với cách giới thiệu này học sinh ngoài việc đợc quan sát, nghe giới thiệu còn có thể ghi nhớ đợc ngay âm sắc cụ thể của từng loại nhạc cụ

Và cuối cùng là phần kể chuyện âm nhạc, các câu chuyện về các nhạc sĩ nổi tiếng trên thế giới cũng có thể biến thành một tiết học âm nhạc thờng thức rất bổ ích, đặc biệt là hiện nay hầu hết các trờng tiểu học đều có tiết

âm nhạc tăng cờng Ngời giáo viên có thể thay vì cách đọc hoặc kể cho học sinh nghe câu chuyện âm nhạc bằng việc cho học sinh biết chi tiết hơn về chân dung, ngày sinh, ngày mất của nhạc sĩ:

(Kể chuyện Âm nhạc: Khúc nhạc dới trăng - Âm nhạc lớp 5)

Và các thông tin cơ bản về cuộc đời, sự nghiệp sáng tác của nhạc sĩ:

giớ i thi ệu nh ạc sĩ

L V Beethoven

1770 - 1827

Sau khi nghe giíi thiÖu nh¹c sÜ th× viÖc gi¸o viªn cho häc sinh nghe

các trang Web về âm nhạc của Thế giới và Việt Nam) là vô cùng có ý

nghĩa Trong bất kỳ thời gian nào về sau này, hễ cứ nghe thấy nét nhạc nào đã đợc nghe, học sinh đều có thể trả lời đợc ngay tên nhạc sĩ sáng tác một cách rất chính xác, hay khi nhìn thấy tấm chân dung của nhạc sĩ nào thì các em cũng nói ngay đợc tên nhạc sĩ đó, bởi vì trong tâm trí của các

em đã có một ấn tợng sâu sắc, nhờ những kiến thức đã đợc thay đổi cách thức truyền đạt mà công nghệ thông tin là công cụ hữu ích nhất để thực hiện điều đó

C kết luận

Trên đây là một số công việc đã thờng xuyên đợc thực hiện trong các giờ dạy âm nhạc tại trờng Tiểu học số 1 Xuân Ninh, bằng cách làm này hiệu quả các tiết dạy âm nhạc đã đợc nâng lên rõ rệt, học sinh rất hứng thú học tập và tiếp thu bài một cách chủ động, nhanh chóng Tính chuyên nghiệp trong các tiết học âm nhạc dần đợc khẳng định, từng bớc vợt ra khỏi việc dạy và học âm nhạc một cách đơn điệu, tẻ nhạt Sự hiểu biết âm nhạc của học sinh đợc nâng cao rõ rệt, góp phần giáo dục thẩm

mỹ âm nhạc và định hớng tốt cho việc cảm thụ và thởng thức âm nhạc của học sinh về sau này

Cuối cùng rất mong đợc sự chỉ dẫn, góp ý kiến của các cấp lãnh đạo

và các bạn đồng nghiệp

Xuân Ninh ngày 10 tháng 3 năm 2011

Ngời viết

NguyÔn ThÞ Xu©n

Tµi liÖu tham kh¶o:

1 LÞch sö ¢m nh¹c thÕ giíi toµn tËp - GS NguyÔn Xinh

Nh¹c ViÖn Hµ Néi

2 Website www.classicalarchives.com - ¢m nh¹c thÕ giíi

(Giíi thiÖu ch©n dung, t¸c phÈm ©m nh¹c cña c¸c nh¹c sÜ næi tiÕng thÕ giíi)

3 Website www.vnstyle.vdc.com.vn - ViÖn ¢m nh¹c

(Giíi thiÖu c¸c nh¹c cô d©n téc ViÖt Nam)

4 Website www.nhacvienhanoi.vn - Nh¹c viÖn Hµ Néi

5 PhÇn t×m kiÕm h×nh ¶nh trong Website: www.google.com.vn

Mục lục:

A Phần mở đầu:

I Đặt vấn đề ……… Trang 2

II Mục tiêu của đề tài ……… 3

III Đối tợng và phơng thức thực hiện ………3

B Phần nội dung: I Cơ sở lý luận ……… 4

II Cơ sở thực tiễn ……… 4

III Một số phần mềm hữu ích để ứng dụng vào việc thiết kế bài giảng môn âm nhạc………6

IV Biện pháp cụ thể ……… 7

C Kết luận ……….21

Tài liệu tham khảo ………22

Mục lục ……….23