Đầu tư phát triển ngành du lịch tỉnh Ninh Bình

Những năm gần đây, nhờ chính sách đổi mới, mở cửa của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là chính sách đổi mới về đối ngoại và kinh tế đối ngoại cùng với xu hướng toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng nhanh ở hầu hết các quốc gia trên thế giới, ngành du lịch Việt Nam nói chung và ngành du lịch của Ninh Bình nói riêng cũng có những bước tiến nhất định và ngày càng có tác động tích cực hơn đến nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế- xã hội đất nước.

LỜI NÓI ĐẦU

Những năm gần đây, nhờ chính sách đổi mới, mở cửa của Đảng và Nhà nước,đặc biệt là chính sách đổi mới về đối ngoại và kinh tế đối ngoại cùng với xu hướng toàncầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng nhanh ở hầu hết các quốc gia trên thếgiới, ngành du lịch Việt Nam nói chung và ngành du lịch của Ninh Bình nói riêng cũng

có những bước tiến nhất định và ngày càng có tác động tích cực hơn đến nhiều lĩnh vựccủa đời sống kinh tế- xã hội đất nước Du lịch được xác định “ là một ngành kinh tế mũinhọn” trong các ngành kinh tế quốc dân và đang hội nhập với trào lưu phát triển du lịchcủa khu vực và thế giới Khách du lịch đến Việt Nam đặc biệt là Ninh Bình đang ngàymột tăng Phát triển du lịch của Ninh Bình là phù hợp với xu thế của thời đại, phù hợpvới chiến lược phát triển du lịch của Việt Nam đặc biệt là chiến lược phát triển kinh tế -

xã hội của đất nước

Với vị trí địa lý và tiềm năng tài nguyên du lịch phong phú, những chính sáchphù hợp, thời gian qua du lịch Ninh Bình đã có bước phát triển đáng ghi nhận, đóng góptích cực vào sự nghiệp phát triển du lịch của cả nước Tuy nhiên trong quá trình pháttriển, nhiều tiềm năng du lịch chưa được khai thác hiệu quả, sự phát triển du lịch NinhBình chưa tương xứng với tiềm năng và vị trí của mình Cơ sở hạ tầng, vật chất kĩ thuậtcủa Tỉnh mặc dù đã được cải thiện rất nhiều trong những năm gần đây nhưng vẫn chưađáp ứng được yêu cầu phát triển, chất lượng phục vụ còn thấp, sản phẩm du lịch cònnghèo nàn, chưa phong phú Đầu tư phát triển du lịch trên địa bàn Tỉnh còn dàn trải vàthiếu tập trung, khả năng thu hút vốn từ các nhà đầu tư không được cao

Chính vì thế trong thời gian đi thực tập vừa qua, em đã nghiên cứu và viết báocáo thực tập, tên đề tài là:

“Đầu tư phát triển ngành du lịch tỉnh Ninh Bình.”

Nội dung báo cáo được chia làm 2 chương:

Chương I: Thực trạng đầu tư phát triển du lịch Ninh Bình giai đoạn 2006-2009 Chương II: Phương hướng và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư vào du lịch Tỉnh Ninh Bình

CHƯƠNG I: THỰC TRẠNG ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN NGÀNH DU LỊCH

NINH BÌNH GIAI ĐOẠN 2006-2009

I Những đặc điểm và tình hình kinh tế - xã hội của Ninh Bình ảnh hưởng tới đầu

tư phát triển du lịch của tỉnh.

1 Điều kiện tự nhiên

1.1 Vị trí địa lý:

Ninh Bình là một tỉnh nằm ở phía Nam đồng bằng Bắc Bộ Vị trí giới hạn từ

19o50 đến 20o26 vĩ độ Bắc, từ 105o32 đến 106o20 kinh độ Đông Phía Bắc giáp Hà Nam;phía Đông giáp Nam Định; phía Đông Nam giáp biển Đông; phía Tây và Tây Nam giápThanh Hóa; phía Tây giáp Hòa Bình

Nằm cách thủ đô Hà Nội hơn 90 km, nằm trên tuyến đường giao thông đườngsắt, đường bộ xuyên Việt, Ninh Bình trở thành một cầu nối giao lưu kinh tế, văn hóagiữa hai miền Nam-Bắc Ninh Bình lại nằm trong vùng dồi dào năng lượng; có biển và

hệ thống sông thông ra biển rất thuận lợi trong việc giao lưu với các tỉnh và quốc tế

Ninh Bình có các quốc lộ đi qua là 1A, 10, 12B, 45, có đường sắt Bắc Nam, cónhiều sông chảy qua (sông Đáy, sông Hoàng Long, sông Vân, sông Vạc, sông Lạng…)

Toàn bộ lãnh thổ của tỉnh nằm ở rìa Tây Nam đồng bằng sông Hồng, giáp với

đồng bằng sông Mã qua vùng núi thấp Tam Điệp là phần cuối cùng của vùng núi TâyBắc, trong khu đệm Hòa Bình – Thanh Hóa và tiếp giáp biển Đông Do là vùng chuyểntiếp nên địa hình Ninh Bình khá phong phú, đa dạng, bao gồm cả các núi, đồng bằng, bờbiển Đặc biệt là ở Ninh Bình, dạng địa hình Karst khá phổ biến và đây là dạng địa hìnhđặc biệt tạo nên các hang động và cảnh quan hấp dẫn, rất có giá trị trong việc thu hútkhách du lịch

1.2 Địa hình:

Ninh Bình có một địa hình đa dạng, vừa có đồng bằng, đồi núi, nửa đồi núi vàvùng ven biển Về địa hình có ba vùng khá rõ:

- Vùng đồi núi, nửa đồi núi với các dãy núi đá vôi, núi nhiều thạch sét, sa

thạch, đồi đất đan xen các thung lũng lòng chảo hẹp, đầm lầy, ruộng trũng ven núi, cótài nguyên khoáng sản, đặc biệt là đá vôi, có nhiều tiềm năng phát triển là phát triển dulịch

- Vùng đồng bằng trung tâm là vùng đất đai màu mỡ, bãi bồi ven sông, có

nhiều tiềm năng để phát triển nông nghiệp, đáp ứng nhu cầu lương thực tại chỗ, và sảnxuất hàng hóa xuất khẩu

- Vùng ven biển và biển có nhiều điều kiện phát triển nuôi trồng thuỷ sản khai

thác các nguồn lợi ven biển

Đồi núi trùng điệp chiếm quá nửa diện tích tự nhiên của tỉnh; các vùng nửa đồinúi tuy không lớn nhưng lại phân bố rải rác, xen kẽ chạy dài từ điểm cực Tây huyện GiaViễn theo hướng Đông Nam qua huyện Hoa Lư, Yên Mô xuống Kim Sơn và ra tới biểnĐông (giáp huyện Nga Sơn - Thanh Hoá) Điểm cao nhất so với mặt biển là đỉnh Mây

Bạc trên vườn Quốc gia Cúc Phương cao 656m, điểm thấp nhất so với mực nước biển là

xã Gia Trung huyện Gia Viễn (-0,4m) Huyện Gia Viễn, Yên Mô và một phần huyệnHoa Lư là vùng trũng, hay bị úng lụt Toàn tỉnh có 18 km bờ biển thuộc huyện KimSơn, có cửa sông Đáy đổ ra biển tạo ra vùng bãi bồi hàng năm tiến thêm ra biển khoảng

100 - 120m và quĩ đất tăng thêm hàng năm khoảng 140 - 168ha Với địa hình đa dạngnhư vậy, Ninh Bình có đủ điều kiện để phát triển một nền kinh tế tổng hợp Đứng vềmặt địa hình, Ninh Bình cần tính tới các phương án khai thác hợp lý lãnh thổ để có sựphát triển tổng hợp, đạt nhịp độ tăng trưởng cao

1.3 Khí hậu:

Ninh Bình thuộc vùng tiểu khí hậu của đồng bằng sông Hồng, ngoài ảnh hưởng sâu sắc của gió mùa Đông Bắc, Đông Nam, còn chịu ảnh hưởng của khí hậu ven biển, khí hậu rừng núi và nửa rừng núi Thời tiết trong năm chia làm hai mùa khá rõ rệt: mùa khô từ tháng 11 - 12 năm trước đến tháng 4 năm sau; mùa mưa từ tháng 5 - tháng 10

Nhiệt độ trung bình hàng năm là 24,2oC và có sự chênh lệch không nhiều giữa cácvùng (hơn kém nhau từ 0,3-0,4oC); tháng 7 có nhiệt độ trung bình cao nhất là 29,3oC, tháng 1 có nhiệt độ trung bình thấp nhất là 17,9oC Số giờ nắng trung bình mỗi tháng là 117,3 giờ, tháng 6 cao nhất là 187,4 giờ, tháng 2 thấp nhất là 24,3 giờ Tổng số giờ nắngtrung bình năm trên 1.400 giờ Tổng nhiệt độ năm đạt tới trị số trên 8.500oC, có tới 8-9 tháng trong năm có nhiệt độ trung bình trên 20oC

Độ ẩm trung bình hàng năm là 83% và có sự chênh lệch không nhiều giữa các tháng trong năm: tháng 2 cao nhất là 89%, tháng 11 thấp nhất là 75%; giữa các vùng chênh lệch nhau trên dưới 1%

Lượng mưa rơi trung bình toàn tỉnh đạt từ 1.860 - 1.950 mm, phân bố tương đối đồng đều trên toàn bộ lãnh thổ của Tỉnh Trung bình một năm có 125 - 127 ngày mưa Lượng mưa trung bình mỗi tháng là 238,8 mm; tháng 9 cao nhất là 816 mm, tháng 1 thấp nhất là 8,5 mm Lượng mưa phân bổ không đều trong năm, thường tập trung vào các tháng từ tháng 5 đến tháng 10 và chiếm từ 86 - 91% tổng lượng mưa trong năm

1.4 Thuỷ văn

Ninh Bình có nhiều sông và đầm hồ Đây là nguồn nước mặt cung cấp nước chocông nghiệp, nông lâm nghiệp và bồi đắp phù sa cho đồng ruộng Hàng năm, hệ thốngsông ngòi ở Ninh Bình được nuôi dưỡng bằng nguồn nước mưa dồi dào, tạo nên lượngdòng chảy tương đối phong phú (khoảng 30 l/s/km2) Mật độ mạng lưới sông ngòi

khoảng 0,6-0,9 km/km2 Các sông lớn thường chảy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam để

đổ ra biển Ninh Bình có nhiều hồ lớn như hồ Đồng Thái, hồ Yên Thắng, hồ ĐồngChương, hồ Yên Quang, hồ Đầm Cút, đầm Vân Long Với điều kiện thủy văn như vậyrất thuận lợi cho phát triển nhiều loại cây trồng, vật nuôi có nguồn gốc tự nhiên từ nhiềumiền địa lý khác nhau: nhiệt đới, á nhiệt đới, ôn đới Trên cơ sở đó có thể phát triển nềnnông nghiệp đa dạng Đồng thời cũng là điều kiện thuận lợi cho phát triển công nghiệp,

du lịch và các hoạt động phát triển kinh tế khác

1.5 Sinh vật

Về các hệ động thực vật, nơi lưu giữ được thảm thực vật và động vật rừng có giátrị đối với du lịch tại Ninh Bình là Vườn quốc gia Cúc Phương Rừng Cúc Phương làloại rừng mưa nhiệt đới điển hình với cấu trúc thảm thực vật nhiều tầng (5 tầng), phongphú về thành phần loài (2.000 loài) Động vật ở Cúc Phương cũng rất phong phú với

233 loài động vật có xương sống, nhiều loài chim và 24 trong số 30 bộ côn trùng có mặttại Việt Nam Bên cạnh Vườn quốc gia Cúc Phương, khu bảo tồn đất ngập nước VânLong là khu bảo tồn sinh cảnh đặc trưng cho hệ sinh thái núi đá ngập nước Đây cũng lànơi khoanh vùng bảo vệ loài Voọc quần đùi trắng - một loài linh trưởng quý hiếm đãđược ghi trong Sách đỏ thế giới

1.6 Đất đai:

Ninh Bình có tổng diện tích tự nhiên là 139.011 ha, trong đó đất cho sản xuấtnông nghiệp là 61.959 ha (chiếm 44,57% diện tích tự nhiên), đất lâm nghiệp 27.644 ha(chiếm 19,89% diện tích tự nhiên), đất chuyên dùng 15.197 ha (chiếm 10,93% diện tích

tự nhiên), đất khu dân cư 5.346 ha (chiếm 3,85% diện tích tự nhiên) và đất chưa sử dụng17.094 ha (chiếm 12,3% diện tích tự nhiên)

Nhìn chung, tài nguyên đất ở Ninh Bình có độ phì trung bình với ba loại địa hìnhven biển, đồng bằng và bán sơn địa nên có thể bố trí được nhiều loại cây trồng thuộcnhóm cây lương thực, cây thực phẩm, cây công nghiệp, cây ăn quả, nuôi trồng thủy sản;đồng cỏ chăn nuôi, cây rừng đa tác dụng Vùng gò đồi có nhiều tiềm năng để chuyểnđổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp và phát triển công nghiệp Đây là một lợi thế của NinhBình so với một số tỉnh trong vùng đồng bằng sông Hồng Hiện nay, diện tích đất chưa

sử dụng là 17.094 ha trong đó khả năng đưa vào khai thác cho các hoạt động kinh tế(trừ núi đá không rừng cây) còn 12.139 ha chiếm 8,73% diện tích tự nhiên

1.7 Tài nguyên khoáng sản:

Đá vôi: đây là nguồn tài nguyên khoáng sản lớn nhất của Ninh Bình Với những

dãy núi đá vôi khá lớn, chạy từ Hòa Bình qua Nho Quan, Gia Viễn, Hoa Lư, Tam Điệp,

Yên Mô ra tới tận Biển Đông dài hơn 40 km; diện tích trên 1,2 vạn ha, với trữ lượnghàng chục tỷ m3 đá vôi, chất lượng tốt.

Đất sét: Phân bố rải rác ở các vùng đồi núi thấp thuộc xã Yên Sơn, Yên Bình, thị

xã Tam Điệp, các huyện Gia Viễn, Yên Mô, dùng để sản xuất gạch ngói và làm nguyênliệu cho ngành đúc, đảm bảo cho xây dựng các nhà máy sản xuất gạch công suất 20-50triệu viên/năm, khai thác ổn định trong vài chục năm

Tài nguyên nước khoáng: Nước suối Kênh Gà (Gia Viễn) có vị mặn, trữ lượng

lớn, thường xuyên có nhiệt độ tới 53 - 54OC, có thể khai thác đưa vào tắm, ngâm chữabệnh kết hợp với du lịch rất tốt Nguồn nước khoáng Cúc Phương dùng để sản xuấtnước giải khát và tắm ngâm chữa bệnh, có thành phần magiêbicarbonat cao

Tài nguyên than bùn: có trữ lượng nhỏ (khoảng 2 triệu tấn), phân bố ở Gia Sơn,

Sơn Hà (Nho Quan), Quang Sơn (thị xã Tam Điệp)

Một số khoáng sản khác như: cát xây dựng, sét gốm sứ, sét ximăng, gạch ngóitrữ lượng nhỏ, phân bố rải rác ven vùng đồi núi thấp ven thị xã Tam Điệp, Gia Viễn,Yên Mô

Bên cạnh đó, Ninh Bình còn nằm gần các nguồn năng lượng lớn của quốc gia ởmiền Bắc như: bể than Quảng Ninh; thuỷ điện Hoà Bình; Nhiệt điện Phả Lại giúp choNinh Bình thoả mãn các nhu cầu về than, điện phục vụ cho phát triển sản xuất cũng nhưnhu cầu dân sinh

2 Điều kiện dân cư, kinh tế - xã hội:

Dân số của Ninh Bình là 936.262 người trong đó số dân trong độ tuổi lao động xấp

xỉ 60%, mật độ dân số 659 người/ km2 Dân tộc ngoài dân tộc Kinh và dân tộc Mườngchiếm 1,7% dân số thì các dân tộc khác như Tày, Nùng, Thái, Hoa, H’Mông, Dao…mỗidân tộc có từ trên một chục đến hơn một trăm người Dân tộc Mường đã định cư khá lâuđời ở các xã thuộc miền núi cao như Nho Quan, Tam Điệp, còn lưu giữ được nhiều giátrị văn hóa truyền thống hấp dẫn du lịch Các dân tộc khác sống rải rác ở các địa phươngtrong tỉnh, không hình thành cộng đồng dân tộc nhất định, đa số có quan hệ hôn nhân vàchịu ảnh hưởng sâu sắc của phong tục tập quán sinh hoạt, sản xuất, truyền thống vănhóa của người Kinh

Trong những năm qua, Ninh Bình đã thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế- xãhội mà Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIII và XIV đề ra với kết quả năm saucao hơn năm trước Kinh tế phát triển, cơ sở hạ tầng được tăng cường, văn hoá - xã hội

có nhiều tiến bộ, đời sống nhân dân ổn định và được cải thiện Tốc độ tăng trưởng kinh

tế hàng năm đạt cao; tốc độ tăng trưởng GDP giai đoạn từ năm 1996-2000 đạt bìnhquân: 8,12%/ năm; từ năm 2001-2005 bình quân đạt 11,9%/năm; năm 2006 đạt 12,6%;

cơ cấu kinh tế chuyển dịch mạnh theo hướng tăng tỷ trọng công nghiệp, dịch vụ Thunhập bình quân đầu người năm 1991 đạt 0,51 triệu đồng, năm 2006 đạt 6,42 triệu đồng,tăng 12,5 lần Thu ngân sách năm 1991 đạt 24,4 tỉ đồng, năm 2006 đạt 878 tỉ đồng, tăng35,98 lần

Về nông nghiệp: tỉnh đã tập trung chỉ đạo chuyển được gần 9000 ha đất nôngnghiệp trồng cây có giá trị thấp sang nuôi trồng các loại cây, con có giá trị kinh tế caonhư: nuôi tôm sú, trồng cói ở Kim Sơn, nuôi tôm càng xanh, trồng dứa ở Tam Điệp,Nho Quan, nuôi thả cá chim trắng ở Gia Viễn, Hoa Lư, cấy các giồng lúa đặc sản: tám,nếp, dự ở Kim Sơn, Yên Khánh Cả tỉnh có 294 trang trại mỗi năm doanh thu bìnhquân từ 20 triệu đồng trở lên

Về công nghiệp: tỉnh đã phê duyệt quy hoạch 22 khu công nghiệp, cụm côngnghiệp với diện tích 880 ha trong đó có các khu công nghiệp, cụm công nghiệp lớn như:khu công nghiệp Tam Điệp, khu công nghiệp Ninh Phúc, cụm công nghiệp GiánKhẩu Ninh Bình đã ban hành các cơ chế, chính sách như: chính sách khuyến khích,

ưu đãi đầu tư vào các khu công nghiệp, khu du lịch; chính sách khuyến khích tài năngthu hút nhân tài; quỹ khuyến công ; quỹ hỗ trợ đầu tư phát triển Trên địa bàn tỉnh đãkhởi công nhiều công trình lớn về giao thông, thuỷ lợi, du lịch, thể thao như: hồ YênThắng; dự án phân lũ, chậm lũ Nho Quan và Gia Viễn; sân vận động, Nhà thi đấu trungtâm; Nhà máy cán thép Tam Điệp công suất 36 vạn tấn/ năm; Nhà máy xi măng TamĐiệp công suất 1,4 triệu tấn/ năm Các công trình đầu tư trên lần lượt đưa vào sử dụng

sẽ tạo ra bước chuyển biến mạnh trong cơ cấu kinh tế của tỉnh Các hoạt động dịch vụvận tải, bưu chính viễn thông, bảo hiểm, tín dụng, du lịch đều đạt mức tăng trưởngbình quân trên 25%/ năm Thu ngân sách tăng bình quân trên 20%/ năm

3.Tài nguyên du lịch

3.1 Tài nguyên du lịch tự nhiên

Với diện tích tự nhiên 1.390,11 km2, tuy là một tỉnh không lớn nhưng Ninh Bình

là một tỉnh có địa hình rất đa dạng: có núi, đồng bằng, vùng ven biển, mang đầy đủ sắcthái địa hình Việt Nam thu nhỏ… Đặc điểm về địa hình kết hợp với các thành phần tựnhiên khác như hệ thống thủy văn, lớp phủ thực vật đã tạo cho Ninh Bình tiềm năng

du lịch đa dạng và phong phú Thiên nhiên đã ban tặng cho vùng đất này nhiều danh lamthắng cảnh kỳ thú, nhiều hang động nổi tiếng, quần thể hang động Tràng An, Tam Cốc– Bích Động, vườn quốc gia Cúc Phương với hệ động thực vật phong phú, khu bảo tồnđất ngập nước Vân Long, khu du lịch sinh thái hồ Yên Thắng, Yên Đồng, Yên Thái vớicảnh quan đặc sắc và tính đa dạng sinh học cao… Đây là tiền đề quan trọng cho việc

phát triển nhiều loại hình du lịch hấp dẫn như du lịch sinh thái, du lịch vui chơi giải trí,

du lịch chữa bệnh, du lịch mạo hiểm, du lịch tham quan… Một số tài nguyên tiêu biểu:

♦ Vườn quốc gia Cúc Phương (huyện Nho Quan):

Cúc Phương là vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam, thành lập vào 7/7/1962.Vườn quốc gia Cúc Phương có một quần thể hệ động thực vật vô cùng phong phú, đadạng và độc đáo Vườn có diện tích 22.200 ha, trong đó ắ là núi đá vôi cao từ 300 đến600m so với mặt biển Tại đây có đỉnh Mây Bạc cao 648,2m

Khí hậu ở Cúc Phương thuộc loại khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bìnhnăm khoảng 24,7ºC Địa hình phức tạp, rừng ở dạng nguyên sinh chứa nhiều bí ẩn, vàcảnh quan độc đáo Tại đây có rất nhiều hang động với cảnh quan kỳ thú và ẩn chứanhững chứng tích văn hoá lịch sử lâu đời như động Trăng Khuyết, động Chúa, độngThuỷ Tiên, động Người Xưa, hang Con Moong, động San Hô

Trong vườn còn có suối nước nóng 38ºC Hệ thực vật rất phong phú với 1.944loài thuộc 908 chi và 229 họ Đặc biệt có cây chò xanh, cây sấu cổ thụ đều trên dưới1.000 năm tuổi, cao từ 50-70m Riêng hoa phong lan có tới 50 loài, có loài cho hoa vàhương thơm quanh năm Hệ động vật đa dạng bao gồm 71 loài thú, hơn 300 loài chim,

33 loài bò sát và 16 loài lưỡng cư Nhiều loài thú quí như: gấu, ngựa, lợn lòi, hổ, báo,chồn, sóc, khỉ Khu chăn nuôi nửa tự nhiên với các loài hươu sao, nai, khỉ vàng, voọcquần đùi, sóc bay là nơi phục vụ công tác nghiên cứu của các nhà khoa học và dukhách có dịp chiêm ngưỡng như khi sống trong rừng tự nhiên Cúc Phương còn là quêhương của hàng trăm loài chim, bướm đẹp và lạ

Hiện nay, vườn quốc gia Cúc Phương đã trở thành một trung tâm cung cấp các loài thựcvật quý hiếm, có giá trị kinh tế cao phục vụ cho các chương trình trồng rừng trong khu vực vàtrên cả nước Nơi đây đã có những khu gây giống tự nhiên đạt kết quả cho các loài chò chỉ, chòxanh, kim giao Trong tương lai vườn còn xây dựng và mở rộng thêm cơ sở thực nghiệm đểcung cấp giống nhiều loài cây thuốc, cây cảnh quý hiếm cho những nơi có nhu cầu

Đến Cúc Phương đẹp nhất vào mùa khô từ tháng 12 đến tháng 4, khi những cơn mưarừng dữ dội đã đi qua Đường tới Vườn Quốc gia Cúc Phương rất thuận tiện Một khu rừngnguyên sinh với hệ sinh thái rừng nhiệt đới đa dạng, phong phú được bảo vệ nghiêm ngặt lạinằm trên tuyến đường du lịch với những điểm du lịch hấp dẫn như Bích Động, cố đô Hoa Lư,bãi biển Sầm Sơn đang cuốn hút khách du lịch đến tham quan và các nhà khoa học đếnnghiên cứu Tại vườn còn có một số chương trình du lịch cho khách lựa chọn như đi bộ, du lịchmạo hiểm, leo núi…

♦ Khu bảo tồn đất ngập nước Vân Long:

Khu bảo tồn đất ngập nước Vân Long là khu bảo tồn sinh cảnh đặc trưng cho hệsinh thái núi đá ngập nước có diện tích lớn nhất ở vùng đồng bằng sông Hồng (khoảng

2.643 ha) Đây cũng là nơi khoanh vùng bảo vệ loài Voọc quần đùi trắng - một loài linhtrưởng quý hiếm đã được ghi trong Sách đỏ thế giới Vân Long là một vùng đất còn ítđược khám phá với cảnh quan đặc biệt hấp dẫn Du khách từ Hà Nội về xuôi theo quốc

lộ 1A xuống phía Nam, đến km 85 rẽ vào đường 12B tới vườn quốc gia Cúc Phương,đến km 6 rẽ phải vào đường Thống Nhất của xã Gia Vân, đi thêm 1 km nữa tới đê ĐầmCút là tới khu bảo tồn Vân Long

Khu bảo tồn đất ngập nước Vân Long nằm trên địa phận 7 xã thuộc huyện GiaViễn, Ninh Bình là các xã: Gia Hưng, Liên Sơn, Gia Hòa, Gia Vân, Gia Lập, Gia Tân,Gia Thanh ở phía Đông Bắc tỉnh Ninh Bình, cách thị xã Ninh Bình gần 20km về phíaBắc Địa hình Vân Long bằng phẳng, độ chênh không quá 0,5m nhưng có kiểu hình ôtrũng giữa các dòng sông lớn nhất của Ninh Bình, nằm về phía Nam của châu thổ Bắc

Bộ Đất ngập nước với mức sâu khoảng vài mét, đan xen là các dãy núi đá vôi nổi lêncao sàn sàn dưới 300m, đỉnh núi Ba Chon cao nhất tới 428m Ranh giới giữa chân cácdãy núi và cùng đất trũng ngập nước còn xen kẽ một số đồi đá thấp có độ cao không quá50m Núi đá vôi và đồi cát chiếm ắ diện tích Là khu vực có đa dạng sinh học, có HSTnúi đá vôi là nơi sinh sống của quần thể “Voọc quần đùi” lớn nhất Việt Nam

Rừng Vân Long có 457 loài thực vật bậc cao có mạch thuộc 327 chi, 127 họ Đặcbiệt có 8 loài được ghi trong sách Đỏ Việt Nam (1996) là kiêng, lát hoa, tuế lá rộng, cốttoái bổi, sắng, bách bộ, mã tiền hoa tán… Về động vật có 39 loài, 19 họ, 7 bộ thú; có 12loài động vật quý hiếm như Voọc quần đùi (với số lượng lớn nhất ở Việt Nam), gấungựa, sơn dương, cu li lớn, khỉ mặt đỏ, cày vằn,… Trong các loài bò sát có 9 loài đượcghi trong sách Đỏ Việt Nam là rắn hổ chúa, kỳ đà, trăn đất, rắn ráo trâu, rắn ráo thường,

rắn sọc đầu đỏ, rắn cạp nong, rắn hổ mang, tắc kè Điều đáng chú ý là tại khu vực ngập nước Vân Long có loài cà cuống thuộc họ chân bơi, một loài côn trùng quý hiếm, hiện

còn rất ít ở Việt Nam Cà cuống sống được thể hiện sự trong lành của môi trường nước,của không gian cảnh quan xung quanh

Không chỉ là khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước, Vân Long còn là nơi cócảnh quan và di tích văn hóa có giá trị Đây là núi Nghiên, núi Hòm Sách, núi Đá Bàn,núi Mèo cào, kia là núi Cô tiên, núi Voi dựng, núi Cánh cổng… Mỗi trái núi là mộthuyền thoại hấp dẫn Khu Vân Long còn có 32 hang động đẹp, nhiều hang rộng có giátrị như hang Cá, hang Bóng, hang Rùa, hang Chanh… ở đây còn có Kẽm Chăn và đềnthờ Mẫu, nơi thờ mẹ của bốn tướng Hồng Nương…

Non nước Vân Long, một cảnh núi ẩn mây trời, mây che ấp núi Nước ở đâymênh mông phẳng lặng, không có sóng to gió lớn, mang phong cảnh một miền quê êm ả

- một Vịnh Hạ Long không có sóng Đây chính là một nơi du lịch sinh thái rất tốt, là

hiện trường nghiên cứu, học tập cho các nhà khoa học, sinh viên khi muốn nghiên cứu

về vùng đất ngập nước nội đồng của Việt Nam

♦ Quần thể khu du lịch hang động Tràng An:

Nằm ở thôn Tràng An, xã Trường Yên, huyện Hoa Lư, cách cố đô Hoa Lưkhoảng 4km về phía Nam, diện tích trên 1.500ha, với những dải đá vôi, các thung lũng

và những dòng sông ngòi đan xen vào nhau tạo nên một không gian huyền ảo và thơmộng Sau khi du khách dâng hương tưởng niệm tại hai đền vua Đinh và vua Lê, đếnbến thuyền sông Sào Khê Từ đây những chiếc thuyền nan lướt nhẹ trên mặt nước quaXuyên Thuỷ Động sẽ đưa du khách vào thăm quần thể hang động Tràng An Hai bêndòng sông là những phong cảnh sơn thuỷ hữu tình mà thiên nhiên đã ban tặng nơi đây:đây là núi ông Trạng, núi Hòm Sách, núi Mỏ Trả, kia là núi con mèo

Khu du lịch Tràng An có quần thể hang động như: hang Ba Giọt, hang Địa Linh,hang Tối, hang Sáng, hang Ao Trai, hang Seo, và các thung lũng như: thung đền Trần,thung Mây, thung Nấu rượu, thung Khống các hang xuyên thuỷ dài và đẹp mới đượckhai thác sẽ làm cho du khách ngỡ ngàng Tất cả dường như hoà quyện vào nhau tạonên một không gian kỳ thú

♦ Tam Cốc:

Khu du lịch Tam Cốc - Bích Động là một quần thể du lịch, một địa danh nổitiếng từ xa xưa, thuộc địa phận huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình; cách thủ đô Hà Nội 100

km về phía Nam Nơi đây vẫn giữ được nét nguyên sơ, thiên tạo, với nhiều hang động,

di tích lịch sử, văn hóa nổi tiếng trong và ngoài nước như: đền Thái Vi, Tam Cốc, chùaBích Động, động Tiên, chùa Linh Cốc…

Tam Cốc nghĩa là ba hang: hang Cả, hang Hai và hang Ba ở thôn Văn Lâm, xãNinh Hải, huyện Hoa Lư Du khách vào thăm Tam Cốc chỉ có một con đường thủy duynhất, vào ra mất khoảng hơn 1 giờ đồng hồ Đến đình Các ở thôn Văn Lâm, ra bến sôngNgô Đồng - con đường thủy dẫn vào Tam Cốc Lúc thuyền luồn vào ba hang, du khách

sẽ cảm nhận được làn không khí trong lành, mát lạnh của hương đồng gió nội Thạchnhũ từ trần hang rủ xuống lô nhô óng ánh như những khối châu ngọc kỳ ảo

Động thuộc xã Gia Thanh, huyện Gia Viễn, được nhân dân phát hiện từ năm

1739 Trong động có một nhũ đá giống tượng Phật nên đã lập bàn thờ Phật ở đây Đếnnăm 1740 động được nhân dân trong vùng tu bổ thành một ngôi chùa để thờ Phật Độngrộng chừng 10 gian nhà, trong động được bày nhiều tượng Phật, tượng La hán, tượng

Hộ pháp đặt trên các bệ đá Đặc biệt có hai tượng Phật được tạc bằng đá xanh nguyênkhối rất đẹp

Động gồm có ba hang nối liền nhau, hang ngoài thờ Phật, rồi đến hang Tối, hangSáng Vào động Địch Lộng du khách như đang lạc vào cõi trùng điệp của đá Nhiều nhũ

đá mang hình dáng như voi uống nước, voi chầu, hổ phục, phượng múa, rồng uốngnước, khỉ cõng con… Mỗi không gian của vách động, trần động là một bức tranh nghệthuật, một nét chạm khắc tuyệt với của thiên nhiên, của thời gian trên đá

Một điều độc đáo là nhũ đá trong động thay đổi màu theo ánh sáng mặt trời Lúcrạng đông có màu hồng, buổi trưa lấp lánh như pha lê, và chuyển màu đỏ thẫm khihoàng hôn Trong động còn có lối lên Trời, lối xuống Âm phủ, lối xuống Âm phủ củađộng đầy huyền bí bởi nước của các nhũ đá đều đặn nhỏ giọt tạo nên một bản nhạckhông bao giờ dứt Cảnh đẹp của Địch Lộng được vua Minh Mạng ban tặng cho 5 chữkhi đến tham nơi đây - “Nam thiên đệ tam động” (Động đẹp thứ 3 Trời Nam)

Động Tiên còn có tên gọi khác là động Móc, ở thôn Đam Khê, xã Ninh Hải,huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, cách Bích Động gần 1km Động gồm có ba hang lớn,rộng, và cao vời vợi Đường vào động phải đi qua một khe hang nhỏ, mấp mô Trầnđộng là vân đá, nhũ đá rủ xuống lấp lánh nhiều sắc màu Nhiều khối nhũ đá từ trên trần

rủ xuống nền động cao hơn chục mét tựa như những rễ cây đa cổ thụ Nhiều nhũ đáđược đặt tên như: cây tiền, cây thóc, ông tiên, cô tiên, con voi, con hổ, kỳ đà Xungquanh vách động và trên nền cũng có rất nhiều măng đá, nhũ đá Những nhũ đá đượcthiên nhiên chạm trổ vừa phóng khoáng, vừa tinh xảo mà sống động Đứng từ bên ngoàinhìn vào, dưới ánh sáng kỳ ảo động Tiên như một lâu đài nguy nga tráng lệ trong huyềnthoại Đến thăm động Tiên, du khách sẽ như lạc bước vào chốn bồng lai, tiên cảnh,được khám phá và hoà mình vào khung cảnh tự nhiên kỳ thú

Động Sinh dược thuộc địa phận thôn Xuân Trì, xã Gia Sinh, huyện Gia Viễn, làđộng xuyên thủy dài gần 2km Vào động bằng một trong hai cửa, ngồi thuyền mất hơnmột giờ đồng hồ, du khách vào cửa động bên này sẽ ra cửa động bên kia Những dải nhũ

đá thiên hình vạn trạng, quyến rũ sức tưởng tượng của du khách Chỗ này nhũ đá nhưđược gọt dũa một cách tinh tế, chỗ kia như bột dẻo nặn ra rất mềm mại Có nhiều “convật” như sống ở thời hồng hoang hiện về Tùy theo hướng ngồi và ánh sáng chiếu vào,

du khách sẽ thấy nhũ đá với những dáng hình khác nhau Đặc biệt là có chỗ nhũ đá nhỏ

li ti, có chỗ nhũ đá chảy dài xuống mặt nước, sống trong nước như san hô Điều kỳ lạnữa là rất nhiều nhũ đá ở trên trần hang trắng muốt như dát bạc, như muối trắng phaubao bọc xung quanh Thành động là những vách đá phẳng dựng đứng, chỗ này như đáxây, chỗ kia đá bào mòn đến trơ trụi, nhẵn bóng Chắc chắn du khách sẽ bị cuốn hút bởi

vẻ đẹp kỳ ảo của động và không thể khám phá hết cái thế giới kỳ thú này chỉ thông quamột chuyến đi.

Đèo Tam Điệp còn có tên là đèo Ba Dội đã đi vào trong thơ ca của bà chúa thơNôm Hồ Xuân Hương Đèo thuộc thị xã Tam Điệp, cách thị xã Ninh Bình 18km về phíaNam Nơi đây có 3 dãy núi đá vôi chạy suốt từ Hòa Bình về, ăn ra biển Đông theohướng Tây Bắc - Đông Nam Chỗ núi đá hạ thấp xuống gọi là Đèo Vì có ba đèo liềnnhau nên gọi là Tam Điệp

Điều độc đáo ở đây là đèo Tam Điệp có đất đỏ Từ đây, du khách có thể quan sát

cả một vùng rộng lớn Toàn cảnh đèo là những dãy núi hùng vĩ, hiểm trở, quanh co nhưnhững con rồng uốn khúc, đan xen là những thung lũng rộng và nhiều dòng suối trongxanh uốn lượn Đèo Tam Điệp không chỉ có cảnh đẹp mà còn là một phong tuyến phòngngự rất lợi hại, mang vị trí chiến lược trong quân sự như bức tường thành thiên nhiên ánngữ con đường thiên lý ra Bắc vào Nam Vì vậy, từ xa xưa nơi đây đã được chọn là cửa

ải (quận Cửu Chân - Thanh Hóa và quận Giao Chỉ - Bắc Bộ) Như vậy, đèo Tam Điệpkhông chỉ là một thắng cảnh mà còn là một di tích lịch sử nổi tiếng đã đi vào lịch sử, đivào thơ văn của các thi nhân xưa và nay

♦ Suối nước nóng Kênh Gà:

Suối nước nóng mặn Kênh Gà thuộc thôn Kênh Gà, xã Gia Thịnh, huyện GiaViễn Du khách đến bến sông ở cống Đồng Trưa trên dòng sông Hoàng Long để bắt đầuhành trình tham quan suối nước nóng Kênh Gà Thuyền ngược dòng Hoàng Long, dukhách thỏa sức ngắm nhìn cảnh trời mây, sông nước Núi Kênh gà trông xa như hìnhmột con lạc đà đang đi, nơi đây có một nguồn nước suối nóng mặn, vì thế suối có tên làKênh Gà Dòng nước từ trong núi chảy ra, trong vắt, chưa bao giờ ngừng Mạch nướcnày có từ lâu lắm, nhưng đến năm 1940 người Pháp mới biết tới và bắt đầu nghiên cứu

và đưa vào khai thác Nước khoáng Kênh gà chứa nhiều muối natriclorua, kaliclorua,canxi, magieeclorua và muối Bicacbonat, nước không màu, trong, nhiệt độ ổn định choquanh năm là 53ºC Nước khoáng Kênh Gà dùng để tắm hay ngâm mình nhiều lần sẽkhỏi các bệnh như khớp mãn tính, viêm dây thần kinh, các bệnh ngoài da và phụ khoa Nước suối Kênh gà uống vào có tác dụng kích thích hoạt động của gan, mật, chữa bệnhbướu cổ, và dùng để bào chế thành huyết thanh tiêm tĩnh mạch

Động Vân Trình rộng gần 3.500m2, là một động lớn nhất và đẹp nhất của tỉnhNinh Bình, sánh ngang với động Thiên Cung ở Vịnh Hạ Long (Quảng Ninh) Động nằm

trong núi Mõ, thuộc thôn Vân Trình xã Thượng Hòa huyện Nho Quan Núi Mõ là tên

gọi tượng hình của dân gian, còn tên chữ thời xưa gọi là núi Thổ Tích Theo sách Đại Nam nhất thống chí “núi Thổ Tích cách huyện Gia Viễn 32 dặm về phía Tây, sườn núi

có động, động lại chia làm hai, động trước có khe hở ánh sáng thấu suốt, động sau rấtsâu, khi vào tất phải dùng đuốc, phần này rộng rãi có thể chứa được vài trăm người;thạch nhũ kết tụ, sắc óng ánh đáng yêu”

Động Vân Trình gồm 2 hang liền nhau, so le một cao một thấp là hang Cả vàhang Hai Trong cả hai hang đều là những nhũ đá đẹp như những “vách gấm”, nhiềukhối nhũ đá từ trên nóc động chảy xuống, có khối chạm đến nền hang, như những nhánh

rễ cây đa cổ thụ to lớn thả xuống mặt đất Động Vân Trình còn giữ nguyên được nét đẹptrinh nguyên, tinh khiết của đá Du khách đến đây không cần phải tưởng tượng về chốnbồng lai tiên cảnh, mà chính hang đã là cảnh thần tiên hiện giữa cõi trần

Một hồ nước trong nằm giữa hai xã Phú Lộc và Phú Long, huyện Nho Quan cótên gọi là Đồng Chương Xung quanh hồ là những dải đồi thông xanh mướt, nhấp nhô,trùng điệp vây phủ lấy mặt hồ làm cho nước hồ đã xanh lại càng thêm xanh Gần hồ cóthác Ba Tua, và dòng Chín Suối Đi thăm hồ, rồi leo đồi lên đến đỉnh du khách sẽ gặpđược một hồ nước nhỏ gọi là Ao Trời, cũng trong xanh và không lúc nào cạn nước Dukhách đến đây sẽ thấy được vẻ đẹp hòa quyện của thiên nhiên và con người nơi đây, vì

thế Đồng Chương được ví như “Đà Lạt” của Ninh Bình.

Cách thủ đô Hà Nội 115 km về phía Đông Nam hồ Đoòng Đèn và hồ Đồng Tháitrên địa bàn hai xã Đông Sơn (Thị xã Tam Điệp) và Yên Đồng (huyện Yên Mô) có diệntích rộng hơn 380ha được bao bọc bởi dãy núi Tam Điệp hùng vĩ và con đê trải dài hơn

10 km Hồ có trữ lượng hơn 8.000.000m3 nước với hàng trăm loài thực vật, động vậtthủy sinh không chỉ phục vụ cho tưới tiêu nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản mà còn làmột điểm du lịch sinh thái lý tưởng

Ninh Bình là địa phương có nhiều hang động nổi tiếng Trong đó, có một động

được người xưa khẳng định “Nào Địch Lộng, nào Thiên Tôn, Bàn Long, Bích Động xem còn kém đây”, đó là hang động ở núi Bái Đính thuộc xã Gia Sinh, huyện Gia Viễn.

Núi Bái Đính đứng độc lập, cao đến hơn 200m, có diện tích khoảng gần150.000m2, quay hướng Đông, có dáng vòng cung hai bên khép lại tựa tay ngai tạo

thành một thung ở dưới rộng khoảng 3ha gọi là thung Chùa Nhìn theo một góc khác,núi lại trông giống một người khổng lồ ngồi quay lưng ra biển, hai chân duỗi về phíaTây Bắc và Tây Nam Đứng từ xa nhìn lên thấy cảnh núi ẩn mây trời, mây che ấp núitạo thành một bức tranh phong cảnh sơn lâm ngoạn mục Núi Bái Đính hiện còn giữđược cái nguyên sơ của núi rừng xa xưa, cây cối tươi tốt, có nhiều cây cao to bao phủnúi non, xanh mướt một màu dịu mát.

Lên thăm động, du khách phải bước lên trên 300 bậc đá Đi được nửa quãngđường là đến hang Voi Phục, trong hang đặt tượng Đức Ông mặt đỏ - người có nhiệm

vụ trông coi toàn bộ cảnh chùa Tiếp tục leo hết 300 bậc đá, phía bên tay phải là độngSáng - động thờ Phật Chiều cao của động trên 2m, dài 25m và rộng 15m, nền hangbằng phẳng Một điều rất kỳ lạ là trần hang không có các nhũ đá chảy xuống mà bằngphẳng, nhẵn lỳ Chỉ lác đác ở thành hang có nhũ đá Tương truyền, xưa kia Thiền sưNguyễn Minh Không (1065-1141) khi đến đây tìm cây thuốc đã phát hiện ra động này

và từ đó biến làm động thờ Phật

Đối diện với động Sáng thờ Phật là động Tối thờ Liễu Hạnh - bà chúa ThượngNgàn Động Tối cao và rộng hơn gồm 7 hang, mỗi hang có cấu tạo khác nhau, có hang ởtrên cao, có hang ở sâu hơn 4m, có hang nền bằng phẳng, có hang nền trũng như lòngchảo nhưng đều thông nhau theo các ngách đá Hang giữa rộng nhất là nơi thờ bà chúaThượng Ngàn, tượng bằng đá được sơn son thiếp vàng Du khách đi thăm quan núi BáiĐính không chỉ thưởng thức vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ, mà điều quan trọng là yêu thíchkhám phá thiên nhiên, tìm thấy sự đồng cảm, sự giao hòa giữa con người và thiên nhiên,

từ đó nâng tâm hồn con người thêm phong phú

Thời kỳ Cách mạng tháng 8 năm 1945, núi chùa Bái Đính là nơi hoạt động bímật của các chiến sỹ cộng sản Trong thời gian kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ,núi chùa Bái Đính là nơi ở, làm việc của công an, bộ đội, ban tôn giáo vận khu ủy…Nơi đây cũng dùng làm khu vũ khí, kho quân lương, bệnh viện… rất an toàn Ngày

18/6/1997 Bộ Văn hóa Thông tin đã ra quyết định số 1543, cấp bằng “Di tích lịch sử văn hóa Núi Chùa Bái Đính” Hiện nay, khu vực núi chùa Bái Đính đã được UBND tỉnh

phê duyệt dự án tu bổ tôn tạo lại chùa Bái Đính thành một tổ hợp vui chơi giải trí, vănhóa tín ngưỡng tâm linh vào loại lớn của tỉnh và vùng đồng bằng Sông Hồng Chùa BáiĐính đã được đầu tư tu bổ, tôn tạo khang trang hơn, với pho tượng Phật ngồi bằng đồngnặng 150 tấn (to nhất khu vực Đông Nam á), 3 pho tượng Tam thế nặng 100 tấn và quảchuông đồng nặng 50 tấn Ngoài ra, còn có khu vườn tượng với 108 pho tượng các vị lahán được chế tác từ đá xanh Ninh Bình Khi dự án hoàn thành, nơi đây sẽ là một trungtâm dịch vụ du lịch lịch văn hóa tín ngưỡng hấp dẫn

Ngoài các điểm danh lam thắng cảnh trên, Ninh Bình còn có nhiều vùng cảnhquan khác có giá trị, đặc biệt là hệ thống các hang động karst nằm trải dài dọc theo lãnhthổ của tỉnh Ninh Bình (đáng chú ý là khu vực huyện Yên Mô và Tam Điệp) trong đó

đáng chú ý như động Mã Tiên, động Hang Mát, động Trà Tu, động chùa Hang, hang Dơi, hang Bụt đều là những tài nguyên du lịch có giá trị; cùng với hệ thống các hồ thủy lợi như hồ Yên Thắng, hồ Yên Đồng bên cạnh việc cung cấp nước cho thủy lợi,

sinh hoạt còn sẽ là những điểm tài nguyên du lịch sinh thái hồ có nhiều khả năng hấpdẫn du khách

♦ Hệ sinh thái vùng ven biển:

Với 18 km đường bờ biển nơi có cửa sông đổ ra với sự hình thành 2 cồn nổi(Cồn Thoi và Hòn Nẹ), thảm thực vật ngập mặn đã hình thành tạo thành nơi cư trú củanhiều loài sinh vật, đặc biệt là một số loài chim di cư quý hiếm như Cò thìa… Đây cũng

là một dạng tài nguyên du lịch tự nhiên có ý nghĩa đối với sự phát triển du lịch của NinhBình

3.2 Những đặc điểm văn hoá, phong tục tập quán ảnh hưởng tới phát triển ngành

du lịch của tỉnh.

Tài nguyên du lịch nhân văn là những giá trị vật chất cũng như tinh thần do bàntay và khối óc của sự đoàn kết của cộng đồng các dân tộc anh em cùng chung sống ởNinh Bình sáng tạo và gìn giữ trong dòng chảy của cuộc sống Các tài nguyên này baogồm những di tích lịch sử - văn hóa, di tích lịch sử - cách mạng, các làng nghề thủ côngtruyền thống, những giá trị văn hóa phi vật thể như văn nghệ dân gian, lễ hội thể hiệnbẳn sắc văn hóa hết sức đa dạng của nhân dân Ninh Bình và là nguồn lực thu hút khách

du lịch trong và ngoài nước

3.2.1 Các di tích lịch sử - văn hóa

♦ Cố đô Hoa Lư

Cố đô Hoa Lư là kinh đô của nhà nước phong kiến tập quyền ở nước ta, thuộc xãTrường Yên, huyện Hoa Lư, nằm trên một diện tích trải rộng khoảng 400ha

Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi hoàng đế, hiệu là Đinh Tiên Hoàng, đặt tênnước là Đại Cồ Việt và chọn Hoa Lư là kinh đô Kinh đô Hoa Lư tồn tại 41 năm (từnăm 968 đến năm 1009) trong đó 12 năm là triều đại nhà Đinh và 29 năm kế tiếp là triềuđại nhà Tiền Lê (người đầu tiên là Lê Hoàn lên ngôi Hoàng Đế hiệu là Lê Đại Hành).Trước khi rời đô về kinh thành Thăng Long, Lý Công Uẩn lên ngôi vua tại Hoa Lư, lấy

đế hiệu là Lý Thái Tổ

Hơn ngàn năm trước, Hoa Lư là đế đô thật nguy nga, tráng lệ Những núi đồitrùng điệp xung quanh vòng đai kinh đô như tấm bình phong; sông Hoàng Long uốnkhúc và cánh đồng Hoa Lư Nho Quan, Gia Viễn mênh mông là hào sâu thiên nhiên rấtthuận lợi về mặt quân sự Khu thành Hoa Lư rộng đến 300ha Thành gồm hai khu là khutrong và khu ngoài, thông với nhau bằng một lối đi nhỏ hẹp và hiểm trở Mỗi khu gồm

có nhiều vòng, nhiều tuyến nhỏ Theo truyền thuyết, cung điện được xây ở thành ngoài

ở phía Đông có lối đi chính vào thành Đến năm 1010 Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư raThăng Long, từ đó kinh đô Hoa Lư trở thành cố đô Ngày nay trên nền cung điện nămxưa là hai ngôi đền cách nhau chừng 500m Một đền thờ Đinh Tiên Hoàng và một đềnthờ Lê Đại Hành Về thăm lại đất Hoa Lư là dịp để chúng ta chiêm ngưỡng các côngtrình kiến trúc, những nét đẹp của toàn bộ khu di tích, ghi dấu thời kỳ mở nước huyhoàng, độc lập, tự chủ của đất nước Đại Cồ Việt từ ngàn năm về trước

♦ Đền vua Đinh (làng Trường Yên Thượng, xã Trường Yên, huyện Hoa Lư):

Đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng Đền toạ lạc trên khuôn viên diện tích chừng 5 ha, thờ

vua Đinh Tiên Hoàng Đền được xây dựng vào khoảng thế kỷ thứ 17, theo kiểu “nội công, ngoại quốc” Lớp ngoài là Ngọ môn quan (cổng ngoài) có 3 gian lợp ngói Qua

một sân ngắn vào đến lớp thứ hai là đến Nghi môn (cổng trong) 3 gian dựng bằng gỗlim kiến trúc theo 3 hàng chân cột Bốn góc ngoài của Nghi môn nội có xây bốn cột trụcao Đi hết chính đạo, qua hai cột trụ lớn là đến sân rồng Giữa sân rồng có một longsàng bằng đá xung quanh chạm nổi, dài 1,8m, rộng 1,4m Hai bên sập rồng có 2 connghê đá chầu, được tạc trên hai tảng đá xanh nguyên khối đẹp

Từ sân rồng bước lên là Bái đường 5 gian, kiến trúc độc đáo Tiếp đến là Thiêuhương, kiến trúc theo kiểu ống muống, nơi thờ tứ trụ triều đình nhà Đinh Đi hết toàThiêu hương du khách bước vào chính cung 5 gian Gian giữa thờ tượng vua Đinh đượcđúc bằng đồng đặt trên bệ thờ bằng đá xanh nguyên khối Hai bên bệ đá có hai con rồngchầu bằng đá, tạc theo kiểu yên ngựa Gian bên phải thờ tượng Đinh Hạng Lang (ngoài),Đinh Toàn (trong) đều quay mặt về phía Bắc, là hai con thứ của vua Đinh Tiên Hoàng.Gian bên trái thờ tượng Đinh Liễn quay mặt về phía nam là con trưởng của vua ĐinhTiên Hoàng

Đền Đinh Tiên Hoàng là một kiến trúc độc đáo trong nghệ thuật chạm khắc gỗ

và đá của các nghệ sĩ dân gian Việt Nam ở thế kỷ 17 - 19 Đền vua Đinh nằm giữa cáctán cây đại thụ, các vườn cây ăn quả, cây cảnh đan xen nhau càng tạo nên vẻ bề thế,hoành tráng tôn nghiêm của ngôi đền